ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਉਤਿष੍ਠਨ੍ਤਿ ਤਦਾ ਰੌਦ੍ਰਾ ਦਿਵਿ ਸਪ੍ਤ ਦਿਵਾਕਰਾਃ । ਤੇ ਤੁ ਪੀਤ੍ਵਾ ਜਲਂ ਸਰ੍ਵਂ ਸ਼ੋषਯਨ੍ਤਿ ਜਗਤ੍ਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ ੧,੨੨੪.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਸੱਤ ਕੜਕਦੇ ਸੂਰਜ ਉੱਗਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਸਾਰਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੁੱਕਾ ਦੇਂਦੇ ਹਨ।

ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਰ੍ਮਹਰ੍ਲੋਕਂ ਚਰਾਚਰਂ ਜਨਸ੍ਤਥਾ । ਵਿष੍ਣੁਸ਼੍ਚ ਰੁਦ੍ਰੋ ਭੂਤ੍ਵਾਸੌ ਪਾਤਾਲਾਨਿ ਦਹਤ੍ਯਧਃ ॥ ੧,੨੨੪.

ਭੂ, ਭਵ, ਸਵਰ, ਮਹਰਲੋਕ, ਜਨਲੋਕ, ਚਲ ਤੇ ਅਚਲ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੁਦਰ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਪਾਤਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਦਹੇਤ੍ਤ੍ਰਿਲੋਕਞ੍ਚਿ ਮੁਖਾਨ੍ਮੇਘਾਨ੍ ਸृਜਤ੍ਯਲਮ੍ । ਵਰ੍षਨ੍ਤੇ ਵੈ ਵਰ੍षਸ਼ਤਂ ਨਾਨਾਵਰ੍ਣਾ ਮਹਾਘਨਾਃ ॥ ੧,੨੨੪.

ਵਿਸ਼ਨੂ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਆਪਣੇ ਮੂੰਹ ਤੋਂ ਬੱਦਲ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਬੱਦਲ ਸੌ ਸਾਲ ਤਕ ਮੀਂਹ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਵਿष੍ਣੁਰੂਪਃਸ਼ਤਂ ਵਾਤਿ ਵਰ੍षਾਣਾਂ ਵਾਯੁਰੂਰ੍ਜਿਤਃ । ਵਿष੍ਣੁਰੇ ਕਾਰ੍ਣਵੀ ਭੂਤੇ ਵਰ੍षੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਵਰੂਪਧृਕ੍ । ਸ਼ੇਤੇऽਨਨ੍ਤਾਸਨੇ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਨष੍ਟੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ ॥ ੧,੨੨੪.

ਵਿਸ਼ਨੂ ਰੂਪ ਵੱਲੋਂ ਹਵਾ ਸੌ ਸਾਲ ਮੀਂਹ ਵਾਲੀ ਤੇਜ਼ ਚਲਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੂ ਬ੍ਰਹਮਾ ਰੂਪ ਹੋ ਕੇ ਸਮੁੰਦਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਜਦ ਸਾਰੀ ਚਲ ਤੇ ਅਚਲ ਚੀਜ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਨੰਤ ਸੱਪ ਤੇ ਵਿਸ਼ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸੁਪ੍ਤ੍ਵਾ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਂ ਸ ਜਗਦ੍ਭੂਯੋऽਸृਜਦ੍ਧਰਿਃ । ਅਥ ਪ੍ਰਾਕृਤਿਕਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪ੍ਰਲਯਂ ਸ਼ृਣੁ ਸ਼ੌਨਕ ॥ ੧,੨੨੪.

ਹਰੀ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਸੁੱਤ ਕੇ ਦੁਬਾਰਾ ਜਗਤ ਰਚਦਾ ਹੈ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ਰਿਤਿਕ ਪ੍ਰਲੈ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਸੁਣੋ ਸ਼ੌਨਕ।

ਪੂਰ੍ਣੇ ਸਂਵਤ੍ਸਰਸ਼ਤੇ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਸਕਲਂ ਜਗਤ੍ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣਂ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਦੇਹੇ ਹਿ ਮੁਕ੍ਤੋ ਯੋਗਬਲੈਰ੍ਹਰਿਃ ॥ ੧,੨੨੪.

