ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਤਃ ਪਿਤृਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪਿਣ੍ਡਾਃ ਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਃ । ਸੁਸਮ੍ਪਨ੍ਨਾ ਇਤਿ ਪਿਣ੍ਡੇ ਕ੍ਸ਼ੀਰਧਾਰਾਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਚਾਲਨਂ ਅਤਿਥਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਾਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਓਂ ਵਾਜੇ ਵਾਜੇ ਵਤ ਵਾਜਿਨੋ ਨੋ ਧਨੇषੁ ਵਿਪ੍ਰਾ ਅਮृਤਾ ऋਤਜ੍ਞਾਃ । ਅਸ੍ਯਮਧ੍ਵਃ ਪਿਬਤ ਮਾਦਯਧ੍ਵਂ ਤृਪ੍ਤਾ ਯਾਤ ਪਥਿਭਿਰ੍ਦੇਵਯਾਨੈਰਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡਾ ਦਿਵਿਸਰ੍ਜਨਂਾਮਾਵਾਜਸ੍ਯ ਪ੍ਰਸਵੋ ਜਗਮ੍ਯਾਦੇਮੇ ਦ੍ਯਾਵਾਪृਥਿਵੀ ਵਿਸ਼੍ਵਰੂਪੇ ਆਮਾਗਨ੍ਤਾਂ ਪਿਤਰਾ ਚਾਮਾ ਸੋਮੋऽਮृਤਤ੍ਵੇਨ ਗਮ੍ਯਾਤ੍ । ਇਤਿ ਦੇਵਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍ । ਓਂ ਅਭਿਗਮ੍ਯਤਾਮਿਤਿ ਪਿਤृਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੈਰਨੁਦ੍ਗਤਸ੍ਯ ਨਿਵਰ੍ਤਨਮ੍ । ਗਵਾਦਿषੁ ਪਿਣ੍ਡਪ੍ਰਤਿਪਾਦਨਮਿਤਿ ਸ਼ੇषਃ ॥ ੧,੨੧੮.

ਫਿਰ ਪੁੱਛਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਪਿੰਡ ਪੂਰੇ ਹੋ ਗਏ?" ਜਦ ਪੂਰੇ ਹੋ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਪਿੰਡ ਉੱਤੇ ਦੁੱਧ ਵਗਾ ਕੇ ਪਿੰਡ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਿਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਾਤਰ ਉਲਟ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਉਚਾਰਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: "ਓਮ, ਦਾਤਿਆਂ! ਸਾਨੂੰ ਧਨ-ਦੌਲਤ ਮਿਲੇ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਮਰ ਹੋਣ, ਸੱਚ ਜਾਣਨ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਮਧੁ ਪੀਓ, ਖੁਸ਼ ਹੋਵੋ, ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਕੇ, ਦੇਵ-ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਚਲੇ ਜਾਓ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿੰਡ ਆਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਸਮਰਪਿਤ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। "ਯਜਨ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਪੈਦਾ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਧਰਤੀ-ਅਕਾਸ਼ ਆ ਜਾਵਣ, ਪਿਤਰ ਤੇ ਸੋਮ ਅਮਰਤਾ ਪਾ ਲੈਣ।" ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਓਮ, ਆ ਜਾਓ"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਿਤਰ-ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਹਾਲੇ ਨਹੀਂ ਚਲੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਗਾਂਆਂ ਆਦਿ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੱਜਾ ਗੋਡਾ ਫੜ ਕੇ, ਅੱਜ ਅਮੁਕ ਵਾਧ ਵਾਸਤੇ, ਅਮੁਕ ਅੰਗਾਂ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ, ਸਾਡੀਆਂ ਪਰਦਾਦੀਆਂ, ਦਾਦੀਆਂ, ਮਾਵਾਂ, ਅਮੁਕ ਨਾਮ ਵਾਲੀਆਂ, ਅਮੁਕ ਗੋਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਦੇਵੀਆਂ ਲਈ, ਸਤਿਆਸੰਜਾ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਵਸੂਆਂ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਤਿਆਰ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਾਂਗਾ—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇਵ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਹ "ਮੈਂ ਕਰਾਂਗਾ" ਆਖੇ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵ-ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦੇਵਪਿਤृਸਰ੍ਵਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰਣਾਨੁਜ੍ਞਾਪਨਮ੍ । ਆਸਨੇ ਓਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਸ ਆਗਤ ਸ਼ृਣੁਤਾਮ ਇਮਂਰ੍ਠ ਇਵਮ੍ । ਤਂ ਬਰ੍ਹਿਰ੍ਨਿषੀਦਤ । ਓਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਃ ਸ਼ृਣੁਤੇਮਂ ਇਵਂ ਯੇ ਮੇ ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯ ਉਦਦ੍ਯਵਿष੍ਟ । ਪੇ ਅਗ੍ਨਿਜਿਹ੍ਵਾ ਉਤਵਾ ਯਦਤ੍ਰਾ ਆਸਾਦ੍ਯਾਸ੍ਮਿਨ੍ਬਰ੍ਹਿषਿ ਮਾਦਯਧ੍ਵਮ੍ । ਓਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਇਤਿ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਵਾਹਨਂਗਨ੍ਧਾਦਿਦਾਨਮ੍ । ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਵਧਾਰਣਵਾਚਨਮ੍ ॥ ੧,੨੧੯.

