ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕ੍ਸ਼ਯੋ ਭਵੇਦ੍ਯਥਾ ਵਹ੍ਨੇਸ੍ਤਮਸੋ ਭਾਸ੍ਕਰੋਦਯੇ । ਤਥੈਵ ਕਲੁषੌਘਸ੍ਯ ਨਾਮਸਂਕੀਰ੍ਤਨਾਦ੍ਧਰੇਃ

ਜਿਵੇਂ ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਨ ਨਾਲ ਹਨੇਰਾ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਓਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਰੀ ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ impurity ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਵ ਨਾਕਪृष੍ਠਗਮਨਂ ਪੁਨਰਾਯਾਤਿ ਨ ਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਗਚ੍ਛਤਾਂ ਦੂਰਮਧ੍ਵਾਨਂ ਕृष੍ਣਮੂਰ੍ਛਿਤਚੇਤਸਾਮ੍

ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸਵਰਗ ਵੱਲ ਯਾਤਰਾ ਮੁੜ ਆਉਣ ਜਾਂ ਘਟਣ ਵਾਲੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਲੰਬਾ ਰਸਤਾ ਤੈਅ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋਣ।

ਪਾਥੇਯਂ ਪੁਣ੍ਡਰੀਕਾਕ੍ਸ਼ਨਾਮਸਂਕੀਰ੍ਤਨਂ ਹਰੇਃ । ਸਂਸਾਰਸਰ੍ਪਸਂਦष੍ਟਵਿषਚੇष੍ਟੈਕਭੇषਜਮ੍ । ਕृष੍ਣੇਤਿ ਵੈष੍ਣਵਂ ਕ੍ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਮੁਕ੍ਤੋ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ

ਹਰੀ, ਕੰਵਾਂ ਵਾਲੇ, ਦੇ ਨਾਮ ਦਾ ਜਾਪ ਯਾਤਰਾ ਲਈ ਰਸਦ ਹੈ; ਇਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸੱਪ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਇਲਾਜ ਹੈ। 'ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾ' ਨਾਮ ਜਪ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧ੍ਯਾਯਨ੍ ਕृਤੇ ਜਪੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਦ੍ਵਾਪਰੇਰ੍ऽਚਯਨ੍ । ਯਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਲੌ ਸਂਸ੍ਮृਤ੍ਯਕੇਸ਼ਵਮ੍

ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਿਆਨ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਮੰਤਰ, ਦੁਆਪਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਨਾਲ ਜੋ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਲਿਜੁਗ ਵਿੱਚ ਕੇਸ਼ਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਿਹ੍ਵਾਗ੍ਰੇ ਵਰ੍ਤਤੇ ਯਸ੍ਯ ਹਰਿਰਿਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਰਦ੍ਵਯਮ੍ । ਸਂਸਾਰਸਾਗਰਂ ਤੀਰ੍ਤ੍ਵਾ ਸ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਵੈष੍ਣਵਂ ਪਦਮ੍

ਜਿਸ ਦੀ ਜੀਭ 'ਹਰੀ' ਦੇ ਦੋ ਅੱਖਰ ਰੱਖਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਕੇ ਵੈਸ਼ਣਵ ਲੋਕ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਜ੍ਞਾਤਦੁष੍ਕृਤਿਸਹਸ੍ਰਸਮਾਵृਤੋऽਪਿਸ਼੍ਰੇਯਃ ਪਰਨ੍ਤੁ ਪਰਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਮ ਭੀਪ੍ਸਮਾਨਃ । ਸ੍ਪਪ੍ਨਾਨ੍ਤਰੇ ਨ ਹਿ ਪੁਨਸ਼੍ਚ ਭਵਂ ਸ ਪਸ਼੍ਯੇਨ੍ਨਾਰਾਯਣਸ੍ਤੁਤਿਕਥਾਪਰਮੋ ਮਨੁष੍ਯਃ

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਵੇ, ਪਰ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰੇ ਤੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੀ ਸਤਿ-ਕਥਾ ਵਿੱਚ ਲਗਨ ਰੱਖੇ, ਉਹ ਮੁੜ ਜਨਮ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ, ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੨੯ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਅਸ਼ੇषਲੋਕਨਾਥਸ੍ਯ ਸਾਰਮਾਰਾਧਨਂ ਹਰੇਃ । ਦਦ੍ਯਾਤੁ ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤੇਣ ਯਃ ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯਪ ਏਵ ਚ ॥ ੧,੨੨੯.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਫੁੱਲ ਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪੂਜਾ ਦਾ ਸਾਰ ਭੇਟ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਰ੍ਚਿਤਂ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਗਦਿਦਂ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਚਰਾਚਰਮ੍ । ਯੋ ਨ ਪੂਜਯਤੇ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਘਾਤਕਮ੍ ॥ ੧,੨੨੯.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ, ਚਲਦਾ ਤੇ ਅਚਲ, ਉਸ ਦੇ ਦੁਆਰਾ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਵਿ਷ਣੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਘਾਤੀ ਜਾਣੋ।

