ਅਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮਮੁਕਸ੍ਯੇਤਿ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਰਤੌ ਤਥਾ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਮੇ ਨਿਬੋਧ ਚੇਤ੍ਥਮਾਵਤ੍ਸਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੨,੫.
'ਇਹ ਪ੍ਰੇਤ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਹੈ' ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਵੀ; ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਇਕੋਦੀਸ਼ਟ ਰਿਵਾਜ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ षੋਡਸ਼ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਵਿਧਾਨੇਨ ਚਰੇਦ੍ਵਾ ਪਾਰ੍ਵਣਾਦृਤੇ ॥ ੨,੫.
ਸਪੀੰਡੀਕਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਲਾਂ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਇਕੋਦੀਸ਼ਟ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਰਵ ਰਿਵਾਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।
ਪ੍ਰਤ੍ਯਬ੍ਦਂ ਯੋ ਯਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ ਤਾਨ੍ਯਪਿ । ਏਕਾਦਸ਼ੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇऽਹ੍ਨਿ ਪ੍ਰੇਤੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਦਿਨਦ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨,੫.
ਜੋ ਕੁਝ ਹਰ ਸਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਰਿਵਾਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਤੇ ਬਾਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਪ੍ਰੇਤ ਦੋ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਯੋषਿਤਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯਾਪਿ ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰੇਤੇਤਿ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ । ਸਾਪਿਣ੍ਡ੍ਯੇ ਤੁ ਕृਤੇ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰੇਤਸ਼ਬ੍ਦੋ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ॥ ੨,੫.
ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਖ ਲਈ, ਤਿਵੇਂ ਔਰਤ ਲਈ ਵੀ ਚਾਵਲ ਦੀ ਗੋਲੀ ਪ੍ਰੇਤ ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਪੀੰਡਿਆ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਦੀਪਦਾਨਂ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਾਵਰ੍षਨ੍ਤੁ ਗृਹਾਦ੍ਬਹਿਃ । ਅਨ੍ਨਂ ਦੀਪੋ ਜਲਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਯਦ੍ਵਾਦੀਯਤੇ ਚ ਯਤ੍ ॥ ੨,੫.
ਵਰਖਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਖਾਣਾ, ਦੀਵਾ, ਪਾਣੀ, ਕਪੜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤृਪ੍ਤਿਦਂ ਪ੍ਰੇਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਾਵਧਿ । ਅਬ੍ਦਕृਤ੍ਯਂ ਮਯੋਕ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਮਾਸਾਦ੍ਵਿਨਤਾਸੁਤ ॥ ੨,੫.
ਜਦ ਤਕ ਸਪੀੰਡੀਕਰਣ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸ ਤਕ ਜੋ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਲਾਨਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਗृਹੇ ਯਾਨਂ ਯਥਾ ਤਤ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਮੇਃ । ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੇऽਹ੍ਨਿ ਸ਼੍ਰਵਣਾਕਰ੍ਮਣੋਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤੁ ਸਃ ॥ ੨,੫.
ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਰਸਮ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਤ੍ਵਗ੍ਗृਹੀਤਾਹਿਵਤ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗृਹੀਤੋ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰੈਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਵ੍ਰਜਤ੍ਯੇਕੋ ਗृਹੀਤ ਇਵ ਮਰ੍ਕਟਃ ॥ ੨,੫.
ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਰਾਹ 'ਤੇ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।
ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਰਸਾਰਿਵਦ੍ਰੂਪਂ ਦੇਹਮਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਪਿਣ੍ਡਜਂ ਪਾਤਨਾਰ੍ਥਮਨ੍ਯਤ੍ਤੁ ਪਿਤृਸਮ੍ਭਵਮ੍ ॥ ੨,੫.
ਉਹ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਾਯੂ ਜਾਂ ਸਾਰੀਵਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਂਗ। ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣ ਲਈ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਵਯੋऽਵਸ੍ਥਾਸਂਸ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਗ੍ਭਵੋ ਯਥਾ । षਡਸ਼ੀਤਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ ॥ ੨,੫.
ਉਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਾਪ, ਉਮਰ, ਹਾਲਤ ਤੇ ਆਕਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਛਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ।
ਅਧ੍ਵਾਨ੍ਤਰਾਲਿਕੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਯਮਮਾਨੁषਲੋਕਯੋਃ । ਸਾਧਿਕਾਰ੍ਧਕ੍ਰੋਸ਼ਯੁਤਂ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨,੫.
