ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤ੍ਰ ਯਾਮ੍ਯ ਪੁਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਪੁਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਚ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਹਾਹੇਤਿ ਕ੍ਰਨ੍ਦਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ, ਜਦ ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 'ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ' ਕਹਿੰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਹਾਏ' ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਮੰਦ ਕਰਮ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅष੍ਟਾਦਸ਼ੋਦਿਨੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਤ੍ਪੁਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦਸੌ । ਪੁष੍ਪਭਦ੍ਰਾ ਨਦੀ ਯਤ੍ਰ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ॥ ੨,੫.

ਅਠਾਰਵੀਂ ਦਿਨ, ਤਾਰਕਸ਼, ਉਹ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੁਸ਼ਪਭਦਰਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਖੜਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼੍ਰਾਮੇਚ੍ਛਾਂ ਕਰੋਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕਾਰਯਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇ ਭਟਾਃ । ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਦਤ੍ਤਂ ਸੁਤੈਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਵਾ ਕृਪਯਾ ਤਥਾ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ ਜੇ ਉਹ ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਰਾਖੇ ਉਸਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦੇ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਦਇਆ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਸਿਕਂ ਪਿਣ੍ਡਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਤਤਃ ਸੌਰਿਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਪ੍ਰਲਪਤੇ ਮੁਦ੍ਗਰਾਹਤਿਪੀਡਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ ਉਹ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੂਰੀਪੁਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਹ 'ਚ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਜਲਾਸ਼ਯੋ ਨੈਵ ਕृਤੋ ਮਯਾ ਤਦਾ ਮਨੁष੍ਯਤृਪ੍ਤ੍ਯੈ ਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿਤृਪ੍ਤਯ । ਗੋਤृਪ੍ਤਿਹੇਤੋਰ੍ਨ ਚ ਗੋਚਰਃ ਕृਤਃ ਸ਼ਰੀਰ ਹੇ ਨਿਸ੍ਤਰ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਹੌਦ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ, ਨਾ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ। ਗਾਂ ਲਈ ਚਰਾਗਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ। ਹੇ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਪਾਰ ਹੋ।

ਤਤ੍ਰ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਰਾਜਾਸੌ ਜਙ੍ਗਮਃ ਕਾਮਰੂਪਧृਕ੍ । ਭਯਾਤ੍ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਜ੍ਜਾਤਾਦ੍ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪਿਣ੍ਡਂ ਸ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਘੁੰਮਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਡਰ ਕੇ, ਯਾਤਰੀ ਭੋਜਨ ਸਹਿਮ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ੇ ਜਲਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਦਤ੍ਤਂ ਤਤੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਪ੍ਰਲਪਤੇ ਖਡ੍ਗਾਘਾਤਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਤਿੰਨ ਪੱਖੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਭੋਜਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਰਾਹ 'ਚ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਸਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਨ ਨਿਤ੍ਯਦਾਨਂ ਨ ਗਵਾਹ੍ਨਿਕਂ ਕृਤਂ ਪੁਸ੍ਤਂ ਚ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਹਿ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਃ । ਪੁਰਾਣਦृष੍ਟੋ ਨ ਹਿ ਸੇਵਿਤੋऽਧ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰ ਹੇ ਨਿਸ੍ਤਰ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਮੈਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਪੁਰਾਣਾਂ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਰਸਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ। ਹੇ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਪਾਰ ਹੋ।

ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਨਗਰਂ ਗਤ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਨ੍ਨਂ ਤਥਾਵਿਧਮ੍ । ਮਾਸਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਬਾਨ੍ਧਵੈਸ੍ਤੁ ਤਤੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੫.

ਨਗੇਂਦਰ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਪ੍ਰਲਪਤੇ ਕृਪਾਣਤ੍ਸਰੁਤਾਡਿਤਃ । ਪਰਾਧਾਨਮਭੂਤ੍ਸਰ੍ਵਂਮਮ ਮੂਰ੍ਖਸ਼ਿਰੋਮਣੇਃ ॥ ੨,੫.

