ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਿਤ੍ਯਸ਼ੁਦ੍ਧਬੁਦ੍ਧਂਮੁਕ੍ਤਮਹਾਮਾਨਨ੍ਦਮਦ੍ਵਯਮ੍ । ਅਹਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮ ਪਰਂ ਜ੍ਯੋਤਿਰ੍ਜ੍ਞਾਨਰੂਪੋ ਵਿਮੁਕ੍ਤਯੇ ॥ ੧,੨੨੬.

ਸਦਾ ਪਵਿੱਤਰ, ਜਾਗਰੂਕ, ਮੁਕਤ, ਵੱਡੀ ਆਨੰਦ ਤੇ ਅਦਵੈਤ; ਮੈਂ ਬ੍ਰਹਮ ਹਾਂ, ਪਰਮ ਜੋਤੀ, ਗਿਆਨ ਰੂਪ, ਮੁਕਤੀ ਲਈ।

ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਇਤ੍ਯष੍ਟਾਙ੍ਗੋ ਮਯਾ ਯੋਗ ਉਕ੍ਤਃ ਸ਼ੌਨਕ ਮੁਕ੍ਤਿਦਃ । ਨਿਤ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਗਤ੍ਵਾ ਲਯਂ ਪ੍ਰਾਕृਤਬਨ੍ਧਨਾਃ ॥ ੧,੨੨੬.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਸ਼ੌਨਕ ਜੀ, ਮੈਂ ਅੱਠ ਭਾਗਾਂ ਵਾਲਾ ਜੋਗ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜੋ ਮੁਕਤੀ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਨਿੱਤ ਅਤੇ ਵਖ-ਵਖ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਕਰਤਬਾਂ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਕੇ ਲੈਅ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਉਤ੍ਪਦ੍ਯਨ੍ਤੇ ਹਿ ਸਂਸਾਰੇ ਨੈਕਂ ਯਾਤ੍ਵਾ ਪਰਾਤ੍ਮਨਾਮ੍ । ਵਿਮੁਚ੍ਯਤੇ ਵਿਮੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚ ਜ੍ਞਾਨਾਦਜ੍ਞਾਨਮੋਹਿਤਃ ॥ ੧,੨੨੬.

ਇਸ ਸੰਸਾਰ ਵਿੱਚ ਕਈ ਜੀਵ ਜਨਮ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਜ਼ਾਦ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਗਿਆਨ ਨਾਲ ਅਗਿਆਨਤਾ ਦੂਰ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤੋ ਨਂ ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਦੁਃ ਖੀ ਨ ਰੋਗੀ ਨ ਚ ਵਨ੍ਧਵਾਨ੍ । ਨ ਪਾਪੈਰ੍ਯੁਜ੍ਯਤੇ ਯੋਗੀ ਨਰਕੇ ਨ ਵਿਪਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੬.

ਫਿਰ ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਮਰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਬਿਮਾਰ ਹੁੰਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਬੰਧਨ ਵਿੱਚ ਫਸਦਾ। ਜੋਗੀ ਪਾਪਾਂ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ, ਤੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਪਾਉਂਦਾ।

ਗਰ੍ਭਵਾਸੇ ਸ ਨੋ ਦੁਃ ਖੀ ਸ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਰਾਯਣੋऽਵ੍ਯਯਃ । ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਵਨਨ੍ਯਯਾ ਲਭ੍ਯੋ ਭਗਵਾਨ੍ਭੁਕ੍ਤਿਮੁਕ੍ਤਿਦਃ ॥ ੧,੨੨੬.

ਉਹ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਵੀ ਦੁੱਖੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ; ਉਹ ਅਵਿਨਾਸ਼ੀ ਨਾਰਾਯਣ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਭਗਵਾਨ, ਜੋ ਭੋਗ ਤੇ ਮੁਕਤੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਕੇਵਲ ਅਡੋਲ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਧ੍ਯਾਨੇਨ ਪੂਜਯਾ ਜਪ੍ਯੈਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸ੍ਤੋਤ੍ਰੈਰ੍ਯਤਵ੍ਰਤੈਃ । ਯਜ੍ਞੈਰ੍ਦਾਨੈਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤਯਾ ਜ੍ਞਾਨਞ੍ਚ ਲਭ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੬.

