ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਰਕ੍ਤੋ ਹਰਿਰ੍ਨਰੈਃ ਪੂਜ੍ਯੋ ਨਰਾ ਦਸ਼ਸ਼ਤਾਯੁषਃ । ਤਤ੍ਰ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਭੋਮਰਥਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨਹਨ੍ ॥ ੧,੨੨੩.

ਹਰੀ ਲਾਲ ਰੰਗ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਮਨੁੱਖ ਦਸ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਥੇ ਵਿਸ਼ਨੁ ਧਰਤੀ ਤੇ ਰਥ ਤੇ ਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਵਿਪਾਦਵਿਗ੍ਰਹੋ ਧਰ੍ਮਃ ਪੀਤਤਾਞ੍ਚਾਚ੍ਯੁਤੇ ਗਤੇ । ਚਤੁਃ ਸ਼ਤਾਯੁषੋ ਲੋਕਾ ਦ੍ਵਿਜਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰੋਦ੍ਭਵਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਦੁਆਪਰ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਧਰਮ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਹੈ, ਤੇ ਅਚ੍ਯੁਤ ਦੇ ਜਾਣ ਨਾਲ ਘਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਲੋਕ ਚਾਰ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ, ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੇ ਕਸ਼ਤਰੀਆਂ ਤੋਂ ਸੰਤਾਨ ਉਤਪੰਨ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਤਤ੍ਰ ਦृष੍ਟ੍ਵਾਲ੍ਪਬੁਦ੍ਧੀਂਸ਼੍ਚ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵ੍ਯਾਸਸ੍ਵਰੂਪਧृਕ੍ । ਤਦੇਕਨ੍ਤੁ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਂ? ਚਤੁਰ੍ਧਾ ਵ੍ਯਭਜਤ੍ਪੁਨਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਉਥੇ, ਜਦ ਵਿਸ਼ਨੁ ਨੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਘੱਟ ਅਕਲ ਦੇਖੀ, ਵਿਆਸ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰ ਕੇ, ਯਜੁਰ ਵੇਦ ਨੂੰ ਚਾਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਦਿੱਤਾ।

ਸ਼ਿष੍ਯਾਨਧ੍ਯਾਪਯਾਮਾਸ ਸਮਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਨਿਬੋਧ ਮੇ । ऋਗ੍ਵੇਦਮਥ ਪੈਲਨ੍ਤ੍ਸਾਮਵੇਦਞ੍ਚ ਜੈਮਿਨਿਮ੍ ॥ ੧,੨੨੩.

ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਿਆ ਸਿਖਾਈ; ਸੁਣੋ, ਪੈਲਾ ਨੇ ਰਿਗਵੇਦ, ਜੈਮਿਨੀ ਨੇ ਸਾਮਵੇਦ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ।

ਅਥਰ੍ਵਾਣਂ ਸੁਮਨ੍ਤੁਨ੍ਤੁ ਯਜੁਰ੍ਵੇਦਂ ਮਹਾਮੁਨਿਮ੍ । ਵੈਸ਼ਮ੍ਪਾਯਨਮਙ੍ਗਨ੍ਤੁ ਪੁਰਾਣਂ ਸੂਤਮੇਵ ਚ । ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਪੁਰਾਣਾਨਿ ਯੈਰ੍ਵੇਦ੍ਯੋ ਹਰਿਰੇਵ ਹਿ ॥ ੧,੨੨੩.

ਸੁਮੰਤੁ ਨੇ ਅਥਰਵੇਦ, ਮਹਾਨ ਰਿਸ਼ੀ ਨੇ ਯਜੁਰਵੇਦ, ਵੈਸ਼ੰਪਾਯਨ ਨੇ ਅੰਗ, ਅਤੇ ਸੂਤ ਨੇ ਪੁਰਾਣਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ; ਉਹ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਰਾਹੀਂ ਹਰੀ ਦੀ ਪਹਚਾਣ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਿਸਰ੍ਗਸ਼੍ਚ ਵਂਸ਼ੋ ਮਨ੍ਵਨ੍ਤਰਾਣਿ ਚ । ਵਂਸ਼ਾਨੁਚਰਿਤਚ੍ਚੈਵ ਪੁਰਾਣਂ ਪਞ੍ਚਲਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੧,੨੨੩.

ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਪ੍ਰਲੈ, ਵੰਸ਼, ਮਨਵੰਤਰਾ ਅਤੇ ਵੰਸ਼ਾਂ ਦੀ ਕਥਾ — ਇਹ ਪੁਰਾਣਾ ਦੀ ਪੰਜ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ਹਨ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਂ ਪਾਦ੍ਮਂ ਵੈष੍ਣਵਞ੍ਚ ਸ਼ੈਵਂ ਭਾਗਵਤਨ੍ਤਥਾ । ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਨਾਰਦੀਯਞ੍ਚਸ੍ਕਾਨ੍ਦਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਵਰਾਹਕਮ੍ ॥ ੧,੨੨੩.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਪਦਮ, ਵੈਸ਼ਣਵ, ਸ਼ੈਵ, ਭਾਗਵਤ, ਭਵਿਸ਼ਯ, ਨਾਰਦੀਯ, ਸਕੰਦ, ਲਿੰਗ ਅਤੇ ਵਰਾਹ ਪੁਰਾਣਾ।

ਮਾਰ੍ਕਣ੍ਡੇਯਂ ਤਥਾਗ੍ਨੇਯਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਵੈਵਰ੍ਤਮੇਵ ਚ । ਕੌਰ੍ਮਂ ਮਾਤ੍ਸ੍ਯਂ ਗਾਰੁਡਞ੍ਚ ਵਾਯਵੀਯਮਨਨ੍ਤਰਮ੍ । ਅष੍ਟਾਦਸ਼ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਮਿਤਿ ਸਂਜ੍ਞਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੨੩.

ਮਾਰਕੰਡੇਯ, ਅਗਨੇਯ, ਬ੍ਰਹਮਵੈਵਰਤ, ਕੂਰਮ, ਮਤਸਯ, ਗਾਰੁੜ, ਵਾਯੂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ — ਇਹ ਅਠਾਰਾਂ ਪੁਰਾਣੇ ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਨ੍ਯਾਨ੍ਯੁਪਪੁਰਾਣਾਨਿ ਮੁਨਿਭਿਃ ਕਥਿਤਾਨਿ ਤੁ । ਆਦ੍ਯਂ ਸਨਤ੍ਕੁਮਾਰੋਕ੍ਤਂ ਨਾਰਸਿਂਹਮਥਾਪਰਮ੍ ॥ ੧,੨੨੩.

ਹੋਰ ਉਪਪੁਰਾਣੇ ਰਿਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਦੱਸੇ ਹਨ: ਪਹਿਲਾ ਸਨਤਕੁਮਾਰ ਨੇ, ਫਿਰ ਨਰਸਿੰਹ।

ਤृਤੀਯਂ ਸ੍ਕਾਨ੍ਦਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਕੁਮਾਰੇਣ ਤੁ ਭਾषਿਤਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਥਂ ਸ਼ਿਵਧਰ੍ਮਾਖ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਨ੍ਦੀਸ਼੍ਵਰਭਾषਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੨੩.

ਤੀਜਾ ਸਕੰਦ, ਜੋ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ; ਚੌਥਾ ਸ਼ਿਵਧਰਮ, ਜੋ ਨੰਦੀਸ਼ਵਰ ਨੇ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ।

ਦੁਰ੍ਵਾਸਸੋਕ੍ਤਮਾਸ਼੍ਚਰ੍ਯਂ ਨਾਰਦੋਕ੍ਤਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਕਾਪਿਲਂ ਵਾਮਨਞ੍ਚੈਵ ਤਥੈਵੋਸ਼ਨਸੇਰਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੨੩.

