ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਆਦਿਤ੍ਯਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ ਸ਼ਮ੍ਭੁਰਾਪੋ ਵਾਯੁਃ ਸ਼ਤਕ੍ਰਤੁਃ । ਅਗ੍ਨਿਃ ਖਂ ਪृਥਿਵੀ ਮਿਤ੍ਰ ਓषਧ੍ਯੋ ਵਸਵਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੨.

ਸੂਰਜ, ਚੰਦ, ਸ਼ਿਵ, ਪਾਣੀ, ਹਵਾ, ਇੰਦਰ, ਅੱਗ, ਆਕਾਸ਼, ਧਰਤੀ, ਮਿਤ੍ਰ, ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਵਸੁ—

ਸਰਿਤਃ ਸਾਗਰਾਸ਼੍ਚੈਵ ਭਾਵਾਭਾਵੌ ਚ ਸਰ੍ਪਹਨ੍ । ਸਰ੍ਵੇ ਕਾਲੇਨ ਸृਜ੍ਯਨ੍ਤੇ ਸਂਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਯਥਾ ਪੁਨਃ ॥ ੨,੨.

—ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਹੋਣਾ-ਅਣਹੋਣਾ, ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ — ਇਹ ਸਭ ਕਾਲ ਦੇ ਨਾਲ ਬਣਦੇ ਤੇ ਮੁੜ ਸਮੇਟੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਲੇਨ ਸਂਹ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਚ ਨृਨਂ ਮृਤ੍ਯਾਵੁਪਸ੍ਥਿਤੇ । ਦੈਵਯੋਗਾਤ੍ਤ੍ਦਾ ਵ੍ਯਾਧਿਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦੁਤ੍ਪਦ੍ਯਤੇ ਖਗ ॥ ੨,੨.

ਕਾਲ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਮੌਤ ਆਉਣ 'ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਹਾਲਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਤੇ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਕਿਸੇ ਰੋਗ ਦਾ ਜਨਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਛੀ।

ਵੈਕਲ੍ਯਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਬਲੌ ਜੋਰਂਹਸਾਂ ਭਵੇਤ੍ । ਯੁਗਪਦ੍ਵਸ਼੍ਚਿਕਕੋਟਿਸ਼ੂਕਦਂਸ਼ੋ ਭਵੇਦ੍ਯਦਿ ॥ ੨,੨.

ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਤੇ ਤਾਕਤ ਦੀ ਘਾਟ ਤੇਜ਼ ਬੁਖਾਰ ਦੇ ਜ਼ੋਰ ਨਾਲ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਇਕ ਵਾਰ ਹੀ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਬਿਛੂ ਤੇ ਸੂਈਆਂ ਚੁਭ ਜਾਣ—

ਤਦਾਨੁਮੀਯਤੇ ਤੇਨ ਪੀਡਾ ਮृਤ੍ਯੁਭਵਾ ਖਗ । ਤਤਃ ਕ੍ਸ਼ਣੇਨ ਚੈਤਨ੍ਯੇ ਵਿਕਲੇ ਜਡਤਾਂ ਗਤੇ ॥ ੨,੨.

—ਉਸ ਦਰਦ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੌਤ ਨੇੜੇ ਹੈ, ਪੰਛੀ। ਫਿਰ, ਇਕ ਪਲ ਵਿਚ ਜਦ ਚੇਤਨਾ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਤੇ ਮਨ ਸੁੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—

ਪ੍ਰਿਚਾਲ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤਃ ਪ੍ਰਾਣਾ ਯਾਮ੍ਯੈਰ੍ਨਿਕਟਵਰ੍ਤਿਭਿਃ । ਬੀਭਤ੍ਸਂ ਤੁ ਤਦਾ ਰੂਪਂ ਪ੍ਰਾਣੈਃ ਕਣ੍ਠਗਤੈਰ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੨,੨.

