ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਯਥਾਗ੍ਨਿਰੁਦ੍ਯਤਸ਼ਿਖਃ ਕਕ੍ਸ਼ਂ ਦਹਤਿ ਵਾਨਿਲਃ । ਤਥਾ ਚਿਤ੍ਤਸ੍ਥਿਤੇ ਵਿष੍ਣੌ ਯੋਗਿਨਾ ਸਰ੍ਵਕਿਲ੍ਬਿषਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਵੇਂ ਉੱਚੀਆਂ ਲਪਟਾਂ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਜੰਗਲ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਤਿਵੇਂ ਯੋਗੀ ਦੇ ਮਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਣੂ ਵੱਸਣ ਤੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯਥਾਗ੍ਨਿਯੋਗਾਤ੍ਕਨਕਮਮਲਂ ਸਂਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਸਂਪ੍ਲੁष੍ਟੋ ਵਾਸੁਦੇਵੇਨ ਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਸਦਾ ਮਲਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਵੇਂ ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਪੂਰਾ ਸਾਫ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਮਲ ਨੂੰ ਸਦਾ ਸਾੜ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਗਙ੍ਗਾਸ੍ਨਾਨਸਹਸ੍ਰੇषੁ ਪੁष੍ਕਰਸ੍ਨਾਨਕੋਟਿषੁ । ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਨਿਲਯਯਾਤਿ ਸ੍ਮृਤੇ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਤਦ੍ਧਰੌ ॥ ੧,੨੩੦.

ਗੰਗਾ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਜਾਂ ਪੁਸ਼ਕਰ ਵਿੱਚ ਕ੍ਰੋੜਾਂ ਵਾਰੀ ਨ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਵੀ ਜੋ ਪਾਪ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ, ਉਹ ਹਰਿ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮਸਹਸ੍ਨੈਸ੍ਤੁ ਯਤ੍ਪਾਪਂ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ । ਕ੍ਸ਼ਣਮਾਤ੍ਰੇਣ ਤਤ੍ਪਾਪਂ ਹਰੇਰ੍ਧ੍ਯਾਨਾਤ੍ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੦.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਵਾਰੀ ਪ੍ਰਾਣਾਯਾਮ ਕਰਨ ਨਾਲ ਜੋ ਪਾਪ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰਿ ਜੀ ਦੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਇਕ ਪਲ ਵਿੱਚ ਹੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਲਿਪ੍ਰਭਾਵਾਦ੍ਦੁष੍ਟੋਕ੍ਤਿਃ ਪਾषਣ੍ਡਾਨਾਂ ਤਥੋਕ੍ਤਯਃ । ਨ ਕ੍ਰਾਮੇਨ੍ਮਾਨਸਂ ਤਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਚੇਤਸਿ ਕੇਸ਼ਵਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਕਲਿਯੁਗ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਕਾਰਨ, ਪਾਥਰਾਂ ਦੀਆਂ ਗਲਤ ਗੱਲਾਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਉਸ ਮਨ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੀ ਜਿਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਵੱਸਦੇ ਹਨ।

ਸਾ ਤਿਥਿਸ੍ਤਦਹੋਰਾਤ੍ਰਂ ਸ ਯੋਗਃ ਸ ਚ ਚਨ੍ਦ੍ਰਮਾਃ । ਲਗ੍ਨਂ ਤਦੇਵ ਵਿਖ੍ਯਾਤਂ ਯਤ੍ਰ ਸਂਸ੍ਮਰ੍ਯਤੇ ਹਰਿਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਉਹੀ ਤਿਥੀ, ਉਹੀ ਦਿਨ-ਰਾਤ, ਉਹੀ ਜੋਗ, ਉਹੀ ਚੰਦ, ਉਹੀ ਲਗਨ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਹਰਿ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਾ ਹਾਨਿਸ੍ਤਨ੍ਮਹਚ੍ਛਿਦ੍ਰਂ ਸਾ ਚਾਰ੍ਥਜਡਮੂਕਤਾ । ਚਨ੍ਮੁਹੂਰ੍ਤਂ ਕ੍ਸ਼ਣੋ ਵਾਪਿ ਵਾਸੁਦੇਵੋ ਨ ਚਿਨ੍ਤ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੦.

