ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਭਗਵਨ੍ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਃ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍ । ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਜ੍ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਨੁਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ ੧,੨੩੧.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੋ।

ਸ਼ਙ੍ਕਰੌਵਾਚ । ਭਵਤੀਭਿਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ਣੀਯਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤਸ੍ਮਾਡ੍ਵੋਰਤਰਪ੍ਰਾਯਂ ਮਨਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮਨ ਇਸ ਵਧੇਰੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹਟਾਓ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇਣੋਕ੍ਤਮਨਾਦृਤ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵਚਃ । ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸੁਰਵ੍ਯਗ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੇ ਤੁ ਤਦਾ ਮਾਤृਗਣੇਨ ਵੈ । ਨृਸਿਂਹਰੂਪਿਣਂ ਦੇਵਂ ਪ੍ਰਦਧ੍ਯੌ ਭਗਵਾਞ੍ਛਿਵਃ ॥ ੧,੨੩੧.

ਜਦ ਮਾਤਾਵਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।

ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਦੇਵਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਭਵੋਦ੍ਭਵਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹ੍ਵਂ ਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰਂ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਕੇਸਰਮਾਲਿਨਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਰਤ੍ਨਾਙ੍ਗਦਂ ਸਮੁਕੁਟਂ ਹੇਮਕੇਸਰਭੂषਿਤਮ੍ । ਖੋਣਿਸੂਤ੍ਰੇਣ ਮਹਤਾ ਕਾਞ੍ਚਨੇਨ ਵਿਰਾਜਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਮਕੁਟ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕਮਰ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਦਲਸ਼੍ਯਾਮਂ ਰਤ੍ਨਨੂਪੁਰਭੂषਿਤਮ੍ । ਤੇਜਸਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸਕਲਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੋਦਰਮਣ੍ਡਪਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਉਸ ਦੀ ਰੰਗਤ ਨੀਲ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਆਵਰ੍ਤਸਦृਸ਼ਾਕਾਰੈਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਦੇਹਰੋਮਭਿਃ । ਸਰ੍ਵਪੁष੍ਪੈਰ੍ਯੋਜਿਤਾਞ੍ਚ ਧਾਰਯਂਸ਼੍ਚ ਮਹਾਸ੍ਤ੍ਰਜਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਾਲ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸ ਧ੍ਯਾਤਮਾਤ੍ਰੋ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਦਦੌ ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਯਾਦृਸ਼ੇਨ ਰੂਪੇਣ ਧ੍ਯਾਤੋ ਰੁਦ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੧,੨੩੧.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।

ਤਾਦृਸ਼ੇਨੈਵ ਰੂਪੇਣ ਦੁਰ੍ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼੍ਯੇਣ ਦੈਵਤੈਃ । ਪ੍ਰਣਿਪਤ੍ਯ ਤੁ ਦੇਵੇਸ਼ਂ ਤਦਾ ਤੁष੍ਟਾਵ ਸ਼ਙ੍ਕਰਃ ॥ ੧,੨੩੧.

ਉਹੀ ਰੂਪ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਦੇਖਣਾ ਔਖਾ ਸੀ, ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਸੁਆਮੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਕੀਤੀ।

ਸ਼ਙ੍ਕਰ ਉਵਾਚ । ਨਮਸ੍ਤੇऽਸ੍ਤ ਜਗਨ੍ਨਾਥ ਨਰਸਿਂਹਵਪੁਰ੍ਧਰ । ਦੈਤ੍ਯੇਸ਼੍ਵਰੇਨ੍ਦ੍ਰਸਂਹਾਰਿਨਖਸ਼ੁਕ੍ਤਿਵਿਰਾਜਿਤ ॥ ੧,੨੩੧.

ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ, ਹੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੁਆਮੀ, ਜੋ ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਦੈਤਿਆਂ ਦੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਖ ਸਿਪਾਂ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੇ ਹਨ।

ਨਖਮਣ੍ਡਲਸਭਿਨ੍ਨਹੇਮਪਿਙ੍ਗਲਵਿਗ੍ਰਹ । ਨਮੋऽਸ੍ਤੁ ਪਦ੍ਮਨਾਭਾਯ ਸ਼ੋਭਨਾਯ ਜਗਦ੍ਗੁਰੋ । ਕਲ੍ਪਾਨ੍ਤਾਮ੍ਭੋਦਨਿਰ੍ਘੋष ਸੂਰ੍ਯਕੋਟਿਸਮਪ੍ਰਭ ॥ ੧,੨੩੧.

