ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਿਤਾਮਹੀਭਿਃ ਸਾਪਿਣ੍ਡ੍ਯਂ ਤਥਾ ਮਾਤਾਮਹੈਃ ਸਹ । ਉਕ੍ਤਂ ਭਰ੍ਤ੍ਰਾਪਿ ਸਾਪਿਣ੍ਡ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੇषਯਭੇਦਤਃ ॥ ੨,੫.

ਸਪੀੰਡਿਆ ਪਿਤਾਮਹੀਆਂ ਨਾਲ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਾਤਾਮਹਿਆਂ ਨਾਲ ਵੀ; ਪਤਨੀ ਦਾ ਪਤੀ ਨਾਲ ਵੀ ਸਪੀੰਡਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਹ ਪਹਿਰਾਵੇ ਦੇ ਫਰਕ ਉੱਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਨਵਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਸ੍ਯ ਤੇ ਕਾਲਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਕਾਸ਼੍ਯਪ । ਮਰਣਾਹ੍ਨਿ ਮृਤਿਸ੍ਥਾਨੇ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਕ੍ਸ਼ਿਨ੍ਪ੍ਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ ॥ ੨,੫.

ਕਾਸ਼ਿਆਪ, ਹੁਣ ਮੈਂ ਨੌਂ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਦੇ ਸਮੇਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਮੌਤ ਦੇ ਦਿਨ, ਮੌਤ ਵਾਲੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਞ੍ਚ ਤਤੋ ਮਾਰ੍ਗੇ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮੋ ਯਤ੍ਰ ਕਾਰਿਤਃ । ਤਤਃ ਸਞ੍ਚਯਨਸ੍ਥਾਨੇ ਤृਤੀਯਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੫.

ਦੂਜਾ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਉਸ ਥਾਂ 'ਤੇ ਕਰਨਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕੀਤਾ ਗਿਆ; ਫਿਰ, ਜਿੱਥੇ ਹੱਡੀਆਂ ਇਕੱਠੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਉਥੇ ਤੀਜਾ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮੇ ਸਪ੍ਤਮੇ ਤਦ੍ਵਦष੍ਟਮੇ ਨਵਮੇ ਤਥਾ । ਦਸ਼ਮੈਕਾਦਸ਼ੇ ਚੈਵ ਨਵ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਵੈ ਖਗ ॥ ੨,੫.

ਪੰਜਵੇਂ, ਸਤਵੇਂ, ਅਠਵੇਂ, ਨੌਂਵੇਂ, ਦਸਵੇਂ ਅਤੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਵੀ, ਖਗ, ਨੌਂ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ ਨਵ ਚੈਤਾਨਿ ਤृਤੀਯਾ षੋਡਸ਼ੀ ਸ੍ਮृਤਾ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਵਿਧਾਨੇਨ ਕਾਰ੍ਯਾਣਿ ਮਨੁਜੈਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੫.

ਇਹ ਨੌਂ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਤੀਜਾ ਸੋਲਾਂਵਾਂ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵੱਲੋਂ ਇਕੋਦੀਸ਼ਟ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਥਮੇऽਹ੍ਨਿ ਤृਤੀਯੇ ਵਾ ਪਞ੍ਚਮੇ ਸਪ੍ਤਮੇ ਤਥਾ । ਨਵਮੈਕਾਦਸ਼ੇ ਚੈਵ ਨਵਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਪਹਿਲੇ, ਤੀਜੇ, ਪੰਜਵੇਂ, ਸਤਵੇਂ, ਨੌਂਵੇਂ ਅਤੇ ਗਿਆਰਵੇਂ ਦਿਨ ਨੌਂ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਕਰਨ ਦੀ ਪ੍ਰਥਾ ਹੈ।

ਉਚ੍ਯਨ੍ਤੇ षਡਿਮਾਨੀਹ ਨਵ ਸ੍ਯੁਰਪਿ ਯਾਗੇਤਃ । ਉਕ੍ਤਾਨਿ ਤੇ ਮਯਾ ਤਾਨਿ ऋषੀਣਾਂ ਮਤਭੇਦਤਃ ॥ ੨,੫.