ਜਦ ਸੌ ਸਾਲ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹਰੀ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਵਾਪਸ ਲੈ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਯੋਗ ਸ਼ਕਤੀ ਨਾਲ ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ਰੱਖ ਕੇ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੇ ਗਤਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਃ ਸ੍ਥਾਨਂ ਤੇऽਪਿ ਯਾਨ੍ਤਿ ਪਰਂ ਪਦਮ੍ । ਅਨਾਵृष੍ਟ੍ਯਰ੍ਕਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਆਸਨ੍ਮੇਘਾਸ੍ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਸ਼ਤਂ ਵਰ੍षਾਣਿ ਵਰ੍षਦ੍ਭਿਰ੍ਮੇਧੈਰਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਪੂਰ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੪.

ਜੋ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤਕ ਪਹੁੰਚੇ ਹਨ, ਉਹ ਵੀ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਹੇ ਦੂਜੀ ਜਨਮ ਵਾਲੇ, ਸੁਕਾ ਤੇ ਸੂਰਜ ਤੋਂ ਬਣੇ ਬੱਦਲ ਸੌ ਸਾਲ ਮੀਂਹ ਪਾ ਕੇ ਅੰਡ ਨੂੰ ਭਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਅਨ੍ਤਰ੍ਗਤੇਨ ਤੋਯੇਨ ਭਿਨ੍ਨਮਣ੍ਡਂ ਜਗਤ੍ਪਤੇਃ । ਪੂਰ੍ਣੇ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਯੁषਿ ਗਤੇ ਭਿਦ੍ਯਤੇऽਮ੍ਭਸਿ ਲੀਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੪.

ਅੰਦਰਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਜਗਤਪਤੀ ਦਾ ਅੰਡ ਟੁੱਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਉਮਰ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਡ ਟੁੱਟ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਸਾ ਜਗਦਾਧਾਰਾ ਤੋਯੇ ਚੋਰ੍ਵੋ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ । ਆਪਸ੍ਤੇਜਸਿ ਲੀਯਨ੍ਤੇ ਤੇਜੋ ਵਾਯੌ ਪ੍ਰਲੀਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੪.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਗਤ ਦਾ ਆਧਾਰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਣੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਅੱਗ ਹਵਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਵਾਯੁਃ ਖੇ ਖਞ੍ਚ ਭੂਤਾਦੌ ਵਿਸ਼ਤੇ ਚ ਤਦਾ ਮਹਾਨ੍ । ਮਹਾਨ੍ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇऽਵ੍ਯਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕृਤਿਃ ਪੁਰੁषੇ ਪਰੇ ॥ ੧,੨੨੪.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਹਵਾ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਭੂਤਾਂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਵੱਡਾ ਤੱਤ ਅਪਰਗਟ ਵਿੱਚ ਸਮਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅਪਰਗਟ ਪ੍ਰਕ੍ਰਿਤੀ ਪਰਮ ਪੁਰਖ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਤਵਰ੍षਂ ਹਰਿਃ ਸ਼ੇਤੇ ਸृਜਤ੍ਯਥ ਦਿਨਗਮੇ । ਅਵ੍ਯਕ੍ਤਾਦਿਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਵ੍ਯਕ੍ਤੀਭੂਤਂ ਚਰਾਚਰਮ੍ ॥ ੧,੨੨੪.

