ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਮਃ ਕृष੍ਣਾਯ ਮੁਨਯੇ ਯ ਏਨਂ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਅਞ੍ਜਸ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਂ ਕੁਨਦੀਮਿਵ ॥ ੨,੧.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੀ ਨਦੀ ਹੋਵੇ।

ਏਕਦਾ ਵੈਨਤੇਯਸ੍ਯ ਲੋਕਾਨਾਂ ਲੋਕਨਸ੍ਪृਹਾ । ਬਭੂਵ ਸੋऽਥ ਬਭ੍ਰਾਮ ਤੇषੁ ਨਾਮ ਹਰੇਰ੍ਗृਣਨ੍ ॥ ੨,੧.

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਵੈਨਤੇਯ ਨੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤਮਨਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਗਿਆ, ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੋਇਆ।

ਸ ਪਾਤਾਲਂ ਭੁਵਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਵਾਲਬ੍ਧਸ਼ਮਾਸ਼ਯਃ । ਲੋਕਦੁਃ ਖੇਨਾਤਿਦੁਃ ਖੀ ਪੁਨਰ੍ਵੈਕੁਣ੍ਠਮਾਗਮਤ੍ ॥ ੨,੧.

ਉਹ ਪਾਤਾਲ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਘੁੰਮਿਆ, ਪਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।

ਨ ਰਜੋ ਨ ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਨੈਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ॥ ੨,੧.

ਉਥੇ ਨਾ ਰਜੋ ਹੈ, ਨਾ ਤਮੋ, ਨਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ। ਸਿਰਫ ਸਤਵ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

ਨ ਯਤ੍ਰ ਮਾਯਾ ਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਨ ਚੈ ਰਾਗਾਦਯੋ ਮਲਾਃ । ਸ਼੍ਯਾਮਾਵਦਾਤਾਃ ਸੁਰੁਚਃ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਵਿਲੋਚਨਾਃ ॥ ੨,੧.

ਉਥੇ ਨਾ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਨਾਸ, ਨਾ ਰਾਗ ਆਦਿ ਮਲ। ਉਥੇ ਜੀਵ ਕਾਲੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਸੁਰਾਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਾ ਯਤ੍ਰ ਗਣਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸੁਪੇਸ਼ਸਃ । ਪਿਸ਼ਙ੍ਗਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਾਰਣਾ ਮਣਿਯੁਙ੍ਨਿष੍ਕਭੂषਿਤਾਃ ॥ ੨,੧.

ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ ਤੇ ਦੈਤ ਵੰਦਦੇ ਹਨ, ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਮਣੀ ਦੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਾਃ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨੋ ਮੌਲਿਨੋ ਮਾਲਿਨਸ੍ਤਥਾ । ਭ੍ਰਾਜਿष੍ਣੁਭਿਰ੍ਵਿਮਾਨਾਨਾਂ ਪਙ੍ਕਿਭਿਰ੍ਯੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕੰਡੇ, ਮੋਰ ਤੇ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਰੌਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਬੈਠੇ ਹਨ।

ਦ੍ਯੋਤਨ੍ਤੇ ਦ੍ਯੋਤਮਾਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਦਾਨਾਂ ਚ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਭਿਃ । ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਯਤ੍ਰ ਨਾਨਾਵਿਭਵੈਰ੍ਹਰੇਃ ਪਾਦੌ ਮੁਦਾਰ੍ਚਤਿ ॥ ੨,੧.

ਉਹ ਚਮਕਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਜਦੀ ਹੈ।

ਹਰਿਂ ਗਾਯਤਿ ਦੋਲਾਸ੍ਥਂ ਗੀਯਮਾਨਾਲਿਭਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਂ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਪਤਿਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਉਥੇ ਹਰੀ ਝੂਲੇ 'ਤੇ ਬੈਠਾ, ਆਪ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗਰੁੜ ਨੇ ਉਥੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।

ਜਗਤ੍ਪਤਿਂ ਯਜ੍ਞਪਤਿਂ ਪਾਰ੍षਦੈਃ ਪਰਿषੇਵਿਤਮ੍ । ਸੁਨਨ੍ਦਨਨ੍ਦਪ੍ਰਬਲਾਰ੍ਹਣਮੁਖ੍ਯੈਰ੍ਨਿਰਨ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਉਸ ਨੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਯਜਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਨੰਦ, ਨੰਦ, ਪ੍ਰਬਲ, ਅਰਹਣ ਤੇ ਹੋਰ ਮੁੱਖ ਸੇਵਕ ਸਦਾ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ।

