ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਾਰਸਿਂਹਮਿਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਃ ਪਠੇਨ੍ਨਿਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਮਨੋਰਥਪ੍ਰਦਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੨੩੧.

ਜੋ ਕੋਈ ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਰੁਦਰ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਨृਸਿਂਹਂ ਤਰੁਣਾਰ੍ਕਨੇਤ੍ਰਂ ਸਿਦਾਮ੍ਬੁਜਾਤਂ ਜ੍ਵਲਿਤਾਗ੍ਨਿਵਤ੍ਕ੍ਰਮ੍ । ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਮਜ ਪੁਰਾਣਂ ਪਰਾਪਰੇਸ਼ਂ ਜਗਤਾਂ ਨਿਧਾਨਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨੈਣ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਮੱਧ, ਨਾ ਅੰਤ; ਜੋ ਅਜਨਮਾ, ਪੁਰਾਤਨ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।

ਜਪੇਦਿਦਂ ਸਨ੍ਤਤਦੁਃ ਖਜਾਲਂ ਜਹਾਤਿ ਨੀਹਾਰਮਿਵਾਂਸ਼ੁਮਾਲੀ । ਸਮਾਤृਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਕਰੋਤਿ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਯਦਾ ਤਦਾ ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਤ੍ਸਮੀਪੇ ॥ ੧,੨੩੧.

ਜੋ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਪਿ ਨृਸਿਂਹਮੂਰ੍ਤੇਃ ਪੂਜਾਂ ਵਿਧਾਤੁਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕਾਰੀ । ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਤਂ ਦੇਵਵਰਂ ਸ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਅਵ੍ਯਾਜ੍ਜਗਨ੍ਮਾਤृਗਣੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ ॥ ੧,੨੩੧.

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਨਰਸਿੰਘ ਮੂਰਤੀ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪਾ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੩੨ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਕੁਲਾਮृਤਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਤ੍ਤੁ ਹਰੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਪृष੍ਟਃ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਦੇਨੈਵ ਨਾਰਦਾਯ ਤਥਾ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੨੩੨.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੰਸ਼-ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਹਰਾ ਨੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ; ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਵੀ ਸੁਣ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ । ਯਃ ਸਂਕਾਰੇ ਸਦਾ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੈਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੈਃ । ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਵਿषਯੈਰ੍ਬਦ੍ਧਃ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਃ ਸ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ॥ ੧,੨੩੨.

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਜੀਵ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਵੈਤਾਂ, ਕਾਮ-ਕ੍ਰੋਧ, ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਤੇ ਭਟਕਿਆ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਤ੍ । ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਹਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕ ॥ ੧,੨੩੨.

ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਜੀਵ ਮੌਤ ਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ । ਉਵਾਚ ਤਮृषਿਂ ਸ਼ਮ੍ਭੁਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੋ ਹਰਃ ॥ ੧,੨੩੨.

ਨਾਰਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਨੈਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਹਰਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ । ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਪਰਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਰਹਸ੍ਯਮृषਿਸਤ੍ਤਮ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਦੁਃ ਖਘ੍ਨਂ ਭਵਬਨ੍ਧਭਯਾਮਹਮ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਰਾਜ਼, ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣ, ਇਹ ਦੁੱਖ ਤੇ ਭਵ-ਬੰਧਨ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤृਣਾਦਿ ਚਤੁਰਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ । ਚਰਾਚਰਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਯਸ੍ਯ ਮਾਯਯਾ ॥ ੧,੨੩੨.

ਘਾਸ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਤੁਰ-ਮੁਖੀ ਬ੍ਰਹਮਾ ਤਕ, ਚਾਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ, ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਉਸ ਦੀ ਮਾਇਆ ਨਾਲ ਸੁੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋ ਪ੍ਰਿਸਾਦੇਨ ਯਦਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਪ੍ਰਬੁਧ੍ਯਤੇ । ਸ ਨਿਸ੍ਤਰਤਿ ਸਂਸਾਰਂ ਦੇਵਾਨਾਮਪਿ ਦੁਸ੍ਤਰਮ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਨਾਲ ਕੋਈ ਜਾਗਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ।

ਭੋਗੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਦੋਨ੍ਮਤ੍ਤਸ੍ਤਤਤ੍ਤ੍ਵਜ੍ਞਾਨਪਰਾਙ੍ਮੁਖਃ । ਪੁਤ੍ਰਦਾਰਕੁਟੁਮ੍ਬੇषੁ ਮਤ੍ਤਾਃ ਸੀਦਨ੍ਤਿਜਨ੍ਤਵਃ ॥ ੧,੨੩੨.

