ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਵਿਵਾਹਾ ਤਥਾ ਕਨ੍ਯਾ ਦ੍ਵਿਜੋ ਮੌਞ੍ਜੀਵਿਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਜਤਦਨ੍ਤਸ਼੍ਚ ਬਾਲਸ਼੍ਚ ਕੁਮਾਰੀ ਚ ਤ੍ਰਿਵਰ੍षਿਕਾ ॥ ੧,੨੨੨.

ਕੁਆਰੀ ਕੁੜੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨੇਊ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ ਗਿਆ, ਜਟਾਂ ਵਾਲਾ, ਬੱਚਾ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਸਾਲ ਦੀ ਕੁੜੀ—

ਤੇषਾਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਿਸ੍ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇਣ ਗਰ੍ਭਸ੍ਤ੍ਰਾਵੇ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਿਭਿਃ । ਸੂਤਾਯਾਂ ਮਾਸਤੁਲ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਥੇऽਹ੍ਨਿ ਰਜਸ੍ਵਲਾ ॥ ੧,੨੨੨.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਗਰਭਪਾਤ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿਹੜੀ ਔਰਤ ਨੇ ਬੱਚਾ ਜੰਮਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਮਹੀਨੇ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਰਜੋ-ਦਰਮਿਆਨ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦੁਰ੍ਭਿਕ੍ਸ਼ੇ ਰਾष੍ਟ੍ਰਸਂਪਤੇ ਸੂਤਕੇ ਮृਤਕੇਪਿ ਵਾ । ਨਿਯਮਾਸ਼੍ਚ ਨ ਦੁष੍ਯਨ੍ਤਿ ਦਾਨਧਰ੍ਮਪਰਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੨੨੨.

ਕੰਗਾਲੀ, ਦੇਸ਼ੀ ਮੁਸੀਬਤ, ਜਨਮ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਦੌਰਾਨ, ਜਾਂ ਜਿਹੜੇ ਦਾਨ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਉੱਤੇ ਨਿਯਮ ਲਾਗੂ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੇ।

ਦਕ੍ਸ਼ਿਕਾਲੇ ਵਿਵਾਹਾਦੌ ਦੇਵਦ੍ਵਿਜਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤੇ । ਪੂਰ੍ਵਸਂਕਲ੍ਪਿਤੇ ਵਾਪਿ ਨਾਸ਼ੌਚਂ ਮृਤਸੂਤਕੇ ॥ ੧,੨੨੨.

ਯਜਨ, ਵਿਆਹ ਜਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਜਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਵਲੋਂ ਬੁਲਾਏ ਜਾਣ ਤੇ, ਜਾਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੇ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ, ਜਨਮ ਜਾਂ ਮੌਤ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ।

ਪ੍ਰਸੂਤਪਤ੍ਨੀਸਂਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਦਸ਼ੁਚਿਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਥਾ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਅਗ੍ਨਯੋ ਯਤ੍ਰ ਹੂਯਨ੍ਤੇ ਵੇਦੋ ਵਾ ਯਤ੍ਰ ਪਠ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੨੨.

ਜਿਹੜਾ ਵਿਅਕਤੀ ਨਵੀਂ ਜਣੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਵੇ, ਉਹ ਦੁਜਾਤੀ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜਿਥੇ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਹੋਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਥੇ ਵੇਦ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ—

ਸਤਤਂ ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵਾ ਦਿ ਨ ਤੇषਾਂ ਸੂਤਕਂ ਭਵੇਤ੍ । ਅਸ਼ੁਦ੍ਧੇ ਚ ਗृਹੇ ਭੁਕ੍ਤੇ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਾਚ੍ਛੁਧ੍ਯਤਿ ਦ੍ਵਿਜਃ ॥ ੧,੨੨੨.