ਭृਤ੍ਯਪ੍ਰਸਾਦਸੁਮੁਖਮਾਯਤਾਰੁਣਲੋਚਨਮ੍ । ਕਿਰੀਟਿਨਂ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨਂ ਸ਼੍ਰਿਯਾ ਵਕ੍ਸ਼ਸਿ ਲਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਉਸ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆਲੂ, ਸੁੰਦਰ ਚਿਹਰਾ, ਲੰਬੀਆਂ ਲਾਲ ਅੱਖਾਂ, ਮੋਰ ਤੇ ਕੰਡੇ ਪਹਿਨੇ, ਛਾਤੀ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀ ਦੀ ਚਿੰਨ੍ਹ ਨਾਲ ਵੇਖਿਆ।

ਪੀਤਾਂਸ਼ੁਕਂ ਚਤੁਰ੍ਬਾਹੁਂ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਹਸਿਤਾਨਨਮ੍ । ਅਭ੍ਯਰ੍ਹਣਾਸਨਾਸੀਨਂ ਤਾਭਿਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਭਿਰਾਵृਤਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਉਹ ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਪਹਿਨੇ, ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲਾ, ਖੁਸ਼ ਤੇ ਹੱਸਦਾ ਚਿਹਰਾ, ਪੂਜਾ ਯੋਗ ਅਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠਾ, ਉਹਨਾਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਪ੍ਰਧਾਨਪੁਰੁषਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮਹਤਾ ਚਾਹਮਾ ਤਥਾ । ਏਕਾਦਸ਼ੋਨ੍ਦ੍ਰਿਯੈਸ਼੍ਚੈਵ ਪਞ੍ਚਭੂਤੈਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੨,੧.

ਉਸ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਪੁਰੁਸ਼, ਮਹਤ, ਮੈਂ, ਗਿਆਰਾਂ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਤੇ ਪੰਜ ਤੱਤ ਵੀ ਹਨ।

ਸ੍ਵਰੂਪੇਰਮਮਾਣਂ ਤਮੀਸ਼੍ਵਰਂ ਵਿਨਤਾਸੁਤਃ । ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਹ੍ਲਾਦਯੁਤਸ੍ਵਾਨ੍ਤੋ ਹृष੍ਯਤ੍ਤਨੂਰੁਹਃ ॥ ੨,੧.

ਵੈਨਤੇਯ ਨੇ ਉਸ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਅਸਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵੇਖਿਆ; ਉਸ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਕੇ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਭਰ ਗਿਆ, ਸਰੀਰ ਰੋਮਾਂਚਿਤ ਹੋ ਗਿਆ।

ਲੋਚਨਾਭ੍ਯਾਮਸ਼੍ਰੁ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਪ੍ਰੇਮਮਗ੍ਨੋ ਨਨਾਮ ਹ । ਨਮਾਗਤਂ ਨਤਂ ਸ੍ਵੀਯ ਵਾਹਨਂ ਵਿष੍ਣੁਰਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਭੂਮਿਃ ਕਾ ਲਙ੍ਘਿਤਾ ਪਕ੍ਸ਼ਿਂਸ੍ਤ੍ਵਯੇਯਨ੍ਤਮਨੇਹਸਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਹੰਝੂ ਵਗਦੇ, ਪ੍ਰੇਮ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬ ਕੇ ਉਹ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਵਾਹਨ ਨੂੰ, ਜੋ ਆ ਕੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪੁੱਛਿਆ: 'ਪੰਛੀ, ਤੂੰ ਕਿਹੜਾ ਲੋਕ ਪਾਰ ਕਰ ਕੇ ਆਇਆ ਹੈਂ?'

