ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਜਾਵਿਕੋ ਮਾਹਿषਿਕਸ੍ਤਥਾ ਚਕ੍ਰੀ ਧ੍ਵਜੀ ਚ ਯਃ । ਰਙ੍ਗੋਪਜੀਵਿਕੋ ਵਿਪ੍ਰਃ ਸ਼ਾਕੁਨਿਰ੍ਗ੍ਰਾਮਯਾਜਕਃ ॥ ੨,੩.

ਜੋ ਭੇੜ-ਬੱਕਰੀ ਚਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਹੀਂਸਾਂ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਰਥ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਝੰਡਾ ਲੈ ਕੇ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਰੰਗ-ਮੰਚ ਤੋਂ ਰੋਜ਼ੀ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜੂਆ ਖੇਡਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪੁਜਾਰੀ ਹੈ—

ਅਗਾਰਦਾਹੀ ਗਰਦਃ ਕੁਣ੍ਡਾਸ਼ੀ ਸੋਮਵਿਕ੍ਰਯੀ । ਸੁਰਾਪੋ ਮਾਂਸਭਕ੍ਸ਼ੀ ਚ ਤਥਾ ਚ ਪਸ਼ੁਘਾਤਕਃ ॥ ੨,੩.

ਜੋ ਘਰ ਸਾੜਦਾ ਹੈ, ਜ਼ਹਿਰ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਖੱਡ ਵਿੱਚੋਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੋਮਾ ਵੇਚਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਰਾਬ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਮਾਸ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ—

ਰੁਧਿਰਾਨ੍ਧੇ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਏਵਮਾਹੁਰ੍ਮਨੀषਿਣਃ । ਉਪਵਿष੍ਟਨ੍ਤ੍ਵੇਕਪਙ੍ਕ੍ਤ੍ਯਾਂ ਵਿषਂ ਸਮ੍ਭੋਜਯਨ੍ਤਿ ਯੇ ॥ ੨,੩.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਲੋਹੂ ਨਾਲ ਭਰੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ—ਇਹ ਗੱਲ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਨੇ ਆਖੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੇ ਇਕ ਕਤਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਕੇ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਖਵਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਤਨ੍ਤਿ ਨਿਰਯੇ ਘੋਰੇ ਵਿਡ੍ਭੁਜੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਮਧੁਗ੍ਰਾਹੋ ਵੈਤਰਣੀਮਾਕ੍ਰੋਸ਼ੀ ਮੂਤ੍ਰਸਂਜ੍ਞਕੇ ॥ ੨,੩.

ਇਹ ਭਿਆਨਕ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ ਜਿੱਥੇ ਗੰਦ ਖਾਣਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਜੋ ਸ਼ਹਿਦ ਚੁਰਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਗਾਲੀ ਕੱਢਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਪਿਸਾਬ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੈਤਰਨੀ ਦਰਿਆ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਸਿਪਤ੍ਰਵਨੇऽਸੌਚੀ ਕ੍ਰੋਧਨਸ਼੍ਚ ਏਤੇਦਪਿ । ਅਗ੍ਨਿਜ੍ਵਾਲਾਂ ਮृਗਵ੍ਯਾਧੋ ਭੋਜ੍ਯਤੇ ਯਤ੍ਰ ਵਾਯਸੈਃ ॥ ੨,੩.

ਅਸੀਪਤ੍ਰਵਨ ਨਰਕ ਵਿੱਚ, ਗੰਦੇ ਤੇ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲੇ ਵੀ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਥੇ, ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਨੂੰ ਕਾਂਵਾਂ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਖਾ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਇਜ੍ਯਾਯਾਂ ਵ੍ਰਤਲੋਪਾਚ੍ਚ ਸਨ੍ਦਂਸ਼ੇ ਨਰਕੇ ਪਤੇਤ੍ । ਸ੍ਕਨ੍ਦਨ੍ਤੇ ਯਦਿ ਵਾ ਸ੍ਵਪ੍ਨੇ ਯਤਿਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰਿਣਃ ॥ ੨,੩.