ਭੋਗ, ਦੌਲਤ ਤੇ ਹੰਕਾਰ ਵਿੱਚ ਮਸਤ ਹੋ ਕੇ, ਸੱਚੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਮੁੰਹ ਮੋੜ ਕੇ, ਜੀਵ ਪੂਤ, ਪਤਨੀ, ਘਰ-ਵਾਸੀ ਵਿੱਚ ਮਗਨ ਹੋ ਕੇ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਰ੍ਵ ਏਕਾਰ੍ਣਵੇ ਮਗ੍ਨਾ ਜੀਰ੍ਣਾ ਵਨਗਜਾ ਇਵ । ਯਸ੍ਤ੍ਵਾਨਨਂ ਨਿਬਧ੍ਨਾਤਿ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ਕੋਸ਼ਕਾਰਵਤ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਸਭ ਇੱਕ ਸਮੁੰਦਰ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜੰਗਲ ਦੇ ਬੁੱਢੇ ਹਾਥੀ; ਪਰ ਭਟਕਿਆ ਮਨ ਵਾਲਾ, ਰੇਸ਼ਮ ਦੇ ਕੀੜੇ ਵਾਂਗ, ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਨ ਪਸ਼੍ਯਾਮਿ ਜਨ੍ਮਕੋਟਿਸ਼ਤੈਰਪਿ । ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਰਦ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦੇਵਾਨਾਂ ਦੇਵਮਵ੍ਯਯਮ੍ । ਆਰਾਧਯੇਤ੍ਸਦਾ ਸਮ੍ਯਗਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਮੁਦਾਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੧,੨੩੨.

ਉਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਚਾਹੇ ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਜਨਮ ਹੋਣ। ਇਸ ਕਰਕੇ, ਨਾਰਦ ਜੀ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਖੁਸ਼ੀ ਭਰੀ ਮਨ ਨਾਲ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਮਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮਜਮਾਤ੍ਮਨਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਮਚਲਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਸਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਅਡੋਲ, ਅਜਨਮਾ, ਆਦਿ ਅੰਤ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਂ ਗਰ੍ਭੋਚਿਤਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਅਸ਼ਿਰੀਰਂ ਵਿਧਾਤਾਰਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਞਾਨਮਨੋਰਤਿਮ੍ । ਅਚਲਂ ਸਰ੍ਵਗਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਮਾਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਕੋਈ ਸਰੀਰ ਨਹੀਂ, ਜੋ ਸਿਰਜਣਹਾਰ ਹੈ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਡੋਲ ਹੈ, ਹਰ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਂ ਨਿਰਾਭਾਸਂ ਨਿष੍ਪ੍ਰਪਞ੍ਚਂ ਨਿਰਾਮਯਮ੍ । ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਗੁਰੁਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਹੈ, ਜੋ ਫਰਕ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਰੂਪ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਦੁੱਖ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਕਞ੍ਚ ਵੈ ਯਾਵਦਾਤ੍ਮਚੈਤਨ੍ਯਰੂਪਕਮ੍ । ਸ਼ੁਭਮੇਕਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਰੂਪ ਆਤਮਾ ਦੀ ਚੇਤਨਾ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ੁਭ ਹੈ, ਇਕ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਅੱਖਰ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਾਕ੍ਯਾਤੀਤਂ ਤ੍ਰਿਕਾਲਜ੍ਞਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼ਂ ਲੋਕਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ । ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦੁਤ੍ਤਮਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਬੋਲ ਤੋਂ ਪਰੇ, ਤਿੰਨ ਸਮਿਆਂ ਨੂੰ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਸਾਖੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਿਦੇਵਗਨ੍ਧਰ੍ਵੈਰ੍ਮੁਨਿਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਚਾਰਣੈਃ । ਯੋਗਿਭਿਃ ਸੇਵਿਤਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜਿਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਹੋਰ ਦੇਵਤੇ, ਗੰਧਰਵ, ਰਿਸ਼ੀ, ਸਿੱਧ, ਚਾਰਣ ਅਤੇ ਯੋਗੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਨਾਮੁਕ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਂਲ੍ਲੋਕੋ ਹ੍ਯਸ਼ੇषਤਃ । ਸ੍ਤੁਤ੍ਵੈਵਂ ਵਰਦਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕਤੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਵਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਂਸਾਰਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ਕੋऽਪਿ ਮੁਕ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ਸਮਾਹਿਤਃ । ਅਨਨ੍ਤਮਵ੍ਯਯਂ ਦੇਵਂ ਵਿष੍ਣਂ ਵਿਸ਼੍ਵਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਵਿਸ਼੍ਵੇਸ਼੍ਵਰਮਜਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਂਦਾ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਮਨ ਲਾ ਕੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਜੋ ਅਨੰਤ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਪਰਮਾਤਮਾ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦਾ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਅਜਨਮਾ ਹੈ, ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਨਾਰਦੇਨ ਪੁਰਾ ਪृष੍ਟ ਏਵਂ ਸ ਵृषਭਧ੍ਵਜਃ । ਯੇਤ੍ਤੇਨ ਤਸ੍ਮੈ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਤਂ ਤਨ੍ਮਯਾ ਕਥਿਤਂ ਤਵ ॥ ੧,੨੩੨.