ਹਰੀ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਵਿਸ਼੍ਰਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਦਿਨ ਚੜ੍ਹਦੇ ਹੀ, ਅਪਰਗਟ ਤੋਂ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਸਾਰੇ ਜੜ ਤੇ ਚੇਤਨ ਜੀਵਾਂ ਨੂੰ ਰਚਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੨੫ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਆਧ੍ਯਾਤ੍ਮਿਕਾਦਿਤਾਪਾਂਸ੍ਤ੍ਰੀਞ੍ਜ੍ਞਾਤ੍ਵ ਸਂਸ੍ਰਾਚਕ੍ਰਵਿਤ੍ । ਉਤ੍ਪਨ੍ਨਜ੍ਞਾਨਵੈਰਾਗ੍ਯਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯਾਤ੍ਯਨ੍ਤਿਕਂ ਲਯਮ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਸੂਤਾ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜੋ ਆਤਮਕ, ਸਰੀਰਕ ਤੇ ਬਾਹਰੀ ਤਕਲੀਫਾਂ ਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਸਮਝਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨ ਤੇ ਵੈਰਾਗ ਨਾਲ ਅੰਤਮ ਲੈ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇऽਹਮਾਦਾਬੁਤ੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਿਕਾਲਤਃ । ਯਦ੍ਵਿਨਾ ਪੁਰੁषਾਰ੍ਥੋ ਨ ਲੀਨਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਰਮਾਤ੍ਮਨਿ ॥ ੧,੨੨੫.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਸਮਝਾਵਾਂਗਾ; ਇਸ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾ ਮਨੁੱਖੀ ਜੀਵਨ ਦਾ ਮਕਸਦ ਪਰਮ ਆਤਮਾ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਊਰ੍ਧ੍ਵਵਾਸੀ ਨਰਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤ੍ਵਾ ਦੇਹਮਨ੍ਯਤ੍ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ । ਨੀਯਤੇਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੇਨ ਯਮਸ੍ਯ ਯਮਪੂਰੁषੈਃ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਉੱਚ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਰੀਰ ਛੱਡ ਕੇ ਹੋਰ ਰੂਪ ਧਾਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਬਾਰਾਂ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਉਹ ਯਮ ਦੇ ਦੂਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਯਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਯਦ੍ਵਾਨ੍ਧਵਾਸ੍ਤੋਯਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਤਿਲੈਃ ਸਹ । ਯਚ੍ਚ ਪਿਣ੍ਡਂ ਪ੍ਰਯਚ੍ਛਨ੍ਤਿ ਯਮਲੋਕੇ ਤਦਸ਼੍ਨੁਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਉਥੇ, ਜੋ ਪਾਣੀ ਤੇ ਤਿਲ ਉਸਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਜਾਂ ਜੋ ਪਿੰਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਯਮ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਉਹੀ ਭੋਗਦਾ ਹੈ।

ਗਤਸ਼੍ਚ ਨਰਕਂ ਪਾਪਾਤ੍ਸ੍ਵਰ੍ਗਂ ਯਾਤਿ ਸ੍ਵਪੁਣ੍ਯਤਃ । ਪਾਪਕृਦ੍ਯਾਤਿ ਨਰਕਂ ਪੁਣ੍ਯਕृਦ੍ਯਾਤਿ ਵੈ ਦਿਵਮ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਪਾਪ ਕਰਕੇ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਗਿਆ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੰਨ ਨਾਲ ਸਵਰਗ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਪਾਪੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਪੁੰਨ ਕਰਣ ਵਾਲਾ ਸਵਰਗ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦਾ ਹੈ।