ਯਜਨ ਦੀ ਉਲੰਘਣਾ ਜਾਂ ਵਰਤ ਤੋੜਣ ਕਰਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਸੰਦੇਸ਼ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਸੰਨਿਆਸੀ ਜਾਂ ਬ੍ਰਹਮਚਾਰੀ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡਿੱਗਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉਥੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੁਤ੍ਰੈਰਧ੍ਯਾਪਿਤਾ ਯੇ ਚ ਪੁਤ੍ਰੈਰਾਜ੍ਞਾਪਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ । ਤੇ ਸਰ੍ਵੇ ਨਰਕਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਨਿਰਯਂ ਚਾਪ੍ਯਭੋਜਨਮ੍ ॥ ੨,੩.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ ਹੁਕਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਤੇ ਭੁੱਖ ਵਾਲੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਵਿਰੁਦ੍ਧਾਨਿ ਕ੍ਰੋਧਹਰ੍षਸਮਨ੍ਵਿਤਾਃ । ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਯੇ ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿਰਯਵਾਸਿਨਃ ॥ ੨,੩.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਜਾਤੀ ਜਾਂ ਆਸ਼ਰਮ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ, ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਆ ਕੇ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਉਪਰਿष੍ਟਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤੋ ਘੋਰ ਉष੍ਣਾਤ੍ਮਾ ਰੌਰਵੋ ਮਹਾਨ੍ । ਸੁਦਾਰੁਣਃ ਸੁਸ਼ੀਤਾਤ੍ਮਾ ਤਸ੍ਯਾ ਧਸ੍ਤਾਮਸਃ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੨,੩.

ਉਪਰ ਭਿਆਨਕ, ਗਰਮ, ਵੱਡਾ ਰੌਰਵ ਨਰਕ ਹੈ; ਹੇਠਾਂ ਸਭ ਤੋਂ ਡਰਾਉਣਾ, ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ ਤੇ ਹਨੇਰੇ ਵਾਲਾ ਨਰਕ ਹੈ।

ਏਵਮਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਸਰ੍ਵੇऽਧੋऽਧਃ ਪਰਿਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਦੁਃ ਖੋਤ੍ਕਰ੍षਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਕਰ੍ਮਸ੍ਵਪਿ ਨਿਮਿਤ੍ਤਤਃ ॥ ੨,੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਾਰੇ ਨਰਕ ਹੇਠਾਂ-ਹੇਠਾਂ ਹਨ; ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਦੁੱਖ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਕਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸੁਖੋਤ੍ਕਰ੍षਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਧਰ੍ਮਸ੍ਯੇਹਨਿਮਿਤਤਃ । ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿਨਰਕਾਨ੍ਦੇਵਾ ਹ੍ਯਧੋਵਕ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਸੁਦਾਰੁਣਾਨ੍ ॥ ੨,੩.

ਤੇ ਹਰ ਥਾਂ, ਖੁਸ਼ੀ ਦੀ ਤੀਬਰਤਾ ਇੱਥੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕਾਰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਦੇਵਤੇ ਨਰਕ-ਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਿਹਰੇ ਨੀਵੀਂ ਹਨ, ਭਿਆਨਕ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਵੇਖਦੇ ਹਨ।

ਨਾਰਕਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਤੇ ਦੇਵਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਾਨ੍ । ਏਤਾਨ੍ਯਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸ਼ਤਸ਼ੋ ਨਰਕਾਣਿ ਵਿਯਦ੍ਗਤੇ ॥ ੨,੩.

ਨਰਕ-ਵਾਸੀ ਵੀ ਉਹ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਜੋ ਉਪਰ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ, ਵੇਖਦੇ ਹਨ। ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਐਸੇ ਤੇ ਹੋਰ ਸੈਂਕੜੇ ਨਰਕ ਹਨ।

ਦਿਨੇਦਿਨੇ ਤੁ ਨਰਕੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਦਹ੍ਯਤੇਨ੍ਯਤਃ । ਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇ ਭਿਦ੍ਯਤੇऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਚੂਰ੍ਯਤੇ ਕ੍ਲਿਦ੍ਯਤੇਨ੍ਯਤਃ ॥ ੨,੩.

ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਹਰ ਰੋਜ਼, ਮਨੁੱਖ ਪਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ, ਸਾੜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪੀੜਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਥਾਂ, ਚੀਰਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਟੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਕੁੱਟਿਆ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਭਿੱਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਵਥ੍ਯਤੇ ਦੀਪ੍ਯਤੇऽਨ੍ਯਤ੍ਰ ਤਥਾ ਵਾਤਹਤੋऽਨ੍ਯਤਃ । ਏਕਂ ਦਿਨਂ ਵਰ੍षਸ਼ਤਪ੍ਰਮਾਣਂ ਨਰਕੇ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੩.

ਹੋਰ ਥਾਂ, ਉਬਾਲਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਜਾਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਮਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਦਿਨ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਤਤਃ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਨਿਸ੍ਤੀਰ੍ਣਃ ਪਾਪੀ ਤਿਰ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਮਸ਼੍ਨਤੇ । ਕृਮਿਕੀਟਪਤਙ੍ਗੇषੁ ਸ੍ਥਾਵਰੈਕਸ਼ਫੇषੁ ਚ ॥ ੨,੩.

ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਰਕਾਂ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਪਾਪੀ ਜੰਤੂਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਕਿਰਮੀਆਂ, ਕੀੜਿਆਂ, ਪਤੰਗਿਆਂ, ਅਡੋਲ ਜੀਵਾਂ ਜਾਂ ਇਕ-ਖੁਰ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ।

ਗਤ੍ਵਾ ਵਨਗਜਾਢ੍ਯੇषੁ ਗੋष੍ਵषੁ ਤਥੈਵ ਚ । ਖਰੋऽਸ਼੍ਵੋऽਸ਼੍ਵਤਰੋ ਗੌਰਃ ਸ਼ਰਭਸ਼੍ਚਮਰੀ ਤਥਾ ॥ ੨,੩.

ਜੰਗਲ ਦੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਗਧਾ, ਘੋੜਾ, ਖਚਰ, ਗੌਰ, ਸ਼ਰਭ ਅਤੇ ਚਮਰੀ — ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਏਤੇ ਚੈਕਸ਼ਫਾਃ षਟ੍ਚ ਸ਼ृਣੁ ਪਞ੍ਚਨਖਾਨਤਃ । ਅਨ੍ਯਾਸੁ ਬਹੁਪਾਪਾਸੁ ਦੁਃ ਖਦਾਸੁ ਚ ਯੋ ਨਿषੁ ॥ ੨,੩.

ਇਹ ਛੇ ਇਕ-ਪੈਰ ਵਾਲੇ ਜਾਨਵਰ ਹਨ; ਹੁਣ ਪੰਜ ਨਖ ਵਾਲਿਆਂ ਬਾਰੇ ਸੁਣੋ। ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਪਾਪ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਚਾਉਣਾ ਔਖਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਤੇ ਕੁਬ੍ਜੋ ਕੁਤ੍ਸਿਤੋ ਵਾਮਨੋऽਪਿ ਵਾ । ਚਣ੍ਡਾਲਪੁਕ੍ਕਸਾਦ੍ਯਾਸੁ ਨਰਯੋਨਿषੁ ਜਾਯਤੇ ॥ ੨,੩.

ਇਨਸਾਨੀ ਜਨਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ — ਕਦੇ ਕਮਰ-ਟੇਢਾ, ਕਦੇ ਅਜੋਕੇ, ਕਦੇ ਨੱਟਾ; ਚੰਡਾਲ, ਪੁੱਕਸ ਆਦਿ ਨੀਵੀਂ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਨੁੱਖੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਮੁਹੁਰ੍ਗਰ੍ਭੇ ਵਸਨ੍ਤ੍ਯੇਵ ਮ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ । ਅਵਸ਼ਿष੍ਟੇਨ ਪਾਪੇਨ ਪੁਣ੍ਯੇਨ ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੨,੩.

ਉਹ ਮੁੜ ਮੁੜ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਬਚੇ ਹੋਏ ਪਾਪ ਅਤੇ ਕੁਝ ਪੁੰਨ ਦੇ ਨਾਲ।

ਤਤਸ਼੍ਚਾਰੋਹਿਣੀਂ ਯੋਨਿਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਵੈਸ਼੍ਯਨृਪਾਦਿਕਮ੍ । ਵਿਪ੍ਰਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਤਾਂ ਚਾਪਿ ਕਦਾਚਿਦਧਿਰੋਹਤਿ ॥ ੨,੩.

ਫਿਰ ਉਹ ਅਵਰੋਹਣੀ ਜਾਤੀ — ਜਿਵੇਂ ਸ਼ੂਦਰ, ਵੈਸ਼, ਰਾਜਾ ਆਦਿ — ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਕਦੇ ਕਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਜਾਂ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸਿਰਤਾਜ ਬਣ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਏਵਂ ਤੁ ਪਾਪਕਰ੍ਮਾਣੋ ਨਿਰਯੇषੁ ਪਤਨ੍ਤ੍ਯਧਃ । ਯਥਾ ਪੁਣ੍ਯਕृਤੋ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਨ੍ਮੇ ਨਿਗਦਤਃ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੨,੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਪਾਪੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨਰਕਾਂ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਹੁਣ ਮੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣੋ ਕਿ ਪੁੰਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਕਿਵੇਂ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।

ਤੇ ਯਮੇਨ ਵਿਨਿਰ੍ਦਿष੍ਟਾਂ ਯੋਨਿਂ ਪੁਣ੍ਯਗਤਿਂ ਨਰਾਃ । ਪ੍ਰਗੀਤਗਨ੍ਧਰ੍ਵਗਣਾ ਨृਤ੍ਯੋਤ੍ਸਵਸਮਾਕੁਲਾਃ ॥ ੨,੩.