—ਉਸ ਵੇਲੇ, ਯਮ ਦੇ ਦੂਤ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਨੇੜੇ ਖੜੇ ਹਨ। ਜਦ ਜਿੰਦ ਗਲੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਰੂਪ ਡਰਾਉਣਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫੇਮੁਦ੍ਗਿਰਤੇ ਸੋऽਥ ਮੁਖਂ ਲਾਲਾਕੁਲਂ ਭਵੇਤ੍ । ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਮਾਤ੍ਰਪੁਰੁषੋ ਹਾਹਾ ਕੁਰ੍ਵਂਸ੍ਤਤਸ੍ਤਨੋਃ ॥ ੨,੨.

ਉਹ ਫੇਨ ਉਗਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮੂੰਹ ਲਾਲਾ ਨਾਲ ਭਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਅੰਗੂਠੇ ਜਿੰਨਾ ਜੀਵ 'ਹਾ ਹਾ' ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।

ਤਦੈਵ ਨੀਯਤੇ ਦ੍ਵਤੈਰ੍ਯਾਮ੍ਯੈਰ੍ਵੋਕ੍ਸ਼ਨ੍ਸ੍ਵਕਂ ਗृਹਮ੍ । ਭੂਯ ਏਵ ਹਿਤੇ ਤਾਤ ਮृਤ੍ਯੁਕਾਲਦਸ਼ਾਮਿਮਾਮ੍ ॥ ੨,੨.

ਉਸੇ ਸਮੇਂ, ਯਮ ਦੇ ਦੋ ਦੂਤ ਉਸ ਨੂੰ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਘਰ ਲਈ ਰੋ ਰਿਹਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਪਿਆਰੇ, ਮੈਂ ਮੌਤ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੀ ਇਹ ਹਾਲਤ ਹੋਰ ਦੱਸਾਂਗਾ।

ਅष੍ਮਾ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤਃ ਕਾਯੇ ਤੀਵ੍ਰਵਾਯੁਸਮੀਰਿਤਃ । ਭਿਨਤ੍ਤਿ ਮਰ੍ਮਸ੍ਥਾਨਾਨਿ ਦੀਪ੍ਯਮਾਨੋ ਨਿਰਿਨ੍ਧਨਃ ॥ ੨,੨.

ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਪੱਥਰ ਵਾਂਗ ਦਰਦ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਉਤਪੰਨ ਹੋ ਕੇ, ਜੀਵ ਦੇ ਮਰਮ ਸਥਾਨਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਈਂਧਨ ਦੇ ਭੜਕਦਾ ਹੈ।

ਉਦਾਨੋ ਨਾਮ ਪਵਨਸ੍ਤਤਸ਼੍ਚੋਰ੍ਧ੍ਵਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ । ਭਕ੍ਤਾਨਾਮਬੁਭੁਕ੍ਸ਼ਾਣਾਮਧੋਗਤਿਨਿਰੋਧਕृਤ੍ ॥ ੨,੨.

ਉਦਾਨਾ ਨਾਂਕਾ ਹਵਾ ਉਪਰ ਵੱਲ ਚੱਲਦੀ ਹੈ; ਭਗਤਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭੁੱਖ ਲੱਗੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਹਵਾ ਹੇਠਾਂ ਵੱਲ ਜਾਣ ਦਾ ਰਾਹ ਰੋਕਦੀ ਹੈ।

ਯੈਰ੍ਨਾਨृਤਾਨਿ ਚੋਕ੍ਤਾਨਿ ਪ੍ਰੀਤਿਭੇਦਃ ਕृਤੋ ਨ ਚ । ਆਸ੍ਤਿਕਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਦਧਾਨਸ਼੍ਚ ਸ ਸੁਖਂ ਮृਤ੍ਯੁਮृਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੨.