ਨਖਾਂ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਚੀਰਣ ਵਾਲੇ, ਪਦਮਨਾਭ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਗੁਰੂ ਤੇ ਸੋਭਾ ਵਾਲੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦਹਾੜ ਕਲਪ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਸਮੁੰਦਰ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ ਲੱਖਾਂ ਸੂਰਜਾਂ ਵਰਗੀ ਹੈ।

ਸਹਸ੍ਰਯਮਸਂਤ੍ਰਾਸ ਸਹਸ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਪਰਾਕ੍ਰਮ । ਹਸਸ੍ਤ੍ਰਧਨਦਸ੍ਫੀਤ ਸਹਸ੍ਰਚਰਣਾਤ੍ਮਕ ॥ ੧,੨੩੧.

ਤੁਸੀਂ ਹਜ਼ਾਰ ਯਮਾਂ ਲਈ ਡਰ ਹੋ, ਹਜ਼ਾਰ ਇੰਦਰਾਂ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹੋ, ਹਜ਼ਾਰ ਕੁਬੇਰਾਂ ਦੀ ਦੌਲਤ ਹੋ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਪੈਰਾਂ ਵਾਲਾ ਰੂਪ ਹੋ।

ਸਹਸ੍ਰਚਨ੍ਦਪ੍ਰਤਿਮ ! ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਹਰਿਕ੍ਰਮ । ਸਹਸ੍ਰਰੁਦ੍ਰਤੇਜਸ੍ਕ ਸਹਸ੍ਰਬ੍ਰਹ੍ਮਸਂਸ੍ਤੁਤ ॥ ੧,੨੩੧.

ਹੇ ਹਜ਼ਾਰ ਚੰਦਾਂ ਵਰਗੇ! ਹਜ਼ਾਰ ਸੂਰਜਾਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਪੈਰ, ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਦੀ ਜੋਤਿ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬ੍ਰਹਮਿਆਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਿਆ।

ਸਹਸ੍ਰਰੁਦ੍ਰਸਂਜਪ੍ਤ ਸਹਸ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣ । ਸਹਸ੍ਰਜਨ੍ਮਮਥਨ ਸਹਸ੍ਰਬਨ੍ਧਨਮੋਚਨ ॥ ੧,੨੩੧.

ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਜਪਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਖਿਆ, ਹਜ਼ਾਰ ਜਨਮਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਹਜ਼ਾਰ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ।

ਸਹਸ੍ਰਵਾਯੁਵੇਗਾਕ੍ਸ਼ ਸਹਸ੍ਰਾਜ੍ਞਕृਪਾਕਰ । ਸ੍ਤੁਤ੍ਵੈਵਂ ਦੇਵਦੇਵੇਸ਼ਂ ਨृਸਿਂਹਵਪੁषਂ ਹਰਿਮ੍ । ਵਿਜ੍ਞਾਪਯਾਮਾਸ ਪੁਨਰ੍ਵਿਨਯਾਵਨਤਃ ਸ਼ਿਵਃ ॥ ੧,੨੩੧.

ਹਜ਼ਾਰ ਹਵਾ ਵਾਂਗ ਤੇਜ਼ ਨੈਣਾਂ ਵਾਲਾ, ਹਜ਼ਾਰ ਰਾਜਿਆਂ ਲਈ ਦਇਆ ਦਾ ਸਰੋਤ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਤਰੀਕਿਆਂ ਨਾਲ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ, ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਹਰਿ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਸ਼ਿਵ ਨੇ ਨਮਰਤਾ ਨਾਲ ਮੁੜ ਆਪਣੀ ਬੇਨਤੀ ਰੱਖੀ।

ਅਨ੍ਧਕਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਯਾ ਸृष੍ਟਾ ਮਾਤਰੋ ਮਯਾ । ਅਨਾਦृਤ੍ਯ ਤੁ ਮਦ੍ਵਾਕ੍ਯਂ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤ੍ਵਦ੍ਭੁਤਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ ੧,੨੩੧.

ਅੰਧਕ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ ਮੈਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਹੁਕਮ ਦੀ ਪਰਵਾਹ ਨਾ ਕਰਕੇ, ਅਜੋਕੇ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਸृष੍ਟ੍ਵਾ ਤਾਸ਼੍ਚ ਨ ਸ਼ਕ੍ਤੋऽਹਂ ਸਂਹਰ੍ਤੁਮਪਰਾਜਿਤਃ । ਪੂਰ੍ਵਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕਥਂ ਤਾਸਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਮਭਿਰੋਚਯੇ ॥ ੧,੨੩੧.

