ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋ ਪ੍ਰਿਸਾਦੇਨ ਯਦਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਤੇ । ਸ ਨਿਸ੍ਤਰਤਿ ਸਂਸਾਰਂ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੁਸ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।

ਭੋਗੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਸ੍ਤਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ । ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਕੁਟੁਮ੍ਬੇषੁ ਮਤ੍ਤਾਃ ਸੀਦਨ੍ਤਿਜਨ੍ਤਵਃ ॥ ੧,੨੩੨.

ਭੋਗ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਮੁੰਹ ਮੋੜ ਕੇ, ਜੀਵ ਪੂਤ, ਪਤਨੀ, ਘਰ-ਵਾਸੀ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵ ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਮਗ੍ਨਾ ਜੀਰ੍ਣਾ ਵਨਗਜਾ ਇਵ । ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਨਨਂ ਨਿਬਧ੍ਨਾਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ਕੋਸ਼ਕਾਰਵਤ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਸਭ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਹਾਥੀ; ਪਰ ਭਟਕਿਆ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੀੜੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਨ੍ਮਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰਪਿ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰਦ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੇਵਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਆਰਾਧਯੇਤ੍ਸਦਾ ਸਮ੍ਯਗਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੧,੨੩੨.

ਉਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਚਾਹੇ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮ ਹੋਣ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀ ਮਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਮਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮਜਮਾਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਮਚਲਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਸਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਅਡੋਲ, ਅਜਨਮਾ, ਆਦਿ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਂ ਗਰ੍ਭੋਚਿਤਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਅਸ਼ਿਰੀਰਂ ਵਿਧਾਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਮਨੋਰਤਿਮ੍ । ਅਚਲਂ ਸਰ੍ਵਗਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਡੋਲ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਂ ਨਿਰਾਭਾਸਂ ਨਿष੍ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਂ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ । ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਗੁਰੁਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਜੋ ਫਰਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਞ੍ਚ ਵੈ ਯਾਵਦਾਤ੍ਮਚੈਤਨ੍ਯਰੂਪਕਮ੍ । ਸ਼ੁਭਮੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਆਤਮਾ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਇਕ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅੱਖਰ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਾਕ੍ਯਾਤੀਤਂ ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਲੋਕਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦੁਤ੍ਤਮਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਬੋਲ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਖੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣੈਃ । ਯੋਗਿਭਿਃ ਸੇਵਿਤਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਨਾਮੁਕ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਂਲ੍ਲੋਕੋ ਹ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ । ਸ੍ਤੁਤ੍ਵੈਵਂ ਵਰਦਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ਕੋऽਪਿ ਮੁਕ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਸਮਾਹਿਤਃ । ਅਨਨ੍ਤਮਵ੍ਯਯਂ ਦੇਵਂ ਵਿष੍ਣਂ ਵਿਸ਼੍ਵਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਮਜਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਂਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਅਨੰਤ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਜਨਮਾ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਨਾਰਦੇਨ ਪੁਰਾ ਪृष੍ਟ ਏਵਂ ਸ ਵृषਭਧ੍ਵਜਃ । ਯੇਤ੍ਤੇਨ ਤਸ੍ਮੈ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਤਨ੍ਮਯਾ ਕਥਿਤਂ ਤਵ ॥ ੧,੨੩੨.

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਨੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ।

ਤਮੇਵ ਸਤਤਨ੍ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿष੍ਕਲਮ੍ । ਅਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਾਤ ! ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਪਦਮਵ੍ਯਯਮ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅੰਗ ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।

ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਾਜਪੇਯਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਕ੍ਸ਼ਣਮੇਕਾਗ੍ਰਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਵੀ, ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਾਲੇ ਮਨ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਰऋषਿਰ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਮਿਦਮੀਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ । ਸ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਮ੍ਯਗਾਰਾਧ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਃ ਪਦਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾ ਪਿ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਸ੍ਤਵੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਕੋਟਿਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਪਾਪਮਪਿ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਇਹ ਉੱਤਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਤਵਮਿਦਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਦ੍ਯਃ ਪਠੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯ ਮਮृਤਤ੍ਵਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ, ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੩੩ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਸਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਨ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਦਾਮੋਦਰਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿ ਕਿਨ੍ਨੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੩.

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ: 'ਮੈਂ ਦਾਮੋਦਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੌਤ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?'

ਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਧਰਂ ਦੇਵਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਰੂਪਿਣਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਅਧੋऽਕ੍ਸ਼ਜਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋਸ੍ਮਿ ਕਿਨ੍ਨੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੩.

ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਚਕਰ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਪ੍ਰਗਟ ਅਤੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਹੈ, ਜੋ ਹੇਠਾਂ ਹੈ ਤੇ ਅਜਨਮਾ ਹੈ; ਮੌਤ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਵਰਾਹਂ ਵਾਮਨਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਨਾਰਸਿਂਹਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ । ਮਾਧਵਂ ਚ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿ ਕਿਨ੍ਨੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੩.