ਦੇਵ, ਪਿਤਰ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੇਵ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਤੋਂ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲਈਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬੈਠਕ ਉੱਤੇ: "ਓਮ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਓ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਕੁਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਬੈਠੋ।" "ਓਮ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ, ਇਹ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਜੋ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਜੀਭ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਇੱਥੇ ਹਨ—ਇਸ ਕੁਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੋ।" "ਓਮ, ਆ ਜਾਓ"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਤਾ ਲਈ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੀਪ੍ਰਭृਤੀਨਾਮਨੁਜ੍ਞਾਪਨਮਾਸਨਦਾਨਂ ਗਨ੍ਧਾਦਿਦਾਨਞ੍ਚ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਵਧਾਰਣਵਾਚਨਮ੍ । ਇਤ੍ਥਂ ਪਿਤਾਮਹ੍ਯਾਃ ਮਾਤੁਃ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਦੀਨਾਂ ਅਨੁਜ੍ਞਾਪਨਮ੍ । ਆਸਨਮਾਵਾਹਨਙ੍ਗਨ੍ਧਾਦਿਦਾਨਂਵृਦ੍ਧਪ੍ਰਮਾਤਾਮਹਾਦੀਨਾਮਨੁਜ੍ਞਾਪਨਾਦਿਕਰਣਮ੍ । ਓਂ ਵਸੁਸਤ੍ਯਸਂਜ੍ਞਕੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵੇਭ੍ਯ ਏਤਦਨ੍ਨਂ ਸਘृਤਂ ਸਪਾਨੀਯਂ ਸਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਵਦਰਂ ਸਦਧਿ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧਵਰ੍ਜਿਤਂ ਨਮ ਇਤਿ ਅਨ੍ਨਸਙ੍ਕਲ੍ਪਨਮ੍ । ਓਂ ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰੇ ! ਮਤ੍ਪਿਤਾਮਹਮੁਕਦੇਵਿ ਨਾਨ੍ਦੀਮੁਖਿ ! ਏਤਦਨ੍ਨਂ ਸਬਦਰਂ ਸਦਧਿ ਨਮਃ । ਏਵਂ ਮਾਤਾਮਹਪ੍ਰਭਾਤਾਮਹੇਭ੍ਯਃ ॥ ੧,੨੧੯.