ਉਹ ਮਨੁੱਖ, ਯਮ ਦੇ ਆਦੇਸ਼ ਨਾਲ, ਚੰਗੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਗਾਂਧਰਵਾਂ ਦੀਆਂ ਟੋਲੀਆਂ ਗੀਤ ਗਾ ਰਹੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਨਾਚ-ਉਤਸਵਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰੇ ਹੋਏ।

ਹਾਰਨੂਪੁਰਮਾਧੁਰ੍ਯੈਃ ਸ਼ੋਭਿਤਾਨ੍ਯਮਲਾਨਿ ਤੁ । ਪ੍ਰਯਾਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਿਮਾਨਾਨਿ ਦਿਵ੍ਯਗਨ੍ਧਸ੍ਰਗੁਜ੍ਜ੍ਵਲਾਃ ॥ ੨,੩.

ਹਾਰ ਤੇ ਨੂਪੁਰ ਦੀ ਮਿੱਠਾਸ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ, ਚਮਕਦੇ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਗਹਣਿਆਂ ਨਾਲ, ਉਹ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਦਿਵਿਆ ਰਥਾਂ 'ਤੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਸੁਗੰਧ ਤੇ ਰੌਣਕ ਵਾਲੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤਸ੍ਮਾਚ੍ਚ ਪ੍ਰਚ੍ਯੁਤਾ ਰਾਜ੍ਞਾਮਨ੍ਯੇषਾਂ ਚ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਨੀਰੁਜਾਂ ਗੇਹੇ ਸ ਦ੍ਵृਤ੍ਤਿਪੀਰਪਾਲਕਾਃ ॥ ੨,੩.

ਉਥੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਰਾਜਿਆਂ ਤੇ ਹੋਰ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੀ ਕਤਾਰ ਤੋਂ, ਉਹ ਸਿਹਤਮੰਦ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਜਿੱਥੇ ਜੀਵਨ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਤੇ ਪਾਲਣ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਭੋਗਾਨ੍ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤ੍ਯੁਗ੍ਰਾਂਸ੍ਤਤੋ ਯਾਨ੍ਤ੍ਯੂਰ੍ਧ੍ਵਮਨ੍ਯਥਾ । ਅਵਰੋਹਿਣੀਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਯਨ੍ਤਿ ਮਾਨਵਾਃ ॥ ੨,੩.

ਉਹ ਤੀਬਰ ਸੁਖ ਭੋਗਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਰਸਤੇ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਅਵਰੋਹਣੀ ਜਾਤੀ ਮਿਲਣ 'ਤੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜਾਤਸ੍ਯ ਮृਤ੍ਯੁਲੋਕੇ ਵੈ ਪ੍ਰਾਣਿਨੋ ਮਰਣਂ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਪਾਪਿष੍ਠਾਨਾਮਦੋਮਾਰ੍ਗਾਜ੍ਜੀਵੋ ਨਿष੍ਕ੍ਰਮਤੇ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੨,੩.

ਮਨੁੱਖੀ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਮੌਤ ਪੱਕੀ ਹੈ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਮਰਨਾ ਨਿਸਚਿਤ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਪਾਪੀ ਰਸਤੇ ਤੋਂ, ਆਤਮਾ ਪੱਕਾ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪृਥਿਵ੍ਯਾਂ ਲੀਯਤੇ ਪृਥ੍ਵੀ ਆਪਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾਪ੍ਸੁ ਚ । ਤੇਜਸ੍ਤੇਜਸਿ ਲੀਯਤੇ ਸਮੀਰੇ ਚ ਸਮੀਰਣਃ ॥ ੨,੩.

ਧਰਤੀ ਧਰਤੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ, ਅੱਗ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹਵਾ ਹਵਾ ਵਿੱਚ।

ਆਕਾਸ਼ੇ ਚ ਤਥਾਕਾਸ਼ਂ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਪਿ ਨਿਸ਼ਾਕਰੇ । ਤਤ੍ਰ ਕਾਮਸ੍ਤਥਾ ਕ੍ਰੋਧਃ ਕਾਯੇ ਪਞ੍ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ ॥ ੨,੩.

ਅਕਾਸ਼ ਵੀ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਜੋ ਸਭ ਥਾਂ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਰਾਤ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ। ਉਥੇ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਪੰਜ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵੀ ਹਨ।

ਏਤੇ ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤਾ ਦੇਹੇ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਕਰਾਃ । ਕਾਮਃ ਕ੍ਰੋਧੋ ਹ੍ਯਹਙ੍ਕਾਰੋ ਮਨਸ੍ਤਤ੍ਰੈਵ ਨਾਯਕਃ ॥ ੨,੩.

ਇਹ, ਤਾਰਕਸ਼, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਚੋਰ ਵਜੋਂ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ: ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸਾ, ਅਹੰਕਾਰ, ਤੇ ਮਨ — ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮੁਖੀ ਹੈ।