ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਾਮ੍ਨਿ ਸਂਕੀਰ੍ਤਿਤੇ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਂਸੋ ਨ ਜਾਯਤੇ । ਸ਼ਰੀਰਂ ਪੁਲਕੋਦ੍ਭਾਸਿ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ਕੁਣਪੋਪਮਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮੁਕ੍ਤਿਰਪ੍ਯਚਿਰਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਨਿਵਿष੍ਟਮਨਸਾਂ ਪੁਂਸਾਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਵृਜਿਨਕ੍ਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਵਪੁਰੁषਮਭਿਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਂ ਵਦਤਿ ਯਮਃ ਕਿਲ ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ । ਪਰਿਹਰ ਮਧੁਸੂਦਨਪ੍ਰਾਪਨ੍ਨਨ੍ਪ੍ਰਭੁਰਹਮਨ੍ਯਨृਣਾਂ ਨ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜਦੋਂ ਯਮ ਆਪਣਾ ਨੌਕਰ ਪਾਸਾ ਫੜ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ।'

ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਸੁਦੁਰਾਚਾਰੋ ਭਜਤੇ ਮਾਮਨਨ੍ਯਭਾਕ੍ । ਸਾਧੁਰੇਵ ਸ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਮ੍ਯਗਵ੍ਯਵਸਿਤੋ ਹਿ ਸਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਇਕ-ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਚਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਭਵਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨੀਹਿ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੋ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੨੭.

ਉਹ ਜਲਦੀ ਧਰਮਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਯਕੀਨ ਕਰ ਲੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਕਦੇ ਨਾਂ ਮਿਟਦਾ।

ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਃ ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਸਮਸ੍ਤਜਗਤਾਂ ਮੂਲਂ ਯਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਥਿਰਾ ਹਰੌ ॥ ੧,੨੨੭.

ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਧਨ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਜਿਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹਰੀ ਵਿਚ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਹਰੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ।

ਦੈਵੀ ਹ੍ਯੇषਾ ਗੁਣਮਯੀ ਹਰੇਰ੍ਮਾਯਾ ਦੁਰਤ੍ਯਯਾ । ਤਮੇਵ ਯੇ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਾਯਾਮੇਤਾਂ ਤਰਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥ ੧,੨੨੭.

ਹਰੀ ਦੀ ਇਹ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਿਂ ਯਜ੍ਞਾਰਾਧਨੇ ਪੁਂਸਾ ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਹਰਿਮੇਧਸਾਮ੍ । ਭਕ੍ਤ੍ਯੈਵਾਰਾਧ੍ਯਤੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਤਤ੍ਰੋਪਕਾਰਕਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਹਰੀ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿਚ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਨ ਦਾਨੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਦਤ੍ਤੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨੈਵਾਨੁਲੇਪਨੈਃ । ਤੋषਮੇਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਸੌ ਯਥਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਲੇਪਣ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਂਸਾਰਵਿषਵृਕ੍ਸ਼ਸ੍ਯ ਦ੍ਵੇ ਫਲੇ ਹ੍ਯਮृਤੋਪਮੇ । ਕਦਾਚਿਤ੍ਕੇਸ਼ਵੇ ਭਕ੍ਤਿਸ੍ਤਦ੍ਭਕ੍ਤੈਰ੍ਵਾ ਸਮਾਗਮਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਰੁੱਖ ਦੇ ਦੋ ਫਲ ਹਨ, ਜੋ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗੇ ਹਨ: ਕਦੇ-ਕਦੇ ਕੇਸ਼ਵ ਦੀ ਭਗਤੀ, ਜਾਂ ਉਸ ਦੇ ਭਗਤਾਂ ਦੀ ਸੰਗਤ।

ਪਤ੍ਰੇषੁ ਪੁष੍ਪੇषੁ ਫਲੇषੁ ਤੋਯੇष੍ਵਕष੍ਟਲਭ੍ਯੇषੁ ਸਦੈਵ ਸਤ੍ਸੁ । ਭਕ੍ਤ੍ਯੈਕਲਭ੍ਯੇ ਪੁਰੁषੇ ਪੁਰਾਣੇ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯੈਕਲਾਭੇ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਪ੍ਰਯਤ੍ਨਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਪੱਤਿਆਂ, ਫੁੱਲਾਂ, ਫਲਾਂ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ—ਜੋ ਸਦਾ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਪੁਰਾਣਾ ਪੁਰਖ ਸਿਰਫ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਉਸੀ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਲਈ ਉੱਦਮ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਸ੍ਫੋਟਯਨ੍ਤਿ ਪਿਤਰਃ ਪ੍ਰਨृਤ੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਿਤਾਮਾਹਃ । ਵੈष੍ਣਵੋਸ੍ਮਤ੍ਕੁਲੇ ਜਾਤਃ ਸ ਨਃ ਸਨ੍ਤਾਰਯਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੨੭.