ਫਿਰ ਪਰਦਾਦੀ ਆਦਿ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਬੈਠਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਤਾ ਲਈ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ ਦਾਦੀ, ਮਾਂ ਲਈ ਵੀ। ਫਿਰ ਪਰਦਾਦਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲੈ ਕੇ, ਬੈਠਕ, ਬੁਲਾਵਾ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਆਗਿਆ ਲਈਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। "ਓਮ, ਸਤਿਆਸੰਜਾ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਵਸੂਆਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਭੋਜਨ, ਘਿਉ, ਪਾਣੀ, ਸਬਜ਼ੀ, ਬੇਰ, ਦਹੀਂ ਸਮੇਤ, ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾ, ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।" "ਓਮ, ਅਮੁਕ ਗੋਤ੍ਰ ਦੇ, ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ, ਅਮੁਕ ਨਾਮ ਵਾਲੀ ਪਰਦਾਦੀ, ਨਾਂਦੀਮੁਖੀ, ਇਹ ਭੋਜਨ, ਬੇਰ, ਦਹੀਂ ਸਮੇਤ, ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।" ਇੰਝ ਹੀ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਆਦਿ ਲਈ।

ਇਕੋ-ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਧ ਪਹਿਲਾਂ ਕਰਨਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ; ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਸੁਣੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਸੱਦਾ, ਪੈਰ ਧੋਣਾ, ਬੈਠਕ। "ਅੱਜ, ਅਮੁਕ ਗੋਤ੍ਰ ਦੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਅਮੁਕ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਸਾਲਾਨਾ ਇਕੋ-ਇੱਕ ਸ਼ਰਾਧ ਮੈਂ ਤਿਆਰ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਕਰਾਂਗਾ।" ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ, ਬੈਠਕ, ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਦੀ ਭੇਟ, ਭੋਜਨ ਦੀ ਤਿਆਰੀ। ਜਨੇਊ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਮਹਿਮਾਨ ਸ਼ਰਾਧ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਫਿਰ, ਵਿਛੜੇ ਹੋਏ ਪਿਆਰੇ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਕੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ, ਜਨੇਊ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਬਚੇ ਹੋਏ ਭੋਜਨ ਕੋਲ, "ਅੱਗ ਨਾਲ ਸੜੇ ਹੋਏ"—ਇਹ ਆਖ ਕੇ ਭੋਜਨ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਅਮੁਕ ਗੋਤ੍ਰ ਦੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਅਮੁਕ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਲਈ, ਇਹ ਪਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਰੱਖੋ; ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਹਨ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਸਵਧਾ ਹੋਵੇ"—ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਕੀਰ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਵਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਵਿਧੀ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ।

ਸਪਿਣ੍ਡੀਕਰਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਪਰਾਹ੍ਨੇ ਤੁ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ । ਪਿਤਾਮਹਾਦਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ । ਓਂ ਪੁਰੂਰਵਾਰ੍ਦ੍ਰਵਸਂਜ੍ਞਕੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵੇਭ੍ਯ ਏਤਦਾਸਨਂ ਨਮਃ । ਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਚਾਸਨਦਾਨਮ੍ । ਆਵਾਹਨਮ੍ । ਤਤਃ ਪਿਤਾਮਹਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਵृਦ੍ਧਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਨਾਂ ਸਪਤ੍ਨੀਕਾਨਾਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਹਂ ਕਰਿष੍ਯੇ ਇਤ੍ਯਨੁਜ੍ਞਾਗ੍ਰਹਣਂਪਾਤ੍ਰਤ੍ਰਯਕਰਣਂਪਾਤ੍ਰੋਪਰਿ ਕੁਸ਼ਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇਣ ਪਿਧਾਯ ਅਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਵਧਾਰਣਾਨ੍ਤਂ ਪਰਿਸਮਾਪ੍ਯ ਤਥੈਵ ਪਿਤੁਰਪਿ ਸਪਤ੍ਨੀਕਸ੍ਯ ਪ੍ਰੇਤਪਦਾਨ੍ਤਨਾਮ੍ਨਾ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਕਰਣਾਨੁਜ੍ਞਾਪਨਂ ਦੇਵਪਾਤ੍ਰਾਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਵਧਾਰਣਮ੍ ॥ ੧,੨੨੦.

ਸਪੀੰਡਿਕਰਨ ਵਿਧੀ ਦੁਪਹਿਰ ਬਾਅਦ, ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਾ-ਦਾਦਿਆਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। "ਓਮ, ਪੁਰੂਰਵਾ ਤੇ ਦ੍ਰਵਸ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਬੈਠਕ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ।" ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਬੈਠਕ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਬੁਲਾਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ, ਦਾਦਾ, ਪਰਦਾਦਾ, ਵੱਡੇ ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਆਗਿਆ ਲਈਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਿੰਨ ਪਾਤਰ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਉੱਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਰੱਖ ਕੇ, ਦੂਜੇ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਤਾ ਲਈ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੰਝ ਹੀ, ਪਿਤਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਪਤਨੀ ਲਈ, ਮਰਨ ਵਾਲੇ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਧ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਲਈਦੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਦੇਵ-ਪਾਤਰ ਲਈ ਪੂਰਾ ਹੋਣ ਦੀ ਪ੍ਰਮਾਣਤਾ ਲਈ ਪਾਠ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਤ੍ਪਰਿਸਮਾਪ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਵृਦ੍ਧਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਕ੍ਰਮੇਣ ਪਾਤ੍ਰਾਣਾਂ ਮਨਾਕ੍ਚਾਲਨਮ੍ । ਉਦ੍ਧਾਟਨਂ ਕृਤ੍ਵਾਓਂ ਯੇ ਸਮਾਨਾਃ ਸਮਨਸਃ ਪਿਤਰੋ ਯਮਰਾਜ੍ਯੇ । ਤੇषਾਂ ਲੋਕਃ ਸ੍ਵਧਾ ਨਮੋ ਯਜ੍ਞੋ ਦੇਵੇषੁ ਕਲ੍ਪਤਾਮ੍ । ਓਂ ਯੇ ਸਮਾਨਾਃ ਸਮਨਸੋ ਜੀਵਾ ਜੀਵੇषੁ ਮਾਮਕਾਃ । ਤੇषਾਂ ਸ਼੍ਰੀਰ੍ਮਯਿ ਕਲ੍ਪਤਾਮਸ੍ਮਿਨ੍ ਲੋਕੇ ਸ਼ਤਂ ਸਮਾਃ । ਏਤਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਦ੍ਵਯੇਨ ਪਿਤृਪਾਤ੍ਰੋਦਕਂ ਪਿਤਾਮਹਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਪਾਤ੍ਰੇ ਵृਦ੍ਧਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਪਾਤ੍ਰਂ ਪਰਿਤ੍ਯਜ੍ਯ ਪਿਤਾਮਹਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਯੋਰੁਦਕਂ ਪਵਿਤ੍ਰਞ੍ਚ ਪਿਤृਪਾਤ੍ਰੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ॥ ੧,੨੨੦.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੂਰਾ ਕਰਕੇ, ਦਾਦਾ, ਪਰਦਾਦਾ, ਵੱਡੇ ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਢੱਕਣ ਹਟਾ ਕੇ ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ: "ਓਮ, ਜੋ ਪਿਤਰ ਯਮ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਮਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਉਹ ਲੋਕ ਸਵਧਾ ਹੋਣ, ਯਜਨ ਦੇਵਤਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ।" "ਓਮ, ਜੋ ਜੀਵ ਮੇਰੇ ਆਪਣੇ ਹਨ, ਜੋ ਜੀਵਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ-ਮਨ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਸ ਲੋਕ ਵਿੱਚ ਮੇਰੇ ਵਾਸਤੇ ਸੋਭਾ ਸੌ ਸਾਲ ਰਹੇ।" ਇਹ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਦਾ ਪਾਣੀ ਦਾਦਾ ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ, ਵੱਡੇ ਪਰਦਾਦਾ ਦਾ ਪਾਤਰ ਛੱਡ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਦਾਦਾ ਤੇ ਪਰਦਾਦਾ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਤਃ ਪਿਤृਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਸ੍ਤੇ ਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਪਵਿਤ੍ਰਦਾਨਮ੍ । ਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਪੁष੍ਪੇਣ ਸ਼ਿਰਸਃ ਕਰਪਾਦਾਰ੍ਚਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਸ੍ਤੇऽਨ੍ਯ ਜਲਦਾਨਂਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਤ੍ਰਮੁਤ੍ਥਾਪ੍ਯ ਓਂ ਯਾ ਦਿਵ੍ਯੇਤਿ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਓਂ ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰ ਮਤ੍ਪਿਤਾਮਹ ਅਮੁਕਦੇਵਸ਼ਰ੍ਮਨ੍ ਸਪਤ੍ਨੀਕ ਏष ਤੇ ਅਰ੍ਘ੍ਯਃ ਸ੍ਵਧਾ । ਪਿਤृਪਾਤ੍ਰੇਣੈਵ ਪਿਤਾਮਹਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਸ੍ਤੇ ਸ੍ਤੋਕਮਰ੍ਘ੍ਯੋਦਕਂ ਸਪਵਿਤ੍ਰਙ੍ਗृਹੀਤ੍ਵਾਸ੍ਤੋਕਮੁਦਕਂ ਪਿਣ੍ਡਸੇਚਨਾਰ੍ਥਂ ਪਾਤ੍ਰਾਨ੍ਤਰੇਣ ਪਿਧਾਯ ਪਿਤृਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਾਮਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਗ੍ਰਕੁਸ਼ੋਪਰਿ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ ਸ੍ਤਾਨਮਸੀਤਿ ਅਧੋਮੁਖਪਾਤ੍ਰਸ੍ਥਪਨਮ੍ ॥ ੧,੨੨੦.

