ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੇਵਾ ਬੁਧੈਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਭਕ੍ਤਿਸਾਧਨਭੂਯਸੀ । ਤੇ ਭਕ੍ਤਾ ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਯ ਨਾਮਕਰ੍ਮਾਦਿਕੀਰ੍ਤਨੇ ॥ ੧,੨੨੭.

ਇਸ ਲਈ, ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਭਗਤ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਨਾਮ, ਕਰਤਬ ਆਦਿ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਰੂਣਿ ਸਂਹਰ੍षਾਦ੍ਯੇ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਨੂਰੁਹਾਃ । ਜਗਦ੍ਧਾਤੁਰ੍ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਾਜ੍ਞਾਚਰਣਾ ਵਯਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਅਸੀਂ ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਆਗਿਆ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹਾਂ।'

ਇਹ ਨਿਤ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਯੇ ਵੈष੍ਣਵਾਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਨ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਵੈ ਤਯਾ ਭਗਵਤੇਰਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਇੱਥੇ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਵਾਲੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਤ ਕਰਤਬਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।

ਪ੍ਰਣਾਮਪੂਰ੍ਵਕਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੋ ਵਦੇਦ੍ਵੈष੍ਣਵੋ ਹਿ ਸਃ । ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਜਨਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯਂ ਪੂਜਨਂ ਚਾਨੁਮੋਦਨਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹੈ; ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਮਨ-ਮਨਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਕਥਾਸ਼੍ਰਵਣੇ ਪ੍ਰੀਤਿਰਸ਼੍ਰੁਨੇਤ੍ਰਾਙ੍ਗਵਿਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਵਿष੍ਣੌ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਵੋ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਟਿਕ ਗਈ ਹੈ।

ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਤ੍ਮਤ੍ਵਾਨ੍ਮਹਾਭਾਗਵਤੋ ਹਿ ਸਃ । ਵਿਸ਼੍ਵੋਪਕਰਣਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਦਰ੍ਥਂ ਸਙ੍ਗਵਰ੍ਜਨਮ੍ । ਸ੍ਵਯਮਭ੍ਯਰ੍ਚਨਞ੍ਚੈਵ ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਞ੍ਚੋਪਜੀਵਤਿ ॥ ੧,੨੨੭.

ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਹੈ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਮਾੜੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਖੁਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭਕ੍ਤਿਰष੍ਟਵਿਧਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮ੍ਲੇਚ੍ਛੋऽਪਿ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਸ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮੁਨਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਇਹ ਭਗਤੀ ਅੱਠ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਸੁਭਾਗੀ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮੈ ਦੇਯਂ ਤਤੋ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਸ ਚ ਪੂਜ੍ਯੋ ਯਥਾ ਹਰਿਃ । ਸ੍ਮृਤਃ ਸਂਭਾषਿਤੋ ਵਾਪਿ ਪੂਜਿਤੋ ਵਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਪੁਨਾਤਿ ਭਗਵਦ੍ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਲੋऽਪਿ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ॥ ੧,੨੨੭.

ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਰੀ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਭਗਤ, ਭਾਵੇਂ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦਯਾਂ ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਯ ਤਵਾਸ੍ਮੀਤਿ ਚ ਯੋ ਵਦੇਤ੍ । ਅਭਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦੇਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਹਰੇਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹਾਂ', ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਹਰੀ ਦਾ ਇਹ ਵਰਤ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰਜਾਪਿਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨ੍ਤਪਾਰਗਃ । ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨ੍ਤਵਿਤ੍ਕੋਟ੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੭.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਲੱਖਾਂ ਵੇਦਾਂਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਏਕਾਨ੍ਤਿਨਃ ਸ੍ਵਵਪੁषਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਏਕਾਨ੍ਤੇਨ ਸਮੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੇषਾਂ ਪਰਾਯਣਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਮਨੋਂ ਮਨ ਇਕ-ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੀਕਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ।

ਯਸ੍ਮਾਦੇਕਾਨ੍ਤਿਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਦ੍ਭਾਗਵਤਚੇਤਸਃ । ਪ੍ਰਿਯਾਣਾਮਪਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸੁਪ੍ਰਿਯਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਕ-ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਹੀ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।

ਆਪਤ੍ਸ੍ਵਪਿ ਸਦਾ ਭਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਰਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣਾ । ਯਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰਧਿਕਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਿषਯੇष੍ਵਨਪਾਯਿਨੀ ॥ ੧,੨੨੭.

ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਕਦੇ ਨਾਂ ਟੁੱਟੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਜੋ ਪਿਆਰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।

ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਂਸ੍ਮਰਤਃ ਸਾ ਮੇ ਹृਦਯਾਨ੍ਨੋਪਸਰ੍ਪਤਿ । ਦृਢਭਕ੍ਤੋऽਪਿ ਵੇਦਾਦਿਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪਾਰਗਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ।

ਯੋ ਨ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇ ਭਕ੍ਤਸ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰੁषਾਧਮਮ੍ । ਨਾਧੀਤਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋऽਪਿ ਨ ਕृਤੋऽਧ੍ਵਰਸਮ੍ਭਵਃ । ਯੋ ਭਕ੍ਤਿਂ ਵਹਤੇ ਵਿष੍ਣੌ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜਾਣੋ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨੇਵੇਂ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਯਜਨਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਜ੍ਵਾਨਃ ਕ੍ਰਤੁਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਪਾਰਗਾ ਅਪਿ । ਨ ਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਗਤਿਂ ਭਕ੍ਤਾ ਯਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਮ ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹੀ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਜੋ ਭਗਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵੈष੍ਣਵੋ ਲੋਕੇ ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰੋऽਪ੍ਯਨਾਸ਼੍ਰਮੀ । ਪੁਨਾਤਿ ਸਕਲਾਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਰਿਵੋਦਿਤਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਚਲਣ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਉਗ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯੇ ਨृਸ਼ਂਸਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਾਪਾਚਰਰਤਾਸ੍ਤਥਾ । ਤੇऽਪਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਨਾਰਾਯਣਪਰਾਯਣਾਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਨਿਰਦਈ, ਮਾੜੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ, ਪਾਪ ਕਰਣ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਜੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਦृਢਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਦੈਵਾਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੀ । ਤਦਾ ਕਿਯਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੁਖਂ ਸੈਵ ਨਿਰ੍ਵਾਣਹੇਤੁਕਾ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਲਈ ਭਗਤੀ ਪੱਕੀ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾਂ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਖ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਗਤੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤਾਂ ਤਤ੍ਰ ਸਂਸਾਰੇ ਨਰਾਣਾਂ ਕੁਰ੍ਮਦੁਰ੍ਗਮੇ । ਹਸ੍ਤਾਵਲਮ੍ਬਨੇ ਹ੍ਯੇਕਂ ਯੇਨ ਤੁष੍ਯੇਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ । ਨ ਸ਼ृਣੋਤਿ ਗੁਣਾਨ੍ਦਿਵ੍ਯਾਨ੍ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਚਕ੍ਰਿਣਃ । ਸ ਮਰੋ ਬਧਿਰੋ ਜ੍ਞੇਯਃ ਸਰ੍ਵਧਰ੍ਮਬਹਿष੍ਕृਤਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ, ਜੋ ਕਢੀ ਕਢੀ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਰਾਹ ਤੇ ਕਢਣਾ ਕਢਣਾ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਕੋ ਸਹਾਰਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਜਨਾਰਦਨ ਨੂੰ ਖੁਸ਼ ਕਰੇ; ਜੇ ਕੋਈ ਚਕਰ ਵਾਲੇ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਗੁਣ ਨਹੀਂ ਸੁਣਦਾ, ਉਹ ਮਰੇ ਹੋਏ, ਬਹਿਰੇ ਤੇ ਸਾਰੇ ਧਰਮਾਂ ਤੋਂ ਵੱਖ ਹੋਏ ਜਾਣੋ।

ਨਾਮ੍ਨਿ ਸਂਕੀਰ੍ਤਿਤੇ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਯਸ੍ਯ ਪੁਂਸੋ ਨ ਜਾਯਤੇ । ਸ਼ਰੀਰਂ ਪੁਲਕੋਦ੍ਭਾਸਿ ਤਦ੍ਭਵੇਤ੍ਕੁਣਪੋਪਮਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਣ ਤੇ ਕਿਸੇ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਰੋਮਾਂ-ਰੋਮ ਖੜਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਲਾਸ਼ ਵਾਂਗ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਦ੍ਵਿਜਸ਼੍ਰੇष੍ਠ ਮੁਕ੍ਤਿਰਪ੍ਯਚਿਰਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ । ਨਿਵਿष੍ਟਮਨਸਾਂ ਪੁਂਸਾਂ ਸਰ੍ਵਥਾ ਵृਜਿਨਕ੍ਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਭਗਤੀ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਜਲਦੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪਾਪ ਹਰ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ੍ਵਪੁਰੁषਮਭਿਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਪਾਸ਼ਹਸ੍ਤਂ ਵਦਤਿ ਯਮਃ ਕਿਲ ਤਸ੍ਯ ਕਰ੍ਣਮੂਲੇ । ਪਰਿਹਰ ਮਧੁਸੂਦਨਪ੍ਰਾਪਨ੍ਨਨ੍ਪ੍ਰਭੁਰਹਮਨ੍ਯਨृਣਾਂ ਨ ਵੈष੍ਣਵਾਨਾਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜਦੋਂ ਯਮ ਆਪਣਾ ਨੌਕਰ ਪਾਸਾ ਫੜ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਕੰਨ ਵਿਚ ਆਖਦਾ ਹੈ: 'ਮਧੁਸੂਦਨ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹੋ; ਮੈਂ ਹੋਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਹਾਂ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤਾਂ ਉੱਤੇ ਮੇਰਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ।'