ਉਹੀ ਹਾਨੀ, ਉਹੀ ਵੱਡਾ ਚਿੱਡਾ, ਉਹੀ ਧਨ ਦੀ ਮੂਰਖਤਾ ਤੇ ਗੂੰਗਾਪਣ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਇਕ ਪਲ ਜਾਂ ਮੁਹੂਰਤ ਲਈ ਵੀ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ ਨੂੰ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ।

ਕਲੌ ਕृਤ ਯੁਗਂ ਤਸ੍ਯ ਕਲਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕृਤੇ ਯੁਗੇ । ਹृਦਿ ਨੋ ਯਸ੍ਯ ਗੋਵਿਨ੍ਦੋ ਯਸ੍ਯ ਚੇਤਸਿ ਨਾਚ੍ਯੁਤਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਸਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਨਹੀਂ ਤੇ ਜਿਸਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਚ੍ਯੁਤ ਜੀ ਨਹੀਂ, ਉਸ ਲਈ ਕਲਿਯੁਗ ਹੀ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਕਲਿਯੁਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਯਾਗ੍ਰਤਸ੍ਤਥਾ ਪृष੍ਠੇ ਗਚ੍ਛਤਸ੍ਤਿष੍ਠਤੋऽਪਿ ਵਾ । ਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਨਿਯਤਂ ਚੇਤਃ ਕृਤਕृਤ੍ਯਃ ਸਦੈਵ ਸਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਚਾਹੇ ਅੱਗੇ ਜਾਂ ਪਿੱਛੇ ਜਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਤੁਰਦਾ ਜਾਂ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਸਦਾ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਕੰਮ ਪੂਰੇ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਵਾਸੁਦੇਵੇ ਮਨੋ ਯਸ੍ਯ ਜਪਹੋਮਾਰ੍ਚਨਾਦਿषੁ । ਤਸ੍ਯਾਨ੍ਤਰਾਯੋ ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਵੇਵੇਨ੍ਦ੍ਰਤ੍ਵਾਦਿਕਂ ਫਲਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਮੈਤ੍ਰੇਯ ਜੀ, ਜਿਸਦਾ ਮਨ ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ ਵਿੱਚ ਜਪ, ਹੋਮ, ਅਰਚਨਾ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਦੌਰਾਨ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਰੋਕ ਵੀ ਇੰਦਰ ਆਦਿਕ ਦੇ ਰਾਜ ਦੇ ਫਲ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਸਂਤ੍ਯਜ੍ਯ ਚ ਗਾਰ੍ਹਸ੍ਥਯਂ ਸ ਤਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚ ਮਹਤ੍ਤਪਃ । ਛਿਨਤ੍ਤਿ ਪੌਰੁषੀਂ ਮਾਯਾਂ ਕੇਸ਼ਵਾਰ੍ਪਿਤਮਾਨਸਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਘਰ-ਗ੍ਰਿਹਸਥੀ ਛੱਡਣ ਬਿਨਾ ਅਤੇ ਵੱਡਾ ਤਪ ਕਰਕੇ ਵੀ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣਾ ਮਨ ਕੇਸ਼ਵ ਜੀ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਉਹ ਮਨੁੱਖੀ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ਮਾਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਕ੍ਰੁਦ੍ਧੇषੁ ਦਯਾਂ ਮੂਰ੍ਖੇषੁ ਮਾਨਵਾਃ । ਮੁਦਞ੍ਚ ਧਰ੍ਮਸ਼ੀਲੇषੁ ਗੋਵਿਨ੍ਦੇ ਹृਦਯਸ੍ਥਿਤੇ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਦੋਂ ਗੋਵਿੰਦ ਜੀ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਲੋਕ ਗੁੱਸੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਫ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਮੂਰਖਾਂ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਧਰਮ ਵਾਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਨਾਰਾਯਣਂ ਦੇਵਂ ਸ੍ਨਾਨਦਾਨਾਦਿਕਰ੍ਮਸੁ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤੇਤੇषੁ ਸਰ੍ਵੇषੁ ਦੁष੍ਕृਤੇषੁ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਨ੍ਹਾਉਣ, ਦਾਨ ਤੇ ਹੋਰ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਤੇ ਬੁਰੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ।