ਪਿਤਰ ਤਾਲੀਆਂ ਵਜਾ ਕੇ ਨੱਚਦੇ ਹਨ, ਪੂਰਵਜ ਖੁਸ਼ੀ ਮਨਾਉਂਦੇ ਹਨ: ਜੇ ਸਾਡੇ ਕੁਲ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੈਸ਼ਨਵ ਜਨਮ ਲੈ ਲਵੇ, ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦੇਵੇਗਾ।

ਅਜ੍ਞਾਨਿਨਃ ਸੁਖਰੇ ਸਮਧਿਕ੍ਸ਼ਿਪਨ੍ਤੋ ਯਤ੍ਪਾਪਿਨੋऽਪਿ ਸ਼ਿਸ਼ੁਪਾਲਸੁਯੋਧਨਾਦ੍ਯਾਃ । ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਗਤਾਃ ਸ੍ਮਰਣਮਾਤ੍ਰਵਿਧੂਤਪਾਪਾਃ ਕਃ ਸਂਸ਼ਯਃ ਪਰਮਭਕ੍ਤਿਮਤਾਂ ਜਨਾਨਾਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਅਜਾਣ ਪਾਪੀ, ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਨਿੰਦਿਆ—ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਸੁਪਾਲ ਅਤੇ ਦੁਰਯੋਧਨ—ਉਹ ਵੀ ਸਿਰਫ ਯਾਦ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਾਪ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾ ਗਏ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਉੱਚੀ ਭਗਤੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕੀ ਸੰਦੇਹ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ?

ਸ਼ਰਮਂ ਤਂ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾ ਯੇ ਧ੍ਯਾਨਯੋਗਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ । ਤੇऽਪਿ ਮृਤ੍ਯੁਮਤਿਕ੍ਰਮ੍ਯ ਯਾਨ੍ਤਿ ਤਦ੍ਵੈष੍ਣਵਂ ਪਦਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਉਸ ਨੂੰ ਆਸਰਾ ਲੈ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਭਾਵੇਂ ਧਿਆਨ ਜਾਂ ਜੋਗ ਨਾ ਵੀ ਕਰਦੇ ਹੋਣ, ਉਹ ਮੌਤ ਤੋਂ ਪਾਰ ਹੋ ਕੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਪਦ ਨੂੰ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭਵੋਦ੍ਭਵਕ੍ਲੇਸ਼ਸ਼ਤੈਰ੍ਹਤਸ੍ਤਥਾ ਪਰਿਭ੍ਰਮਨ੍ਨਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਰਨ੍ਧ੍ਰਕੈਰ੍ਹਯੈਃ । ਨਿਯਮ੍ਯਤਾਂ ਮਾਧਵ ! ਮੇ ਮਨੋਹਯਸ੍ਤ੍ਵਦਙ੍ਘ੍ਰਿਸ਼ਙ੍ਕੌ ਦृਢਭਕ੍ਤਿਬਨ੍ਧਨੇ ॥ ੧,੨੨੭.

ਸੰਸਾਰ ਤੋਂ ਉਪਜੀਆਂ ਸੈਂਕੜਿਆਂ ਪੀੜਾਂ ਨਾਲ ਪੀੜਤ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ ਦੇ ਘੋੜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦੇ ਹੋਏ, ਮੇਰਾ ਮਨ, ਮਾਧਵ! ਤੇਰੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛਾਂ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਦੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬੰਧਨ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਰਹੇ।

ਵਿष੍ਣੁਰੇਵ ਪਰਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਤ੍ਰਿਭੇਦਮਿਹ ਪਠ੍ਯਤੇ । ਵੇਦਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ਤਮਾਰ੍ਗੇषੁ ਤਨ੍ਨ ਜਾਨਨ੍ਤਿ ਮੋਹਿਤਾਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਬ੍ਰਹਮ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਰੂਪਾਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੋ ਮੋਹ ਵਿਚ ਹਨ, ਉਹ ਵੈਦਕ ਮਾਰਗਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦੇ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੨੮ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਮੁਕ੍ਤਿਹੇਤੁਮਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਮਜਮਵ੍ਯਯਮਕ੍ਸ਼ਯਮ੍ । ਯੋ ਨਮੇਤ੍ਸਰ੍ਵਲੋਕਸ੍ਯ ਨਮਸ੍ਯੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਕਾਰਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾ ਆਰੰਭ ਹੈ ਨਾ ਅੰਤ, ਜੋ ਅਜਨਮਾ, ਅਟੱਲ ਤੇ ਅਵਿਨਾਸੀ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿष੍ਣੁਮਾਨਨ੍ਦਮਦ੍ਵੈਤਂ ਵਿਜ੍ਞਾਨਂ ਸਰ੍ਵਗਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । ਪ੍ਰਣਮਾਮਿ ਸਦਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਚੇਤਸਾ ਹृਦਯਾਲਯਮ੍

ਮੈਂ ਸਦਾ ਭਗਤੀ ਅਤੇ ਮਨ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਜੋ ਆਨੰਦਮਈ, ਅਦਵੈਤ, ਸਭ ਕੁਝ ਜਾਣਨ ਵਾਲਾ, ਸਭ ਥਾਂ ਵਿਆਪਕ ਪ੍ਰਭੂ ਹੈ, ਜਿਸ ਦਾ ਵਾਸਾ ਦਿਲ ਵਿਚ ਹੈ।

ਯੋऽਨ੍ਤਸ੍ਤਿष੍ਠਨ੍ਨਸ਼ੇषਸ੍ਯ ਪਸ਼੍ਯਤੀਸ਼ਃ ਸ਼ੁਭਾਸ਼ੁਭਮ੍ । ਤਂ ਸਰ੍ਵਸਾਕ੍ਸ਼ਿਣਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਨਮਸ੍ਯੇ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਮ੍

ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਅੰਦਰ ਵੱਸਦਾ ਹੈ, ਚੰਗਾ ਮੰਦਾ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਭ ਦਾ ਸਾਕਸ਼ੀ ਹੈ—ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਪਰਮ ਪ੍ਰਭੂ—ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।

ਸ਼ਕ੍ਤੇਨਾਪਿ ਨਮਸ੍ਕਾਰਃ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚਕ੍ਰਪਾਣਯੇ । ਸਂਸਾਰਤृਣਵਰ੍ਗਾਣਾਮੁਦ੍ਵੇਜਨਕਰੋ ਹਿ ਸਃ

ਚਕਰਧਾਰੀ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ—even ਜੇ ਕਿਸੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ—ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਘਾਹ ਪੀੜਿਆਂ ਵਿਚ ਹਲਚਲ ਪੈਦਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਕृष੍ਣੇ ਸ੍ਫੁਰਜ੍ਜਲਧਰੋਦਰਚਾਰੁਕृष੍ਣੇ ਲੋਕਾਧਿਕਾਰਪੁਰੁषੇ ਪਰਮਪ੍ਰਮੇਯੇ । ਏਕੋ ਹਿ ਭਾਵਗੁਣਮਾਤ੍ਰਦृਢਪ੍ਰਣਾਮਃ ਸਦ੍ਯਃ ਸ਼੍ਵਪਾਕਮਪਿ ਸਾਧਯਿਤੁਂ ਸਸ਼ਕ੍ਤਃ

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ, ਜਿਸ ਦਾ ਚਮਕਦਾ ਰੂਪ ਬਦਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਾਲਾ ਹੈ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਰਾਜਾ ਤੇ ਅਦਵੈਤ, ਅਪਾਰ ਹੈ—ਸਿਰਫ ਭਾਵ ਤੇ ਗੁਣ 'ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਇੱਕ ਮਜ਼ਬੂਤ ਨਮਸਕਾਰ, ਤੁਰੰਤ ਹੀ ਇੱਕ ਚੰਡਾਲ ਨੂੰ ਵੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਣਮ੍ਯ ਦਣ੍ਡਬਦ੍ਭੂਮੌ ਨਮਸ੍ਕਾਰੇਣ ਯੋਰ੍ऽਚਯੇਤ੍ । ਸ ਯਾਂ ਗਤਿਮਵਾਪ੍ਨੋਤਿ ਨ ਤਾਂ ਕ੍ਰਤੁਸ਼ਤੈਰਪਿ

ਜੋ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਦੰਡਵਤ ਹੋ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਹੀ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸੈਂਕੜੇ ਯਜਨਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।

ਦੁਰ੍ਗਸਂਸਾਰਕਾਨ੍ਤਾਰਾਕੂਪਾਰੇऽਪਿ ਪ੍ਰਧਾਵਤਾਮ੍ । ਏਕਃ ਕृष੍ਣੇ ਨਮਸ੍ਕਾਰੋ ਮੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤਾਂਸ੍ਤਾਰਯਿष੍ਯਤਿ

ਸੰਸਾਰ ਦੀ ਔਖੀ ਜੰਗਲ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਤੇ ਵੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਨੂੰ ਇੱਕ ਨਮਸਕਾਰ ਮੁਕਤੀ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

ਆਸੀਨੋ ਵਾ ਸ਼ਯਾਨੋ ਵਾਤਿष੍ਠਨ੍ ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਤਤ੍ਰ ਵਾ । ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯੇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਕਸ਼ਰਣੋ ਭਵੇਤ੍

ਚਾਹੇ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਲੇਟਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਖੜਾ ਹੋਵੇ, ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਹੋਵੇ, 'ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣਾਏ' ਮੰਤਰ ਨੂੰ ਹੀ ਆਸਰਾ ਬਣਾਉਣਾ ਕਾਫੀ ਹੈ।

ਨਾਰਾਯਣੇਤਿ ਸ਼ਬ੍ਦੋऽਸ੍ਤਿ ਵਾਗਸ੍ਤਿ ਵਸ਼ਵਰ੍ਤਿਨੀ । ਤਥਾਪਿ ਨਰਕੇ ਮੂਢਾਃ ਪਤਨ੍ਤੀਤਿ ਕਿਮਦ੍ਭੁਤਮ੍

'ਨਾਰਾਇਣ' ਸ਼ਬਦ ਮੌਜੂਦ ਹੈ, ਬੋਲਣ ਦੀ ਤਾਕਤ ਵੀ ਆਪਣੇ ਵੱਸ ਵਿਚ ਹੈ, ਫਿਰ ਵੀ ਮੋਹ ਵਿਚ ਪਏ ਨਰਕ ਵਿਚ ਡਿੱਗ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੀ ਅਜੀਬ ਹੈ?

ਚਤੁਰ੍ਮੁਖੋ ਵਾ ਯਦਿ ਕੋਟਿਵਕ੍ਤ੍ਰੋ ਭਵੇਨ੍ਨਰਃ ਕੋਪਿ ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਚੇਤਾਃ । ਸ ਵੈ ਗੁਣਾਨਾਮਯੁਤੈਕਦੇਸ਼ਂ ਵਦੇਨ੍ਨ ਵਾ ਦੇਵਵਰਸ੍ਯ ਵਿष੍ਣੋਃ

ਜੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਕੋਲ ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਦਸ ਲੱਖ ਮੂੰਹ ਹੋਣ, ਤੇ ਮਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਵਿ਷ਣੂ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦਾ ਇਕ ਛੋਟਾ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਵ੍ਯਾਸਾਦ੍ਯਾ ਮੁਨਯਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ੍ਤੁਵਨ੍ਤੋ ਮਧੁਸੂਦਨਮ੍ । ਮਤਿਕ੍ਸ਼ਯਾਨ੍ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਨ ਗੋਵਿਨ੍ਦਗੁਣਕ੍ਸ਼ਯਾਤ੍

ਵਿਆਸ ਆਦਿ ਸਾਰੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ, ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸਤਿ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਦੀ ਹੱਦ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਗੋਵਿੰਦ ਦੇ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਹੱਦ ਨੂੰ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਦੇ।

ਅਵਸ਼ੇਨਾਪਿ ਯਨ੍ਨਾਮ੍ਨਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤੇ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕੈਃ । ਪੁਮਾਨ੍ ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਯਃ ਸਿਂਹਤ੍ਰਸ੍ਤੋ ਮृਗਾ ਯਥਾ । ਬਦ੍ਧਃ ਪਰਿਕਰਸ੍ਤੇਨ ਮੋਕ੍ਸ਼ਾਯ ਗਮਨਂ ਪ੍ਰਤਿ

ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਜੀਭ ਅਣਜਾਣੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈ ਲਵੇ, ਉਹ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਤੁਰੰਤ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਸਿੰਘ ਦੇ ਡਰ ਨਾਲ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰ ਭੱਜ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਸ ਨਾਮ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਉਹ ਮੁਕਤੀ ਵੱਲ ਬੰਨ੍ਹ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਪ੍ਨੇऽਪਿ ਨਾਮ ਸ੍ਪृਸ਼ਤੋऽਪਿ ਪੁਂਸਃ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਕਰੋਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਯਪਾਪਰਾਸ਼ਿਮ੍ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਸ਼ਤਃ ਕਿਂ ਪੁਨਰਤ੍ਰ ਪੁਂਸਾ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤੇ ਨਾਮ੍ਨਿ ਜਨਾਰ੍ਦਨਸ੍ਯ

ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਸੁਪਨੇ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸ ਨਾਮ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਏ, ਉਹ ਅੰਤਹੀਨ ਪਾਪਾਂ ਦੇ ਢੇਰ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ; ਤਾਂ ਫਿਰ ਜਨਾਰਦਨ ਦਾ ਨਾਮ ਜਗਤ ਵਿੱਚ ਉੱਚੀ ਆਵਾਜ਼ ਨਾਲ ਲੈਣ ਦਾ ਕੀ ਅਸਰ ਹੋਵੇਗਾ!