ਜੋ ਝੂਠ ਨਹੀਂ ਬੋਲਦੇ, ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਫੁਟ ਨਹੀਂ ਪਾਂਦੇ, ਵਿਸ਼ਵਾਸੀ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਰੱਖਣ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਯੋ ਨ ਕਾਮਾਨ੍ਨ ਸਂਰਂਭਾਨ੍ਨ ਦ੍ਵੇषਾਦ੍ਧਰ੍ਮਮੁਤ੍ਸृਜੇਤ੍ । ਯਥੋਕ੍ਤਕਾਰੀ ਸੌਮ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ ਸੁਖਂ ਮृਤ੍ਯੁਮृਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੨.

ਜੋ ਇੱਛਾ, ਗੁੱਸੇ ਜਾਂ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰਕੇ ਧਰਮ ਨੂੰ ਛੱਡਦੇ ਨਹੀਂ, ਆਗਿਆ ਅਨੁਸਾਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਨਰਮ ਸੁਭਾਅ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੋਹਜ੍ਞਾਨਪ੍ਰਦਾਤਾਰਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਵਨ੍ਤਿ ਮਹਤ੍ਤਮਃ । ਕੂਟਸਾਕ੍ਸ਼ੀ ਮृषਾਵਾਦੀ ਯੇ ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਘਾਤਕਾਃ ॥ ੨,੨.

ਜੋ ਭੁਲੇਖੇ ਨਾਲ ਝੂਠੀ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਝੂਠੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਝੂਠ ਬੋਲਦੇ ਹਨ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਤੋੜਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਹਨੇਰੇ ਨੂੰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਤੇ ਮੋਹਂ ਮृਤ੍ਯੁਮृਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਥਾ ਯੇ ਵੇਦਨਿਨ੍ਦਕਾਃ । ਵਿਭੀषਕਾਃ ਪੂਤਿਗਨ੍ਧਾ ਯष੍ਟਿਮੁਦ੍ਗਰਪਾਣਯਃ ॥ ੨,੨.

ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਭੁਲੇਖੇ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਵੇਂ ਜੋ ਵੇਦਾਂ ਦੀ ਨਿੰਦਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਡਰਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਮੰਦ ਗੰਧ ਛੱਡਦੇ ਹਨ ਤੇ ਲਾਠੀ ਜਾਂ ਗੜ੍ਹਾ ਫੜਦੇ ਹਨ।

ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨੋ ਯਮਸ੍ਯ ਪੁਰੁषਾਸ੍ਤਦਾ । ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਤ੍ਵੀਦृਕ੍ਪਥੇ ਘੋਰੇ ਜਾਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਵੇਪਥੁਃ ॥ ੨,੨.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੰਦ ਆਤਮਾਵਾਂ, ਯਮ ਦੇ ਨੌਕਰ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਐਸੇ ਡਰਾਉਣੇ ਰਾਹ ਤੇ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੰਪਣ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।

ਕ੍ਰਨ੍ਦਤ੍ਯਵਿਰਤਂ ਸੋऽਪਿ ਪਿਤृਮਾਤृਸੁਤਾਨਪਿ । ਸਾਸ੍ਯ ਵਾਗਸ੍ਫੁਟਾ ਯਤ੍ਨੇਨੈਕਵਰ੍ਣਾ ਵਿਭਾਸਤੇ ॥ ੨,੨.

ਉਹ ਬਿਨਾਂ ਰੁਕਾਵਟ ਦੇ ਰੋਦਾ ਹੈ, ਪਿਤਾ, ਮਾਤਾ ਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਲਈ ਵੀ; ਉਸ ਦੀ ਬੋਲ ਚਲ, ਜਤਨ ਨਾਲ, ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਅੱਖਰ ਹੀ ਸਾਫ਼ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਦृष੍ਟਿਰ੍ਵੈ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤੇ ਤ੍ਰਾਸਾਚ੍ਛ੍ਵਾਸਾਚ੍ਛੁष੍ਯਤਿ ਚਾਨਨਮ੍ । ਸ ਤਤੋ ਵੇਦਨਾਵਿष੍ਟਸ੍ਤਚ੍ਛਰੀਰਂ ਵਿਮੁਞ੍ਚਤਿ ॥ ੨,੨.