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਰਾਣੇ ਸਮੇਂ ਨਾਰਦ ਜੀ ਨੇ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ (ਸ਼ਿਵ ਜੀ) ਨੇ ਇਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਸੀ; ਮੈਂ ਹੁਣ ਇਹ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਹੈ।

ਤਮੇਵ ਸਤਤਨ੍ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਿਰ੍ਵ੍ਯਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਨਿष੍ਕਲਮ੍ । ਅਵਾਪ੍ਸ੍ਯਸਿ ਧ੍ਰੁਵਂ ਤਾਤ ! ਸ਼ਾਸ਼੍ਵਤਂ ਪਦਮਵ੍ਯਯਮ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਉਸ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ, ਅੰਗ ਰਹਿਤ ਬ੍ਰਹਮ ਦਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਿਆਨ ਕਰ ਕੇ, ਪਿਆਰੇ, ਤੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਸਦਾ ਰਹਿਣ ਵਾਲਾ, ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲਵੇਂਗਾ।

ਅਸ਼੍ਵਮੇਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਾਜਪੇਯਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਕ੍ਸ਼ਣਮੇਕਾਗ੍ਰਚਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਹਜ਼ਾਰ ਅਸ਼ਵਮੇਧ ਯੱਗ ਅਤੇ ਸੈਂਕੜੇ ਵਾਜਪੇਯ ਯੱਗ ਵੀ, ਇਕ ਪਲ ਦੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਵਾਲੇ ਮਨ ਦੀ ਸੋਲ੍ਹਵੀਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ।

ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਸੁਰऋषਿਰ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪ੍ਰਾਧਾਨ੍ਯਮਿਦਮੀਸ਼੍ਵਰਾਤ੍ । ਸ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਮ੍ਯਗਾਰਾਧ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਃ ਪਦਮਵਾਪ੍ਤਵਾਨ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਸੁਣ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ, ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੀ ਪੂਰੀ ਭਾਵਨਾ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਯਃ ਪਠੇਚ੍ਛृਣੁਯਾਦ੍ਵਾ ਪਿ ਨਿਤ੍ਯਮੇਵ ਸ੍ਤਵੋਤ੍ਤਮਮ੍ । ਕੋਟਿਜਨ੍ਮਕृਤਂ ਪਾਪਮਪਿ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਇਹ ਉੱਤਮ ਸਤੋਤ੍ਰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਲੱਖਾਂ ਜਨਮਾਂ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿष੍ਣੋਃ ਸ੍ਤਵਮਿਦਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਮਹਾਦੇਵੇਨ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ । ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਾਦ੍ਯਃ ਪਠੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯ ਮਮृਤਤ੍ਵਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ ॥ ੧,੨੩੨.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦਾ ਇਹ ਦਿਵਿਆ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਜੋ ਮਹਾਦੇਵ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ, ਯਤਨ ਕਰਕੇ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅਮਰਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੩੩ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਤਤ੍ਸਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਨ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਦਾਮੋਦਰਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨੋऽਸ੍ਮਿ ਕਿਨ੍ਨੋ ਮृਤ੍ਯੁਃ ਕਰਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੩.

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਮਾਰਕੰਡੇਯ ਜੀ ਨੇ ਉਚਾਰਿਆ ਸੀ: 'ਮੈਂ ਦਾਮੋਦਰ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈ ਲਈ ਹੈ, ਹੁਣ ਮੌਤ ਮੇਰਾ ਕੀ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ?'