ਲਾਭਸ੍ਤੇषਾਂ ਜਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਕੁਤਸ੍ਤੇषਾਂ ਪਰਾਭਵਃ । ਯੇषਾਮਿਨ੍ਦੀਵਰਸ਼੍ਯਾਮੋ ਹृਦਯਸ੍ਥੋ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਜਨਾਰਦਨ ਜੀ, ਨੀਲੇ ਕਮਲ ਵਾਂਗ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਤੇ ਜਿੱਤ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਰ ਕਿਵੇਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ?

ਕੀਟਪਕ੍ਸ਼ਿਗਣਾਨਾਞ੍ਚ ਹਰੌ ਸਂਨ੍ਯਸ੍ਤਚੇਤਸਾਮ੍ । ਊਰ੍ਧ੍ਵਾ ਹ੍ਯੇਵ ਗਤਿਸ਼੍ਚਾਸ੍ਤਿ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਜ੍ਞਾਨਿਨਾਂ ਨृਣਾਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੀੜਿਆਂ ਤੇ ਪੰਛੀਆਂ ਦਾ ਮਨ ਹਰਿ ਜੀ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵੀ ਉੱਚੀ ਗਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਗਿਆਨ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵਧ ਕੇ।

ਵਾਸੁਦੇਵਤਰੁਚ੍ਛਾਯਾ ਨਾਤਿਸ਼ੀਤਾਤਿਤਾਪਦਾ । ਨਰਕਦ੍ਵਾਰਸ਼ਮਨੀ ਸਾ ਕਿਮਰ੍ਥਂ ਨ ਸੇਵ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੦.

ਵਾਸੁਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਰੁੱਖ ਦੀ ਛਾਂ ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਠੰਡੀ ਹੈ ਨਾ ਜ਼ਿਆਦਾ ਗਰਮ; ਇਹ ਨਰਕ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ ਨੂੰ ਠੰਢਾ ਕਰਦੀ ਹੈ—ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਸੇਵਿਆ ਜਾਂਦਾ?

ਨ ਚ ਦੁਰ੍ਵਾਸਸਃ ਸ਼ਾਪੋ ਰਾਜ੍ਯਞ੍ਚਾਪਿ ਸ਼ਚੀਪਤੇਃ । ਹਨ੍ਤੁਂ ਸਮਰ੍ਥਂ ਹਿ ਸਖੇ ਹृਤ੍ਕृਤੇ ਮਧੁਸੂਦਨੇ ॥ ੧,੨੩੦.

ਨਾ ਦੁਰਵਾਸਾ ਦਾ ਸ਼ਾਪ ਤੇ ਨਾ ਸ਼ਚੀਪਤੀ ਦਾ ਰਾਜ, ਮੇਰੇ ਮਿੱਤਰ, ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜਿਸਦਾ ਦਿਲ ਮਧੁਸੂਦਨ ਜੀ ਲਈ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।

ਵਦਤਸ੍ਤਿष੍ਠਤੋऽਨ੍ਯਦ੍ਵਾ ਸ੍ਵੇਚ੍ਛਯਾ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਵਤਃ । ਨਾਪਯਾਤਿ ਯਦਾ ਚਿਨ੍ਤਾ ਸਿਦ੍ਧਾਂ ਮਨ੍ਯੇਤ ਧਾਰਣਾਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਦੋਂ ਬੋਲਦੇ, ਖੜੇ ਹੋਏ ਜਾਂ ਹੋਰ ਆਪਣੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੰਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਚਿੰਤਾ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਧ੍ਯੇਯਃ ਸਦਾ ਸਵਿਤृਮਣ੍ਡਲਮਧ੍ਯਵਰ੍ਤੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸਰਸਿਜਾਸਨਸਨ੍ਨਿਵਿष੍ਟਃ । ਕੇਯੂਰਵਾਨ੍ਮਕਰਕੁਣ੍ਡਲਵਾਨ੍ਕਿਰੀਟੀ ਹਾਰੀ ਹਿਰਣ੍ਮਯਵਪੁਰ੍ਧृਤਸ਼ਙ੍ਖਚਕ੍ਰਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਸਦਾ ਨਾਰਾਇਣ ਜੀ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੂਰਜ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿਚ, ਕਮਲ ਦੇ ਆਸਨ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਕੇਯੂਰ, ਮਕਰ-ਕੁੰਡਲ, ਮੋਹਰ, ਹਾਰ, ਸੋਨੇ ਦਾ ਰੂਪ, ਤੇ ਸ਼ੰਖ-ਚੱਕਰ ਹਨ।

ਨ ਹਿ ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਸਦृਸ਼ਂ ਪਵਿਤ੍ਰਮਿਹ ਵਿਦ੍ਯਤੇ । ਸ਼੍ਵਪਚਾਨ੍ਨਾਨਿ ਭੁਞ੍ਜਾਨੋ ਪਾਪੀ ਨੈਵਾਤ੍ਰ ਲਿਪ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੩੦.

ਇੱਥੇ ਧਿਆਨ ਵਰਗਾ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ। ਜੇ ਕੋਈ ਪਾਪੀ ਆਉਟਕਾਸਟਾਂ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਇਸ ਨਾਲ ਮੈਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਸਦਾ ਚਿਤ੍ਤਂ ਸਮਾਸਕ੍ਤਂ ਜਨ੍ਤੋਰ੍ਵਿषਯਗੋਚਰੇ । ਯਦਿ ਨਾਰਾਯਣੇऽਪ੍ਯੇਵਂ ਕੋ ਨ ਮੁਚ੍ਯੇਤ ਬਨ੍ਧਨਾਤ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੀਵ ਦਾ ਮਨ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਵਿਸ਼ਿਆਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਇਹ ਮਨ ਨਾਰਾਇਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੌਣ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਨਾਹ ਛੁਟੇ?

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਸ੍ਯ ਚਿਤ੍ਤੇ ਕਂ ਵਾ ਜੀਵੋ ਨਮੇਤ੍ਸਦਾ । ਸ ਤਾਰਯਤਿ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤਦੈਵ ਦੁਰਿਤਾਰ੍ਣਵਾਤ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਸ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਕਤੀ ਹੋਵੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਆਤਮਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਬਚਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਞ੍ਜ੍ਞਾਨਂ ਯਤ੍ਰ ਗੋਵਿਨ੍ਦਃ ਸਾ ਕਥਾ ਯਤ੍ਰ ਕਾਸ਼ਵਃ । ਤਤ੍ਕਰ੍ਮ ਯਤ੍ਤਦਰ੍ਥਾਯ ਕਿਮਨ੍ਯੈਰ੍ਬਹੁਭਾषਿਤੈਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿੱਥੇ ਗਿਆਨ ਗੋਵਿੰਦ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਗੱਲ ਕਾਸ਼ਵ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਕਰਮ ਉਸ ਲਈ ਹੋਵੇ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਬਹੁਤੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਕੀ ਲੋੜ?

ਸਾ ਜਿਹ੍ਵਾ ਯਾ ਹਰਿਂ ਸ੍ਤੌਤਿ ਤਚ੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਯਤ੍ਤਦਰ੍ਪਿਤਮ੍ । ਤਾਵੇਵ ਕੇਵਲੌ ਸ਼੍ਲਾਘ੍ਯੌ ਯੌ ਤਤ੍ਪੂਜਾਕਰੌ ਕਰੌ ॥ ੧,੨੩੦.