ਰਾਹ 'ਚ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਵਾਲੀਆਂ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ: 'ਸਭ ਕੁਝ ਹੋਰਾਂ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਹੋ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਮੂਰਖਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹਾਂ।'

ਮਹਤਾ ਪੁਣ੍ਯਯੋਗੇਨ ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਲਬ੍ਧਵਾਨਹਮ੍ । ਤृਤੀਯੇ ਮਾਸਿ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਨਗਰੇ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਵੱਡੇ ਪੁੰਨ ਦੇ ਜੋੜ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ। ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਆਉਣ 'ਤੇ, ਮੈਂ ਗੰਧਰਵਾਂ ਦੇ ਸੁਭਾਗਾ ਨਗਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹਾਂ।

ਤृਤੀਯਮਾਸਿਕਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਤਤ੍ਰ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਬ੍ਰਜਤ੍ਯਸੌ । ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਤਦਗ੍ਰੇਣਾਹਤਃ ਪਥਿ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ ਤੀਜੇ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਰਾਹ 'ਚ ਅੱਗੇ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ:

ਮਯਾ ਨ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਹੁਤਂ ਹੁਤਾਸ਼ਨੇ ਤਪੋ ਨ ਤਪ੍ਤਂ ਹਿਮਸ਼ੈਲਗਹ੍ਵਰੇ । ਨ ਸੇਵਿਤਂ ਗਾਙ੍ਗਮਹੋ ਮਹਾਜਲਂ ਸ਼ਰੀਰ ਹੇ ਨਿਸ੍ਤਰ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਮੈਂ ਨਾ ਦਾਨ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਅੱਗ 'ਚ ਹਵਨ ਕੀਤਾ, ਨਾ ਹਿਮਾਲਾ ਦੀਆਂ ਗੁਫਾਵਾਂ 'ਚ ਤਪ ਕੀਤਾ। ਗੰਗਾ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਸੇਵਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਹੇ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਪਾਰ ਹੋ।

ਤੁਰ੍ਯੇ ਸ਼ੈਲਾਗਮਂ ਮਾਸਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਰ੍षਣਮ੍ । ਤਸ੍ਯੋਪਰਿ ਭਵੇਤ੍ਪਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਪਾषਾਣਾਨਾਂ ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਉਹ ਪਹਾੜੀ ਇਲਾਕੇ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਉੱਪਰੋਂ ਪੱਥਰ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੀ ਲਗਾਤਾਰ ਵਰਖਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਥਮਾਸਿਕਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਸਰ੍ਪਤਿ । ਸ ਪਤਨ੍ਨੇਵ ਵਿਲਪਨ੍ਪਾषਾਣਾਦ੍ਯਤਿਪੀਡਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ ਚੌਥੇ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਸ੍ਰਾਧ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਪੱਥਰਾਂ ਦੀ ਭਾਰੀ ਮਾਰ ਸਹਿ ਕੇ, ਡਿੱਗਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਨ ਜ੍ਞਾਨਮਾਰ੍ਗੋ ਨ ਚ ਯੋਗਮਾਰ੍ਗੋ ਨ ਕਰ੍ਮਮਾਰ੍ਗੋ ਨ ਚ ਭਕ੍ਤਿਮਾਰ੍ਗਃ । ਨ ਸਾਧੁਸਙ੍ਗਾਤ੍ਕਿਮਪਿ ਸ਼੍ਰੁਤਂ ਮਯਾ ਸ਼ਰੀਰ ਹੇ ਨਿਸ੍ਤਰ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਮੈਂ ਗਿਆਨ ਦਾ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ, ਨਾ ਯੋਗ ਦਾ, ਨਾ ਕਰਮ ਦਾ, ਨਾ ਭਗਤੀ ਦਾ। ਸਾਧਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਸੁਣਿਆ। ਹੇ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਪਾਰ ਹੋ।

ਤਤਃ ਕ੍ਰੂਰਪੁਰ ਮਾਸਿ ਪਞ੍ਚਮੇ ਯਾਤਿ ਕਾਸ਼੍ਯਪ । ਭੁਵਿ ਦਤ੍ਤਂ ਪਿਣ੍ਡਜਲਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰੂਰਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੫.

ਫਿਰ ਪੰਜਵੇਂ ਮਹੀਨੇ, ਹੇ ਕਾਸ਼ਯਪ, ਉਹ ਕ੍ਰੂਰਪੁਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਤੇ ਪਾਣੀ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਕ੍ਰੂਰਪੁਰ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਪਟ੍ਟਿਸ਼ੈਃ ਪਾਤਿਤਃ ਪਥਿ । ਹਾ ਮਾਤਰ੍ਹਾਪਿਤਰ੍ਭ੍ਰਾਤਃ ਸੁਤਾ ਹਾ ਹਾ ਮਮ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ ॥ ੨,੫.