ਡਰ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਘੁੰਮਦੀ ਹੈ, ਸਾਹ ਲੈਣ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਸੁੱਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਫਿਰ, ਦਰਦ ਨਾਲ ਘਿਰ ਕੇ, ਉਹ ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਸ੍ਪृਸ਼੍ਯਂ ਕੁਤ੍ਸਨੀਯਂ ਚ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦੇਵ ਜਾਯਤੇ । ਉਕ੍ਤਂ ਮृਤ੍ਯੋਃ ਸ੍ਵਰੂਪਂ ਤੁ ਪ੍ਰਸਙ੍ਗਾਦਨ੍ਯਦਪ੍ਯਥ ॥ ੨,੨.

ਉਹ ਸਰੀਰ ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਛੂਹਣਯੋਗ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ ਤੇ ਨਫ਼ਰਤਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮੌਤ ਦਾ ਸਵਰੂਪ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਹੁਣ ਹੋਰ ਕੁਝ ਸਮਝਾਇਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਯ ਵਦਾਮਿ ਤੇ । ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਤਨਾਨਾਂ ਤੁ ਤਦਸਤ੍ਤ੍ਵੇਨਂ ਭਦੇਤਃ ॥ ੨,੨.

ਵਿਅੰਗਤਾ ਦੇ ਦੂਜੇ ਸਵਾਲ ਦਾ ਜਵਾਬ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਾਂਗਾ; ਪਿਛਲੇ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ।

ਭਵੇਦ੍ਭੋਗਸ੍ਯ ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤਾਂ ਪ੍ਰਾਣਿਨਾਮਿਹ । ਦੇਵਤ੍ਵਮਸੁਰਤ੍ਵਂ ਚ ਯਕ੍ਸ਼ਤ੍ਵਾਦਿਸੁਖਪ੍ਰਦਮ੍ ॥ ੨,੨.

ਇੱਥੇ ਜੀਵਾਂ ਲਈ ਭੋਗ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ ਜਾਂ ਯਕਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਮਾਨੁषਤ੍ਵਂ ਪਸ਼ੁਤ੍ਵਂ ਚ ਪਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਵਾਦ੍ਯਤਿਦੁਃ ਖਦਮ੍ । ਕਰ੍ਮਣਾਂ ਤਾਰਤਮ੍ਯੇਨ ਭਵਤੀਹ ਖਗੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੨,੨.

ਮਨੁੱਖ, ਜਾਨਵਰ ਜਾਂ ਪੰਛੀ ਬਣ ਕੇ ਵੱਡਾ ਦੁੱਖ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਕਰਮਾਂ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਪੱਧਰ ਨਾਲ ਇਹ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ।

ਅਤ੍ਰ ਤੇ ਕੀਰ੍ਤਯਿष੍ਯਾਮਿ ਵਿਪਾਕਂ ਕਰ੍ਮਣਾਮਹਮ੍ । ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਪੁਟਤ੍ਵਾਯਯੈਰ੍ਜੋਵਃ ਸਂਸਰਤ੍ਯਯਮ੍ ॥ ੨,੨.

ਇੱਥੇ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਤਾਂ ਕਿ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਜਾਵੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਇਹ ਜੀਵ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਪਾਤਕਜਾਨ੍ਘੋਰਾਨ੍ਨਰਕਾਨ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਦਾਰੁਣਾਨ੍ । ਕਰ੍ਮਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਜਾਯਨ੍ਤੇ ਮਹਾਪਾਤਕਿਨਃ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ॥ ੨,੨.

ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਏ ਡਰਾਉਣੇ ਨਰਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾ ਕੇ, ਜਦ ਕਰਮ ਮੁੱਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਪਾਪੀ ਧਰਤੀ ਤੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਲਕ੍ਸ਼ਣੈਰ੍ਯੈਸ੍ਤੁਤਾਨਿ ਮੇ ਸ਼ृਣੁ ਸਤ੍ਤਮ । ਮृਗਾਸ਼੍ਵਸੂਕਰੋष੍ਟ੍ਰਾਣਾਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਯੋਨਿਮृਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੨.

ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਜਨਮ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ ਮੈਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ, ਸੁਣ ਹੇ ਚੰਗੇ; ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆਰਾ ਹਿਰਣ, ਘੋੜਾ, ਸੂਰ ਜਾਂ ਉਠ ਦੀ ਕੋਖ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਕृਮਿਕੀਟਪਤਙ੍ਗਤ੍ਵਂ ਸ੍ਵਰ੍ਣਹਾਰੀ ਸਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਤृਣਗੁਲ੍ਮਤਾਤ੍ਵਂ ਚ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ ॥ ੨,੨.

ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੀੜਾ, ਕਿਰਮ ਜਾਂ ਉੱਡਣ ਵਾਲਾ ਜੀਵ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕਦਮ-ਕਦਮ ਤੇ ਘਾਸ ਜਾਂ ਬੂਟਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਕ੍ਸ਼ਯਰੋਗੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸੁਰਾਪਃ ਸ਼੍ਯਾਵਦਨ੍ਤਕਃ । ਹੇਮਹਾਰੀ ਤੁ ਕੁਨਖੀ ਦੁਸ਼੍ਚਰ੍ਮਾ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ ॥ ੨,੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹੱਤਿਆਰਾ ਕਸ਼ਾਇ ਰੋਗੀ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਮਦਿਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਕਾਲੇ ਦੰਦ ਵਾਲਾ; ਸੋਨਾ ਚੋਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੰਦ ਨਖ ਤੇ ਚਮੜੀ ਵਾਲਾ; ਗੁਰੂ ਦੇ ਸਨਮਾਨ ਨੂੰ ਭੰਗ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵੀ।

ਯੋ ਯੇਨ ਸਂਵਸਤ੍ਯੇषਾਂ ਸ ਤਲ੍ਲਿਙ੍ਗੋऽਭਿਜਾਯਤੇ । ਸਂਵਤ੍ਸਰੇਣ ਪਤਤਿ ਪਤਿਤੇਨ ਸਹਾਚਰਨ੍ ॥ ੨,੨.

ਜੋ ਕੋਈ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕਿਸੇ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸੇ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਗਿਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਗਿਰੇ ਹੋਏ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿ ਕੇ।

ਸਂਲਾਪਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਿਃ ਸ਼੍ਵਾਸਸਹਯਾਨਾਸ਼ਨਾਸਨਾਤ੍ । ਯਾਜਨਾਧ੍ਯਾਪਨਾਦ੍ਯੌਨਾਤ੍ਪਾਪਂ ਸਂਕ੍ਰਮਤੇ ਨृਣਾਮ੍ ॥ ੨,੨.

ਗੱਲਬਾਤ, ਛੂਹ, ਇਕੱਠੇ ਸਾਹ ਲੈਣ, ਇਕੱਠੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ, ਰਸਮਾਂ ਕਰਣ, ਪੜ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਸਰੀਰਕ ਮਿਲਾਪ ਰਾਹੀਂ ਪਾਪ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਤ੍ਵਾ ਦਾਰਾਨ੍ਪਰੇषਾਞ੍ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਮਪਹृਤ੍ਯ ਚ । ਅਰਣ੍ਯੇ ਨਿਰ੍ਜਨੇ ਦੇਸ਼ੇ ਜਾਯਤੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ ॥ ੨,੨.

ਜੇ ਕੋਈ ਦੂਜੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਕੋਲ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਵਸਤੂ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੰਗਲ ਦੇ ਸੁੰਨੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਰਾਕਸ਼ਸ ਵਜੋਂ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।