ਗਰੁਡ ਉਵਾਚ । ਤਵ ਪ੍ਰਸਾਦਾਦ੍ਵੈਕੁਣ੍ਠ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ, ਹੇ ਵੈਕੁੰਠ, ਮੈਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ, ਸਭ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਸਮੇਤ, ਵੇਖ ਲਿਆ ਹੈ।'

ਮਯਾ ਵਿਲੋਕਿਤਂ ਸਰ੍ਵਂ ਜਗਤ੍ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਭੂਰ੍ਲੋਕਾਤ੍ਸਤ੍ਯਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਪੁਰਂ ਯਾਮ੍ਯਂ ਵਿਨਾ ਪ੍ਰਭੋ ॥ ੨,੧.

'ਮੈਂ ਭੂਰਲੋਕ ਤੋਂ ਸਤ੍ਯਲੋਕ ਤੱਕ, ਸਾਰੇ ਅਚਲ ਤੇ ਚਲ ਜੀਵਾਂ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੇਖ ਲਏ ਹਨ, ਪਰ ਯਮ ਦੀ ਨਗਰੀ ਛੱਡ ਕੇ, ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ।'

ਭੂਰ੍ਲੋਕਃ ਸਰ੍ਵਲੋਕਾਨਾਂ ਪ੍ਰਚੁਰਃ ਸਰ੍ਵਜਨ੍ਤੁषੁ । ਮਾਨੁष੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤ੍ਯਾਲਯਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ ॥ ੨,੧.

'ਭੂਰਲੋਕ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਾਂ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ; ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ, ਮਨੁੱਖਾ ਜਨਮ ਹੀ ਸੁਭ ਅਨੰਦ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹੈ।'

ਅਤਃ ਸੁਕृਤਿਨਾਂ ਲੋਕੋ ਨ ਭੂਤੋ ਨ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੨,੧.

'ਇਸ ਲਈ, ਚੰਗੇ ਕਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਐਸਾ ਲੋਕ ਨਾ ਪਹਿਲਾਂ ਸੀ, ਨਾ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ।'

ਗਾਯਨ੍ਤਿ ਦੇਵਾਃ ਕਿਲ ਗੀਤਕਾਨਿ ਧਨ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਯੇ ਭਾਰਤਭੂਮਿਭਾਗੇ । ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਪਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਫਲਾਰ੍ਜਨਾਯ ਭਵਨ੍ਤਿ ਭੂਯਃ ਪੁਰੁषਾਃ ਸੁਰਤ੍ਵਾਤ੍ ॥ ੨,੧.

ਦੇਵਤੇ ਸੱਚਮੁੱਚ ਗੀਤ ਗਾਂਦੇ ਹਨ—ਭਾਰਤ ਦੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਵੱਡੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਸਵਰਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਫਲ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ, ਲੋਕ ਇੱਥੇ ਆਪਣੀ ਨੇਕੀਆਂ ਕਰਕੇ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰੇਤਃ ਕੌਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਤੇ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਪਞ੍ਚਰਤ੍ਨਂ ਮੁਖੇ ਕਥਮ੍ । ਅਧਸ੍ਤਾਚ੍ਚਾਲਿਤਾ ਦਰ੍ਭਾਃ ਪਾਦੌ ਯਾਮ੍ਯਾਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ ॥ ੨,੧.

ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲਾ ਸਿੱਕਾ ਕਿਉਂ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਹੇਠਾਂ ਦਰਭਾ ਘਾਸ ਕਿਉਂ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੈਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਕਿਉਂ ਕਰਦੇ ਹਨ?

ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਪੁਤ੍ਰਪੌਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਤਸ੍ਯ ਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਚਾਗ੍ਰਤਃ । ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਦੀਯਤੇ ਦਾਨਂ ਗੋਦਾਨਮਪਿ ਕੇਸ਼ਵ ॥ ੨,੧.

ਪੁੱਤਰ ਅਤੇ ਪੌਤਰੇ ਮ੍ਰਿਤਕ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕਿਉਂ ਖੜੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ? ਦਾਨ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੋ-ਦਾਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਕੇਸ਼ਵ?

ਬਨ੍ਧੁਮਿਤ੍ਰਾਣ੍ਯਮਿਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਮਾਪਯਨ੍ਤਿ ਤਤ੍ਕਥਮ੍ । ਤਿਲਾਲੋਹਂ ਹਿਰਣ੍ਯਂ ਚ ਕਰ੍ਪਾਸਂ ਲਵਣਂ ਤਥਾ ॥ ੨,੧.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ, ਦੋਸਤ ਅਤੇ ਵੈਰੀ ਵੀ ਮਾਫੀ ਕਿਉਂ ਮੰਗਦੇ ਹਨ? ਤਿਲ, ਲੋਹਾ, ਸੋਨਾ, ਕਪਾਹ ਅਤੇ ਲੂਣ ਕਿਉਂ ਚੜ੍ਹਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ?