ਰਾਹ 'ਚ ਭਾਲਿਆਂ ਦੀ ਮਾਰ ਖਾ ਕੇ, ਉਹ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ: 'ਹਾਏ ਮਾਂ! ਹਾਏ ਪਿਤਾ! ਭਰਾ! ਪੁੱਤ! ਹਾਏ ਹਾਏ ਮੇਰੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ!'

ਯੁष੍ਮਾਭਿਰ੍ਨੋਪਦਿष੍ਟੋऽਹਮਵਸ੍ਥਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਈਦृਸ਼ੀਮ੍ । ਏਵਂ ਲਾਲਪ੍ਯਮਾਨਂ ਤੇ ਯਮਦੂਤਾ ਵਦਨ੍ਤਿਹਿ ॥ ੨,੫.

ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ, ਤੇ ਮੈਂ ਅਜਿਹੀ ਹਾਲਤ 'ਚ ਆ ਗਿਆ। ਜਦ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ:

ਕ੍ਵ ਮਾਤਾ ਕ੍ਵ ਪਿਤਾ ਮੂਢ ਕ੍ਵ ਜਾਯਾ ਕ੍ਵ ਸੁਤਃ ਸੁਹृਤ੍ । ਸ੍ਵਕਰ੍ਮੋਪਾਰ੍ਜਿਤੇ ਭੁਙ੍ਕ੍ਸ਼੍ਵਂ ਮੂਰ੍ਖ ਯਾਤਾਸ਼੍ਚਿਰਂ ਪਥਿ ॥ ੨,੫.

ਮੂਰਖ, ਤੇਰੀ ਮਾਂ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇਰਾ ਪਿਤਾ ਕਿੱਥੇ ਹੈ, ਤੇਰੀ ਪਤਨੀ, ਪੁੱਤ, ਦੋਸਤ ਕਿੱਥੇ ਹਨ? ਜੋ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਨਾਲ ਕਮਾਇਆ ਹੈ, ਉਹੀ ਤੂੰ ਖਾਣਾ ਪਏਗਾ, ਤੇਰੇ ਸਾਥੀ ਤਾਂ ਕਈ ਸਮੇਂ ਪਹਿਲਾਂ ਆਪਣਾ ਰਾਹ ਲੈ ਚੁੱਕੇ ਹਨ।

ਜਾਨਾਸਿ ਸ਼ਮ੍ਬਲਮਲਂ ਬਲਮਧ੍ਵਗਾਨਾਂ ਨੋऽਸ਼ਮ੍ਬਲਃ ਪ੍ਰਯਤਤੇ ਪਰਲੋਕਗਤ੍ਯੈ । ਗਨ੍ਤਵ੍ਯਮਸ੍ਤਿ ਤਵ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮੇਵ ਤੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਯੇਨ ਨ ਭਵੇਤ੍ਕ੍ਰਯਵਿਕ੍ਰਯੋऽਪਿ ॥ ੨,੫.

ਤੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਯਾਤਰੀ ਲਈ ਲਾਠੀ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਜਿਸ ਕੋਲ ਲਾਠੀ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਪਰਲੋਕ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ। ਤੈਨੂੰ ਉਹੀ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਣਾ ਪਏਗਾ, ਜਿੱਥੇ ਨਾ ਕੋਈ ਖਰੀਦ-ਫਰੋਖਤ ਹੈ, ਨਾ ਕੋਈ ਵਪਾਰ।

ਊਨषਾਣ੍ਮਾਸਿਕੇ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੇ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਨ੍ਤੁ ਸੋਦਕਮ੍ । ਘਟੀਮਾਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਰਮ੍ਯ ਵਿਚਿਤ੍ਰਨਗਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੫.

ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਬਾਅਦ, ਜਦ ਤੂੰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਪਿੰਡ ਤੇ ਪਾਣੀ ਖਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਆਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਅਜੀਬ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਰਵਾਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਸ਼ੂਲਾਗ੍ਰੇਣ ਵਿਦਾਰਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਜਦ ਉਹ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਕਾਂਟੇ ਵਾਲੀ ਬਰਢੀ ਨਾਲ ਛੇਦਿਆ ਹੋਇਆ।

ਕੁਤ੍ਰ ਯਾਮਿ ਨ ਹਿ ਗਾਮਿ ਜੀਵਿਤਂ ਹਾ ਮृਤਸ੍ਯ ਮਰਣਂ ਪੁਨਰ੍ਨ ਵੈ । ਇਤ੍ਥਮੇਵ ਵਿਲਪਨ੍ ਪ੍ਰਯਾਤ੍ਯਸੌ ਯਾਤਨਾਰ੍ਹਧृਤਵਿਗ੍ਰਹਃ ਪਤਿ ॥ ੨,੫.

ਮੈਂ ਕਿੱਥੇ ਜਾਵਾਂ? ਮੈਂ ਤਾਂ ਜਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਜਿੰਦਗੀ ਮੁੱਕ ਗਈ—ਹਾਏ! ਮਰੇ ਹੋਏ ਲਈ ਮੁੜ ਮੌਤ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਯਾਤਨਾ ਵਾਲਾ ਸਰੀਰ ਲੈ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਵਿਚਿਤ੍ਰਨਗਰੇ ਤਤ੍ਰ ਵਿਚਿਤ੍ਰੋ ਨਾਮ ਪਾਰਿਥਿਵਃ । ਤਤ੍ਰ षਣ੍ਮਾਸਪਿਣ੍ਡੇਨ ਤृਪ੍ਤਃ ਸਨ੍ ਵ੍ਰਜਤੇ ਪੁਰਃ ॥ ੨,੫.

ਉਸ ਅਜੀਬ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਅਜੀਬ ਹੈ। ਉਥੇ, ਛੇ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਨਾਲ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।

ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਵਿਲਪਤੇ ਪ੍ਰਾਸਾਗ੍ਰੇਣ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ ॥ ੨,੫.

ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਹੋਇਆ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਬਰਢੀ ਦੀ ਨੋਕ ਨਾਲ ਪੀੜਤ।

ਮਾਤਾ ਭ੍ਰਾਤਾ ਪਿਤਾ ਪੁਤ੍ਰਃ ਕੋऽਪਿ ਮੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਨ ਵਾ । ਯੋ ਮਾਮੁਦ੍ਧਰਤੇ ਪਾਪਂ ਪਤਨ੍ਤਂ ਦੁਃ ਖਸਾਗਰੇ ॥ ੨,੫.

ਮਾਂ, ਭਰਾ, ਪਿਤਾ, ਪੁੱਤ—ਕੋਈ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਨਹੀਂ, ਜਾਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਕੋਈ ਹੋਵੇ। ਕੌਣ ਮੈਨੂੰ ਉੱਠਾਏਗਾ, ਜਦ ਮੈਂ ਪਾਪੀ ਹੋ ਕੇ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਰਿਹਾ ਹਾਂ?

ਵ੍ਰਜਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਮਾਰ੍ਗੇ ਤੁ ਤਤ੍ਰ ਵੈਤਰਣੀ ਸ਼ੁਭਾ । ਸ਼ਤਯੋਜਨਵਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਾ ਪੂਯਸ਼ੋਣਿਤਸਂਕੁਲਾ ॥ ੨,੫.

ਉਸ ਰਾਹ ਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹੋਏ, ਉਥੇ ਵੈਤਰਨੀ ਨਦੀ ਆਉਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸੋ ਯੋਜਨ ਚੌੜੀ ਹੈ, ਪੀੜ ਤੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ।

ਆਯਾਤਿ ਤਤ੍ਰ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਨਾਵਿਕਾ ਧੀਵਰਾਦਯਃ । ਤੇ ਵਦਨ੍ਤਿ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਾ ਗੌਰ੍ਯਦਿ ਵੈਤਰਣੀ ਤ੍ਵਯਾ । ਨਾਵਮੇਨਾਂ ਸਮਾਰੋਹ ਸੁਕੇਨੋਤ੍ਤਰ ਵੈ ਨਦੀਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਉਥੇ ਨਾਵਿਕ ਤੇ ਮੱਛੀ ਮਾਰ ਵੇਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਜੇ ਤੂੰ ਵੈਤਰਨੀ ਲਈ ਗਾਂ ਦਾਨ ਦਿੱਤੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਵ ਤੇ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਨਦੀ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਲੈ।'