ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ਤਵਰ੍षਂ ਹਰਿਃ ਸ਼ੇਤੇ ਸृਜਤ੍ਯਥ ਦਿਨਗਮੇ । ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਵ੍ਯਕ੍ਤੀਭੂਤਂ ਚਰਾਚਰਮ੍ ॥ ੧,੨੨੪.

ਹਰੀ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ, ਅਪਰਗਟ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਾਰੇ ਜੜ ਤੇ ਚੇਤਨ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੨੫ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਆਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕਾਦਿਤਾਪਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵ ਸਂਸ੍ਰਾਚਕ੍ਰਵਿਤ੍ । ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਜ੍ਞਾਨਵੈਰਾਗ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਾਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕਂ ਲਯਮ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਆਤਮਕ, ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਅੰਤਮ ਲੈ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਹਮਾਦਾਬੁਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਕਾਲਤਃ । ਯਦ੍ਵਿਨਾ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥੋ ਨ ਲੀਨਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ ॥ ੧,੨੨੫.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ; ਇਸ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਊਰ੍ਧ੍ਵਵਾਸੀ ਨਰਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਮਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ । ਨੀਯਤੇਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇਨ ਯਮਸ੍ਯ ਯਮਪੂਰੁषੈਃ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਯਦ੍ਵਾਨ੍ਧਵਾਸ੍ਤੋਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਿਲੈਃ ਸਹ । ਯਚ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯਮਲੋਕੇ ਤਦਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਉਥੇ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੇ ਤਿਲ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਗਤਸ਼੍ਚ ਨਰਕਂ ਪਾਪਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਯਾਤਿ ਸ੍ਵਪੁਣ੍ਯਤਃ । ਪਾਪਕृਦ੍ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਯਾਤਿ ਵੈ ਦਿਵਮ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੁੰਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਚ੍ਚ ਨਰਕਾਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਗਰ੍ਭੇ ਭਵਤ੍ਯਪਿ । ਨਾਭਿਭੂਤਞ੍ਚ ਤਸ੍ਯੈਵ ਯਾਤਿ ਬੀਜਦ੍ਵਯਂ ਹਿ ਤਤ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਨਰਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਦੋ ਬੀਜ ਜੋ ਹਾਲੇ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸੇ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਲਲਂ ਬੁਦ੍ਬ੍ਰੁਦਮਯਂ ਤਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਮੇਵ ਚ । ਪੇਸ਼੍ਯਾਃ ਪਲਸਮੋऽਣ੍ਡਃ ਸ੍ਯਾਦਙ੍ਕੁਰਂ ਤਤ ਉਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਬੁੱਬੁਦਾ, ਫਿਰ ਲਹੂ; ਅੰਡਾ ਮਟਰ ਦੇ ਦਾਣੇ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੰਕੁਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।

ਉਪਾਙ੍ਗਾਨ੍ਯਙ੍ਗੁਲੀਨੇਤ੍ਰਨਾਸਾਸ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਾਨਿ ਚ । ਆਵਹਂ ਯਾਤਿ ਚਾਙ੍ਗੇਭ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਪਰਨ੍ਤੁ ਨਖਾਦਿਕਮ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਉਪ-ਅੰਗਾਂ — ਉਂਗਲੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ, ਮੂੰਹ, ਤੇ ਕੰਨ — ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਨਖ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤ੍ਵਚੋ ਰੋਮਾਣਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕੇਸ਼ਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ । ਨਰਸ਼੍ਚਾਧੋਮੁਖਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਮੇ ਚ ਸਃ ਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਰੋਏ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ; ਮਨੁੱਖ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ, ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤਸ੍ਤੁ ਵੈष੍ਣਵੀ ਮਾਯਾ ਵृਣੋਤ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਮੋਹਿਨੀ । ਬਾਲਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਥ ਕੌਮਾਰਂ ਯੌਵਨਂ ਵृਦ੍ਧਤਾਮਪਿ ॥ ੧,੨੨੫.

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਪਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਬਚਪਨ, ਕੌਮਰ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਬੁਢੇਪਾ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਤਸ਼੍ਚ ਮਰਣਂ ਤਤ੍ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਾਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਏਵਂ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤੇ ਘਟੀਯਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਫਿਰ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਘੜੀ ਦੀ ਪਹੀਏ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨਰਕਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਪਾਪਯੋਨਿषੁ ਜਾਯਤੇ । ਪਤਿਤਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਾਥ ਅਧੋਯੋਨਿਂ ਵ੍ਰਜੇਦ੍ਬੁਧਃ ॥ ੧,੨੨੫.

ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਪੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮੁੜ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਹੇਠਲੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਨਰਕਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕृਮਿਰ੍ਭਵਤਿ ਯਾਚਕਃ । ਉਪਾਧ੍ਯਾਯਵ੍ਯਲੀਕਂ ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵਾ ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜ ॥ ੧,੨੨੫.

ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕੀੜਾ ਜਾਂ ਮੰਗਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮਿਆ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੱਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਜ੍ਜਾਯਾਂ ਮਨਸਾ ਵਾਞ੍ਛਂਸ੍ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਵਾਪ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਗਰ੍ਦਭੋਜਾਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯੈਵਾਪਮਾਨਕृਤ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਲੈ ਲੈਣਾ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਧਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤਰੌ ਪੀਡਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕਚ੍ਛਪਤ੍ਵਞ੍ਚ ਜਾਯਤੇ । ਭੁਰ੍ਤੁਃ ਪਿਣ੍ਡਮੁਪਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੋ ਵਞ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਯਃ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਛੂਆ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੋऽਪਿ ਮੋਹਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਜਾਯਤੇ ਵਾਨਰੋ ਮृਤਃ । ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਰ੍ਤਾ ਨਰਕਾਦ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਜਾਯਤੇ ਕृਮਿਃ ॥ ੧,੨੨੫.

ਉਹ ਵੀ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਨਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਨਿਆਸਾ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਕੀੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸੂਯਕਸ਼੍ਚ ਨਰਕਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਹਰ੍ਤਾ ਚ ਨਰੋ ਮੀਨਯੋਨੌ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਾਖਸ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਛੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਵਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ਮੂषਕੋ ਮृਤਃ । ਪਰਦਾਰਾਭਿਮਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਵृਕੋ ਘੋਰੋऽਭਿਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੌ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੂਹਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪਰਾਈ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਭੇੜੀਆ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਭ੍ਰਾਤृਭਾਰ੍ਯਾਪ੍ਰਸਂਗੇਨ ਕੋਕਿਲੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ । ਗੁਰ੍ਵਾਦਿਭਾਰ੍ਯਾਗਮਨਾਚ੍ਛੂਕਰੋ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੋਕਿਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਗੁਰੂ ਜਾਂ ਵੱਡੇ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸੂਅਰ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਯਜ੍ਞਦਾਨਵਿਵਾਹਾਨਾਂ ਵਿਘ੍ਨਕਰ੍ਤਾ ਭਵੇਤ੍ਕृਮਿਃ । ਦੇਵਤਾਪਿਤृਵਿਪ੍ਰਾਣਾਮਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਯੋऽਨ੍ਨਮਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਯਜਨ, ਦਾਨ ਜਾਂ ਵਿਆਹ ਵਿੱਚ ਰੁਕਾਵਟ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਕੀੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਦੇਵਤੇ, ਪਿਤਰ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਨਾ ਦੇ ਕੇ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਕੀੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਮੁਕ੍ਤੋ ਨਰਕਾਦ੍ਵਾਪਿ ਵਾਯਸਃ ਸਨ੍ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਜ੍ਯੇष੍ਠਭ੍ਰਾਤ੍ਰਪਮਾਨਾਚ੍ਚ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚਯੋਨੌ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਕਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਗਲਤ ਕਹਿਣ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰੌਂਚ ਪੰਛੀ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀਂ ਗਤ੍ਵਾ ਕृਮਿਯੋਨੌ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਤਸ੍ਯਾਮਪਤ੍ਯਮੁਤ੍ਪਾਦ੍ਯ ਕਾष੍ਠਾਨ੍ਤਃ ਕਟੀਕੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਸ਼ੂਦਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਸ ਔਰਤ ਤੋਂ ਪੁੱਤਰ ਪੈਦਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੱਕੜ ਚੀਰਨ ਵਾਲਾ ਕੀੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕृਤਘ੍ਨਃ ਕृਮਿਕਃ ਕੀਟਃ ਪਤਙ੍ਗੋ ਵृਸ਼੍ਚਿਕਸ੍ਤਥਾ । ਅਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪੁਰੁषਂ ਹਰ੍ਤਾ ਨਰਃ ਸਞ੍ਜਾਯਤੇ ਖਰਃ ॥ ੧,੨੨੫.

