ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਲੋਕਾਂਲ੍ਲੋਕਯਤਾ ਲੋਕੇ ਜਗਾਹੇ ਵਿਸ਼੍ਵਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਜਨਿ ਜਨਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਦੁਃ ਖੇष੍ਵੇਵ ਨਿਮਜ੍ਜਤਃ ॥ ੨,੧.

ਜਗਤ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖਲ ਹੋਇਆ; ਉੱਥੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ।

ਸ੍ਵਾਨ੍ਤੇ ਮੇ ਦੁਰ੍ਧਰਾ ਪੀਡਾ ਤਤ੍ਪੀਡਾਤੋ ਗਰੀਯਸੀ । ਤ੍ਰਿਦਿਵੇ ਦਿਤਿਜਾਤੇਭ੍ਯੋ ਭੂਮੌ ਮृਤ੍ਯੁਰੁਗਾਦਿਭਿਃ ॥ ੨,੧.

ਮੇਰੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਬੜੀ ਭਾਰੀ ਪੀੜ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਸ ਪੀੜ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਕੇ—ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਮੌਤ ਅਤੇ ਬਿਮਾਰੀ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰਾਂ ਤੋਂ।

ਇष੍ਟਵਸ੍ਤੁਵਿਯੋ ਗੈਸ਼੍ਚ ਪਾਤਾਲੇ ਮਾਮਕਂ ਭਯਮ੍ । ਏਵਂ ਨ ਨਿਰ੍ਭਯਂ ਸ੍ਥਾਨਮਨ੍ਯਦੀਸ਼ ਭਵਤ੍ਪਦਾਤ੍ ॥ ੨,੧.

ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ, ਮਨ-ਚਾਹੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਵਿਛੋੜੇ ਤੋਂ ਮੇਰਾ ਡਰ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੇ ਚਰਨਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਨਿਰਭੈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ।

ਅਸਤ੍ਯਂ ਸ੍ਵਪ੍ਨਮਾਯਾਵਤ੍ਕਾਲੇਨ ਕਵਲੀਕृਤਮ੍ । ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਭਾਰਤੇ ਵਰ੍षੇ ਬਹੁਦੁਃ ਖਸ੍ਯ ਭਾਗਿਨਃ ॥ ੨,੧.

ਝੂਠ, ਸੁਪਨਾ ਅਤੇ ਮਾਇਆ—ਇਹ ਸਭ ਸਮੇਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਭਾਰਤ ਦੇ ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਬਹੁਤ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਦੁੱਖ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਨਾ ਦृष੍ਟਾ ਮਯਾ ਰਾਗਦ੍ਵੇषਮੋਹਾਦਿਵਿਪ੍ਲੁਤਾਃ । ਕੇਚਿਦਨ੍ਧਾਃ ਕੇਕਰਾਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਖਲਦ੍ਵਾਚਸ੍ਤੁ ਪਙ੍ਗਵਃ ॥ ੨,੧.

ਮੈਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਾਗ, ਵੈਰ ਅਤੇ ਮੋਹ ਆਦਿ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ; ਕੁਝ ਅੰਨ੍ਹੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਟੇਢੀਆਂ ਹਨ, ਕੁਝ ਹਕਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਕੁਝ ਲੰਗੜੇ ਹਨ।

ਖਞ੍ਜਾਃ ਕਾਣਾਸ਼੍ਚ ਬਧਿਰਾ ਮੂਕਾਃ ਕੁष੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਲੋਮਸ਼ਾਃ । ਨਾਨਾਰੋਗਪਰੀਤਾਸ਼੍ਚ ਖਪੁष੍ਪਾਚ੍ਚਾਭਿਮਾਨਿਨਃ ॥ ੨,੧.

ਲੰਗੜੇ, ਇਕ ਅੱਖ ਵਾਲੇ, ਬੇਹਰੇ, ਗੂੰਗੇ, ਕੋੜ ਵਾਲੇ, ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਰੋਮ ਵਾਲੇ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਤੇ ਨਪੁੰਸਕ—ਇਹ ਸਭ ਫਿਰ ਵੀ ਅਹੰਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਤੇषਾਂ ਦੋषਸ੍ਯ ਵੈਚਿਤ੍ਰ੍ਯਂ ਮृਤ੍ਯੋਰ੍ਗੋਚਰਤਾਮਪਿ । ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਪ੍ਰਸੁਮਨਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਃ ਕੋ ਮृਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਤਾ ਕਥਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕਮਜ਼ੋਰੀਆਂ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖਤਾ ਤੇ ਇਹ ਵੀ ਕਿ ਉਹ ਵੀ ਮੌਤ ਦੇ ਅਧੀਨ ਹਨ, ਵੇਖ ਕੇ—ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਚੰਗਾ ਮਨ ਪਾ ਲੈਂਦਾ, ਉਹ ਮੌਤ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ 'ਤੇ ਹੈਰਾਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਮृਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਵਿਧਾਨੇਨ ਮਰਣਾਦਪ੍ਯਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਵਿਧਿਨਾਬ੍ਦਕ੍ਰਿਯਾ ਯਸ੍ਯ ਨ ਸ ਦੁਰ੍ਗਤਿਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੨,੧.