ਮੈਂ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਰਚ ਕੇ, ਅਜੇਤ ਰਹਿ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਦੇ ਯੋਗ ਨਹੀਂ ਹਾਂ; ਹੁਣ, ਪਹਿਲਾਂ ਬਣਾਈਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹਾਂ?

ਏਵਮੁਕ੍ਤਃ ਸ ਰੁਦ੍ਰੇਣ ਨਰਸਿਹਵਪੁਰ੍ਹਰਿਃ । ਸਹਸ੍ਰਹੇਵੀਰ੍ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰਾਤ੍ਤਦਾ ਵਾਗੀਸ਼੍ਵਰੋ ਹਰਿਃ ॥ ੧,੨੩੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਰੁਦਰ ਵਲੋਂ ਪੁੱਛੇ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਾਲਾ ਹਰਿ, ਬੋਲਣ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਆਪਣੀ ਹਜ਼ਾਰ ਜਿਹਵਾਂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਤੋਂ ਬੋਲਿਆ।

ਤਥਾ ਸੁਰਗਣਾਨ੍ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਰੌਦ੍ਰਾਨ੍ਮਾਤृਗਣਾਨ੍ਵਿਭੁਃ । ਸਂਹृਤ੍ਯ ਜਗਤਃ ਸ਼ਰ੍ਮ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਾਨ੍ਤਰ੍ਦਧੇ ਹਰਿਃ ॥ ੧,੨੩੧.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਹਰਿ ਨੇ ਸਾਰੇ ਰੌਦਰ ਮਾਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਮੂਹ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਲੈ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਿਆਈ, ਤੇ ਫਿਰ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਗਿਆ।

ਨਾਰਸਿਂਹਮਿਦਂ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਃ ਪਠੇਨ੍ਨਿਯਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ । ਮਨੋਰਥਪ੍ਰਦਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰੁਦ੍ਰਸ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੨੩੧.

ਜੋ ਕੋਈ ਨਰਸਿੰਘ ਦੇ ਇਸ ਸਤੋਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਯਮ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪੜ੍ਹਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਰੁਦਰ ਵਾਂਗ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣਗੀਆਂ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਨृਸਿਂਹਂ ਤਰੁਣਾਰ੍ਕਨੇਤ੍ਰਂ ਸਿਦਾਮ੍ਬੁਜਾਤਂ ਜ੍ਵਲਿਤਾਗ੍ਨਿਵਤ੍ਕ੍ਰਮ੍ । ਅਨਾਦਿਮਧ੍ਯਾਨ੍ਤਮਜ ਪੁਰਾਣਂ ਪਰਾਪਰੇਸ਼ਂ ਜਗਤਾਂ ਨਿਧਾਨਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਨਰਸਿੰਘ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦੇ ਨੈਣ ਉਗਦੇ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਹਨ, ਜੋ ਪੂਰਨ ਕਮਲ ਉੱਤੇ ਬੈਠਾ ਹੈ, ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ ਹੈ, ਜਿਸਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ, ਨਾ ਮੱਧ, ਨਾ ਅੰਤ; ਜੋ ਅਜਨਮਾ, ਪੁਰਾਤਨ, ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਆਧਾਰ ਹੈ।

ਜਪੇਦਿਦਂ ਸਨ੍ਤਤਦੁਃ ਖਜਾਲਂ ਜਹਾਤਿ ਨੀਹਾਰਮਿਵਾਂਸ਼ੁਮਾਲੀ । ਸਮਾਤृਵਰ੍ਗਸ੍ਯ ਕਰੋਤਿ ਮੂਰ੍ਤਿਂ ਯਦਾ ਤਦਾ ਤਿष੍ਠਤਿ ਤਤ੍ਸਮੀਪੇ ॥ ੧,੨੩੧.