ਇੱਥੇ ਛੇ ਵੀ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਚਾਹ ਵਜੋਂ ਨੌਂ ਵੀ ਕਰੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ; ਮੈਂ ਇਹ ਰਿਵਾਜ ਤੇਰੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਮਤ ਅਨੁਸਾਰ ਦੱਸ ਦਿੱਤੇ ਹਨ।

ਰੂਢਿਪਕ੍ਸ਼ੋ ਮਮਾਭੀष੍ਟੋ ਯੋਗਃ ਕੈਸ਼੍ਚਿਦਿਹੇष੍ਯਤੇ । ਆਦ੍ਯੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਦਾਤਵ੍ਯਸ੍ਤਥੈਵੈਕਂ ਪਵਿਤ੍ਰਕਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਮੈਨੂੰ ਰੁੜੀ ਹੋਈ ਪਰੰਪਰਾ ਪਸੰਦ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਕੁਝ ਲੋਕ ਜੋਗਿਕ ਢੰਗ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਪਹਿਲੇ ਅਤੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਇੱਕ ਪਵਿੱਤਰ ਕਪੜਾ ਵੀ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰੇਤਾਯ ਪਿਣ੍ਡੋ ਦਾਤਵ੍ਯੋ ਭੁਕ੍ਤਵਤ੍ਸੁ ਦ੍ਵਿਜਾਤਿषੁ । ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਸ੍ਤਤ੍ਰਾਭਿਰਣ੍ਯੇਤਿ ਯਜਮਾਨਦ੍ਵਿਜਨ੍ਮਨਾ ॥ ੨,੫.

ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਦੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪ੍ਰੇਤ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੀ ਗੋਲੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇ; ਉਥੇ ਯਜਮਾਨ ਅਤੇ ਦੋ ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, 'ਇਹ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।'

ਅਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮਮੁਕਸ੍ਯੇਤਿ ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਵਿਰਤੌ ਤਥਾ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਮੇ ਨਿਬੋਧ ਚੇਤ੍ਥਮਾਵਤ੍ਸਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੨,੫.

'ਇਹ ਪ੍ਰੇਤ ਲਈ ਅਖੁੱਟ ਹੈ' ਕਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਪਵਾਸ ਦੌਰਾਨ ਵੀ; ਸਮਝ ਲੈ ਕਿ ਇਕੋਦੀਸ਼ਟ ਰਿਵਾਜ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲਈ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਯਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਾਨਿ षੋਡਸ਼ । ਏਕੋਦ੍ਦਿष੍ਟਵਿਧਾਨੇਨ ਚਰੇਦ੍ਵਾ ਪਾਰ੍ਵਣਾਦृਤੇ ॥ ੨,੫.

ਸਪੀੰਡੀਕਰਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੋਲਾਂ ਸ਼ਰਾਦ੍ਹ ਇਕੋਦੀਸ਼ਟ ਰਿਵਾਜ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਪਰਵ ਰਿਵਾਜ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ।

ਪ੍ਰਤ੍ਯਬ੍ਦਂ ਯੋ ਯਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ ਤਾਨ੍ਯਪਿ । ਏਕਾਦਸ਼ੇ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ੇऽਹ੍ਨਿ ਪ੍ਰੇਤੋ ਭੁਙ੍ਕ੍ਤੇ ਦਿਨਦ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਜੋ ਕੁਝ ਹਰ ਸਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਰਿਵਾਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗਿਆਰਵੇਂ ਅਤੇ ਬਾਰਵੇਂ ਦਿਨ, ਪ੍ਰੇਤ ਦੋ ਦਿਨ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਯੋषਿਤਃ ਪੁਰੁषਸ੍ਯਾਪਿ ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰੇਤੇਤਿ ਨਿਰ੍ਵਪੇਤ੍ । ਸਾਪਿਣ੍ਡ੍ਯੇ ਤੁ ਕृਤੇ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰੇਤਸ਼ਬ੍ਦੋ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ॥ ੨,੫.

ਜਿਵੇਂ ਪੁਰਖ ਲਈ, ਤਿਵੇਂ ਔਰਤ ਲਈ ਵੀ ਚਾਵਲ ਦੀ ਗੋਲੀ ਪ੍ਰੇਤ ਵਜੋਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਵੇ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਸਪੀੰਡਿਆ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਸ਼ਬਦ ਨਹੀਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ।

ਦੀਪਦਾਨਂ ਪ੍ਰਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮਾਵਰ੍षਨ੍ਤੁ ਗृਹਾਦ੍ਬਹਿਃ । ਅਨ੍ਨਂ ਦੀਪੋ ਜਲਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰਮਨ੍ਯਦ੍ਵਾਦੀਯਤੇ ਚ ਯਤ੍ ॥ ੨,੫.

ਵਰਖਾ ਦੇ ਸਮੇਂ, ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੀਵੇ ਜਗਾਉਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਖਾਣਾ, ਦੀਵਾ, ਪਾਣੀ, ਕਪੜਾ ਤੇ ਹੋਰ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤृਪ੍ਤਿਦਂ ਪ੍ਰੇਤਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਾਵਧਿ । ਅਬ੍ਦਕृਤ੍ਯਂ ਮਯੋਕ੍ਤਨ੍ਤੇ ਸਮਾਸਾਦ੍ਵਿਨਤਾਸੁਤ ॥ ੨,੫.