ਉਹ ਜੀਭ ਵਧੀਆ ਹੈ ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਮਨ ਵਧੀਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੋਵੇ; ਉਹ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥ ਹੀ ਵਧੀਆ ਹਨ ਜੋ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਣਾਮਮੀਸ਼ਸ੍ਯ ਸ਼ਿਰਃ ਫਲਂ ਵਿਦੁਸ੍ਤਦਰ੍ਚਨਂ ਪਾਣਿਫਲਂ ਦਿਵੌਕਸਃ । ਮਨਃ ਫਲਂ ਤਦ੍ਗੁਣਕਰ੍ਮਚਿਨ੍ਤਨਂ ਵਚਸ੍ਤੁ ਗੋਵਿਨ੍ਦਗੁਣਸ੍ਤੁਤਿਃ ਫਲਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਸਿਰ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਭੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਹੈ; ਹੱਥਾਂ ਦਾ ਫਲ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਇਹ ਦੇਵਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਮਨ ਦਾ ਫਲ ਉਸ ਦੇ ਗੁਣ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸੋਚਣਾ ਹੈ; ਬੋਲ ਦਾ ਫਲ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਨਾ ਹੈ।

ਮੇਰੁਮਨ੍ਦਰਮਾਤ੍ਰੋऽਪਿ ਰਾਸ਼ਿਃ ਪਾਪਸ੍ਯ ਕਰ੍ਮਣਃ । ਕੇਸ਼ਵਸ੍ਮਰਣਾਦੇਵ ਤਸ੍ਯ ਸਰ੍ਵਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੇ ਪਾਪਾਂ ਦਾ ਢੇਰ ਮੇਰੂ ਜਾਂ ਮੰਦਰ ਪਹਾੜ ਜਿੰਨਾ ਵੱਡਾ ਹੋਵੇ, ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਯਾਦ ਨਾਲ ਉਹ ਸਾਰਾ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਕੁਰੁਤੇ ਕਰ੍ਮ ਪੁਰੁषਃ ਸਾਧ੍ਵਸਾਧੁ ਵਾ । ਸਰ੍ਵਂ ਨਾਰਾਯਣੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਨਪਿ ਨ ਲਿਮ੍ਪਤਿ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੋ ਵੀ ਕਰਮ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਜਾਂ ਮਾੜਾ, ਜੇ ਉਹ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਵੀ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।

ਤृਣਾਦਿਚਤੁਰਾਸ੍ਯਾਨ੍ਤਂ ਭੂਤਗ੍ਰਾਮਂ ਚਤੁਰ੍ਵਿਧਮ੍ । ਚਰਾਚਰਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਸੁਪ੍ਤਂ ਮਾਯਯਾ ਤਵ ॥ ੧,੨੩੦.

ਘਾਹ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਚਤੁਰਮੁਖੀ ਤੱਕ, ਚਾਰ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਜੀਵ, ਸਾਰੇ ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ ਜਗਤ, ਤੇਰੇ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਸੁੱਤੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਤਮਤਿਰ੍ਨ ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਸ੍ਵਰ੍ਗੋऽਪਿ ਯਚ੍ਚਿਨ੍ਤਨੇ ਵਿਘ੍ਨੋ ਯਤ੍ਰ ਨਵਾ ਵਿਸ਼ੇਤ੍ਕਥਮਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੋऽਪਿਲੋਕੋऽਲ੍ਪਕਃ । ਮੁਕ੍ਤਿਞ੍ਚੇਤਸਿ ਸਂਸ੍ਥਿਤੋ ਜਡਧਿਯਾਂ ਪੁਂਸਾਂ ਦਦਾਤ੍ਯਵ੍ਯਯਃ ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ਰਂ ਯਦਯਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਵਿਲਯਂ ਤਤ੍ਰਾਚ੍ਯੁਤੇ ਕੀਰ੍ਤਿਤੇ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਸ ਦਾ ਮਨ ਉਸ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਨਰਕ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦਾ; ਉਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਵੀ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦਾ ਲੋਕ ਵੀ ਛੋਟਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਮੁਕਤੀ ਮਨ ਵਿੱਚ ਟਿਕੀ ਹੋਵੇ, ਅਟੱਲ ਉਹ ਮੂਰਖਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਅਚੁਤ ਦੀ ਕੀਰਤੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਅਜੀਬ ਨਹੀਂ।