ਯਮ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪੱਥ ਜਾਣੋ। ਇਹ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ, ਉੱਤੇ ਅੱਧਾ ਕਰੋਸ਼ ਹੋਰ ਹੈ।
ਚਤ੍ਵਾਰਿਂ ਸ਼ਤ੍ਤਥਾ ਸਪ੍ਤ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਯਾਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸਃ । ਅष੍ਟਾਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤਾ ਚ ਤ੍ਰੈਂਸ਼ਤਾ ਦਿਵਸੈਰਿਤਿ ॥ ੨,੫.
ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਥੇ ਸਤਤਾਲੀ ਯੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠਤਾਲੀ ਤੇ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਵੈਵਸ੍ਵਤਪੁਰਂ ਯਾਤਿ ਕृष੍ਯਮਾਣੋ ਯਮਾਨੁਗੈਃ । ਏਵਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਯਾਤਬ੍ਯੇ ਮਾਰ੍ਗੇ ਪਾਪਰਤੈਸ੍ਤੁ ਯਤ੍ ॥ ੨,੫.
ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਪ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਹ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਕਰਕੇ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।
ਜਾਯਤੇ ਸਪ੍ਰਪਞ੍ਚਂ ਤਚ੍ਛृਣੁ ਤ੍ਵਮਰੁਣਾਨੁਜ । ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਦਿਨੇ ਦਤ੍ਤਃ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾਤਿਦਾਰੁਣੈਃ ॥ ੨,੫.
ਹੇ ਅਰੁਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਸੁਣ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਸਮੇਤ ਜੰਮਦਾ ਹੈ: ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਬਹੁਤ ਕਰੜੇ ਰੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਯਮਸ੍ਯਾਙ੍ਕੁਸ਼ਹਸ੍ਤੋ ਵੈ ਭृਕੁਟੀਕੁਟਿਲਾਨਨਃ । ਦਣ੍ਡਪ੍ਰਹਾਰਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਕृष੍ਯਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੫.
ਯਮ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਅੰਕੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਵਕਰਾ ਕਰਕੇ, ਡੰਡੇ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।
ਕੁਸ਼ਕਣ੍ਟਕਵਲ੍ਮੀਕਸ਼ਙ੍ਕੁਪਾषਾਣਕਰ੍ਕਸ਼ੇ । ਤਥਾ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਜ੍ਵਲਨੇ ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਛ੍ਵਭ੍ਰਸ਼ਤੋਤ੍ਕਟੇ ॥ ੨,੫.
ਘਾਹ, ਕੰਟੇ, ਚੀਟੀ ਦੇ ਢੇਰ, ਸੂਈਆਂ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਕਰੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚੋਂ, ਤੇ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਦਿਤ੍ਯਤਪ੍ਤੇ ਚ ਦਹ੍ਯਮਾਨਃ ਸਦਂਸ਼ਕੇ । ਕृष੍ਯਤੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵਾਵਨ੍ਨਾਦਭੀषਣੈਃ ॥ ੨,੫.
ਜਲਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੜਦਾ, ਚੁਭਦਾ ਤੇ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਹਨ, ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪ੍ਰਯਾਤਿਃ ਦਾਰੁਣੇ ਮਾਰ੍ਗੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾ ਯਮਾਲਯੇ । ਕਲੇਵਰੇ ਦਹ੍ਯਮਾਨੇ ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਯਮृਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੫.
ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਸਤੇ 'ਤੇ, ਪਾਪੀ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਨਾਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੇ ਤਥੈਵਾਙ੍ਗੇ ਭਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਚ ਦਾਰੁਣਮ੍ । ਛਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਚਿਰਤਰਂ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਦੁਃ ਖਮਵਾਪ੍ਨੁਤੇ ॥ ੨,੫.
ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਰੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟੁੱਟਦੇ ਤੇ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਜੀਵ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।
ਸ੍ਵੇਨ ਕਰ੍ਮਵਿ ਪਾਕੇਨ ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਗਤੋऽਪਿ ਸਨ੍ । ਪੁਰਾਣਿ षੋਡਸ਼ਾਮੁष੍ਮਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਤਾਨਿ ਚ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੨,੫.
ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ; ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।
ਯਾਮ੍ਯਂ ਸੌਰਿਪੁਰਂ ਨਗੇਦ੍ਵਭਵਨਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਸ਼ੈਲਾਗਮੌ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਂ ਕ੍ਰੂਰਪੁਰਂ ਵਿਚਿਤ੍ਰਭਵਨਂ ਬਹ੍ਵਾਪਦਂ ਦੁਃ ਖਦਮ੍ । ਨਾਨਾਕ੍ਰਨ੍ਦਪੁਰਂ ਸੁਤਪ੍ਤਭਵਨਂ ਰੌਦ੍ਰਂ ਪਯੋਵਰ੍षਣਂ ਸ਼ੀਤਾਢ੍ਯਂ ਬਹੁਭੀਤਿषੋਡਸ਼ਪੁਰਾਣ੍ਯੇਤਾਨ੍ਯਦृष੍ਟਨਿ ਤੇ ॥ ੨,੫.
ਯਾਮਯ, ਸੌਰੀ, ਨਾਗੇਂਦਰ ਦਾ ਘਰ, ਗੰਧਰਵ ਪਹਾੜ, ਕ੍ਰੌਂਚ, ਕਰੜਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਵਿਅਕਤੀ ਭਵਨ, ਬਹੁਤ ਮੁਸੀਬਤਾਂ ਵਾਲਾ, ਦੁੱਖ ਦਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਕਈ ਰੋਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਹਿਰ, ਬਹੁਤ ਤਪਦਾ ਘਰ, ਭਿਆਨਕ, ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ, ਠੰਢਾ, ਤੇ ਕਈ ਡਰਾਂ ਵਾਲਾ — ਇਹ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਨਹੀਂ ਵੇਖੇ।
ਤਤ੍ਰ ਯਾਮ੍ਯ ਪੁਰਂ ਗਚ੍ਛਨ੍ਪੁਤ੍ਰਪੁਤ੍ਰੇਤਿ ਚ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ । ਹਾਹੇਤਿ ਕ੍ਰਨ੍ਦਤੇ ਨਿਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਕृਤਂ ਦੁष੍ਕृਤਂ ਸ੍ਮਰਨ੍ ॥ ੨,੫.
ਉਥੇ, ਜਦ ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 'ਪੁੱਤਰ, ਪੁੱਤਰ' ਕਹਿੰਦਾ, ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਹਾਏ' ਕਰਦਾ, ਆਪਣੇ ਕੀਤੇ ਮੰਦ ਕਰਮ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਅष੍ਟਾਦਸ਼ੋਦਿਨੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਤ੍ਪੁਰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਦਸੌ । ਪੁष੍ਪਭਦ੍ਰਾ ਨਦੀ ਯਤ੍ਰ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਃ ਪ੍ਰਿਯਦਰ੍ਸ਼ਨਃ ॥ ੨,੫.
ਅਠਾਰਵੀਂ ਦਿਨ, ਤਾਰਕਸ਼, ਉਹ ਉਸ ਸ਼ਹਿਰ 'ਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੁਸ਼ਪਭਦਰਾ ਨਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਇੱਕ ਸੋਹਣਾ ਬਰਗਦ ਦਾ ਰੁੱਖ ਖੜਾ ਹੈ।
ਵਿਸ਼੍ਰਾਮੇਚ੍ਛਾਂ ਕਰੋਤ੍ਯਤ੍ਰ ਕਾਰਯਨ੍ਤਿ ਨ ਤੇ ਭਟਾਃ । ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਦਤ੍ਤਂ ਸੁਤੈਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਵਾ ਕृਪਯਾ ਤਥਾ ॥ ੨,੫.
ਉਥੇ ਜੇ ਉਹ ਆਰਾਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੇ, ਰਾਖੇ ਉਸਨੂੰ ਆਰਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨ ਦਿੰਦੇ। ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਨੇ ਜੋ ਕੁਝ ਪਿਆਰ ਜਾਂ ਦਇਆ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਉਹ ਇੱਥੇ ਉਸਨੂੰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਮਾਸਿਕਂ ਪਿਣ੍ਡਮਸ਼੍ਨਾਤਿ ਤਤਃ ਸੌਰਿਪੁਰਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਪ੍ਰਲਪਤੇ ਮੁਦ੍ਗਰਾਹਤਿਪੀਡਿਤਃ ॥ ੨,੫.