ਜਿਸ ਦੀ ਮੌਤ ਸਹੀ ਰੀਤ ਨਾਲ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਜਿਸ ਲਈ ਸਾਲਾਨਾ ਕਰਮ ਵੀ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਉਹ ਮਾਨਵ ਮਾੜੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

ऋषਿਭ੍ਯਸ੍ਤੁ ਮਯਾ ਪੂਰ੍ਵਮਿਤਿ ਸਾਮਾਨ੍ਯਤਃ ਸ਼੍ਰੁਤਮ੍ । ਜ੍ਞਾਨਾਯ ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਪृਚ੍ਛਾਮੀਦਮਿਤਿ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੨,੧.

ਮੈਂ ਇਹ ਪਹਿਲਾਂ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਤੋਂ ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਸੁਣਿਆ ਸੀ; ਹੁਣ, ਗਿਆਨ ਲਈ, ਪ੍ਰਭੂ, ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਵਿਸਥਾਰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

ਮ੍ਰਿਯਮਾਣਸ੍ਯ ਕਿਂ ਕृਤ੍ਯਂ ਕਿਂ ਦਾਨਂ ਵਾਸਵਾਨੁਜ । ਵਾਹਮृਤ੍ਯੋਰਨ੍ਤਰਾਲੇ ਕੋ ਵਿਧਿਰ੍ਦਹਨਸ੍ਯ ਚ ॥ ੨,੧.

ਵਾਸਵ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕੀ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਕਿਹੜਾ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ? ਮੌਤ ਤੇ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਕਿਹੜੀ ਰੀਤ ਹੈ?

ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਲਮ੍ਬਤੋ ਵਾ ਕਿਂ ਦੇਹਮਨ੍ਯਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ । ਸਂਯਮਨ੍ਯਾਂ ਕ੍ਰਮ੍ਯਮਾਣਮਾਵਰ੍षਂ ਕਾ ਮृਤਿਕ੍ਰਿਯਾ ॥ ੨,੧.

ਕੀ ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਜਾਂ ਕੁਝ ਦੇਰ ਬਾਅਦ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ? ਜੋ ਯਮ ਦੇ ਰਸਤੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਸਾਲ ਲੰਘਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮ੍ਰਿਤਕ ਕਰਮ ਕਿਹੜਾ ਹੈ?

ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਦੁਰ੍ਮਤੇਃ ਕਿਂ ਪਞ੍ਚਕਾਦਿਮृਤਸ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਕੁਰੁ ਮੇ ਮੋਹਂ ਛੇਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੨,੧.

ਮੰਦੇ ਮਨ ਵਾਲੇ ਜਾਂ ਪੰਜ ਅਸ਼ੁਭ ਸਮਿਆਂ 'ਤੇ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਲਈ ਕਿਹੜਾ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਹੈ? ਮਿਹਰ ਕਰ, ਮੇਰਾ ਭਰਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਕਰ।

ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤੇਮਯਾ ਪृष੍ਟਂ ਬ੍ਰੂਹਿ ਲੋਕਹਿਤਾਯ ਵੈ ॥ ੨,੧.

ਮੈਂ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪੁੱਛ ਲਿਆ ਹੈ; ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਸੱਚ ਦੱਸ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨ ਸ਼੍ਰੀਕृष੍ਣ ਉਵਾਚ । ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟਂ ਤ੍ਵਯਾ ਭਦ੍ਰ ਮਾਨੁषਾਣਾਂ ਹਿਤਾਯ ਵੈ । ਸ਼ृਣੁष੍ਵਾਵਹਿਤੋ ਭੂਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮੇਵੌਰ੍ਧ੍ਵਦੈਹਿਕਮ੍ ॥ ੨,੨.

ਸ਼੍ਰੀਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੂੰ ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਭਾਦਰ, ਇਹ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਹੈ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਸੁਣ, ਮੈਂ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਸਮ੍ਯਗ੍ਵਿਭੇਦਰਹਿਤਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਸ੍ਮृਤਿਸਮੁਦ੍ਧृਤਮ੍ । ਯਨ੍ਨ ਦृष੍ਟਂ ਸੁਰੈਃ ਸੇਨ੍ਦ੍ਰੈਰ੍ਯੋਗਿਭਿਰ੍ਯੋਗਚਿਨ੍ਤਕੈਃ ॥ ੨,੨.

ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਸਹੀ, ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਭੇਦ-ਭਾਵ ਦੇ, ਉਹ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਵੇਦ ਤੇ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਤੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਜੋ ਇੰਦ੍ਰ ਸਮੇਤ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਯੋਗੀਆਂ ਨੇ ਨਹੀਂ ਵੇਖਿਆ।

ਗੁਹ੍ਯਦ੍ਗੁਹ੍ਯਤਰਂ ਤਚ੍ਚ ਨਾਖ੍ਯਾਤਂ ਕਸ੍ਯਚਿਤ੍ਕ੍ਵਚਿਤ੍ । ਭਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਂ ਹਿ ਮਹਾਭਾਗ ਵੈਨਤੇਯਂ ਬ੍ਰਵੀਮਿ ਤੇ ॥ ੨,੨.

ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਗਿਆਨ ਹੈ, ਜੋ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਨਹੀਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ। ਪਰ ਤੂੰ ਵਿਨਤਾ ਦਾ ਪੁੱਤਰ, ਵੱਡੀ ਭਾਗ ਵਾਲਾ ਤੇ ਭਗਤ ਹੈਂ, ਇਸ ਲਈ ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ।

ਅਪੁਤ੍ਰਸ੍ਯ ਗਤਿਰ੍ਨਾਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋ ਨੈਵ ਚ ਨੈਵ ਚ । ਯੇਨ ਕੇਨਾਪ੍ਯੁਪਾਯੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਜਨ੍ਮ ਸੁਤਸ੍ਯ ਹਿ ॥ ੨,੨.

ਜਿਸ ਦਾ ਪੁੱਤਰ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਕੋਈ ਰਸਤਾ ਨਹੀਂ, ਕੋਈ ਸਵਰਗ ਨਹੀਂ, ਸੱਚਮੁੱਚ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਪੁੱਤਰ ਦਾ ਜਨਮ ਕਰਵਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਾਰਯੇਨ੍ਨਰਕਾਤ੍ਪੁਤ੍ਤ੍ਰੋ ਯਦਿ ਮੋਕ੍ਸ਼ੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਸ੍ਕਨ੍ਧਃ ਪੁਤ੍ਰੇਣ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯੋ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਦਾਤਾ ਚ ਪੌਤ੍ਰਕਃ ॥ ੨,੨.

ਪੁੱਤਰ ਪਿਤਾ ਨੂੰ ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਡਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਜੇ ਮੁਕਤੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ; ਪੁੱਤਰ ਨੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਲੈ ਜਾਣਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੌਤ੍ਰ ਨੇ ਅੱਗ ਦੀ ਭੇਟ ਦੇਣੀ ਹੈ।

ਤਿਲਦਰ੍ਭੈਸ਼੍ਚ ਭੂਮ੍ਯਾਂ ਵੈ ਕੁਟੀ ऋਤੁਮਤੀ ਭਵੇਤ੍ । ਪਞ੍ਚ ਰਤ੍ਨਾਨਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਤੁ ਯੇਨ ਜੀਵਃ ਪ੍ਰਰੋਹਤਿ ॥ ੨,੨.

ਤਿਲ ਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਨਾਲ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੀਤਵਾਨ ਝੋਪੜੀ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ। ਪੰਜ ਰਤਨ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਆਤਮਾ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹਦਾ ਹੈ।

ਯਦਾ ਪੁष੍ਪਂ ਪ੍ਰਨष੍ਟਂ ਹਿ ਕ੍ਵ ਤਦਾ ਗਰ੍ਭਧਾਰਣਮ੍ । ਆਦਰਾਚ੍ਚ ਤਤੋ ਭੂਮੌ ਯੇਨ ਗਰ੍ਭਂ ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯਤੇ ॥ ੨,੨.

ਜਦ ਜੀਵਨ ਦਾ ਫੁੱਲ ਝੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਕਿੱਥੇ ਗਰਭ ਧਾਰਣ? ਪਰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਧਰਤੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਗਰਭ ਟਿਕਦਾ ਹੈ।

ਲੇਪ੍ਯਾ ਤੁ ਗੋਮਯੈਰ੍ਭੂਮਿਸ੍ਤਿਲਾਨ੍ਦਰ੍ਭਾਨ੍ਵਿਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਤਸ੍ਯਾਮੇਵਾਤੁਰੋ ਮੁਕ੍ਤਃ ਸਰ੍ਵਂ ਦਹਤਿ ਕਿਲ੍ਬਿषਮ੍ ॥ ੨,੨.