ਦੁਰਵਾਸਾ ਨੇ ਆਸ਼ਚਰਜ ਪੁਰਾਣਾ ਬਿਆਨ ਕੀਤਾ, ਫਿਰ ਨਾਰਦ ਨੇ; ਕਪਿਲ, ਵਾਮਨ ਅਤੇ ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਸ਼ਨਸ ਨੇ ਵੀ ਪੜ੍ਹਿਆ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਵਾਰੁਣਞ੍ਚਾਥ ਕਾਲਿਕਾਹ੍ਵਯਮੇਵ ਚ । ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰਂ ਤਥਾ ਸਾਮ੍ਬਮੇਵਂ ਸਰ੍ਵਾਰ੍ਥਸਞ੍ਚਯਮ੍ । ਪਰਾਸ਼ਰੋਕ੍ਤਮਪਰਂ ਮਾਰੀਚਂ ਭਾਰ੍ਗਵਾਹ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੧,੨੨੩.

ਬ੍ਰਹਮਾਂਡ, ਵਾਰੁਣ ਅਤੇ ਕਾਲਿਕਾ ਨਾਮ ਵਾਲਾ; ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਅਤੇ ਸਾਂਬ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਰਾ ਅਰਥ-ਸੰਗ੍ਰਹਿ; ਪਰਾਸ਼ਰ, ਮਾਰੀਚ ਅਤੇ ਭਾਰਗਵ ਨਾਮ ਵਾਲਾ।

ਪੁਰਾਣਂ ਧਰ੍ਮਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਞ੍ਚ ਵੇਦਾਸ੍ਤ੍ਵਙ੍ਗਾਨਿ ਯਨ੍ਮੁਨੇ । ਨ੍ਯਾਯਃ ਸ਼ੌਨਕ ਮੀਮਾਂਸਾ ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਾਰ੍ਥਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰਕਮ੍ । ਗਾਨ੍ਧਰ੍ਵਸ਼੍ਚ ਧਨੁਰ੍ਵੇਦੋ ਵਿਦ੍ਯਾ ਹ੍ਯष੍ਟਾਦਸ਼ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਪੁਰਾਣਾ, ਧਰਮਸ਼ਾਸਤਰ, ਵੇਦ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਗ, ਹੇ ਰਿਸ਼ੀ; ਨਿਆਯ, ਸ਼ੌਨਕ, ਮੀਮਾਂਸਾ, ਆਯੁਰਵੇਦ, ਅਰਥਸ਼ਾਸਤਰ, ਗਾਂਧਰਵ, ਧਨੁਰਵੇਦ ਅਤੇ ਅਠਾਰਾਂ ਮੰਨੀਆਂ ਵਿਦਿਆਵਾਂ।

ਦ੍ਵਾਪਰਾਨ੍ਤੇਨ ਚ ਹਰਿਰ੍ਗੁਰੁਭਾਰਮਪਾਹਰਤ੍ । ਏਕਪਾਦਸ੍ਥਿਤੇ ਧਰ੍ਮੇ ਕृष੍ਣਤ੍ਵਞ੍ਚਾਚ੍ਯੁਤੇ ਗਤੇ ॥ ੧,੨੨੩.

ਦਵਾਪਰ ਦੇ ਅੰਤ ਤੇ ਹਰੀ ਨੇ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਭਾਰ ਹਟਾਇਆ; ਧਰਮ ਇੱਕ ਪੈਰ ਤੇ ਖੜਾ ਸੀ, ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਚੂਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਵਿਦਾ ਹੋ ਗਿਆ।

ਜਨਾਸ੍ਤਦਾ ਦੁਰਾਚਾਰਾ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਰ੍ਦਯਾਃ । ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਰਜਸ੍ਤਮ ਇਤਿ ਦृਸ਼੍ਯਨ੍ਤੇ ਪੁਰੁषੇ ਗੁਣਾਃ । ਕਾਲਸਞ੍ਚੋਦਿਤਾਸ੍ਤੇऽਪਿ ਪਰਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤ ਆਤ੍ਮਨਿ ॥ ੧,੨੨੩.

ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੋਕ ਬੁਰੇ ਅਤੇ ਨਿਰਦਈ ਹੋ ਜਾਣਗੇ; ਸਤ, ਰਜ, ਤਮ — ਇਹ ਗੁਣ ਮਨੁੱਖ ਵਿਚ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਸਮੇਂ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਾਲ ਇਹ ਆਪ ਵਿਚ ਘੁੰਮਦੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਭੂਤਞ੍ਚ ਯਦਾ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਮਨੋ ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਿ ਚ । ਤਦਾ ਕृਤਯੁਗਂ ਵਿਦ੍ਯਾਜ੍ਜ੍ਞਾਨੇ ਤਪਸਿ ਯਦ੍ਰਤਿਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਜਦੋਂ ਸਤ ਗੁਣ, ਮਨ, ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਇੰਦ੍ਰਿਆਂ ਵਿਚ ਵਾਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਕ੍ਰਿਤਯੁਗ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਗਿਆਨ ਅਤੇ ਤਪ ਵਿਚ ਰੁਚੀ ਹੋਵੇ।

ਯਦਾ ਕਰ੍ਮਸੁ ਕਾਮ੍ਯੇषੁ ਸ਼ਕ੍ਤਿਰ੍ਯਸ਼ਸਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍ । ਤਦਾ ਤ੍ਰੇਤਾ ਰਜੋਭੂਤਿਰਿਤਿ ਜਾਨੀਹਿ ਸ਼ੌਨਕ ॥ ੧,੨੨੩.

ਜਦੋਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਾਕਤ ਕਰਮਾਂ, ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਯਸ਼ ਵਿਚ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ, ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਤ੍ਰੇਤਾ ਯੁਗ ਰਜ ਗੁਣ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨਤਾ ਸਮਝੋ।

ਯਦਾ ਲੋਭਸ੍ਤ੍ਵਸਨ੍ਤੋषੋ ਮਾਨੋ ਦਮ੍ਭਸ਼੍ਚ ਮਤ੍ਸਰਃ । ਕਰ੍ਮਣਾਞ੍ਚਾਪਿ ਕਾਮ੍ਯਾਨਾਂ ਦ੍ਵਾਪਰਂ ਤਦ੍ਰਜਸ੍ਤਮਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਜਦੋਂ ਲੋਭ, ਅਸੰਤੋਸ਼, ਅਹੰਕਾਰ, ਧੋਖਾ ਅਤੇ ਵਿਰੋਧ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਇੱਛਾ ਵਾਲੇ ਕਰਮ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਹ ਦਵਾਪਰ ਯੁਗ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਰਜ ਅਤੇ ਤਮ ਗੁਣ ਮਿਲੇ ਹੋਏ ਹਨ।

ਯਦਾ ਸਦਾਨृਤਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਨਿਦ੍ਰਾ ਹਿਂਸਾਦਿਸਾਧਨਮ੍ । ਸ਼ੋਕਮੋਹੌ ਭਯਂ ਦੈਨ੍ਯਂ ਸ ਕਲਿਸ੍ਤਮਸਿ ਸ੍ਮृਤਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਜਦੋਂ ਸਦਾ ਝੂਠ, ਆਲਸ, ਨੀਂਦ, ਹਿੰਸਾ, ਦੁੱਖ, ਭ੍ਰਮ, ਡਰ ਅਤੇ ਗਰੀਬੀ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਕਲਿਯੁਗ ਹੈ, ਜੋ ਤਮ ਗੁਣ ਵਾਲਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯਸ੍ਮਿਞ੍ਜਨਾਃ ਕਾਮਿਨਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸ਼ਸ਼੍ਵਤ੍ਕਟੁਕਭਾषਿਣਃ । ਦਸ੍ਯੂਤ੍ਕृष੍ਟਾ ਜਨਪਦਾ ਵੇਦਾਃ ਪਾषਣ੍ਡਦੂषਿਤਾਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਜਿਸ ਯੁਗ ਵਿਚ ਲੋਕ ਕਾਮੀ ਹੋਣ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਤਿੱਖਾ ਬੋਲਣ ਵਾਲੇ, ਡਾਕੂਆਂ ਦਾ ਰਾਜ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਵੇਦ ਪਾਖੰਡ ਨਾਲ ਭਟਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰਾਜਾਨਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਜਾਭਿਕ੍ਸ਼ਾਃ ਸ਼ਿਸ਼੍ਨੋਦਰਪਰਾਜਿਤਾਃ । ਅਵ੍ਰਤਾ ਵਟਵੋऽਸ਼ੌਚਾ ਭਿਕ੍ਸ਼ਵਸ਼੍ਚ ਕੁਟੁਮ੍ਬਿਨਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਰਾਜੇ ਪ੍ਰਜਾ ਤੋਂ ਮੰਗਦੇ ਹਨ, ਕਾਮ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਨਾਲ ਹਾਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਵਟ ਲੋਕ ਬਿਨਾ ਵਰਤ ਦੇ, ਅਸ਼ੁੱਧ, ਭਿਖਾਰੀ ਜੋ ਘਰ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਤਪਸ੍ਵਿਨੋ ਗ੍ਰਾਮਵਾਸਾਃ ਨ੍ਯਾਸਿਨੋ ਹ੍ਯਰ੍ਥਲੋਲੁਪਾਃ । ਹ੍ਰਸ੍ਵਕਾਯਾ ਮਹਾਹਾਰਾਸ਼੍ਚੌਰਾਸ੍ਤੇ ਸਾਧਵਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਤਪਸਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਗੇ, ਵਿਰਾਗੀ ਲੋਕ ਧਨ ਦੇ ਲਾਲਚੀ ਹੋ ਜਾਣਗੇ। ਛੋਟੇ ਸਰੀਰ ਵਾਲੇ ਬਹੁਤ ਖਾਣਗੇ, ਤੇ ਚੋਰਾਂ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇਗਾ।

ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਭृਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਪਤਿਂ ਤਾਪਸਸ੍ਤ੍ਯਕ੍ਸ਼੍ਯਤਿ ਵ੍ਰਤਮ੍ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਃ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਵ੍ਰਤਪਰਾਯਣਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਨੌਕਰ ਆਪਣੇ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇਣਗੇ, ਤਪਸਵੀ ਆਪਣੇ ਵ੍ਰਤ ਤਿਆਗ ਦੇਣਗੇ। ਸ਼ੂਦਰ ਦਾਨ ਲੈਣਗੇ, ਤੇ ਵੈਸ਼ ਲੋਕ ਧਾਰਮਿਕ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿਣਗੇ।

ਉਦ੍ਵਿਗ੍ਨਾਃ ਸਨ੍ਤਿ ਚ ਜਨਾਃ ਪਿਸ਼ਾਚਸਦृਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਜਾਃ । ਅਨ੍ਯਾਯਭੋਜਨੇਨਾਗ੍ਨਿਦੇਵਤਾਤਿਥਿਪੂਜਨਮ੍ ॥ ੧,੨੨੩.

ਲੋਕ ਚਿੰਤਤ ਰਹਿਣਗੇ, ਤੇ ਜਨਤਾ ਪਿਸ਼ਾਚਾਂ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਵੇਗੀ। ਨਿਆਇਕ ਨਾ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਅੱਗ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ।

ਕਰਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲੌ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਨ ਚ ਪਿਤ੍ਰ੍ਯੋਦਕਕ੍ਰਿਯਾਮ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਪਰਾਸ਼੍ਚ ਜਨਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਸ਼ੂਦ੍ਰਪ੍ਰਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੌਨਕ ॥ ੧,੨੨੩.