ਜਦ ਤਕ ਸਪੀੰਡੀਕਰਣ ਦੀ ਰਸਮ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਉਸ ਤਕ ਜੋ ਤ੍ਰਿਪਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ 'ਪ੍ਰੇਤ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਲਾਨਾ ਕਰਤਵ ਹੈ ਜੋ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਹੈ, ਹੇ ਵਿਨਤਾ ਦੇ ਪੁੱਤਰ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤਗृਹੇ ਯਾਨਂ ਯਥਾ ਤਤ੍ਤੁ ਨਿਬੋਧਮੇਃ । ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੇऽਹ੍ਨਿ ਸ਼੍ਰਵਣਾਕਰ੍ਮਣੋਨਨ੍ਤਰਨ੍ਤੁ ਸਃ ॥ ੨,੫.

ਸੁਣ, ਮੈਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਘਰ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਸ਼੍ਰਵਣ ਦੀ ਰਸਮ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ, ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਤ੍ਵਗ੍ਗृਹੀਤਾਹਿਵਤ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਗृਹੀਤੋ ਯਮਕਿਙ੍ਕਰੈਃ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਵ੍ਰਜਤ੍ਯੇਕੋ ਗृਹੀਤ ਇਵ ਮਰ੍ਕਟਃ ॥ ੨,੫.

ਹੇ ਤਾਰਕਸ਼, ਜਿਵੇਂ ਸੱਪ ਨੂੰ ਚਮੜੀ ਨਾਲ ਫੜ ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਫੜ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਉਸ ਰਾਹ 'ਤੇ ਉਹ ਇਕੱਲਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਹੋਵੇ।

ਵਾਯ੍ਵਗ੍ਰਸਾਰਿਵਦ੍ਰੂਪਂ ਦੇਹਮਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ । ਤਤ੍ਪਿਣ੍ਡਜਂ ਪਾਤਨਾਰ੍ਥਮਨ੍ਯਤ੍ਤੁ ਪਿਤृਸਮ੍ਭਵਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਉਹ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਵਾਯੂ ਜਾਂ ਸਾਰੀਵਾ ਦੀ ਸ਼ਕਲ ਵਾਂਗ। ਇੱਕ ਸਰੀਰ ਪਿੰਡ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਭੋਗਣ ਲਈ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦੂਜਾ ਪਿਤਰਾਂ ਤੋਂ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਪ੍ਰਮਾਣਵਯੋऽਵਸ੍ਥਾਸਂਸ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਗ੍ਭਵੋ ਯਥਾ । षਡਸ਼ੀਤਿ ਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ ॥ ੨,੫.

ਉਸ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਾਪ, ਉਮਰ, ਹਾਲਤ ਤੇ ਆਕਾਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੈ: ਛਿਆਸੀ ਹਜ਼ਾਰ ਯੋਜਨ ਦੀ ਲੰਬਾਈ।

ਅਧ੍ਵਾਨ੍ਤਰਾਲਿਕੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਯਮਮਾਨੁषਲੋਕਯੋਃ । ਸਾਧਿਕਾਰ੍ਧਕ੍ਰੋਸ਼ਯੁਤਂ ਯੋਜਨਾਨਾਂ ਸ਼ਤਦ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਯਮ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋ ਰਸਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਚਕਾਰਲਾ ਪੱਥ ਜਾਣੋ। ਇਹ ਦੋ ਸੌ ਯੋਜਨ, ਉੱਤੇ ਅੱਧਾ ਕਰੋਸ਼ ਹੋਰ ਹੈ।

ਚਤ੍ਵਾਰਿਂ ਸ਼ਤ੍ਤਥਾ ਸਪ੍ਤ ਪ੍ਰਤ੍ਯਹਂ ਯਾਤਿ ਤਤ੍ਰ ਸਃ । ਅष੍ਟਾਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ਤਾ ਚ ਤ੍ਰੈਂਸ਼ਤਾ ਦਿਵਸੈਰਿਤਿ ॥ ੨,੫.

ਉਹ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਉਥੇ ਸਤਤਾਲੀ ਯੋਜਨ ਤੈਅ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਅਠਤਾਲੀ ਤੇ ਤੀਹ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਯਾਤਰਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵੈਵਸ੍ਵਤਪੁਰਂ ਯਾਤਿ ਕृष੍ਯਮਾਣੋ ਯਮਾਨੁਗੈਃ । ਏਵਂ ਕ੍ਰਮੇਣ ਯਾਤਬ੍ਯੇ ਮਾਰ੍ਗੇ ਪਾਪਰਤੈਸ੍ਤੁ ਯਤ੍ ॥ ੨,੫.

ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ ਵੈਵਸਵਤ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਪ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਹੋਏ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਇਹ ਰਾਹ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਕਰਕੇ ਤੈਅ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਜਾਯਤੇ ਸਪ੍ਰਪਞ੍ਚਂ ਤਚ੍ਛृਣੁ ਤ੍ਵਮਰੁਣਾਨੁਜ । ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ਦਿਨੇ ਦਤ੍ਤਃ ਪਾਸ਼ੈਰ੍ਬਦ੍ਧ੍ਵਾਤਿਦਾਰੁਣੈਃ ॥ ੨,੫.