ਅਕ੍ਰਤਘਨ, ਕੀੜਾ, ਕੀਟ, ਪਤੰਗਾ ਜਾਂ ਬਿਛੂ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਨਿਰਸ਼ਸਤ੍ਰ ਮਨੁੱਖ ਤੋਂ ਚੀਜ਼ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਧਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਕृਮਿਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਵਧਕਰ੍ਤਾ ਚ ਬਾਲਹਨ੍ਤਾ ਚ ਜਾਯਤੇ । ਭੋਜਨਞ੍ਚੋਰਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾ ਜਾਯਤੇ ਨਰਃ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਔਰਤ ਜਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਹੱਤਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੀੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਭੋਜਨ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਖੀ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਹृਤ੍ਵਾਜ੍ਯਞ੍ਚੈਵ ਮਾਰ੍ਜਾਰਸ੍ਤਿਲਹृਚ੍ਚੈਵ ਮੂषਕਃ । ਘृਤਂ ਹृਤ੍ਵਾ ਚ ਨਕੁਲਃ ਕਾਕੋ ਮਦ੍ਭੁਰਮਾਮਿषਮ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਘਿਉ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਿੱਲੀ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਤਿਲ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚੂਹਾ, ਘਿਉ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਨਕੁਲਾ, ਮਾਸ ਜਾਂ ਚਾਵਲ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਮਧੁ ਹृਤ੍ਵਾ ਨਰੋ ਦਂਸ਼ਪੂਪਂ ਹृਤ੍ਵਾ ਪਿਪੀਲਿਕਃ । ਅਪੋ ਹृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਾਪਾਤ੍ਮਾ ਵਾਯਸਃ ਸਮ੍ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਮਧੂ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਡੰਕ ਮਾਰਣ ਵਾਲਾ ਕੀੜਾ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਪੂਪਾ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਚੀਟੀ, ਪਾਪੀ ਜੇ ਪਾਣੀ ਚੁਰਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਾਂ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਹृਤੇ ਕਾष੍ਠੇ ਚ ਹਾਰੀਤਃ ਕਪੋਤੋ ਵਾ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ । ਹृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕਾਞ੍ਚਨਂ ਭਾਣ੍ਡਂ ਕृਮਿਯੋਨੌ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਕਾਠ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹਰੀ ਪੰਛੀ ਜਾਂ ਕਬੂਤਰ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਸੋਨਾ ਜਾਂ ਭਾਂਡਾ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਕਾਰ੍ਪਾਸਿਕੇ ਹृਤੇ ਕ੍ਰੌਞ੍ਚੋ ਵਹ੍ਰਿਹਰ੍ਤਾ ਬਕਸ੍ਤਥਾ । ਮਯੂਰੋ ਵਰ੍ਣਕਂ ਹृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਾਕਪਤ੍ਰਞ੍ਚ ਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਕਪਾਹ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕ੍ਰੌਂਚ, ਹਲ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਬਕ, ਰੰਗ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਮੋਰ, ਸਬਜ਼ੀ ਦੇ ਪੱਤੇ ਚੁਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਖਰਗੋਸ਼ ਬਣਦਾ ਹੈ।