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲਪਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਤਿਲ ਤੇ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਛਿੜਕੀ ਜਾਵੇ। ਉੱਥੇ, ਮਰਨ ਵਾਲਾ ਛੁਟ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦਰ੍ਭਤੂਲੀ ਨਯੇਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਾਤੁਰਸ੍ਯ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਦਰ੍ਭਾਂਸ੍ਤਤ੍ਰ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦ੍ਵਾਥ ਤੂਲੀਗੇਨ੍ਦੁਕਮਧ੍ਯਤਃ ॥ ੨,੨.

ਦਰਭਾ ਦੀ ਚਟਾਈ ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਸਵਰਗ 'ਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਉੱਥੇ ਦਰਭਾ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਚਟਾਈ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੂਈ ਦਾ ਤਕੀਆ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ।

ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਵਸੁਧਾਪੂਤਾ ਯਤ੍ਰ ਲੇਪੋ ਨ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਯਤ੍ਰ ਲੇਪਃ ਸ੍ਥਿਤਸ੍ਤਤ੍ਰ ਪੁਨਰ੍ਲੇਪੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ॥ ੨,੨.

ਜਿੱਥੇ ਲਪਾਈ ਨਹੀਂ, ਉੱਥੇ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ; ਜਿੱਥੇ ਲਪਾਈ ਹੋਵੇ, ਉੱਥੇ ਫਿਰ ਲਪਾਈ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯਾਤੁਧਾਨਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਾਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ ਕ੍ਰੂਰਕਰ੍ਮਿਣਃ । ਅਲੇਪਂ ਹ੍ਯਾਤੁਰਂ ਮੁਕ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ਨ੍ਤ੍ਯੇਤੇ ਵਿਯੋਨਯਃ ॥ ੨,੨.

ਯਾਤੁਧਾਨ, ਪਿਸਾਚ ਤੇ ਰਾਕਸ਼ਸ ਜੋ ਕਠੋਰ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਬਿਮਾਰ, ਅਸੁਰੱਖਿਅਤ ਤੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਕਮਜ਼ੋਰਾਂ ਨੂੰ ਆ ਘੇਰਦੇ ਹਨ।

ਨਿਤ੍ਯਹੋਮਸ੍ਤਥਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਪਾਦਸ਼ੌਚਂ ਦ੍ਵਿਜੇ ਤਥਾ । ਮਣ੍ਡਲੇਨ ਵਿਨਾ ਭੂਮ੍ਯਾਮਾਤੁਰੋ ਮੁਚ੍ਯਤੇ ਨ ਹਿ ॥ ੨,੨.

ਜੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਦਾ ਚੱਕਰ ਨਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਹਵਨ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਤੇ ਦੋਵੇਂ ਪੈਰ ਧੋਣ ਦੀ ਰਸਮ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ, ਬਿਮਾਰ ਆਜ਼ਾਦ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਹੁਤਾਸ਼ਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਮਣ੍ਡਲੇ ਚੋਪਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ ੨,੨.

ਚੱਕਰ ਦੇ ਅੰਦਰ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੁ, ਰੁਦਰ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਤੇ ਅੱਗ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਕਰਕੇ ਚੱਕਰ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯਥਾ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਵਾਲੋ ਵृਦ੍ਧਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਯੁਵਾਥਵਾ । ਯੋਨ੍ਯਨ੍ਤਰਂ ਨ ਗਚ੍ਛੇਤ੍ਸ ਕ੍ਰੀਡਤੇ ਵਾਯੁਨਾ ਸਹ ॥ ੨,੨.

ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਬੱਚਾ, ਬੁਜ਼ੁਰਗ ਜਾਂ ਜਵਾਨ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹੋਰ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ, ਸਗੋਂ ਹਵਾ ਨਾਲ ਖੇਡਦਾ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਂ ਲੋਹਿਤਾਮਿਸ਼੍ਰਂ ਤਦੇਵਂ ਜਨ੍ਮ ਜੀਯਤੇ । ਤਸ੍ਯੈਵ ਵਾਯੁਭੂਤਸ੍ਯ ਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਨੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾ ॥ ੨,੨.

ਜੋ ਲੋਹ ਤੇ ਮਾਸ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਐਸੀ ਹੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਹਵਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਨਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਸਮ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਨਾ ਹੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ।

ਮਮ ਸ੍ਵੇਦਸਮੁਦ੍ਭੂਤਾਸ੍ਤਿਲਾਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਵਿਤ੍ਰਕਾਃ । ਅਸੁਰਾ ਦਾਨਵਾ ਦੈਤ੍ਯਾ ਵਿਦ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਤਿਲੈਸ੍ਤਥਾ ॥ ੨,੨.

ਤਾਰਕਸ਼, ਮੇਰੇ ਪਸੀਨੇ ਤੋਂ ਉਪਜੇ ਤਿਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹਨ; ਅਸੁਰ, ਦਾਨਵ ਤੇ ਦੈਤ ਇਹ ਤਿਲ ਦੇਖ ਕੇ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।