ਯਤਃ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਭੂਤਾਨਾਂ ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਮਿਦਂ ਤਤਮ੍ । ਤਂ ਯੋ ਨ ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਵਿष੍ਣੁਂ ਸ ਵਿष੍ਠਾਯਾਂ ਕ੍ਰਿਮਿਰ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੨੨੯.

ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਉਤਪੰਨ ਹੋਏ ਹਨ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਆਪਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ — ਜੋ ਵਿ਷ਣੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਗੰਦ ਵਿੱਚ ਕੀੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਰਕੇ ਪਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਤੁ ਯਮੇਨ ਪਰਿਭਾषਿਤਃ । ਕਿਨ੍ਤ੍ਵਯਾ ਨਾਰ੍ਚਿਤੋ ਦੇਵਃ ਕੇਸ਼ਵਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਨਾਸ਼ਨਃ ॥ ੧,੨੨੯.

ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਯਮ ਦੁਆਰਾ ਸਜ਼ਾ ਮਿਲਦਿਆਂ, ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: 'ਤੂੰ ਕੇਸ਼ਵ, ਕਲੇਸ਼ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ?'

ਉਦਕੇਨਾਪ੍ਯਭਾਵੇਨ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਮਰ੍ਚਿਤਃ ਪ੍ਰਭੁਃ । ਯੋ ਦਦਾਤਿ ਸ੍ਵਕਂ ਲੋਕਂ ਸ ਤ੍ਵਯਾ ਕਿਂ ਨ ਚਾਰ੍ਚਿਤਃ ॥ ੧,੨੨੯.

ਜੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਭੇਟਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਵਿੱਚ ਵੀ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਆਪਣਾ ਲੋਕ ਦੇਣ ਵਾਲਾ — ਤੂੰ ਉਸ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਉਂ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ?

ਨ ਤਤ੍ਕਰੋਤਿ ਸਾ ਮਾਤਾ ਨ ਪਿਤਾ ਨਾਪਿ ਬਾਨ੍ਧਵਃ । ਯਤ੍ਕਰੋਤਿ ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਸਨ੍ਤੁष੍ਟਃ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਰ੍ਚਿਤਃ ॥ ੧,੨੨੯.

ਜੋ ਕੁਝ ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼, ਰਾਜੀ ਹੋ ਕੇ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਾ ਮਾਂ, ਨਾ ਪਿਤਾ, ਨਾ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਵਰ੍ਣਾਸ਼੍ਰਮਾਚਾਰਵਤਾ ਪੁਰੁषੇਣ ਪਰਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਵਿष੍ਣੁਰਾਰਾਧ੍ਯਤੇ ਪਨ੍ਥਾ ਨਾਨ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਤੋषਕਾਰਕਃ ॥ ੧,੨੨੯.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਜਾਤੀ ਤੇ ਆਸ਼੍ਰਮ ਦੇ ਕਰਤਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਭਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿ਷ਣੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਰਾਹ ਸੰਤੁਸ਼ਟੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ।

ਨ ਦਾਨੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਦਤ੍ਤੈਰ੍ਨ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨਾਨੁਲੇਪਨੈਃ । ਤੋषਮੇਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਸੌ ਯਥਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ ੧,੨੨੯.

ਉਹ ਮਹਾਨ ਆਤਮਾ ਜਨਾਰਦਨ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦਾਨ, ਫੁੱਲਾਂ ਜਾਂ ਚੰਦਨ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਇਤਨਾ ਪ੍ਰਸੰਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿੰਨਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮ੍ਪਦੈਸ਼੍ਵਰ੍ਯਮਾਹਾਤ੍ਮ੍ਯੈਃ ਸਨ੍ਤਤ੍ਯਾ ਨ ਚ ਕਰ੍ਮਣਾ । ਵਿਮੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚੈਕਤਾ ਲਭ੍ਯਾ ਮੂਲਮਾਰਾਧਨਂ ਹਰੇਃ ॥ ੧,੨੨੯.

ਹਰੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੋਂ ਉਪਜੀ ਇਕਤਾ, ਨਾ ਧਨ, ਨਾ ਸ਼ਕਤੀ, ਨਾ ਵੱਡੇਪਣ, ਨਾ ਵੰਸ਼, ਨਾ ਕਰਮਾਂ, ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਮੁਕਤੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੩੦ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਆਲੋਕ੍ਯ ਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਣਿ ਵਿਚਾਰ੍ਯ ਚ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਇਦਮੇਕਂ ਸੁਨਿष੍ਪਨ੍ਨਂ ਧ੍ਯੇਯੋ ਨਾਰਾਯਣਃ ਸਦਾ ॥ ੧,੨੩੦.

ਸੂਤ ਜੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਨੂੰ ਵੇਖ ਕੇ, ਵਾਰ-ਵਾਰ ਸੋਚ ਕੇ, ਇਹ ਨਤੀਜਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸਦਾ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਦਾਨੈਃ ਕਿਨ੍ਤੀਰ੍ਥੈਃ ਕਿਂ ਤਪੋਭਿਃ ਕਿਮਧ੍ਵਰੈਃ । ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਧ੍ਯਾਯਤੇ ਦੇਵਂ ਨਾਰਾਯਣਮਨਨ੍ਯਧੀਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਅਟੱਲ ਮਨ ਨਾਲ ਸਦਾ ਧਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਾ ਦਾਨ, ਨਾ ਤੀਰਥ, ਨਾ ਤਪ, ਨਾ ਯਜਨਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ।

षष੍ਟਿਸ੍ਤੀਰ੍ਥਸਹਸ੍ਰਾਣਿ षष੍ਟਿਸ੍ਤੀਰ੍ਥਸ਼ਤਾਨਿ ਚ । ਨਾਰਾਯਣਪ੍ਰਣਾਮਸ੍ਯ ਕਲਾਂ ਨਾਰ੍ਹਨ੍ਤਿ षੋਡਸ਼ੀਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਸਾਠ ਹਜ਼ਾਰ ਤੀਰਥ ਤੇ ਸਾਠ ਸੌ ਹੋਰ ਵੀ, ਨਾਰਾਇਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਨ ਦੇ ਸੁਨਮਾਨ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਨਹੀਂ ਹਨ।

ਪ੍ਰਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਾਨ੍ਯਸ਼ੇषਾਣਿ ਤਪਃ ਕਰ੍ਮਾਣਿ ਯਾਨਿ ਵੈ । ਵਿਦ੍ਧਿ ਤੇषਾਮਸ਼ੇषਾਣਾਂ ਕृष੍ਣਾਨੁਸ੍ਮਰਣਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ, ਤਪ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ, ਇਹ ਜਾਣ ਲੈ।

ਕृਤਪਾਪੇऽਨੁਰਕ੍ਤਿਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯ ਪੁਂਸਃ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਨ੍ਤੁ ਤਸ੍ਯੈਕਂ ਹਰੇਃ ਸਂਸ੍ਮਰਣਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਦਾ ਮਨ ਪਾਪ ਵੱਲ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪ੍ਰਾਇਸ਼ਚਿਤ ਹਰੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਹੀ ਹੈ।

ਮੁਹੂਰ੍ਤਮਪਿ ਯੋ ਧ੍ਯਾਯੇਨ੍ਨਾਰਾਯਣਮਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ । ਸੋऽਪਿ ਸ੍ਵਰ੍ਗਤਿਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਿਂ ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਪਰਾਯਣਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੇ ਕੋਈ ਨਾਰਾਇਣ ਦਾ ਧਿਆਨ ਇਕ ਪਲ ਲਈ ਵੀ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਕਰੇ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਗੱਲ ਹੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ।

ਜਾਗ੍ਰਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਸੁषੁਪ੍ਤੇषੁ ਯੋਗਸ੍ਥਸ੍ਯ ਚ ਯੋਗਿਨਃ । ਯਾ ਕਾਚਿਨ੍ਮਨਸੋ ਵृਤ੍ਤਿਃ ਸਾ ਭਵਤ੍ਯਚ੍ਯੁਤਾਸ਼੍ਰਯਾਤ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੋ ਯੋਗੀ ਯੋਗ ਵਿਚ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਜਾਗਣ, ਸੁਪਨੇ ਜਾਂ ਗਹਿਰੀ ਨੀਂਦ ਵਿਚ, ਉਸ ਦੇ ਮਨ ਦੀ ਹਰ ਚਲ, ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਆਸਰੇ ਵਿਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਤ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਨਿਪਤਨ੍ਵਿष੍ਣੁਂ ਪ੍ਰਲਪਨ੍ਵਿਵਿਸ਼ਂਸ੍ਤਥਾ । ਭੁਞ੍ਜਞ੍ਜਾਗ੍ਰਚ੍ਚ ਗੋਵਿਨ੍ਦਂ ਮਾਧਵਂ ਯਸ਼੍ਚ ਸਂਸ੍ਮਰੇਤ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਉਠਦੇ, ਲੈਟਦੇ, ਗੱਲ ਕਰਦੇ, ਘਰ ਵਿਚ ਜਾਂਦੇ, ਖਾਂਦੇ ਜਾਂ ਜਾਗਦੇ ਸਮੇਂ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਗੋਵਿੰਦਾ ਜਾਂ ਮਾਧਵ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ—