ਸਪ੍ਤਧਾਨ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ਿਤਿਰ੍ਗਾਵੋ ਦੀਯਨ੍ਤੇ ਕੇਨਹੇਤੁਨਾ । ਕਥਂ ਹਿ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਮृਤੋ ਵੈ ਕੁਤ੍ਰ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ ੨,੧.

ਸੱਤ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਅਨਾਜ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਗਾਂਵਾਂ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ? ਜੀਵ ਕਿਵੇਂ ਮਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਹ ਕਿੱਥੇ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਅਤਿਵਾਹਸ਼ਰੀਰਂ ਚ ਕਥਂ ਹਿ ਸ਼੍ਰਯਤੇ ਤਦਾ । ਸ਼ਵਂ ਸ੍ਕਨ੍ਧੇ ਵਹੇਤ੍ਪੁਤ੍ਰੋ ਅਗ੍ਨਿਦਾਤਾ ਚ ਪੌਤ੍ਰਕਃ ॥ ੨,੧.

ਮ੍ਰਿਤਕ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਸੁਖਮ ਸਰੀਰ ਕਿਵੇਂ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਪੁੱਤਰ ਮ੍ਰਿਤਕ ਨੂੰ ਮੋਢੇ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਚੁੱਕਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੌਤਰਾ ਅੱਗ ਕਿਉਂ ਦਿੰਦਾ ਹੈ?

ਆਜ੍ਯੇਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਕਸ੍ਮਾਤ੍ਕੁਤ ਏਕਾਹੁਤਿਕ੍ਰਿਯਾ । ਵਸੁਨ੍ਧਰਾ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚ ਕੁਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਬ੍ਦਕੀਰ੍ਤਨਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਘੀ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਕੀ ਕਾਰਨ ਹੈ, ਅਤੇ ਇਕ ਹੀ ਹਵਨ ਕਿਉਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਮਿੱਟੀ ਕਿਉਂ ਚੜ੍ਹਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ 'ਇਸਤਰੀ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਿਉਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?

ਯਮਸੂਕ੍ਤਂ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਚ ਉਦੀਚ੍ਯਾ ਦਿਸ਼ਮਾਹਰੇਤ੍ । ਪਾਨੀਯਮੇਕਵਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸੂਰ੍ਯਬਿਮ੍ਬਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਯਮ ਸੂਕਤ ਕਿਉਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਿਉਂ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ? ਇਕ ਵਸਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਕਿਉਂ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਤੱਕਦੇ ਹਨ?

ਯਵਸਰ੍षਪਦੂਰ੍ਵਾਸ੍ਤੁ ਪਾषਾਣੇ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਕਮ੍ । ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨਰਸ਼੍ਚ ਨਾਰੀ ਚ ਵਿਦਧ੍ਯਾਦਧਰੋਤ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਜੌ, ਸਰੋਂ ਅਤੇ ਦੂਰਵਾ ਘਾਸ ਨੀਂਮ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ? ਵਸਤ੍ਰ, ਮਰਦ ਅਤੇ ਔਰਤ ਨੂੰ ਉਪਰਲੇ ਤੇ ਹੇਠਲੇ ਹਿੱਸੇ 'ਤੇ ਕਿਉਂ ਰੱਖਦੇ ਹਨ?

ਅਨ੍ਨਾਦ੍ਯਂ ਗृਹਮਾਗਤ੍ਯ ਨ ਭੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਜਨੈਃ ਸਹ । ਨਵਕਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪਿਣ੍ਡਾਂਸ਼੍ਚ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਦਦਤੇ ਸੁਤਾਃ ॥ ੨,੧.

ਘਰ ਆ ਕੇ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਖਾਣਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਖਾਇਆ ਜਾਂਦਾ? ਪੁੱਤਰ ਨੌ ਪਿੰਡ ਕਿਉਂ ਚੜ੍ਹਾਉਂਦੇ ਹਨ?