ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਮਹਤਾ ਪੁਣ੍ਯਯੋਗੇਨ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਲਬ੍ਧਵਾਨਹਮ੍ । ਤृਤੀਯੇ ਮਾਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰੇ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਗਾ ਨਗਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹਾਂ।

ਤृਤੀਯਮਾਸਿਕਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਤਤ੍ਰ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਜਤ੍ਯਸੌ । ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਤਦਗ੍ਰੇਣਾਹਤਃ ਪਥਿ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਰਾਹ 'ਚ ਅੱਗੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਮਯਾ ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਹੁਤਂ ਹੁਤਾਸ਼ਨੇ ਤਪੋ ਨ ਤਪ੍ਤਂ ਹਿਮਸ਼ੈਲਗਹ੍ਵਰੇ । ਨ ਸੇਵਿਤਂ ਗਾਙ੍ਗਮਹੋ ਮਹਾਜਲਂ ਸ਼ਰੀਰ ਹੇ ਨਿਸ੍ਤਰ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਮੈਂ ਨਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਅੱਗ 'ਚ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ 'ਚ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਗੰਗਾ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਪਾਰ ਹੋ।

ਤੁਰ੍ਯੇ ਸ਼ੈਲਾਗਮਂ ਮਾਸਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍षਣਮ੍ । ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਭਵੇਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਪਾषਾਣਾਨਾਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਪਰੋਂ ਪੱਥਰ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਥਮਾਸਿਕਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ । ਸ ਪਤਨ੍ਨੇਵ ਵਿਲਪਨ੍ਪਾषਾਣਾਦ੍ਯਤਿਪੀਡਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰਾਧ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮਾਰ ਸਹਿ ਕੇ, ਡਿੱਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨ ਜ੍ਞਾਨਮਾਰ੍ਗੋ ਨ ਚ ਯੋਗਮਾਰ੍ਗੋ ਨ ਕਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗੋ ਨ ਚ ਭਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗਃ । ਨ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਾਤ੍ਕਿਮਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ ਸ਼ਰੀਰ ਹੇ ਨਿਸ੍ਤਰ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ, ਨਾ ਯੋਗ ਦਾ, ਨਾ ਕਰਮ ਦਾ, ਨਾ ਭਗਤੀ ਦਾ। ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਹੇ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਪਾਰ ਹੋ।

ਤਤਃ ਕ੍ਰੂਰਪੁਰ ਮਾਸਿ ਪਞ੍ਚਮੇ ਯਾਤਿ ਕਾਸ਼੍ਯਪ । ਭੁਵਿ ਦਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਜਲਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੂਰਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੫.

ਫਿਰ ਪੰਜਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਹੇ ਕਾਸ਼ਯਪ, ਉਹ ਕ੍ਰੂਰਪੁਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰੂਰਪੁਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਪਟ੍ਟਿਸ਼ੈਃ ਪਾਤਿਤਃ ਪਥਿ । ਹਾ ਮਾਤਰ੍ਹਾਪਿਤਰ੍ਭ੍ਰਾਤਃ ਸੁਤਾ ਹਾ ਹਾ ਮਮ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ ੨,੫.

ਰਾਹ 'ਚ ਭਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ: 'ਹਾਏ ਮਾਂ! ਹਾਏ ਪਿਤਾ! ਭਰਾ! ਪੁੱਤ! ਹਾਏ ਹਾਏ ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ!'

ਯੁष੍ਮਾਭਿਰ੍ਨੋਪਦਿष੍ਟੋऽਹਮਵਸ੍ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਈਦृਸ਼ੀਮ੍ । ਏਵਂ ਲਾਲਪ੍ਯਮਾਨਂ ਤੇ ਯਮਦੂਤਾ ਵਦਨ੍ਤਿਹਿ ॥ ੨,੫.

ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:

ਕ੍ਵ ਮਾਤਾ ਕ੍ਵ ਪਿਤਾ ਮੂਢ ਕ੍ਵ ਜਾਯਾ ਕ੍ਵ ਸੁਤਃ ਸੁਹृਤ੍ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮੋਪਾਰ੍ਜਿਤੇ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵਂ ਮੂਰ੍ਖ ਯਾਤਾਸ਼੍ਚਿਰਂ ਪਥਿ ॥ ੨,੫.

ਮੂਰਖ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤ, ਦੋਸਤ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਖਾਣਾ ਪਏਗਾ, ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਤਾਂ ਕਈ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਜਾਨਾਸਿ ਸ਼ਮ੍ਬਲਮਲਂ ਬਲਮਧ੍ਵਗਾਨਾਂ ਨੋऽਸ਼ਮ੍ਬਲਃ ਪ੍ਰਯਤਤੇ ਪਰਲੋਕਗਤ੍ਯੈ । ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਤਵ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮੇਵ ਤੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਯੇਨ ਨ ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯੋऽਪਿ ॥ ੨,੫.

ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਾਤਰੀ ਲਈ ਲਾਠੀ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਕੋਲ ਲਾਠੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤੈਨੂੰ ਉਹੀ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਪਾਰ।

ਊਨषਾਣ੍ਮਾਸਿਕੇ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੇ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਨ੍ਤੁ ਸੋਦਕਮ੍ । ਘਟੀਮਾਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਵਿਚਿਤ੍ਰਨਗਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੫.

ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਅਜੀਬ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਸ਼ੂਲਾਗ੍ਰੇਣ ਵਿਦਾਰਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਜਦ ਉਹ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਾਂਟੇ ਵਾਲੀ ਬਰਢੀ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ।

ਕੁਤ੍ਰ ਯਾਮਿ ਨ ਹਿ ਗਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ ਹਾ ਮृਤਸ੍ਯ ਮਰਣਂ ਪੁਨਰ੍ਨ ਵੈ । ਇਤ੍ਥਮੇਵ ਵਿਲਪਨ੍ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯਸੌ ਯਾਤਨਾਰ੍ਹਧृਤਵਿਗ੍ਰਹਃ ਪਤਿ ॥ ੨,੫.

ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕ ਗਈ—ਹਾਏ! ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਮੁੜ ਮੌਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਯਾਤਨਾ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਵਿਚਿਤ੍ਰਨਗਰੇ ਤਤ੍ਰ ਵਿਚਿਤ੍ਰੋ ਨਾਮ ਪਾਰਿਥਿਵਃ । ਤਤ੍ਰ षਣ੍ਮਾਸਪਿਣ੍ਡੇਨ ਤृਪ੍ਤਃ ਸਨ੍ ਵ੍ਰਜਤੇ ਪੁਰਃ ॥ ੨,੫.

ਉਸ ਅਜੀਬ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਅਜੀਬ ਹੈ। ਉਥੇ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਪ੍ਰਾਸਾਗ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਰਢੀ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ।

ਮਾਤਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕੋऽਪਿ ਮੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨ ਵਾ । ਯੋ ਮਾਮੁਦ੍ਧਰਤੇ ਪਾਪਂ ਪਤਨ੍ਤਂ ਦੁਃ ਖਸਾਗਰੇ ॥ ੨,੫.

ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤ—ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕੋਈ ਹੋਵੇ। ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਉੱਠਾਏਗਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?

ਵ੍ਰਜਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਾਰ੍ਗੇ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਵੈਤਰਣੀ ਸ਼ੁਭਾ । ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਪੂਯਸ਼ੋਣਿਤਸਂਕੁਲਾ ॥ ੨,੫.

ਉਸ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਵੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੋ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਪੀੜ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ।

ਆਯਾਤਿ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਾਵਿਕਾ ਧੀਵਰਾਦਯਃ । ਤੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਾ ਗੌਰ੍ਯਦਿ ਵੈਤਰਣੀ ਤ੍ਵਯਾ । ਨਾਵਮੇਨਾਂ ਸਮਾਰੋਹ ਸੁਕੇਨੋਤ੍ਤਰ ਵੈ ਨਦੀਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ ਨਾਵਿਕ ਤੇ ਮੱਛੀ ਮਾਰ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਜੇ ਤੂੰ ਵੈਤਰਨੀ ਲਈ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਵ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈ।'

ਤਤ੍ਰ ਯੇਨ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਾ ਗੌਃ ਸ ਸੁਖੇਨੈਵ ਤਾਂ ਤਰੇਤ੍ । ਅਦਾਯੀ ਤਤ੍ਰ ਘृष੍ਯੇਤ ਕਰਗ੍ਰਾਹਨ੍ਤੁ ਨਾਵਿਕੈਃ ॥ ੨,੫.

ਜਿਸ ਨੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਉਹ ਨਦੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜਿਸ ਨੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾਵਿਕ ਹੱਥ ਫੜ ਕੇ ਘਸੀਟਦੇ ਹਨ।

ਉਖੈਃ ਕਾਕੈਰ੍ਬਕੋਲੂਕੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਤੁਣ੍ਡੈਰ੍ਵਿਤੁਦ੍ਯਤੇ । ਮਨੁਜਾਨਾਂ ਹਿਤਂ ਦਾਨਮਨ੍ਤੇ ਵੈਤਰਣੀ ਖਗ ॥ ੨,੫.