ਸ੍ਵੇਸ੍ਵੇ ਕਰ੍ਮਣ੍ਯਭਿਰਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ । ਏषਾ ਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਨੁਸਾਰੋਕ੍ਤਿਃ ਕਿਮਨ੍ਯੈਰ੍ਬਹੁਭਾषਿਤੈਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਮਨ ਜਨਾਰਦਨ ਵੱਲ ਕਰੇ; ਇਹੀ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ—ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਧ੍ਯਾਨਮੇਵ ਪਰੋ ਧਰ੍ਮੋ ਧ੍ਯਾਨਮੇਵ ਪਰਂ ਤਪਃ । ਧ੍ਯਾਨਮੇਵ ਪਰਂ ਸ਼ੌਚਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਯਾਨਪਰੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਧਿਆਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਧਰਮ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਤਪ ਹੈ, ਧਿਆਨ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿਚ ਲੱਗਾ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਾਸ੍ਤਿ ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਂ ਧ੍ਥੇਯਂ ਤਪੋ ਨਾਨਸ਼ਨਾਤ੍ਪਰਮ੍ । ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਪ੍ਰਧਾਨਮਤ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਵਾਸੁਦੇਵਸ੍ਯ ਚਿਨ੍ਤਨਮ੍ ॥ ੧,੨੩੦.

ਵਿਸ਼ਣੂ ਤੋਂ ਵੱਧ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ, ਉਪਵਾਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਤਪ ਕੋਈ ਨਹੀਂ; ਇਸ ਲਈ ਇੱਥੇ ਮੁੱਖ ਸਿੱਖਿਆ ਵਾਸੁਦੇਵ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ।

ਯਦ੍ਦੁਰ੍ਲਭਂ ਪਰਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਂ ਮਨਸੋ ਯਨ੍ਨ ਗੋਚਰਮ੍ । ਤਦਪ੍ਯਪ੍ਰਾਰ੍ਥਿਤਂ ਧ੍ਯਾਤੋ ਦਦਾਤਿ ਮਧੁਸੂਦਨਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੋ ਚੀਜ਼ ਮਿਲਣੀ ਔਖੀ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ, ਤੇ ਮਨ ਦੀ ਪਹੁੰਚ ਤੋਂ ਪਰੇ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਮਧੁਸੂਦਨ, ਬਿਨਾ ਮੰਗੇ, ਆਪਣੇ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਨੂੰ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਮਾਦਾਤ੍ਕੁਰ੍ਵਤਾਂ ਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਚ੍ਯਵੇਤਾਧ੍ਵਰੇषੁ ਯਤ੍ । ਸ੍ਮਰਣਾਦੇਵ ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਂਪੂਰ੍ਣਂ ਸ੍ਯਾਦਿਤਿ ਸ਼੍ਰੁਤਿਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਜੇ ਕੋਈ ਬੇਧਿਆਨ ਹੋ ਕੇ ਕਰਮ ਜਾਂ ਯਜਨਾ ਵਿਚ ਗਲਤੀ ਕਰ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਸ਼੍ਰੁਤੀ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਣੂ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਕੇ ਉਹ ਪੂਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਸਦृਸ਼ੋ ਨਾਸ੍ਤਿ ਸ਼ੋਧਨਂ ਪਾਪਕਰ੍ਮਣਾਮ੍ । ਆਗਾਮਿਦੇਹਹੇਤੂਨਾਂ ਦਾਹਕੋ ਯੋਗਪਾਵਕਃ ॥ ੧,੨੩੦.

ਪਾਪੀ ਕਰਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ ਕਰਨ ਲਈ ਧਿਆਨ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਨਹੀਂ; ਯੋਗ ਦੀ ਅੱਗ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰਾਂ ਦੇ ਕਾਰਨ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।