ਜੋ ਇਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਲਗਾਤਾਰ ਜਪਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਦੇ ਜਾਲ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਣਾਂ ਧੁੰਦ ਨੂੰ ਹਟਾ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ; ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਦ ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵੇਸ਼੍ਵਰਸ੍ਯਾਪਿ ਨृਸਿਂਹਮੂਰ੍ਤੇਃ ਪੂਜਾਂ ਵਿਧਾਤੁਂ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕਾਰੀ । ਪ੍ਰਸਾਦ੍ਯ ਤਂ ਦੇਵਵਰਂ ਸ ਲਬ੍ਧ੍ਵਾ ਅਵ੍ਯਾਜ੍ਜਗਨ੍ਮਾਤृਗਣੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ ॥ ੧,੨੩੧.

ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਨਰਸਿੰਘ ਮੂਰਤੀ ਵਾਲੇ ਉਸ ਪਰਮ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਕ੍ਰਿਪਾ ਪਾ ਕੇ, ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕੀਤੀ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੩੨ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਕੁਲਾਮृਤਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ੍ਤੋਤ੍ਰਂ ਯਤ੍ਤੁ ਹਰੋऽਬ੍ਰਵੀਤ੍ । ਪृष੍ਟਃ ਸ਼੍ਰੀਨਾਰਦੇਨੈਵ ਨਾਰਦਾਯ ਤਥਾ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੨੩੨.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਵੰਸ਼-ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਉਹ ਸਤੋਤ੍ਰ ਦੱਸਾਂਗਾ ਜੋ ਹਰਾ ਨੇ ਨਾਰਦ ਦੇ ਪੁੱਛਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ; ਨਾਰਦ ਨੂੰ ਜਿਵੇਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਤੂੰ ਵੀ ਸੁਣ।

ਨਾਰਦ ਉਵਾਚ । ਯਃ ਸਂਕਾਰੇ ਸਦਾ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵੈਃ ਕਾਮਕ੍ਰੋਧੈਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭੈਃ । ਸ਼ਬ੍ਦਾਦਿਵਿषਯੈਰ੍ਬਦ੍ਧਃ ਪੀਡ੍ਯਮਾਨਃ ਸ ਦੁਰ੍ਮਤਿਃ ॥ ੧,੨੩੨.

ਨਾਰਦ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਜੀਵ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਹਲਚਲ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੁਵੈਤਾਂ, ਕਾਮ-ਕ੍ਰੋਧ, ਚੰਗਾ-ਮੰਦਾ, ਤੇ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੀੜਾ ਵਿੱਚ ਤੇ ਭਟਕਿਆ ਮਨ ਵਾਲਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਮृਤ੍ਯੁਸਂਸਾਰਸਾਗਰਾਤ੍ । ਭਗਵਞ੍ਛ੍ਰੋਤੁਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਤ੍ਵਤ੍ਤੋ ਹਿ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾਨ੍ਤਕ ॥ ੧,੨੩੨.

ਕੁਝ ਪਲ ਲਈ ਜੀਵ ਮੌਤ ਤੇ ਜਨਮ-ਮਰਨ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਤ੍ਰਿਪੁਰਾ ਦੇ ਨਾਸਕ, ਮੈਂ ਇਹ ਤੇਰੇ ਤੋਂ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ।

ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਵਚਨਂ ਸ਼੍ਰੁਤ੍ਵਾ ਨਾਰਦਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਲੋਚਨਃ । ਉਵਾਚ ਤਮृषਿਂ ਸ਼ਮ੍ਭੁਃ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਵਦਨੋ ਹਰਃ ॥ ੧,੨੩੨.

ਨਾਰਦ ਦੇ ਇਹ ਬਚਨ ਸੁਣ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਨੈਣ ਵਾਲਾ ਸ਼ਿਵ, ਪ੍ਰਸੰਨ ਚਿਹਰਾ ਨਾਲ, ਉਸ ਰਿਸ਼ੀ ਨੂੰ ਬੋਲਿਆ।

ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ਉਵਾਚ । ਜ੍ਞਾਨਾਮृਤਂ ਪਰਂ ਗੁਹ੍ਯਂ ਰਹਸ੍ਯਮृषਿਸਤ੍ਤਮ । ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਸ਼ृਣੁ ਦੁਃ ਖਘ੍ਨਂ ਭਵਬਨ੍ਧਭਯਾਮਹਮ੍ ॥ ੧,੨੩੨.

ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਗਿਆਨ-ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਸਭ ਤੋਂ ਗੁਪਤ ਰਾਜ਼, ਦੱਸਾਂਗਾ; ਸੁਣ, ਇਹ ਦੁੱਖ ਤੇ ਭਵ-ਬੰਧਨ ਦੇ ਡਰ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ।