ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸਦਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਸਕ੍ਤਂ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਵਿषਯਗੋਚਰੇ । ਯਦਿ ਨਾਰਾਯਣੇऽਪ੍ਯੇਵਂ ਕੋ ਨ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੀਵ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਮਨ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਨਾਹ ਛੁਟੇ?

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕਂ ਵਾ ਜੀਵੋ ਨਮੇਤ੍ਸਦਾ । ਸ ਤਾਰਯਤਿ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਦੈਵ ਦੁਰਿਤਾਰ੍ਣਵਾਤ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਞ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਸਾ ਕਥਾ ਯਤ੍ਰ ਕਾਸ਼ਵਃ । ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਯਤ੍ਤਦਰ੍ਥਾਯ ਕਿਮਨ੍ਯੈਰ੍ਬਹੁਭਾषਿਤੈਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੱਲ ਕਾਸ਼ਵ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਮ ਉਸ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?

ਸਾ ਜਿਹ੍ਵਾ ਯਾ ਹਰਿਂ ਸ੍ਤੌਤਿ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤਦਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਤਾਵੇਵ ਕੇਵਲੌ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯੌ ਯੌ ਤਤ੍ਪੂਜਾਕਰੌ ਕਰੌ ॥ ੧,੨੩੦.

ਉਹ ਜੀਭ ਵਧੀਆ ਹੈ ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਮਨ ਵਧੀਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਣਾਮਮੀਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਃ ਫਲਂ ਵਿਦੁਸ੍ਤਦਰ੍ਚਨਂ ਪਾਣਿਫਲਂ ਦਿਵੌਕਸਃ । ਮਨਃ ਫਲਂ ਤਦ੍ਗੁਣਕਰ੍ਮਚਿਨ੍ਤਨਂ ਵਚਸ੍ਤੁ ਗੋਵਿਨ੍ਦਗੁਣਸ੍ਤੁਤਿਃ ਫਲਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਸਿਰ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਮਨ ਦਾ ਫਲ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਹੈ; ਬੋਲ ਦਾ ਫਲ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਮਾਤ੍ਰੋऽਪਿ ਰਾਸ਼ਿਃ ਪਾਪਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ । ਕੇਸ਼ਵਸ੍ਮਰਣਾਦੇਵ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਮੇਰੂ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ ਪੁਰੁषਃ ਸਾਧ੍ਵਸਾਧੁ ਵਾ । ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਰਾਯਣੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਪਿ ਨ ਲਿਮ੍ਪਤਿ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਜੇ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।

ਤृਣਾਦਿਚਤੁਰਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ । ਚਰਾਚਰਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਮਾਯਯਾ ਤਵ ॥ ੧,੨੩੦.

ਘਾਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਤੁਰਮੁਖੀ ਤੱਕ, ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ, ਤੇਰੇ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਮਤਿਰ੍ਨ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋऽਪਿ ਯਚ੍ਚਿਨ੍ਤਨੇ ਵਿਘ੍ਨੋ ਯਤ੍ਰ ਨਵਾ ਵਿਸ਼ੇਤ੍ਕਥਮਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੋऽਪਿਲੋਕੋऽਲ੍ਪਕਃ । ਮੁਕ੍ਤਿਞ੍ਚੇਤਸਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਜਡਧਿਯਾਂ ਪੁਂਸਾਂ ਦਦਾਤ੍ਯਵ੍ਯਯਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਯਦਯਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਵਿਲਯਂ ਤਤ੍ਰਾਚ੍ਯੁਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਤੇ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਵੀ ਛੋਟਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੁਕਤੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਵੇ, ਅਟੱਲ ਉਹ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਚੁਤ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ।

ਅਗ੍ਨਿਕਾਰ੍ਯਂ ਜਪਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਧ੍ਯਾਨਞ੍ਚ ਪੂਜਨਮ੍ । ਗਨ੍ਤੁਂ ਦੁਃ ਖੋਦਧੇਃ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਯੇ ਚ ਤਤ੍ਰ ਨਰਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਰਸਮ, ਜਪ, ਇਸ਼ਨਾਨ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਤੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਲਈ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਉਹ ਉਸ ਮੰਜਿਲ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਰਾष੍ਟ੍ਰਸ੍ਯ ਸ਼ਰਣਂ ਰਾਜਾ ਪਿਤਰੋ ਬਾਲਕਸ੍ਯ ਚ । ਧਰ੍ਮਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨਾਂ ਸਰ੍ਵਸ੍ਯ ਸ਼ਰਣਂ ਹਰਿਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਦੇਸ਼ ਦਾ ਆਸਰਾ ਰਾਜਾ ਹੈ, ਬੱਚੇ ਦਾ ਆਸਰਾ ਪਿਤਾ ਹੈ, ਸਾਰੇ ਮਰਤੀਆਂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਤੇ ਸਭ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਰੀ ਹੈ।

ਯੇ ਨਮਨ੍ਤਿ ਜਗਦ੍ਯੋਨਿਂ ਵਾਸੁਦੇਵਂ ਸਨਾਤਨਮ੍ । ਨ ਯੇਭ੍ਯੋ ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਤੀਰ੍ਥਮਧਿਕਂ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੋ ਵਾਸੁਦੇਵ, ਜਗਤ ਦੇ ਸਦੀਵੀ ਸਰੋਤ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਵਧੀਆ ਮੁਨੀ, ਉਹਨਾਂ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਤੀਰਥ ਨਹੀਂ।

ਅਨਰ੍ਘਰਤ੍ਨਪੂਜਾਞ੍ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਾਧ੍ਯਾਯਮੇਵ ਚ । ਤਮੇਵੋਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਧ੍ਯਾਯਨ੍ਨਿਤ੍ਯਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਅਮੋਲ ਰਤਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦਾ ਅਭਿਆਸ ਵੀ; ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੋਵਿੰਦ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਬਿਨਾ ਆਲਸ ਦੇ।

ਸ਼ੂਦ੍ਰਂ ਵਾ ਭਗਵਦ੍ਭਕ੍ਤਂ ਨਿषਾਦਂ ਸ਼੍ਵਪਚਂ ਤਥਾ । ਦ੍ਵਿਜਜਾਤਿ ਸਮਂਮਨ੍ਯੋ ਨ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਨਰਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਚਾਹੇ ਸ਼ੂਦਰ, ਭਗਵਤ ਭਕਤ, ਨਿਸ਼ਾਦ ਜਾਂ ਆਉਟਕਾਸਟ ਹੋਵੇ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੋਹਾਂ ਜਾਤੀਆਂ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ।

ਆਦਰੇਣ ਸਦਾ ਸ੍ਤੌਤਿ ਧਨਵਨ੍ਤਂ ਧਨੇਚ੍ਛਯਾ । ਤਥਾ ਵਿਸ਼੍ਵਸ੍ਯ ਕਰ੍ਤਾਰਂ ਕੋ ਨ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੋ ਧਨ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਕੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧਨਵਾਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਕੇ ਕੌਣ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਨਾਹ ਛੁਟੇ?

ਯਥਾ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਵਨੋ ਵਹ੍ਨਿਰ੍ਦਹਤ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਮਪੀਨ੍ਧਨਮ੍ । ਤਥਾਵਿਧਃ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਯੋਗਿਨਾਂ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਮਿਲਦੇ ਹੀ ਗੀਲੇ ਲੱਕੜ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੋਗੀਆਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਆਦੀਪ੍ਤਂ ਪਰ੍ਵਤਂ ਯਦ੍ਵਨ੍ਨਾਸ਼੍ਰਯਨ੍ਤਿ ਮृਗਾਦਯਃ । ਤਦ੍ਵਤ੍ਪਾਪਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਯੋਗਾਭ੍ਯਾਸਰਤਂ ਨਰਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਵੇਂ ਜਾਨਵਰ ਸੜਦੇ ਪਹਾੜ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੇ, ਤਿਵੇਂ ਜੋ ਜੋਗ ਅਭਿਆਸ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਛੁਹਦੇ।

ਯਸ੍ਯ ਯਾਵਾਂਸ਼੍ਚ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਤਸ੍ਯ ਸਿਦ੍ਧਿਸ੍ਤੁ ਤਾਵਤੀ । ਏਤਵਾਨੇਵ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਪ੍ਰਭਾਵਃ ਪਰਿਮੀਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿੰਨੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਭਗਤੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੋਵੇ, ਉਨੀ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸਿੱਧੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਤਨਾ ਹੀ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਜੀ ਦਾ ਵਡਿਆਈ ਸਮਝੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵਿਦ੍ਵੇषਾਦਪਿ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਦਮਘੋषਾਤ੍ਮਜਃ ਸ੍ਮਰਨ੍ । ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲੋ ਗਤਸ੍ਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਕਿਂ ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾਯਣਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ, ਦਮਘੋਸ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਅਸਲ ਸੱਚ ਨੂੰ ਪਾ ਲਿਆ। ਤਾਂ ਜੋ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ, ਉਹ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧੇਰੇ ਪਾਵੇਗਾ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੩੧ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਨਾਰਸਿਂਹਸ੍ਤੁਤਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ਼ਿਵੋਕ੍ਤਂ ਸ਼ੌਨਕਾਧੁਨਾ । ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਾਤृਗਣਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ਙ੍ਕਰਂ ਵਾਕ੍ਯਮਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਰਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸਤੁਤੀ ਸੁਣਾਵਾਂਗਾ, ਜੋ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ੌਨਕ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਆਖੀ ਸੀ।

ਭਗਵਨ੍ ਭਕ੍ਸ਼ਯਿष੍ਯਾਮਃ ਸਦੇਵਾਸੁਰਮਾਨੁषਮ੍ । ਤ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਾਜ੍ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਤਦਨੁਜ੍ਞਾਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ॥ ੧,੨੩੧.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ, ਅਸੁਰ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਲਵਾਂ। ਤੁਸੀਂ ਸਾਰੇ ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦੇਵੋ।