ਉਥੇ ਉਹ ਮਹੀਨੇ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਸੂਰੀਪੁਰ ਵੱਲ ਚੱਲ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਰਾਹ 'ਚ ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਡੰਡਿਆਂ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਜਲਾਸ਼ਯੋ ਨੈਵ ਕृਤੋ ਮਯਾ ਤਦਾ ਮਨੁष੍ਯਤृਪ੍ਤ੍ਯੈ ਪਸ਼ੁਪਕ੍ਸ਼ਿਤृਪ੍ਤਯ । ਗੋਤृਪ੍ਤਿਹੇਤੋਰ੍ਨ ਚ ਗੋਚਰਃ ਕृਤਃ ਸ਼ਰੀਰ ਹੇ ਨਿਸ੍ਤਰ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੫.
ਮੈਂ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ ਕੋਈ ਪਾਣੀ ਦਾ ਹੌਦ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ, ਨਾ ਪਸ਼ੂਆਂ, ਪੰਛੀਆਂ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦੀ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਲਈ। ਗਾਂ ਲਈ ਚਰਾਗਾਹ ਵੀ ਨਹੀਂ ਬਣਾਇਆ। ਹੇ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਪਾਰ ਹੋ।
ਤਤ੍ਰ ਨਾਮ੍ਨਾ ਤੁ ਰਾਜਾਸੌ ਜਙ੍ਗਮਃ ਕਾਮਰੂਪਧृਕ੍ । ਭਯਾਤ੍ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਜ੍ਜਾਤਾਦ੍ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਪਿਣ੍ਡਂ ਸ ਸ਼ਙ੍ਕਿਤਃ ॥ ੨,੫.
ਉਥੇ ਇੱਕ ਰਾਜਾ, ਜਿਸਦਾ ਨਾਮ ਹੈ, ਜੋ ਜਗ੍ਹਾ-ਜਗ੍ਹਾ ਘੁੰਮਦਾ ਤੇ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਡਰ ਕੇ, ਯਾਤਰੀ ਭੋਜਨ ਸਹਿਮ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਪਕ੍ਸ਼ੇ ਜਲਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ਦਤ੍ਤਂ ਤਤੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਵ੍ਰਜਨ੍ਨੇਵਂ ਪ੍ਰਲਪਤੇ ਖਡ੍ਗਾਘਾਤਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ ॥ ੨,੫.
ਤਿੰਨ ਪੱਖੀਆਂ ਦੇ ਬਾਅਦ, ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦਿੱਤਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਭੋਜਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ। ਰਾਹ 'ਚ ਤਲਵਾਰਾਂ ਦੀ ਮਾਰ ਸਹਿ ਕੇ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਲਾਪ ਕਰਦਾ ਹੈ:
ਨ ਨਿਤ੍ਯਦਾਨਂ ਨ ਗਵਾਹ੍ਨਿਕਂ ਕृਤਂ ਪੁਸ੍ਤਂ ਚ ਦਤ੍ਤਂ ਨ ਹਿ ਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋਃ । ਪੁਰਾਣਦृष੍ਟੋ ਨ ਹਿ ਸੇਵਿਤੋऽਧ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰ ਹੇ ਨਿਸ੍ਤਰ ਯਤ੍ਤ੍ਵਯਾ ਕृਤਮ੍ ॥ ੨,੫.
ਮੈਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦਾਨ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ, ਨਾ ਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ, ਨਾ ਪਵਿੱਤਰ ਪੁਸਤਕਾਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ। ਪੁਰਾਣਾਂ 'ਚ ਦੱਸਿਆ ਰਸਤਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਚੁਣਿਆ। ਹੇ ਸਰੀਰ, ਜੋ ਤੂੰ ਕੀਤਾ, ਉਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਤੂੰ ਪਾਰ ਹੋ।
ਨਗੇਨ੍ਦ੍ਰਨਗਰਂ ਗਤ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾਨ੍ਨਂ ਤਥਾਵਿਧਮ੍ । ਮਾਸਿ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਯਦ੍ਦਤ੍ਤਂ ਬਾਨ੍ਧਵੈਸ੍ਤੁ ਤਤੋ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੨,੫.
ਨਗੇਂਦਰ ਨਗਰ ਪਹੁੰਚ ਕੇ, ਉਹ ਉੱਥੇ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਖਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਮਹੀਨੇ 'ਚ, ਜੋ ਕੁਝ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ, ਉਸ ਨਾਲ ਉਹ ਅੱਗੇ ਵਧਦਾ ਹੈ।