ਅਪਿ ਚੇਤ੍ਸੁਦੁਰਾਚਾਰੋ ਭਜਤੇ ਮਾਮਨਨ੍ਯਭਾਕ੍ । ਸਾਧੁਰੇਵ ਸ ਮਨ੍ਤਵ੍ਯਃ ਸਮ੍ਯਗਵ੍ਯਵਸਿਤੋ ਹਿ ਸਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਬਹੁਤ ਮਾੜਾ ਚਲਣ ਵਾਲਾ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਮੇਰੀ ਭਗਤੀ ਇਕ-ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸੱਚਾ ਹੀ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਹੀ ਰਸਤੇ ਤੇ ਹੈ।

ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਂ ਭਵਤਿ ਧਰ੍ਮਾਤ੍ਮਾ ਸ਼ਸ਼੍ਵਚ੍ਛਾਨ੍ਤਿਂ ਸ ਗਚ੍ਛਤਿ । ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਪ੍ਰਤਿਜਾਨੀਹਿ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੋ ਨ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੨੭.

ਉਹ ਜਲਦੀ ਧਰਮਵਾਨ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਸਦਾ ਲਈ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਹੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਯਕੀਨ ਕਰ ਲੋ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਕਦੇ ਨਾਂ ਮਿਟਦਾ।

ਧਰ੍ਮਾਰ੍ਥਕਾਮਃ ਕਿਂ ਤਸ੍ਯ ਮੁਕ੍ਤਿਸ੍ਤਸ੍ਯ ਕਰੇ ਸ੍ਥਿਤਾ । ਸਮਸ੍ਤਜਗਤਾਂ ਮੂਲਂ ਯਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਃ ਸ੍ਥਿਰਾ ਹਰੌ ॥ ੧,੨੨੭.

ਉਸ ਨੂੰ ਧਰਮ, ਧਨ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਦੀ ਕੋਈ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਜਿਸ ਦੀ ਭਗਤੀ ਹਰੀ ਵਿਚ ਪੱਕੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਹਰੀ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਦਾ ਮੂਲ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮੁਕਤੀ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ।

ਦੈਵੀ ਹ੍ਯੇषਾ ਗੁਣਮਯੀ ਹਰੇਰ੍ਮਾਯਾ ਦੁਰਤ੍ਯਯਾ । ਤਮੇਵ ਯੇ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਮਾਯਾਮੇਤਾਂ ਤਰਨ੍ਤਿ ਤੇ ॥ ੧,੨੨੭.

ਹਰੀ ਦੀ ਇਹ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਗੁਣਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੈ, ਪਾਰ ਕਰਨੀ ਬਹੁਤ ਔਖੀ ਹੈ; ਪਰ ਜੋ ਹਰੀ ਦੀ ਸ਼ਰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਮਾਇਆ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਿਂ ਯਜ੍ਞਾਰਾਧਨੇ ਪੁਂਸਾ ਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ਹਰਿਮੇਧਸਾਮ੍ । ਭਕ੍ਤ੍ਯੈਵਾਰਾਧ੍ਯਤੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨਾਨ੍ਯਤ੍ਤਤ੍ਰੋਪਕਾਰਕਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਹਰੀ ਦੇ ਯਜਨ ਵਿਚ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਕੀ ਰਹਿ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਕੁਝ ਉਸ ਵਿਚ ਮਦਦ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਨ ਦਾਨੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਦਤ੍ਤੈਃ ਪੁष੍ਪੈਰ੍ਨੈਵਾਨੁਲੇਪਨੈਃ । ਤੋषਮੇਤਿ ਮਹਾਤ੍ਮਾਸੌ ਯਥਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਦਾਨ, ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਲੇਪਣ ਦੀ ਭੇਟ ਨਾਲ ਮਹਾਨ ਜਨਾਰਦਨ ਖੁਸ਼ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਜਿਵੇਂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।