ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਯ ਪਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਯਦਾਨੀਤਂ ਹਿ ਦृष੍ਟਵਾਨ੍ । ਤਦਾ ਤਵ ਸੁਪਰ੍ਣੋਤਿ ਨਾਮ ਸ੍ਥਾਨਂ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯੇ ॥ ੧,੨੪੦.

ਜਦੋਂ ਇੰਦਰ ਨੇ ਉਹ ਪੰਖ ਲਿਆਇਆ ਵੇਖਿਆ, ਤਦ ਤੇਰਾ ਨਾਮ 'ਸੁਪਰਨ' ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੋ ਗਿਆ।

ਧ੍ਯਾਨਮਾਤ੍ਰਾਦ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਵਿषਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਮ੍ । ਪਠੇਦ੍ਵਾ ਸ਼ृਣੁਯਾਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਭੁਕ੍ਤਿਂ ਮੁਕ੍ਤਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੨੪੦.

ਸਿਰਫ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਨਾਲ, ਜ਼ਹਿਰ—ਚਾਹੇ ਜੜੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਚਲਦੀ—ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਹ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂ ਸੁਣੇ, ਉਹ ਭੋਗ ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਵਸੁਰਾਜੋ ਗਾਰੁਡਂ ਵੈ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਵਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ । ਗਰੁਡੋ ਭਗਵਾਨ੍ਵਿष੍ਣੁਧ੍ਯਾਂਯਨ੍ਸਰ੍ਵਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ॥ ੧,੨੪੦.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗਾਰੁੜ ਦੀ ਕਥਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਵਸੁ ਰਾਜਾ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਿਆ; ਗਾਰੁੜ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਸਭ ਕੁਝ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਿਆ।

ਤਦੁਕ੍ਤਂ ਗਾਰੁਡਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਪੁਰਾਣਂ ਯਃ ਪਠੇਨ੍ਨਰਃ । ਸਰ੍ਵਕਾਮਮਵਾਪ੍ਯਾਥ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੧,੨੪੦.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਪਵਿੱਤਰ ਗਾਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਮਨੋਰਥ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਖਰਕਾਰ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਲੋਕਪਾਦਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਚ ਸਰ੍ਵਪਾਪਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਤ੍ । ਯਸ੍ਯੇਦਂ ਵਰ੍ਤਤੇ ਗੇਹ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਭਵੇਦਿਹ ॥ ੧,੨੪੦.

ਇਸ ਪੁਰਾਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਲੋਕ ਜਾਂ ਅਧੀ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਹੀ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜਿਸ ਦੇ ਘਰ ਵਿਚ ਇਹ ਪੁਰਾਣ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਹੀ ਸਾਰਾ ਸੁਖ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਾਰੁਡਂ ਯਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤੇ ਤੁ ਤਸ੍ਯ ਹਸ੍ਤਗਤੋ ਨਯਃ । ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦੇਤਦ੍ਭੁਕ੍ਤਿਂ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਸਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੨੪੦.

ਜਿਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਗਾਰੁੜ ਪੁਰਾਣ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੀ ਧਰਮ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦੋਵੇਂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਮੋਕ੍ਸ਼ਾਂਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਯਾਚ੍ਛ੍ਰਵਣਾਦਿਤਃ । ਪੁਤ੍ਰਾਰ੍ਥੋ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਰਾਨ੍ ਕਾਮਾਰ੍ਥੋ ਕਾਮਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੨੪੦.

ਇਸ ਨੂੰ ਸੁਣਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਧਰਮ, ਧਨ, ਇੱਛਾ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਪੁੱਤਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਪੁੱਤਰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਮਨੋਰਥ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵਿਦ੍ਯਾਰ੍ਥੋ ਲਭਤੇ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਜਯਾਰ੍ਥੋ ਲਭਤੇ ਜਯਮ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਪਾਪੀ ਪਾਪਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮਵਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੨੪੦.

ਜੋ ਵਿਦਿਆ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਜਿੱਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਕੋਈ ਬੜਾ ਪਾਪੀ ਵੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਪਿ ਲਭਤੇ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਂ ਕਨ੍ਯਾ ਵਿਨ੍ਦਤਿ ਸਤ੍ਪਤਿਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ੇਮਾਰ੍ਥੋ ਲਭਤੇ ਕ੍ਸ਼ੇਮਂ ਬੋਗਾਰ੍ਥੋ ਬੋਗਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੨੪੦.

ਜੋ ਔਰਤ ਬਾਂਝ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਕੁੜੀ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਪਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸੁਖ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੁਖ-ਸੁਰੱਖਿਆ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਭੋਗ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਭੋਗ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਙ੍ਗਲਾਰ੍ਥੋ ਮਙ੍ਗਲਾਨਿ ਗੁਣਾਰ੍ਥੋ ਗੁਣਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ । ਕਾਵ੍ਯਾਰ੍ਥੋ ਚ ਕਵਿਤ੍ਵਂ ਚ ਸਾਰਾਰ੍ਥੋ ਸਾਰਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍ ॥ ੧,੨੪੦.

ਜੋ ਮੰਗਲ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੰਗਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਗੁਣ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਗੁਣ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਜੋ ਕਵਿਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕਵਿਤਾ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਸਰ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਞਾਨਾਰ੍ਥੋ ਲਭਤੇ ਜ੍ਞਾਨਂ ਸਰ੍ਵਸਂਸਾਰਮਰ੍ਦਨਮ੍ । ਇਦਂ ਸ੍ਵਸ੍ਤ੍ਯਯਨਂ ਧਨ੍ਯਂ ਗਾਰੁਡਂ ਗਰੁਡੇਰਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੪੦.

ਜੋ ਗਿਆਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਉਹ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਗਾਰੁੜ ਪੁਰਾਣ, ਜੋ ਗਾਰੁੜ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ, ਸੁਭਾਗਾ ਤੇ ਧਨਵੰਤ ਹੈ।

ਨਾਕਾਲੇ ਮਰਣਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼੍ਲੋਕਮੇਕਂ ਤੁ ਯਃ ਪਠੇਤ੍ । ਸ਼੍ਲੋਕਾਰ੍ਧਪਠਨਾਦਸ੍ਯ ਦੁष੍ਟਸ਼ਤ੍ਰੁਕ੍ਸ਼ਯੋ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੧,੨੪੦.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਕ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਣ-ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ; ਅੱਧਾ ਸ਼ਲੋਕ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਉਸ ਦੇ ਮਾੜੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੂਤਾਚ੍ਛ੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸ਼ੌਨਕਸ੍ਤੁਨੌਮਿषੇ ਮੁਨਿਭਿਃ ਕ੍ਰਤੌ । ਅਹਂ ਬ੍ਰਹੇਤਿ ਸਂਧ੍ਯਾਯਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋਭੂਦ੍ਗਰੁਡਧ੍ਵਜਾਤ੍ ॥ ੧,੨੪੦.

ਸੂਤ ਤੋਂ ਸੁਣ ਕੇ, ਸ਼ੌਨਕ ਨੇ ਹੋਰ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਸਮੇਤ ਯਜਨ ਵਿਚ ਉਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ; ਸੰਧਿਆਯਨ ਨੇ 'ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ' ਕਹਿ ਕੇ ਗਾਰੁੜ ਦੇ ਝੰਡੇ ਨਾਲ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਲਈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ਸ਼੍ਰੀਗਣੇਸ਼ਾਯ ਨਮਃ । ਤਤ੍ਰਾਦਿਮੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾਂਸ਼ੇ ਪ੍ਰੇਤਕਾਣ੍ਡੋ ਧਰ੍ਮਕਾਣ੍ਡਨਾਮਾਰਭ੍ਯਤੇ । ਓਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਵਾਸੁਦੇਵਾਯ । ਨਾਰਾਯਣਂ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਨਰਂ ਚੈਵ ਨਰੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਦੇਵੀਂ ਸਰਸ੍ਵਤੀਂ ਚੈਵ ਤਤੋ ਜਯਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ ॥ ੨,੧.ਮ ॥ ਧਰ੍ਮਨ੍ਦृਢਬਦ੍ਧਮੂਲੋ ਵੇਦਸ੍ਕਨ੍ਧਃ ਪੁਰਾਣਸ਼ਾਖਾਢ੍ਯਃ । ਕ੍ਰਤੁਕੁਸੁਮੋ ਮੋਕ੍ਸ਼ਫਲੋ ਮਧੁਸੂਦਨਪਾਦਪੋ ਜਯਤਿ ॥ ੨,੧.

ਨੈਮਿषੇऽਨਿਮਿषਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਸ਼ੌਨਕਾਦ੍ਯਾ ਮੁਨੀਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਕਰ੍ਮਣਾਮਨ੍ਤਰੇ ਸੂਤਂ ਸ੍ਵਾਸੀਨਮਿਦਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ ੨,੧.

ਨੈਮੀਸ਼ ਦੇ ਅਨਿਮਿਸ਼ ਖੇਤਰ ਵਿਚ, ਸ਼ੌਨਕ ਆਦਿ ਮਹਾ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਕਰਮ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਸੂਤ ਨੂੰ ਬੈਠਾ ਦੇਖ ਕੇ, ਇਹ ਸ਼ਬਦ ਕਹੇ।

ਸੂਤ ਜਾਨਾਸਿ ਸਕਲਂ ਵਸ੍ਤੁ ਵ੍ਯਾਸਪ੍ਰਸਾਦਤਃ । ਤੇਨ ਨਃ ਸਨ੍ਦਿਹਾਨਾਨਾਂ ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਛੇਤ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ ੨,੧.