ਧਿਆਨ, ਪੂਜਾ, ਜਪ, ਠੀਕ ਸਤੋਤ੍ਰ, ਯਤ, ਵਰਤ, ਯਜ, ਦਾਨ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਮਨ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਣਵਾਦਿਕਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਜਪ੍ਯੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤਿਂ ਗਤਾ ਦ੍ਵਿਜਾਃ । ਇਨ੍ਦ੍ਰੋऽਪਿ ਪਰਮਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾਪ੍ਸਰਸੋ ਵਰਾਃ ॥ ੧,੨੨੬.

ਪ੍ਰਣਵ ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਜਪ ਨਾਲ, ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਮੁਕਤੀ ਪਾਈ ਹੈ; ਇੰਦਰ, ਗੰਧਰਵ ਤੇ ਅਪਸਰਾਵਾਂ ਦੇ ਸਰਵੋਤਮ ਨੇ ਵੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਾ ਦੇਵਾਸ਼੍ਚ ਦੇਵਤ੍ਵਂ ਮੁਨਿਤ੍ਵਂ ਮੁਨਯੋ ਗਤਾਃ । ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਤ੍ਵਞ੍ਚ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਾ ਰਾਜਤ੍ਵਞ੍ਚ ਨृਪਾਦਯਃ ॥ ੧,੨੨੬.

ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਦੇਵਤਾ ਹੋਣ ਦਾ ਦਰਜਾ ਪਾਇਆ, ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਿਸ਼ੀ ਹੋਣ ਦਾ, ਗੰਧਰਵਾਂ ਨੇ ਗੰਧਰਵ ਹੋਣ ਦਾ, ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਆਦਿ ਨੇ ਰਾਜਾ ਹੋਣ ਦਾ ਸਤਿਕਾਰ ਪਾਇਆ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੨੭ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤਿਂ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਯਯਾ ਸਰ੍ਵਮਵਾਪ੍ਯਤੇ । ਯਥਾ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਹਰਿਸ੍ਤੁष੍ਯੇਤ੍ਤਥਾ ਨਾਨ੍ਯੇਨ ਕੇਨਚਿਤ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਭ ਕੁਝ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਐਸਾ ਭਗਤੀ ਨਾਲ ਹੀ ਹਰੀ ਖੁਸ਼ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਰਾਹੀਂ ਨਹੀਂ।

ਮਹਤਃ ਸ਼੍ਰੇਯਸੋ ਮੂਲਂ ਪ੍ਰਸਵਃ ਪੁਣ੍ਯਸਨ੍ਤਤੇਃ । ਜੀਵਿਤਸ੍ਯ ਫਲਂ ਸ੍ਵਾਦੁ ਨਿਯਤਂ ਸ੍ਮਰਣਂ ਹਰੇਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਭਲਾਈ ਦਾ ਮੂਲ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਵੰਸ਼ ਦਾ ਸਰੋਤ ਇਹ ਹੈ: ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਫਲ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਹਰੀ ਦਾ ਸਿਮਰਨ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਸੇਵਾ ਬੁਧੈਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਭਕ੍ਤਿਸਾਧਨਭੂਯਸੀ । ਤੇ ਭਕ੍ਤਾ ਲੋਕਨਾਥਸ੍ਯ ਨਾਮਕਰ੍ਮਾਦਿਕੀਰ੍ਤਨੇ ॥ ੧,੨੨੭.

ਇਸ ਲਈ, ਸੇਵਾ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਨੇ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਸਾਧਨ ਦੱਸਿਆ ਹੈ; ਉਹ ਭਗਤ, ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਦੇ ਨਾਮ, ਕਰਤਬ ਆਦਿ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਰੂਣਿ ਸਂਹਰ੍षਾਦ੍ਯੇ ਪ੍ਰਹृष੍ਟਨੂਰੁਹਾਃ । ਜਗਦ੍ਧਾਤੁਰ੍ਮਹੇਸ਼ਸ੍ਯ ਦਿਵ੍ਯਾਜ੍ਞਾਚਰਣਾ ਵਯਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਖੁਸ਼ੀ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੋਮ ਖੜੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਅਸੀਂ ਜਗਤ ਦੇ ਰਚਨਹਾਰ ਮਹਾਨ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਦਿਵਿਆ ਆਗਿਆ ਦੇ ਪਾਲਣਹਾਰ ਹਾਂ।'

ਇਹ ਨਿਤ੍ਯਕ੍ਰਿਯਾਃ ਕੁਰ੍ਯੁਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਯੇ ਵੈष੍ਣਵਾਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਨ ਸ਼ृਣ੍ਵਨ੍ਵੈ ਤਯਾ ਭਗਵਤੇਰਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਇੱਥੇ, ਜੋ ਪਿਆਰ ਵਾਲੇ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਨਿੱਤ ਕਰਤਬਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ; ਪਰ ਜੇ ਉਹ ਬ੍ਰਹਮ ਅੱਖਰ, ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੈ, ਨਹੀਂ ਸੁਣਦੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਿਅਰਥ ਹੈ।

ਪ੍ਰਣਾਮਪੂਰ੍ਵਕਂ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਯੋ ਵਦੇਦ੍ਵੈष੍ਣਵੋ ਹਿ ਸਃ । ਤਦ੍ਭਕ੍ਤਜਨਵਾਤ੍ਸਲ੍ਯਂ ਪੂਜਨਂ ਚਾਨੁਮੋਦਨਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਨਾਲ, ਪ੍ਰਣਾਮ ਕਰ ਕੇ, ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਸੱਚਾ ਵੈਸ਼ਨਵ ਹੈ; ਉਹ ਭਗਤਾਂ ਲਈ ਪਿਆਰ, ਸਤਿਕਾਰ ਤੇ ਮਨ-ਮਨਾਵਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਕਥਾਸ਼੍ਰਵਣੇ ਪ੍ਰੀਤਿਰਸ਼੍ਰੁਨੇਤ੍ਰਾਙ੍ਗਵਿਕ੍ਰਿਯਾਃ । ਯੇਨ ਸਰ੍ਵਾਤ੍ਮਨਾ ਵਿष੍ਣੌ ਭਕ੍ਤ੍ਯਾ ਭਾਵੋ ਨਿਵੇਸ਼ਿਤਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਉਸ ਦੀਆਂ ਕਥਾਵਾਂ ਸੁਣਨ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰੀਤ, ਅੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਅੰਸੂ, ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਬਦਲਾਅ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤੀ ਪੂਰੇ ਮਨ ਨਾਲ ਟਿਕ ਗਈ ਹੈ।

ਵਿਪ੍ਰੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚ ਕृਤਾਤ੍ਮਤ੍ਵਾਨ੍ਮਹਾਭਾਗਵਤੋ ਹਿ ਸਃ । ਵਿਸ਼੍ਵੋਪਕਰਣਂ ਨਿਤ੍ਯਂ ਤਦਰ੍ਥਂ ਸਙ੍ਗਵਰ੍ਜਨਮ੍ । ਸ੍ਵਯਮਭ੍ਯਰ੍ਚਨਞ੍ਚੈਵ ਯੋ ਵਿष੍ਣੁਞ੍ਚੋਪਜੀਵਤਿ ॥ ੧,੨੨੭.

ਆਤਮ-ਸੰਯਮ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮ ਲੈਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮਹਾਨ ਭਗਤ ਹੈ; ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਗਤ ਦੀ ਭਲਾਈ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦਾ, ਮਾੜੀ ਸੰਗਤ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿੰਦਾ, ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਖੁਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਭਕ੍ਤਿਰष੍ਟਵਿਧਾ ਹ੍ਯੇषਾ ਯਸ੍ਮਿਨ੍ਮ੍ਲੇਚ੍ਛੋऽਪਿ ਵਰ੍ਤਤੇ । ਸ ਵਿਪ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਮੁਨਿਃ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ੍ਸ ਯਾਤਿ ਪਰਮਾਂ ਗਤਿਮ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਇਹ ਭਗਤੀ ਅੱਠ ਤਰੀਕਿਆਂ ਦੀ ਹੈ; ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੀ ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਰਿਸ਼ੀ, ਤੇ ਸੁਭਾਗੀ ਹੈ—ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਸ੍ਮੈ ਦੇਯਂ ਤਤੋ ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ ਸ ਚ ਪੂਜ੍ਯੋ ਯਥਾ ਹਰਿਃ । ਸ੍ਮृਤਃ ਸਂਭਾषਿਤੋ ਵਾਪਿ ਪੂਜਿਤੋ ਵਾ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ । ਪੁਨਾਤਿ ਭਗਵਦ੍ਭਕ੍ਤਸ਼੍ਚਣ੍ਡਾਲੋऽਪਿ ਯਦृਚ੍ਛਯਾ ॥ ੧,੨੨੭.

ਉਸ ਨੂੰ ਦਾਨ ਦੇਣਾ ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਉਹ ਹਰੀ ਵਾਂਗ ਸਤਿਕਾਰਯੋਗ ਹੈ। ਚਾਹੇ ਉਹ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇ ਜਾਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਵੇ, ਭਗਵਾਨ ਦਾ ਭਗਤ, ਭਾਵੇਂ ਨੀਚ ਜਾਤ ਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵੀ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਦਯਾਂ ਕੁਰੁ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਾਯ ਤਵਾਸ੍ਮੀਤਿ ਚ ਯੋ ਵਦੇਤ੍ । ਅਭਯਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤੇਭ੍ਯੋ ਦਦ੍ਯਾਦੇਤਦ੍ਵ੍ਰਤਂ ਹਰੇਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਆਸਰਾ ਲੈ ਕੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ, 'ਮੈਂ ਤੇਰਾ ਹਾਂ', ਉਸ ਉੱਤੇ ਦਇਆ ਕਰੋ। ਹਰੀ ਦਾ ਇਹ ਵਰਤ ਹੈ ਕਿ ਸਭ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਨਿਡਰਤਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਮਨ੍ਤ੍ਰਜਾਪਿਸਹਸ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨ੍ਤਪਾਰਗਃ । ਸਰ੍ਵਵੇਦਾਨ੍ਤਵਿਤ੍ਕੋਟ੍ਯਾਂ ਵਿष੍ਣੁਭਕ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ਿष੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੭.

ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮੰਤ੍ਰ ਜਾਪ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂਤਾਂ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ, ਲੱਖਾਂ ਵੇਦਾਂਤ ਜਾਣਨ ਵਾਲਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਏਕਾਨ੍ਤਿਨਃ ਸ੍ਵਵਪੁषਾ ਗਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਪਰਮਂ ਪਦਮ੍ । ਏਕਾਨ੍ਤੇਨ ਸਮੋ ਵਿष੍ਣੁਸ੍ਤਸ੍ਮਾਦੇषਾਂ ਪਰਾਯਣਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਮਨੋਂ ਮਨ ਇਕ-ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪ ਨਾਲ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਟੀਕਾ ਹੈ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ।

ਯਸ੍ਮਾਦੇਕਾਨ੍ਤਿਨਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤਦ੍ਭਾਗਵਤਚੇਤਸਃ । ਪ੍ਰਿਯਾਣਾਮਪਿ ਸਰ੍ਵੇषਾਂ ਦੇਵਦੇਵਸ੍ਯ ਸੁਪ੍ਰਿਯਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਕ-ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਹੀ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ; ਸਭ ਤੋਂ ਪਿਆਰੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚੋਂ, ਉਹ ਦੇਵਾਂ ਦੇ ਦੇਵ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।

ਆਪਤ੍ਸ੍ਵਪਿ ਸਦਾ ਭਸ੍ਯ ਭਕ੍ਤਿਰਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣਾ । ਯਾ ਪ੍ਰੀਤਿਰਧਿਕਾ ਵਿष੍ਣੋਰ੍ਵਿषਯੇष੍ਵਨਪਾਯਿਨੀ ॥ ੧,੨੨੭.

ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਿਚ ਵੀ, ਜੋ ਭਗਤੀ ਕਦੇ ਨਾਂ ਟੁੱਟੇ, ਉਹ ਸਦਾ ਵਧੀਆ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ ਜੋ ਪਿਆਰ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਵਧ ਹੈ, ਉਹ ਕਦੇ ਘਟਦਾ ਨਹੀਂ।

ਵਿष੍ਣੁਂ ਸਂਸ੍ਮਰਤਃ ਸਾ ਮੇ ਹृਦਯਾਨ੍ਨੋਪਸਰ੍ਪਤਿ । ਦृਢਭਕ੍ਤੋऽਪਿ ਵੇਦਾਦਿਸਰ੍ਵਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਾਰ੍ਥਪਾਰਗਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਉਹ ਭਗਤੀ ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਤੋਂ ਦੂਰ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ; ਭਾਵੇਂ ਕੋਈ ਭਗਤੀ ਵਿਚ ਪੱਕਾ ਹੋਵੇ, ਸਾਰੇ ਵੇਦਾਂ ਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰਾਂ ਦੀ ਸਮਝ ਰੱਖਦਾ ਹੋਵੇ।

ਯੋ ਨ ਸਰ੍ਵੇਸ਼੍ਵਰੇ ਭਕ੍ਤਸ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰੁषਾਧਮਮ੍ । ਨਾਧੀਤਵੇਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰੋऽਪਿ ਨ ਕृਤੋऽਧ੍ਵਰਸਮ੍ਭਵਃ । ਯੋ ਭਕ੍ਤਿਂ ਵਹਤੇ ਵਿष੍ਣੌ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਕृਤਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਸਭ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਭਗਤ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਹੇਠਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜਾਣੋ; ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਨੇਵੇਂ ਵੇਦ-ਸ਼ਾਸਤਰ ਪੜ੍ਹੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਜਾਂ ਯਜਨਾ ਨਾ ਕੀਤੀ ਹੋਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਭਗਤੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭ ਕੁਝ ਪੂਰਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਜ੍ਵਾਨਃ ਕ੍ਰਤੁਮੁਖ੍ਯਾਨਾਂ ਵੇਦਾਨਾਂ ਪਾਰਗਾ ਅਪਿ । ਨ ਤਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਗਤਿਂ ਭਕ੍ਤਾ ਯਾਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਮੁਨਿਸਤ੍ਤਮਾਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਯਜਨਾ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਕਰਮ ਜਾਂ ਵੇਦਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਉਹੀ ਦਰਜਾ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦੇ ਜੋ ਭਗਤ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਯਃ ਕਸ਼੍ਚਿਦ੍ਵੈष੍ਣਵੋ ਲੋਕੇ ਮਿਥ੍ਯਾਚਾਰੋऽਪ੍ਯਨਾਸ਼੍ਰਮੀ । ਪੁਨਾਤਿ ਸਕਲਾਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਸਹਸ੍ਰਾਂਸ਼ੁਰਿਵੋਦਿਤਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਦੁਨੀਆ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਭਗਤ, ਭਾਵੇਂ ਉਸ ਦੀ ਚਲਣ ਠੀਕ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਉਹ ਆਸ਼ਰਮ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸੂਰਜ ਵਾਂਗ ਉਗ ਕੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਯੇ ਨृਸ਼ਂਸਾ ਦੁਰਾਤ੍ਮਾਨਃ ਪਾਪਾਚਰਰਤਾਸ੍ਤਥਾ । ਤੇऽਪਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਨਾਰਾਯਣਪਰਾਯਣਾਃ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜੋ ਨਿਰਦਈ, ਮਾੜੇ ਦਿਲ ਵਾਲੇ, ਪਾਪ ਕਰਣ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਜੇ ਨਾਰਾਇਣ ਦੇ ਭਗਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ।

ਦृਢਾ ਜਨਾਰ੍ਦਨੇ ਭਕ੍ਤਿਰ੍ਯਦੈਵਾਵ੍ਯਭਿਚਾਰਿਣੀ । ਤਦਾ ਕਿਯਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਸੁਖਂ ਸੈਵ ਨਿਰ੍ਵਾਣਹੇਤੁਕਾ ॥ ੧,੨੨੭.

ਜਦੋਂ ਜਨਾਰਦਨ ਲਈ ਭਗਤੀ ਪੱਕੀ ਤੇ ਕਦੇ ਨਾਂ ਟੁੱਟਣ ਵਾਲੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਜੋ ਸੁਖ ਸਵਰਗ ਵਿਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹੀ ਭਗਤੀ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।