ਸ੍ਵਰ੍ਗਾਚ੍ਚ ਨਰਕਾਤ੍ਤ੍ਯਕ੍ਤਃ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਗਰ੍ਭੇ ਭਵਤ੍ਯਪਿ । ਨਾਭਿਭੂਤਞ੍ਚ ਤਸ੍ਯੈਵ ਯਾਤਿ ਬੀਜਦ੍ਵਯਂ ਹਿ ਤਤ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਸਵਰਗ ਜਾਂ ਨਰਕ ਤੋਂ ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਮੁੜ ਔਰਤ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਦੋ ਬੀਜ ਜੋ ਹਾਲੇ ਲੀਨ ਨਹੀਂ ਹੋਏ, ਉਹ ਮਿਲ ਕੇ ਉਸੇ ਜੀਵ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਲਲਂ ਬੁਦ੍ਬ੍ਰੁਦਮਯਂ ਤਤਃ ਸ਼ੋਣਿਤਮੇਵ ਚ । ਪੇਸ਼੍ਯਾਃ ਪਲਸਮੋऽਣ੍ਡਃ ਸ੍ਯਾਦਙ੍ਕੁਰਂ ਤਤ ਉਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਕਲਲਾ ਬਣਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਬੁੱਬੁਦਾ, ਫਿਰ ਲਹੂ; ਅੰਡਾ ਮਟਰ ਦੇ ਦਾਣੇ ਜਿੰਨਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਉਸ ਤੋਂ ਅੰਕੁਰ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ।

ਉਪਾਙ੍ਗਾਨ੍ਯਙ੍ਗੁਲੀਨੇਤ੍ਰਨਾਸਾਸ੍ਯਸ਼੍ਰਵਣਾਨਿ ਚ । ਆਵਹਂ ਯਾਤਿ ਚਾਙ੍ਗੇਭ੍ਯਸ੍ਤਤ੍ਪਰਨ੍ਤੁ ਨਖਾਦਿਕਮ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਉਪ-ਅੰਗਾਂ — ਉਂਗਲੀਆਂ, ਅੱਖਾਂ, ਨੱਕ, ਮੂੰਹ, ਤੇ ਕੰਨ — ਸਰੀਰ ਤੋਂ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਅੰਗਾਂ ਤੋਂ ਨਖ ਤੇ ਹੋਰ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤ੍ਵਚੋ ਰੋਮਾਣਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਕੇਸ਼ਾਸ਼੍ਚੈਵ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ । ਨਰਸ਼੍ਚਾਧੋਮੁਖਃ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਦਸ਼ਮੇ ਚ ਸਃ ਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਚਮੜੀ ਤੋਂ ਰੋਏ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਫਿਰ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ; ਮਨੁੱਖ, ਮੂੰਹ ਹੇਠਾਂ ਕਰਕੇ, ਦਸਵੇਂ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤਸ੍ਤੁ ਵੈष੍ਣਵੀ ਮਾਯਾ ਵृਣੋਤ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਤਮੋਹਿਨੀ । ਬਾਲਤ੍ਵਂ ਤ੍ਵਥ ਕੌਮਾਰਂ ਯੌਵਨਂ ਵृਦ੍ਧਤਾਮਪਿ ॥ ੧,੨੨੫.

ਫਿਰ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਮਾਇਆ, ਜੋ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੋਹ ਪਾ ਦੇਂਦੀ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਢੱਕ ਲੈਂਦੀ ਹੈ; ਉਹ ਬਚਪਨ, ਕੌਮਰ, ਜਵਾਨੀ ਤੇ ਬੁਢੇਪਾ ਵੀ ਪਾਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਤਸ਼੍ਚ ਮਰਣਂ ਤਤ੍ਤਦ੍ਧਰ੍ਮਾਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਮਾਨਵਃ । ਏਵਂ ਸਂਸਾਰਚਕ੍ਰੇऽਸ੍ਮਿਨ੍ ਭ੍ਰਾਮ੍ਯਤੇ ਘਟੀਯਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਫਿਰ ਮੌਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਕਰਮਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਘੜੀ ਦੀ ਪਹੀਏ ਵਾਂਗ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨਰਕਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਪਾਪਯੋਨਿषੁ ਜਾਯਤੇ । ਪਤਿਤਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਯਾਥ ਅਧੋਯੋਨਿਂ ਵ੍ਰਜੇਦ੍ਬੁਧਃ ॥ ੧,੨੨੫.

ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਪਾਪੀ ਜਾਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਡਿੱਗ ਕੇ, ਮੁੜ ਮਿਲ ਕੇ, ਗਿਆਨਵਾਨ ਵੀ ਹੇਠਲੀ ਜਾਤੀ ਵਿੱਚ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਨਰਕਾਤ੍ਪ੍ਰਤਿਮੁਕ੍ਤਸ੍ਤੁ ਕृਮਿਰ੍ਭਵਤਿ ਯਾਚਕਃ । ਉਪਾਧ੍ਯਾਯਵ੍ਯਲੀਕਂ ਤੁ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵਾ ਭਵਤਿ ਦ੍ਵਿਜ ॥ ੧,੨੨੫.

ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਕੀੜਾ ਜਾਂ ਮੰਗਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਦੋ ਵਾਰੀ ਜਨਮਿਆ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਧੋਖਾ ਦੇਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕੁੱਤਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਜ੍ਜਾਯਾਂ ਮਨਸਾ ਵਾਞ੍ਛਂਸ੍ਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਵਾਪ੍ਯਸਂਸ਼ਯਮ੍ । ਗਰ੍ਦਭੋਜਾਯਤੇ ਜਨ੍ਤੁਰ੍ਮਿਤ੍ਰਸ੍ਯੈਵਾਪਮਾਨਕृਤ੍ ॥ ੧,੨੨੫.

ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਦੀ ਪਤਨੀ ਜਾਂ ਦੌਲਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਨਾ, ਜਾਂ ਲੈ ਲੈਣਾ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਗਧਾ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਿੱਤਰ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਫਲ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤਰੌ ਪੀਡਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕਚ੍ਛਪਤ੍ਵਞ੍ਚ ਜਾਯਤੇ । ਭੁਰ੍ਤੁਃ ਪਿਣ੍ਡਮੁਪਾਸ਼੍ਵਸ੍ਤੋ ਵਞ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਤਮੇਵ ਯਃ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਤਕਲੀਫ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਕਛੂਆ ਬਣਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਨੂੰ ਪਿੰਡ ਦੇਣ ਵਿੱਚ ਧੋਖਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਇਹੀ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੋऽਪਿ ਮੋਹਸਮਾਪਨ੍ਨੋ ਜਾਯਤੇ ਵਾਨਰੋ ਮृਤਃ । ਨ੍ਯਾਸਾਪਹਰ੍ਤਾ ਨਰਕਾਦ੍ਵਿਮੁਕ੍ਤੋ ਜਾਯਤੇ ਕृਮਿਃ ॥ ੧,੨੨੫.

ਉਹ ਵੀ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ, ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਨਰ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਨਿਆਸਾ ਚੋਰੀ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਨਰਕ ਤੋਂ ਛੁਟ ਕੇ, ਕੀੜਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਸੂਯਕਸ਼੍ਚ ਨਰਕਾਨ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਭਵਤਿ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਃ । ਵਿਸ਼੍ਵਾਸਹਰ੍ਤਾ ਚ ਨਰੋ ਮੀਨਯੋਨੌ ਪ੍ਰਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਈਰਖਾ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ, ਉਹ ਨਰਕ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਰਾਖਸ ਹੀ ਹੋਵੇ। ਪਰ ਜੋ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਤੋੜਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੱਛੀ ਦੇ ਗਰਭ ਵਿੱਚ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਯਵਧਾਨ੍ਯਾਨਿ ਸਂਹृਤ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ਮੂषਕੋ ਮृਤਃ । ਪਰਦਾਰਾਭਿਮਰ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤੁ ਵृਕੋ ਘੋਰੋऽਭਿਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਜੌ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨਾਜ ਇਕੱਠਾ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਮਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਚੂਹਾ ਬਣ ਕੇ ਜਨਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਪਰਾਈ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਵਾਲਾ ਭਿਆਨਕ ਭੇੜੀਆ ਬਣਦਾ ਹੈ।