ਸੂਤ ਜੀ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਾ ਗਿਆਨ ਵਿਅਾਸ ਜੀ ਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਜਾਣਦੇ ਹੋ; ਇਸ ਲਈ, ਸਾਡੀਆਂ ਸ਼ੰਕਾਵਾਂ ਦੂਰ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਯਥਾ ਤृਣਜਲੌਕੇਤਿ ਨ੍ਯਾਯਮਾ ਸ਼੍ਰਿਤ੍ਯ ਕਞ੍ਚਨ । ਦੇਹਿਨੋऽਨ੍ਯਤਨੁਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਂ ਕੇਚਿਤ੍ਤ੍ਵੇਵਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਹਿ ॥ ੨,੧.

ਕਈ ਲੋਕ ਤ੍ਰਿੰਨ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਨੌਕਾ ਦੀ ਉਪਮਾ ਦੇ ਕੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਿੰਦ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੇਚਿਤ੍ਪੁਨਰ੍ਯਾਤਨਾਨਾਂ ਯਾਮੀਨਾਮੁਪਭੋਗਤਃ । ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਦੇਹਾਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤਿਂ ਵਦਨ੍ਤਿ ਕਿਮੁ ਤਤ੍ਰਸਤ੍ ॥ ੨,੧.

ਕਈ ਹੋਰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ, ਯਮ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਸਜ਼ਾ ਭੋਗਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਹੋਰ ਸਰੀਰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਸੱਚ ਕੀ ਹੈ?

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਸਾਧੁ ਪृष੍ਟਂ ਮਹਾਭਾਗਾਃ ਸ਼ृਣੁਧ੍ਵਂ ਭਵਤਾਂ ਪੁਨਃ । ਸਨ੍ਦੇਹੋ ਨੋਪਪਦ੍ਯੇਤ ਲੋਕਾਰ੍ਥਂ ਕਿਲ ਪृਚ੍ਛਤਾਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚੰਗਾ ਪੁੱਛਿਆ, ਹੇ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲੇ ਹੋ! ਤੁਸੀਂ ਫਿਰ ਸੁਣੋ। ਜੋ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਪੁੱਛਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸ਼ੰਕਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਤਦਹਂ ਕृष੍ਣਗਰੁਡਸਂਵਾਦਦ੍ਵਾਰਕਂ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਅਪਾਕਰਿष੍ਯੇ ਸਨ੍ਦੇਹਂ ਭਵਤਾਂ ਭਾਵਿਤਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਦੁਜਾਤੀਓ, ਮੈਂ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਤੇ ਗਾਰੁੜ ਦੇ ਸੰਵਾਦ ਰਾਹੀਂ, ਤੁਹਾਡੇ ਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵਾਲੇ ਮਨ ਵਿਚੋਂ ਸ਼ੰਕਾ ਦੂਰ ਕਰਾਂਗਾ।

ਨਮਃ ਕृष੍ਣਾਯ ਮੁਨਯੇ ਯ ਏਨਂ ਸਮੁਪਾਸ਼੍ਰਿਤਾਃ । ਅਞ੍ਜਸ੍ਤਰਨ੍ਤਿ ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਂ ਕੁਨਦੀਮਿਵ ॥ ੨,੧.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜਿਸ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਕੇ ਲੋਕ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਛੋਟੀ ਨਦੀ ਹੋਵੇ।

ਏਕਦਾ ਵੈਨਤੇਯਸ੍ਯ ਲੋਕਾਨਾਂ ਲੋਕਨਸ੍ਪृਹਾ । ਬਭੂਵ ਸੋऽਥ ਬਭ੍ਰਾਮ ਤੇषੁ ਨਾਮ ਹਰੇਰ੍ਗृਣਨ੍ ॥ ੨,੧.

ਇੱਕ ਵਾਰੀ, ਵੈਨਤੇਯ ਨੂੰ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਵੇਖਣ ਦੀ ਤਮਨਾ ਹੋਈ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦਾ ਗਿਆ, ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਜਪਦਾ ਹੋਇਆ।

ਸ ਪਾਤਾਲਂ ਭੁਵਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਵਾਲਬ੍ਧਸ਼ਮਾਸ਼ਯਃ । ਲੋਕਦੁਃ ਖੇਨਾਤਿਦੁਃ ਖੀ ਪੁਨਰ੍ਵੈਕੁਣ੍ਠਮਾਗਮਤ੍ ॥ ੨,੧.