ਉਹ ਕਾਂ, ਬਗਲੇ ਤੇ ਉਲੂ ਦੀ ਤੀਖੀ ਚੋਚ ਨਾਲ ਫਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਦਿੱਤਾ ਦਾਨ ਵੈਤਰਨੀ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਫਾਇਦਾ مند ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀ।

ਦਤ੍ਤਾ ਪਾਪਂ ਦਹੇਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਮਮ ਲੋਕਨ੍ਤੁ ਸਾ ਨਯੇਤ੍ । ਮਪ੍ਤਮੇ ਮਾਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਪੁਰਂ ਬਹ੍ਵਾਪਦਂ ਮृਤਃ ॥ ੨,੫.

ਦਾਨ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਅਗਲੇ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਮਹੀਨਾ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਰੇ ਹੋਏ ਨੂੰ ਮੁਸ਼ਕਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਜੇਤ੍ਤੁ ਸੋਦਕਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਂ ਵੈ ਸਪ੍ਤਮਾਸਿਕਮ੍ । ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਪਰਿਘਾਹਤਿਪੀਡਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਸੱਤਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਦਾ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਲੋਹੇ ਦੀਆਂ ਛੜਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ।

ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਹੁਤਂ ਤਪ੍ਤਂ ਨ ਸ੍ਨਾਤਂ ਨ ਕृਤਂ ਹਿਤਮ੍ । ਯਾਦृਸ਼ਂ ਚਰਿਤਂ ਕਰ੍ਮ ਮੂਢਾਤ੍ਮਨ੍ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵ ਤਾਦृਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਨਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਤਪ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕੀਤਾ। ਜਿਹੜਾ ਕਰਮ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਮੂਰਖ ਆਤਮਾ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਹੁਣ ਭੋਗਣਾ ਪਏਗਾ।

ਮਾਸ੍ਯष੍ਟਮੇ ਦੁਃ ਖਦੇ ਤੁ ਪਰੇ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾਥ ਸੋਦਕਮ੍ । ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਸਯੌ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਪੁਰਂ ਤਤਃ ॥ ੨,੫.

ਅਠਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਦੁੱਖ ਸਹਿ ਕੇ ਤੇ ਪਿੰਡ ਪਾਣੀ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਨਾਨਾ ਕਰੰਦ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ।

ਪ੍ਰਯਾਣੇ ਚ ਪ੍ਰਵਦਤੇ ਮੁਸਲਾਘਾਤਪੀਡਿਤਃ । ਕ੍ਵ ਜਾਯਾਚਟੁਲੈਸ਼੍ਚਾਟੁਪਟੁਭਿਰ੍ਵਚਨੈਰ੍ਮਮ ॥ ੨,੫.

ਯਾਤਰਾ 'ਤੇ, ਮਸਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ: 'ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀਆਂ ਮਿੱਠੀਆਂ ਤੇ ਚਤੁਰ ਬਾਤਾਂ ਸੀ?'

ਭੋਜਨਂ ਭਲ੍ਲਭਲ੍ਲੀਭਿਰ੍ਮੁਸਲੈਸ਼੍ਚ ਕ੍ਵ ਮਾਰਣਮ੍ । ਨਵਮੇ ਮਾਸਿ ਦਤ੍ਤਂ ਵੈ ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਪੁਰੇ ਤਤਃ ॥ ੨,੫.

'ਭੋਜਨ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਲਾਠੀਆਂ ਤੇ ਮਸਲਿਆਂ ਨਾਲ ਮੌਤ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?' ਨੌਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਹ ਨਾਨਾ ਕਰੰਦ ਵਾਲੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਪਿਣ੍ਡਮਸ਼੍ਰਾਤਿ ਕਰੁਣਂ ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਾਨ੍ ਕਰੋਤ੍ਯਪਿ । ਦਸ਼ਮੇ ਮਾਸਿ ਦਤ੍ਤਂ ਵੈ ਸੁਤਪ੍ਤਭਵਨਂ ਤਤਃ ॥ ੨,੫.

ਉਹ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਕਰੁਣਾਵਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੋਣ-ਧੋਣ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਉਸ ਲਈ ਗਰਮ ਘਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਹਲਾਹਤਿਹਤਃ ਪਥਿ । ਕ੍ਵ ਸੂਨੁਪੇਸ਼ਲਕਰੈਃ ਪਾਦਸਂਵਾਹਨਂ ਮਮ ॥ ੨,੫.

ਜਦੋਂ ਉਹ ਮੌਤ ਦੇ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ: 'ਮੇਰੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਨਰਮ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪੈਰਾਂ ਦੀ ਮਲਾਈ ਕਿੱਥੇ ਹੈ?'