ਕਲਿਯੁਗ ਆਉਣ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਰਸਮ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ। ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਣਗੇ, ਤੇ ਵਧੇਰੇ ਲੋਕ ਸ਼ੂਦਰ ਹੋਣਗੇ, ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ।

ਬਹੁਪ੍ਰਜਾਲ੍ਪਭਾਗ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਭਵਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਕਲੌ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਃ । ਸ਼ਿਰਃ ਕਣ੍ਡੂਯਨਪਰਾ ਆਜ੍ਞਾਂ ਭੇਤ੍ਸ੍ਯਨ੍ਤਿ ਭਰ੍ਤ੍ਸਿਤਾਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਔਰਤਾਂ ਬਹੁਤ ਗੱਲਾਂ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਤੇ ਸੁਭਾਗੀ ਹੋਣਗੀਆਂ। ਉਹ ਸਿਰ ਖੰਘਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗੀਆਂ ਰਹਿਣਗੀਆਂ, ਤੇ ਡਾਂਟ ਪੈਣ ਤੇ ਆਗਿਆ ਟੋੜ ਦੇਣਗੀਆਂ।

ਵਿष੍ਣੁਂ ਨ ਪੂਜਯਿष੍ਯਨ੍ਤਿ ਪਾषਣ੍ਡੋਪਹਤਾ ਜਨਾਃ । ਕਲੇਰ੍ਦੋषਨਿਧੇਰ੍ਵਿਪ੍ਰਾ ਅਸ੍ਤਿ ਹ੍ਯੇਕੋ ਮਹਾਗੁਣਃ ॥ ੧,੨੨੩.

ਪਾਖੰਡ ਨਾਲ ਭਟਕੇ ਹੋਏ ਲੋਕ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਨਹੀਂ ਕਰਨਗੇ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਕਲਿਯੁਗ ਬਹੁਤ ਗਲਤੀਆਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਗੁਣ ਵੀ ਹੈ।

ਕੀਰ੍ਤਨਾਦੇਵ ਕृष੍ਣਸ੍ਯ ਮਹਾਬਨ੍ਧਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਕृਤੇ ਯਦ੍ਧ੍ਯਾਯਤੋ ਵਿष੍ਣੁਂ ਤ੍ਰੇਤਾਯਾਂ ਜਪਤਃ ਫਲਮ੍ ॥ ੧,੨੨੩.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਦਾ ਨਾਮ ਜਪਣ ਨਾਲ ਹੀ ਵੱਡਾ ਬੰਧਨ ਛੁਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਤ ਯੁਗ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ, ਤੇ ਤ੍ਰੇਤਾ ਵਿੱਚ ਜਪ ਕਰਨ ਦਾ ਫਲ,

ਦ੍ਵਾਪਰੇ ਪਰਿਚਰ੍ਯਾਯਾਂ ਕਲੌ ਤਦ੍ਧਰਿਕੀਰ੍ਤਨਾਤ੍ । ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਧ੍ਯੇਯੋ ਹਰਿਰ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਗੇਯਃ ਪੂਜ੍ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ੌਨਕ ॥ ੧,੨੨੩.

ਦਵਾਪਰ ਵਿੱਚ ਸੇਵਾ ਕਰਨ ਦਾ ਜੋ ਫਲ ਮਿਲਦਾ, ਕਲਿਯੁਗ ਵਿੱਚ ਹਰੀ ਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਉਹੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ। ਇਸ ਲਈ, ਹੇ ਸ਼ੌਨਕ, ਹਰੀ ਨੂੰ ਸਦਾ ਧਿਆਉਣਾ, ਗਾਉਣਾ ਤੇ ਪੂਜਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।