ਉਹ ਪਾਤਾਲ, ਧਰਤੀ ਤੇ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਘੁੰਮਿਆ, ਪਰ ਕਿਤੇ ਵੀ ਮਨ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਨਾ ਮਿਲੀ। ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਨਾਲ ਥੱਕ ਕੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਵੈਕੁੰਠ ਵਾਪਸ ਆ ਗਿਆ।

ਨ ਰਜੋ ਨ ਤਮਸ਼੍ਚੈਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਚ ਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਯਤ੍ਰ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ਨੈਵ ਸਤ੍ਤ੍ਵਮੇਵ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ ॥ ੨,੧.

ਉਥੇ ਨਾ ਰਜੋ ਹੈ, ਨਾ ਤਮੋ, ਨਾ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਿਲਾਪ। ਸਿਰਫ ਸਤਵ ਹੀ ਚਲਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ।

ਨ ਯਤ੍ਰ ਮਾਯਾ ਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਨ ਚੈ ਰਾਗਾਦਯੋ ਮਲਾਃ । ਸ਼੍ਯਾਮਾਵਦਾਤਾਃ ਸੁਰੁਚਃ ਸ਼ਤਪਤ੍ਰਵਿਲੋਚਨਾਃ ॥ ੨,੧.

ਉਥੇ ਨਾ ਮਾਇਆ ਹੈ, ਨਾ ਨਾਸ, ਨਾ ਰਾਗ ਆਦਿ ਮਲ। ਉਥੇ ਜੀਵ ਕਾਲੇ ਤੇ ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ, ਸੌ ਪੱਤਿਆਂ ਵਾਲੇ ਕਮਲ ਵਰਗੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਸੁਰਾਸੁਰਾਰ੍ਚਿਤਾ ਯਤ੍ਰ ਗਣਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸੁਪੇਸ਼ਸਃ । ਪਿਸ਼ਙ੍ਗਵਸ੍ਤ੍ਰਾਭਾਰਣਾ ਮਣਿਯੁਙ੍ਨਿष੍ਕਭੂषਿਤਾਃ ॥ ੨,੧.

ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸੁੰਦਰ ਸਾਥੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਵ ਤੇ ਦੈਤ ਵੰਦਦੇ ਹਨ, ਪੀਲੇ ਕਪੜੇ ਤੇ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ, ਮਣੀ ਦੇ ਹਾਰ ਨਾਲ ਸਜੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਚਤੁਰ੍ਭੁਜਾਃ ਕੁਣ੍ਡਲਿਨੋ ਮੌਲਿਨੋ ਮਾਲਿਨਸ੍ਤਥਾ । ਭ੍ਰਾਜਿष੍ਣੁਭਿਰ੍ਵਿਮਾਨਾਨਾਂ ਪਙ੍ਕਿਭਿਰ੍ਯੇ ਮਹਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਉਹ ਚਾਰ ਬਾਂਹਾਂ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਕੰਡੇ, ਮੋਰ ਤੇ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ। ਮਹਾਨ ਆਤਮਾਵਾਂ ਦੇ ਰੌਂਕਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਵਿਮਾਨਾਂ 'ਚ ਬੈਠੇ ਹਨ।

ਦ੍ਯੋਤਨ੍ਤੇ ਦ੍ਯੋਤਮਾਨਾਨਾਂ ਪ੍ਰਮਦਾਨਾਂ ਚ ਪਙ੍ਕ੍ਤਿਭਿਃ । ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਯਤ੍ਰ ਨਾਨਾਵਿਭਵੈਰ੍ਹਰੇਃ ਪਾਦੌ ਮੁਦਾਰ੍ਚਤਿ ॥ ੨,੧.

ਉਹ ਚਮਕਦੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆਂ ਕਤਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਚਮਕਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ, ਸ਼੍ਰੀ ਆਪਣੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਰੂਪਾਂ ਨਾਲ ਹਰੀ ਦੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ੀ ਨਾਲ ਪੂਜਦੀ ਹੈ।

ਹਰਿਂ ਗਾਯਤਿ ਦੋਲਾਸ੍ਥਂ ਗੀਯਮਾਨਾਲਿਭਿਃ ਸ੍ਵਯਮ੍ । ਦਦਰ੍ਸ਼ ਸ਼੍ਰੀਹਰਿਂ ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀਪਤਿਂ ਸਾਤ੍ਵਤਾਂ ਪਤਿਮ੍ ॥ ੨,੧.

ਉਥੇ ਹਰੀ ਝੂਲੇ 'ਤੇ ਬੈਠਾ, ਆਪ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤੇ ਸਾਥੀਆਂ ਦੀ ਟੋਲੀਆਂ ਵਲੋਂ ਗਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਗਰੁੜ ਨੇ ਉਥੇ ਸ਼੍ਰੀਹਰੀ, ਸ਼੍ਰੀ ਦੇ ਪਤੀ ਤੇ ਸਾਤਵਤਾਂ ਦੇ ਮੁਖੀ ਨੂੰ ਵੇਖਿਆ।