ਜੋ ਲੋਕ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੈਸ਼ਵਦੇਵ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੀ ਅਸ਼ੁੱਧਤਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦੀ। ਜੇਕਰ ਕਿਸੇ ਅਸ਼ੁੱਧ ਘਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣਾ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਚੈਵ ਰਜਸ੍ਵਲਾ । ਅਨ੍ਯੋਨ੍ਯਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੀ ਤੁ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਤਃ ॥ ੧,੨੨੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ, ਖ਼ਤਰੀ, ਵੈਸ਼ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਜਾਤ ਦੀਆਂ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਜਦੋਂ ਰਜੋ-ਦਰਮਿਆਨ ਹੋਣ, ਆਪਸ ਵਿੱਚ ਛੂਹਣ ਨਾਲ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਔਰਤ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਦ੍ਵਿਰਾਤ੍ਰਤਃ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾ ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਾ ਵੈਸ਼੍ਯਾ ਹ੍ਯੁਪੋषਿਤਾ । ਸ਼ੂਦ੍ਰਾ ਸ੍ਨਾਨੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਦ੍ਰੋਣਾਰ੍ਥਂ ਨ ਵਿਸਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੨੨੨.

ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵੈਸ਼ ਦੋ ਰਾਤਾਂ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਸਨਾਨ ਕਰਕੇ ਸ਼ੁੱਧ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਪਾਣੀ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਲਈ, ਇਸ ਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

ਕਾਕਸ਼੍ਵਾਨੋਪਨੀ ਤਨ੍ਤੁ ਅਨ੍ਨਂ ਬਾਹ੍ਯਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ਤ੍ਯਜੇਤ੍ । ਸੁਵਰ੍ਣਾਦ੍ਭੈਃ ਸਮਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼੍ਯ ਹੁਤਾਸ਼ੇ ਚ ਪ੍ਰਤਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੧,੨੨੨.

ਜੇ ਕਾਂ, ਕੁੱਤੇ ਜਾਂ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰ ਬਾਹਰੋਂ ਆ ਕੇ ਖਾਣਾ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲੈਂ, ਤਾਂ ਉਹ ਛੱਡ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸੋਨੇ ਨਾਲ ਛਿੜਕ ਕੇ ਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਕੇ, ਉਹ ਵਰਤਣਯੋਗ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੂਪੇ ਚ ਪਤਿਤਾਨ੍ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ਼੍ਵਸ਼ृਗਾਲੌ ਚ ਮਰ੍ਕਟਮ੍ । ਤਤ੍ਕੂਪਸ੍ਯੋਦਕਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ਼ੁਧ੍ਯੇਦ੍ਵਿਪ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦਿਨੈਃ । ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੋऽਹਰ੍ਦ੍ਵਯੇਨੈਵ ਵੈਸ਼੍ਯੋ ਵੈਕਾਹਤਃ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੨੨੨.

ਜੇ ਕੁੱਤਾ, ਗਿੱਧੜ ਜਾਂ ਬਾਂਦਰ ਨੂੰ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗਿਆ ਵੇਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਤੇ ਉਸ ਕੂਏ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਦੋ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਵੈਸ਼ ਇੱਕ ਦਿਨ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਸ੍ਥਿ ਚਰ੍ਮ ਮਲਂ ਵਾਪਿ ਮੂषਿਕਾਂ ਯਦਿ ਕੂਪਤਃ । ਉਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਚੋਦਕਂ ਪਞ੍ਚ ਗਵ੍ਯਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧ੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਸ਼ੋਧਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੨੨.

ਜੇ ਹੱਡੀ, ਚਮੜੀ, ਗੰਦ ਜਾਂ ਚੂਹਾ ਕੂਏ ਵਿੱਚ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਨਿਕਾਲ ਕੇ ਤੇ ਪੰਜ ਘੜੇ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ, ਪੰਜ ਗਉ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਡਾਗੇ ਪੁष੍ਕਰਿਣ੍ਯਾਦੌ ਭਸ੍ਮਾਦਿਂ ਪਾਤਯੇਤ੍ਤਥਾ । षਟ੍ਕੁਮ੍ਭਾਨਪ ਉਤ੍ਦ੍ਧृਯ ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯੇਨ ਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੨੨.

ਜੇ ਤਲਾਬ ਜਾਂ ਕਮਲ-ਤਲਾਬ ਵਿੱਚ ਰਾਖ ਜਾਂ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਛੇ ਘੜੇ ਪਾਣੀ ਕੱਢ ਕੇ, ਪੰਜ ਗਉ-ਉਤਪਾਦਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਤ੍ਰੀਰਜਃ ਪਤਿਤਂ ਮਧ੍ਯੇ ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਤ੍ਕੁਮ੍ਭਾਨ੍ਸਮੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ । ਅਗਮ੍ਯਾਗਮਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਯਗੋਮਾਂਸਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੧,੨੨੨.