ਮੈਂ ਵਰਾਹ, ਵਾਮਨ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਨਰਸਿੰਘ, ਜਨਾਰਦਨ ਅਤੇ ਮਾਧਵ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ; ਮੌਤ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਪੁਰੁषਂ ਪੁष੍ਕਰਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰਬੀਜਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਜਗਤ੍ਪਤਿਮ੍ । ਲੋਕਨਾਥਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿ ਕਿਨ੍ਨੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੩.

ਮੈਂ ਉਸ ਪੁਰਖ ਦੇ ਆਸਰੇ ਆ ਗਿਆ ਹਾਂ ਜੋ ਪੁਸ਼ਕਰ ਖੇਤਰ ਦਾ ਬੀਜ ਹੈ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਖਵਾਲਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੌਤ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਿਰਸਂ ਦੇਵਂ ਵ੍ਯਕ੍ਤਾਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਮਹਾਯੋਗਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿ ਕਿਨ੍ਨੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੩.

ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜਿਸ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿਰ ਹਨ, ਜੋ ਜਾਗਦਾ ਤੇ ਅਜਾਗ ਹੈ, ਸਦੀਵੀ ਹੈ, ਤੇ ਵੱਡਾ ਜੋਗੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੌਤ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਭੂਤਾਤ੍ਮਾਨਂ ਮਹਾਤ੍ਮਾਨਂ ਯਜ੍ਞਯੋਨਿਮਯੋਨਿਜਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿ ਕਿਨ੍ਨੋ ਮੂਤ੍ਯੁਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੩.

ਮੈਂ ਉਸ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਦਾ ਆਸਰਾ ਲਿਆ ਹੈ ਜੋ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਦੀ ਆਤਮਾ ਹੈ, ਯਜਨ ਦਾ ਸਰੋਤ ਤੇ ਜਨਮ ਸਥਾਨ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਸ ਦਾ ਰੂਪ ਸਾਰੀ ਕਾਇਨਾਤ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੌਤ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਇਤ੍ਯੁਦੀਰਿਤਮਾਕਰ੍ਣ੍ਯ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯ ਮਹਾਤ੍ਮਨੁਃ । ਅਪਯਾਤਸ੍ਤਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਵਿष੍ਣੁਦੂਤੈਃ ਪ੍ਰਪੀਡਿਤਃ ॥ ੧,੨੩੩.

ਜਦੋਂ ਉਸ ਵੱਡੀ ਆਤਮਾ ਨੇ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ, ਮੌਤ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਵਲੋਂ ਪੀੜਤ ਹੋ ਕੇ ਉਥੋਂ ਭੱਜ ਗਈ।

ਇਤਿ ਤੇਨ ਜਿਤੋ ਮृਤ੍ਯੁਰ੍ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯੇਨ ਧੀਮਤਾ । ਪ੍ਰਸਨ੍ਨੇ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ੇ ਨृਸਿਂਹੇ ਨਾਸ੍ਤਿਦੁਰ੍ਲਭਮ੍ ॥ ੧,੨੩੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੌਤ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਮਾਰਕੰਡੇ ਨੇ ਜਿੱਤ ਲਿਆ; ਜਦੋਂ ਕਮਲ-ਅੱਖ ਨਰਸਿੰਘ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਕੁਝ ਵੀ ਅਸੰਭਵ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਮृਤ੍ਯ੍ਵष੍ਟਕਮਿਦਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਮृਤ੍ਯੁਪ੍ਰਸ਼ਮਨਂ ਸ਼ੁਭਮ੍ । ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਹਿਤਾਰ੍ਥਾਯ ਸ੍ਵਯਂ ਵਿष੍ਣੁਰੁਵਾਚ ਹ ॥ ੧,੨੩੩.

ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਸ਼ੁਭ ਮੌਤ-ਅਸ਼ਟਕ, ਜੋ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸ਼ਾਂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਾਰਕੰਡੇ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੇ ਆਪ ਹੀ ਉਚਾਰਿਆ।

ਇਦਂ ਯਃ ਪਠਤੇ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਰਿਕਾਲਂ ਨਿਯਤਂ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਨਾਕਾਲੇ ਤਸ੍ਯ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਰਸ੍ਯਾਚ੍ਯੁਤਚੇਤਸਃ ॥ ੧,੨੩੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਨੂੰ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਦਿਨ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਨਾਲ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਮਨ ਅਚੁਤ ਤੇ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਅਣ-ਸਮੇਂ ਮੌਤ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ।

ਹृਤ੍ਪਦ੍ਮਮਧ੍ਯੇ ਪੁਰੁषਂ ਪੁਰਾਣਂ ਨਾਰਾਯਣਂ ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਮਪ੍ਰਮੇਯਮ੍ । ਵਿਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਸੂਰ੍ਯਾਦਤਿਰਾਜਮਾਨਂ ਮृਤ੍ਯੁਂ ਸ ਯੋਗਿ ਜਿਤਵਾਂਸ੍ਤਥੈਵ ॥ ੧,੨੩੩.

ਜੋ ਯੋਗੀ ਆਪਣੇ ਦਿਲ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿਚ ਪੁਰਾਣਾ, ਸਦੀਵੀ, ਅਣਮਾਪ ਨਾਰਾਇਣ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਧ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੌਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।