ਹੇ ਅਰੁਣ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਸੁਣ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਸੰਸਾਰ ਸਮੇਤ ਜੰਮਦਾ ਹੈ: ਤੇਰ੍ਹਵੇਂ ਦਿਨ, ਬਹੁਤ ਕਰੜੇ ਰੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਮਸ੍ਯਾਙ੍ਕੁਸ਼ਹਸ੍ਤੋ ਵੈ ਭृਕੁਟੀਕੁਟਿਲਾਨਨਃ । ਦਣ੍ਡਪ੍ਰਹਾਰਸਮ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਃ ਕृष੍ਯਤੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਂ ਦਿਸ਼ਮ੍ ॥ ੨,੫.

ਯਮ, ਆਪਣੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਅੰਕੁਸ਼ ਫੜ ਕੇ, ਗੁੱਸੇ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਵਕਰਾ ਕਰਕੇ, ਡੰਡੇ ਦੀ ਮਾਰ ਨਾਲ ਘਬਰਾਇਆ ਹੋਇਆ, ਉਸ ਨੂੰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ।

ਕੁਸ਼ਕਣ੍ਟਕਵਲ੍ਮੀਕਸ਼ਙ੍ਕੁਪਾषਾਣਕਰ੍ਕਸ਼ੇ । ਤਥਾ ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਜ੍ਵਲਨੇ ਕ੍ਵਚਿਚ੍ਛ੍ਵਭ੍ਰਸ਼ਤੋਤ੍ਕਟੇ ॥ ੨,੫.

ਘਾਹ, ਕੰਟੇ, ਚੀਟੀ ਦੇ ਢੇਰ, ਸੂਈਆਂ, ਪੱਥਰ ਤੇ ਕਰੜੀ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚੋਂ, ਤੇ ਜਲਦੇ ਹੋਏ ਅੱਗ ਵਿਚੋਂ, ਕਦੇ-ਕਦੇ ਡਰਾਉਣੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਝੁੰਡ ਵਿਚੋਂ ਲੰਘਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਾਦਿਤ੍ਯਤਪ੍ਤੇ ਚ ਦਹ੍ਯਮਾਨਃ ਸਦਂਸ਼ਕੇ । ਕृष੍ਯਤੇ ਯਮਦੂਤੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵਾਵਨ੍ਨਾਦਭੀषਣੈਃ ॥ ੨,੫.

ਜਲਦੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਨਾਲ ਸੜਦਾ, ਚੁਭਦਾ ਤੇ ਪੀੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵੱਲੋਂ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਵਾਂਗ ਭਿਆਨਕ ਹਨ, ਡਰਾਉਣੀ ਆਵਾਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਖਿੱਚਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਯਾਤਿਃ ਦਾਰੁਣੇ ਮਾਰ੍ਗੇ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾ ਯਮਾਲਯੇ । ਕਲੇਵਰੇ ਦਹ੍ਯਮਾਨੇ ਮਹਾਨ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਯਮृਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੫.

ਉਹ ਭਿਆਨਕ ਰਸਤੇ 'ਤੇ, ਪਾਪੀ ਯਮ ਦੇ ਘਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਸੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੱਡੀ ਨਾਸ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੇ ਤਥੈਵਾਙ੍ਗੇ ਭਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਚ ਦਾਰੁਣਮ੍ । ਛਿਦ੍ਯਮਾਨੇ ਚਿਰਤਰਂ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਦੁਃ ਖਮਵਾਪ੍ਨੁਤੇ ॥ ੨,੫.

ਜਦ ਉਸ ਦੇ ਅੰਗ ਖਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਕਰੜੇ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਟੁੱਟਦੇ ਤੇ ਕੱਟਦੇ ਹਨ, ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਲਈ, ਜੀਵ ਦੁੱਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵੇਨ ਕਰ੍ਮਵਿ ਪਾਕੇਨ ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਗਤੋऽਪਿ ਸਨ੍ । ਪੁਰਾਣਿ षੋਡਸ਼ਾਮੁष੍ਮਨ੍ਮਾਰ੍ਗੇ ਤਾਨਿ ਚ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੨,੫.

ਆਪਣੇ ਕਰਮ ਦੇ ਫਲ ਨਾਲ, ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਚਲੇ ਜਾਣ 'ਤੇ ਵੀ, ਉਸ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਸੋਲ੍ਹਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਸ਼ਹਿਰ ਹਨ; ਉਹ ਮੈਂ ਤੇਨੂੰ ਸੁਣਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।