ਜੇ ਔਰਤ ਦਾ ਮਹੀਨਾ ਵਾਲਾ ਰਕਤ ਤਲਾਬ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਡਿੱਗ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੀਹ ਘੜੇ ਪਾਣੀ ਕੱਢਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਅਗਰ ਅਵੈਧ ਸੰਬੰਧ, ਮਦਰਾ ਜਾਂ ਗੋ-ਮਾਸ ਖਾਧਾ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਲਈ ਵਿਧੀ ਹੈ।

ਸ਼ੁਧ੍ਯੇ ਚ੍ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਾਯਣਾਦ੍ਵਿਪ੍ਰਃ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇਨ ਭੂਮਿਪਃ । ਵੈਸ਼੍ਯਃ ਸਾਨ੍ਤਪਨਾਚ੍ਛੂਦ੍ਰਃ ਪਞ੍ਚਾਹੋਭਿਰ੍ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੨੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚਾਂਦ੍ਰਾਯਣ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ, ਕਸ਼ਤਰੀ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਯ, ਵੈਸ਼ ਸਾਂਤਪਨ ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤੇ ਕृਤੇ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਗਵਾਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਭੋਜਨਮ੍ । ਕ੍ਰੀਡਾਯਾਂ ਸ਼ਯਨੀਯਾਦੌ ਨੀਲੀਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਦੁष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੨੨.

ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੇਡ ਵਿੱਚ, ਸੌਣ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਹੋਰ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੀਲਾ ਕਪੜਾ ਅਸ਼ੁੱਧ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਨੀਲੀਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਨ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਚ੍ਚ ਨੀਲੀ ਚ ਨਿਰਯਂ ਬ੍ਰਜੇਤ੍ । ਵ੍ਰਹ੍ਮਘ੍ਨਸ਼੍ਚ ਸੁਰਾਪਸ਼੍ਚ ਸ੍ਤੇਯੀ ਚ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ ॥ ੧,੨੨੨.

ਨੀਲਾ ਕਪੜਾ ਛੂਹਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ; ਨੀਲੀ ਬੂਟੀ ਨਰਕ ਵਿੱਚ ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਹੱਤਿਆਰੇ, ਮਦਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ, ਚੋਰ, ਤੇ ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਉਹ ਨਿੰਦਤ ਹੈ।

ऋਕ੍ਸ਼ਂ ਦृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਸ਼ੁਧ੍ਯਨ੍ਤੇ ਤਤ੍ਸਂਯੋਗੀ ਚ ਪਞ੍ਚਮਃ । ਤਤੋ ਧੇਨੁਸ਼ਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਨ੍ਤੁ ਭੋਜਨਮ੍ ॥ ੧,੨੨੨.

ਭਾਲੂ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਪੰਜਵਾਂ ਵਿਅਕਤੀ ਵੀ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸੌ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਹਾ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਾਨਿ ਕੁਟੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਵਨੇ ਵਸੇਤ੍ । ਨ੍ਯਸ੍ਯੇਦਾਤ੍ਮਾਨਮਗ੍ਨੌ ਵਾ ਸੁਸਮਿਦ੍ਧੇ ਸੁਰਾਪਕਃ ॥ ੧,੨੨੨.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ-ਹੱਤਿਆਰਾ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਝੁੱਗੀ ਬਣਾ ਕੇ ਰਹੇ; ਮਦਰਾ ਪੀਣ ਵਾਲਾ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜਲ ਰਹੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰੇ।

ਸ੍ਤੇਯੀ ਸਰ੍ਵਂ ਵੇਦਵਿਦੇ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਯੋਪਪਾਦਯੇਤ੍ । ਵृषਮੇਕਂ ਸਹਸ੍ਰਂ ਗਾਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਗੁਰੁਤਲ੍ਪਗਃ ॥ ੧,੨੨੨.