ਸ਼ਙ੍ਕਰੌਵਾਚ । ਭਵਤੀਭਿਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ਸਰ੍ਵਾ ਰਕ੍ਸ਼ਣੀਯਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਤਸ੍ਮਾਡ੍ਵੋਰਤਰਪ੍ਰਾਯਂ ਮਨਃ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਨਿਵਰ੍ਤ੍ਯਤਾਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਜਿੰਦਾਂ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਆਪਣਾ ਮਨ ਇਸ ਵਧੇਰੇ ਇੱਛਾ ਤੋਂ ਜਲਦੀ ਹਟਾਓ।

ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਸ਼ਙ੍ਕਰੇਣੋਕ੍ਤਮਨਾਦृਤ੍ਯ ਤੁ ਤਦ੍ਵਚਃ । ਭਕ੍ਸ਼ਯਾਮਾਸੁਰਵ੍ਯਗ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਸਚਰਾਚਰਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਸ਼ੰਕਰ ਜੀ ਦੀ ਗੱਲ ਨਾ ਮੰਨਦੇ ਹੋਏ, ਮਾਤਾਵਾਂ ਨੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਚਲਦੇ-ਫਿਰਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯੇ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯਮਾਣੇ ਤੁ ਤਦਾ ਮਾਤृਗਣੇਨ ਵੈ । ਨृਸਿਂਹਰੂਪਿਣਂ ਦੇਵਂ ਪ੍ਰਦਧ੍ਯੌ ਭਗਵਾਞ੍ਛਿਵਃ ॥ ੧,੨੩੧.

ਜਦ ਮਾਤਾਵਾਂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਖਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਤਦ ਭਗਵਾਨ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਨਰਸਿੰਘ ਰੂਪ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ।

ਅਨਾਦਿਨਿਧਨਂ ਦੇਵਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਭਵੋਦ੍ਭਵਮ੍ । ਵਿਦ੍ਯੁਜ੍ਜਿਹ੍ਵਂ ਮਹਾਦਂष੍ਟ੍ਰਂ ਸ੍ਫੁਰਤ੍ਕੇਸਰਮਾਲਿਨਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਉਹ ਪ੍ਰਭੂ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਜੀਵਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ ਬਿਜਲੀ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਵੱਡੀਆਂ ਦੰਦਾਂ ਹਨ, ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ ਕੇਸਾਂ ਵਾਲਾ ਹੈ।

ਰਤ੍ਨਾਙ੍ਗਦਂ ਸਮੁਕੁਟਂ ਹੇਮਕੇਸਰਭੂषਿਤਮ੍ । ਖੋਣਿਸੂਤ੍ਰੇਣ ਮਹਤਾ ਕਾਞ੍ਚਨੇਨ ਵਿਰਾਜਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਉਹ ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੀਆਂ ਬਾਂਹਾਂ, ਸੋਹਣੇ ਮਕੁਟ, ਸੋਨੇ ਦੇ ਕੇਸਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਤੇ ਵੱਡੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕਮਰ 'ਤੇ ਚਮਕਦਾ ਹੈ।

ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਦਲਸ਼੍ਯਾਮਂ ਰਤ੍ਨਨੂਪੁਰਭੂषਿਤਮ੍ । ਤੇਜਸਾਕ੍ਰਾਨ੍ਤਸਕਲਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡੋਦਰਮਣ੍ਡਪਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਉਸ ਦੀ ਰੰਗਤ ਨੀਲ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਵਾਂਗ ਹੈ, ਰਤਨਾਂ ਵਾਲੇ ਪੈਰਾਂ ਦੇ ਗਹਣੇ ਪਹਿਨੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਜੋਤਿ ਸਾਰੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ।

ਆਵਰ੍ਤਸਦृਸ਼ਾਕਾਰੈਃ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਦੇਹਰੋਮਭਿਃ । ਸਰ੍ਵਪੁष੍ਪੈਰ੍ਯੋਜਿਤਾਞ੍ਚ ਧਾਰਯਂਸ਼੍ਚ ਮਹਾਸ੍ਤ੍ਰਜਮ੍ ॥ ੧,੨੩੧.

ਉਸ ਦੇ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਘੁੰਮਦੇ ਚੱਕਰਾਂ ਵਾਂਗ ਵਾਲ ਹਨ, ਸਾਰੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਵੱਡੀ ਮਾਲਾ ਪਹਿਨੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਸ ਧ੍ਯਾਤਮਾਤ੍ਰੋ ਭਗਵਾਨ੍ਪ੍ਰਦਦੌ ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਯਾਦृਸ਼ੇਨ ਰੂਪੇਣ ਧ੍ਯਾਤੋ ਰੁਦ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਭਕ੍ਤਿਤਃ ॥ ੧,੨੩੧.

ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਉਹ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਰਸ਼ਨ ਦਿੱਤਾ, ਜਿਸ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਰੁਦ੍ਰਾਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਪਾਸਨਾ ਕੀਤੀ ਸੀ।