ਚੋਰ ਆਪਣੇ ਸਾਰੇ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵੈਦ-ਜਾਣੂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰੇ; ਗੁਰੂ ਦੀ ਪਤਨੀ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹਜ਼ਾਰ ਬਲਦ ਤੇ ਗਾਂ ਦਾਨ ਕਰੇ।

ਕृਤਪਾਪਸ਼੍ਚਰੇਦ੍ਰੋਧੇ ਦ੍ਵੌ ਪਾਦੌ ਬਨ੍ਧਯਨ੍ਪਸ਼ੋਃ । ਸਰ੍ਵਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਨਿਪਾਨੇਸ੍ਯਾਤ੍ਕਾਨ੍ਤਾਰੇ ਗृਹਦਾਹਤਃ ॥ ੧,੨੨੨.

ਜਿਸ ਨੇ ਪਾਪ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਸ਼ੂ ਵਾਂਗ ਦੋ ਪੈਰ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਬੰਨ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਫਿਰੇ; ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਕਠਿਨ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਜੰਗਲ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਘਰ ਸੜ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਰੇ।

ਕਣ੍ਠਾਭਰਣਦੋषੇਣ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਪਾਦਂ ਮृਤੇ ਗਵਿ । ਅਸ੍ਥਿਭਙ੍ਗਂ ਗਵਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ृਙ੍ਗਭਙ੍ਗਮਥਾਪਿ ਵਾ ॥ ੧,੨੨੨.

ਗਲ ਵਿੱਚ ਗਹਿਣਾ ਪਾਉਣ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਲਈ, ਜੇ ਗਾਂ ਮਰ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਗਾਂ ਦੀ ਹੱਡੀ ਜਾਂ ਸਿੰਗ ਤੋੜਣ ਲਈ ਵੀ।

ਤ੍ਵਗ੍ਭੇਦਂ ਪੁਚ੍ਛਨਾਸ਼ੇ ਵਾ ਮਾਸਾਰ੍ਧਂ ਯਾਵਕਂ ਪਿਬੇਤ੍ । ਸਰ੍ਵਂ ਹਸ੍ਤ੍ਯਸ਼੍ਵਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਾਦ੍ਯੈਰ੍ਨਿਸ਼੍ਚਯਂ ਕृਚ੍ਛ੍ਰਮੇਵ ਤੁ ॥ ੧,੨੨੨.

ਚਮੜੀ ਤੋੜਣ ਜਾਂ ਪੂੰਛ ਨਸ਼ਟ ਹੋਣ 'ਤੇ ਅੱਧਾ ਮਹੀਨਾ ਯਵ-ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਹਾਥੀ, ਘੋੜੇ ਜਾਂ ਹਥਿਆਰ ਨਾਲ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਦੋਸ਼ਾਂ ਲਈ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛਰ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿਤ ਹੀ ਹੈ।

ਅਜ੍ਞਾਨਾਤ੍ਪ੍ਰਾਸ਼੍ਯ ਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਸੁਰਾਸਂਸ੍ਪृष੍ਟਮੇਵ ਚ । ਪੁਨਃ ਸਂਸ੍ਕਾਰਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਤ੍ਰਯੋ ਵਰ੍ਣਾ ਦ੍ਵਿਜਾਤਯਃ ॥ ੧,੨੨੨.

ਜੇ ਅਗਿਆਨਤਾ ਵਿੱਚ ਵਿਦ, ਮੂਤਰ ਖਾ ਲਿਆ ਜਾਂ ਮਦਰਾ ਨੂੰ ਛੂਹ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਦੋਹਰ-ਜਾਤੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁੜ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ।

ਵਪਨਂ ਮੇਖ੍ਲਾ ਦਣ੍ਡੋ ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਚਰ੍ਯਾਵ੍ਰਤਾਨਿ ਚ । ਨਿਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਦ੍ਵਿਜਾਤੀਨਾਂ ਪੁਨਃ ਸਂਸ੍ਕਾਰਕਰ੍ਮਣਿ ॥ ੧,੨੨੨.

ਮੂੰਡਣਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਮਰਬੰਦ, ਦੰਡ ਤੇ ਭਿਖਿਆ ਮੰਗਣ ਦੀਆਂ ਵ੍ਰਤਾਂ—ਇਹ ਸਭ ਮੁੜ ਸੰਸਕਾਰ ਸਮੇਂ ਦੋਹਰ-ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਦੁਹਰਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਆਮਮਾਂਸਂ ਘृਤਂ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਸ੍ਨੇਹਸ਼੍ਚ ਕਾਲਸਮ੍ਭਵਾਃ । ਅਨ੍ਤ੍ਯਭਾਣ੍ਡਸ੍ਥਿਤਾਃ ਸਰ੍ਵੇ ਨਿष੍ਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਃ ਸ਼ੁਚਯਃ ਸ੍ਮृਤਾਃ ॥ ੧,੨੨੨.

ਕੱਚਾ ਮਾਸ, ਘੀ, ਸ਼ਹਦ ਤੇ ਪੁਰਾਣਾ ਤੇਲ, ਜੇ ਇਹ ਅਸ਼ੁੱਧ ਭਾਂਡਿਆਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੇ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਉਥੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤੈਲਾਦਿਘृਤਮਾਧ੍ਵੀਕਂ ਪਣ੍ਯਦ੍ਰਵ੍ਯਂ ਦ੍ਰਵਸ੍ਤਥਾ । ਏਕਭਕ੍ਤਂ ਕ੍ਰਮਾਨ੍ਨਕ੍ਤਂ ਏਕੈਕਾਹਮਯਾਚਿਤਮ੍ । ਉਪਵਾਸਃ ਪਾਦਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਕृਚ੍ਛਾਰ੍ਧਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਹਿ ਯਤ੍ ॥ ੧,੨੨੨.

ਤੇਲ, ਘੀ, ਸ਼ਹਿਦ, ਵਪਾਰਕ ਪਦਾਰਥ ਤੇ ਹੋਰ ਤਰਲ ਚੀਜ਼ਾਂ; ਇਕ ਵਾਰ ਖਾਣਾ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਖਾਣਾ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਖਾਣਾ, ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਖਾਣਾ, ਇਕ ਦਿਨ ਲਈ ਭਿਖ ਮੰਗਣਾ, ਉਪਵਾਸ ਕਰਨਾ, ਪਾਦਕ੍ਰਿਚ੍ਛਰ ਪ੍ਰਯਾਸ—ਇਹ ਸਭ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛਰ ਤੋਂ ਅੱਧਾ ਜਾਂ ਦੋਹਣਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਜਿਹੜਾ ਰੂਪ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਸਰ੍ਵਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਕृਚ੍ਛ੍ਰਂ ਸਪ੍ਤੋਪਵਾਸੈਸ਼੍ਚ ਮਹਾਸਾਨ੍ਤਪਨਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੧,੨੨੨.

ਪ੍ਰਾਜਾਪਤਿ ਉਪਵਾਸ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਕ੍ਰਿਚ੍ਛਰ ਉਪਵਾਸ, ਜਦੋਂ ਸੱਤ ਉਪਵਾਸ ਕੀਤੇ ਜਾਣ, ਮਹਾ-ਸਾਂਤਪਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰ੍ਯਹਮੁष੍ਣਂ ਪਿਬੇਚ੍ਛਾਪਃ ਤ੍ਰ੍ਯਹਮੁष੍ਣਂ ਪਯਃ ਪਿਬੇਤ੍ । ਤ੍ਰ੍ਯਮੁष੍ਣਂ ਪਿਬੇਤ੍ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤਪ੍ਤਕृਚ੍ਛ੍ਰਮਘਾਪਹਮ੍ ॥ ੧,੨੨੨.

ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਤੱਕ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਪੀਣਾ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਗਰਮ ਦੁੱਧ ਪੀਣਾ, ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਗਰਮ ਘੀ ਪੀਣਾ—ਇਹ ਤਪਤ ਕ੍ਰਿਚ੍ਛਰ ਹੈ, ਜੋ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਹੋਪਵਾਸੇਨ ਪਰਾਕਃ ਸਰ੍ਵਪਾਪਹਾ । ਏਕੈਕਂ ਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ਪਿਣ੍ਡਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲੇ ਕृष੍ਣੇ ਚ ਹ੍ਰਾਸਯੇਤ੍ ॥ ੧,੨੨੨.

ਬਾਰਾਂ ਦਿਨ ਉਪਵਾਸ ਕਰਨ ਨਾਲ ਪਰਾਕ ਉਪਵਾਸ ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਮਿਟਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਦੇ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਹਰ ਦਿਨ ਭਾਗ ਵਧਾਉਣਾ, ਤੇ ਘਟਦੇ ਪੱਖ ਵਿੱਚ ਘਟਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।