ਫਿਰ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ ਪਾਤਰਾ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਸਿਰ, ਹੱਥ ਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਆਦਰ ਨਾਲ ਛੂਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੋਰ ਪਾਣੀ ਵੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਾਤਰਾ ਚੁੱਕ ਕੇ, 'ਓਮ, ਹੇ ਦਿਵਤਿਆਂ' ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ 'ਓਮ, ਅਮੁਕ ਗੋਤ੍ਰ ਵਾਲੇ ਮੇਰੇ ਦਾਦਾ, ਅਮੁਕ ਨਾਮ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਅਰਘ ਹੈ, ਸਵਧਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਅਰਘ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਪਵਿੱਤਰ ਕੁਸ਼ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਪਿੰਡ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਹੋਰ ਪਾਤਰੇ ਨਾਲ ਢੱਕ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ, ਦੱਖਣੀ ਕੁਸ਼ ਉੱਤੇ, 'ਇਹ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ, ਪਾਤਰਾ ਥੱਲੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਤਾਮਹਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਵृਦ੍ਧਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੇਭ੍ਯੋ ਗਨ੍ਧਾਦਿਦਾਨਮਗ੍ਨੌਕਰਣਮ੍ । ਅਵਸ਼ਿष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਦਿਪਾਤ੍ਰੇ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਪਿਤਾਮਹਪਾਤ੍ਰਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣਪਰ੍ਯਨ੍ਤਕ੍ਰਮੇਣ ਸਮਾਪ੍ਯਾਪਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਾਤ੍ਰਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ । ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਨਿਵੇਸ਼ਨਂ ਤਿਲਵਿਕਰਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰ ਏਤਤ੍ਤੇ ਅਨ੍ਨਂ ਸਘृਤਂ ਸਪਾਨੀਯਂ ਸਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧਵਰ੍ਜਿਤਂ ਯੇ ਚਾਤ੍ਰ ਤ੍ਵਾ ਮਨੁਯਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਾਮਨੁ ਤਸ੍ਮੈ ਤੇ ਸ੍ਵਧਾ ਇਤਿ ॥ ੧,੨੨੦.

ਦਾਦਿਆਂ, ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਲਈ ਸੁਗੰਧ ਆਦਿਕ ਦੀ ਆਹੁਤੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਦਾਦਿਆਂ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਦੀ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਮੁਕਾ ਕੇ, ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਦੀ ਵੀ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅੰਗੂਠਾ ਰੱਖ ਕੇ ਤੇ ਤਿਲ ਛਿੜਕ ਕੇ, 'ਅਮੁਕ ਗੋਤ੍ਰ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਘਿਉ ਵਾਲਾ, ਪਾਣੀ ਵਾਲਾ, ਸਬਜ਼ੀ ਵਾਲਾ, ਮਨਾਹੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਭੋਜਨ ਤੇਰੇ ਲਈ ਤੇ ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਹੈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਧਾ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਤਤੋ ਦੇਵਪ੍ਰਭृਤਿਭ੍ਯ ਅਪੋਸ਼ਾਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ । ਅਤਿਥਿਪ੍ਰਾਪ੍ਤੌ ਅਤਿਧਿਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਨਵਸਰੇ ਵਿਕਿਰਣਮ੍ । ਪਿਤਾਮਾਹਦੌ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਪਿਤृਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮੋਂ ਸ੍ਵਦਿਤਂ ਭਵਦ੍ਭਿਰਿਤਿ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਃ । ਓਂ ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰ ਮਤ੍ਪਿਤਃ ਅਮੁਕਸ਼ਰ੍ਮਨ੍ ਸਪਤ੍ਨੀਕ ਏष ਤੇ ਪਿਣ੍ਡੋ ਯੇ ਚਾਤ੍ਰਤ੍ਵਾਮਨੁਯਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਾਮਨੁ ਤਸ੍ਮੈ ਸ੍ਵਧੇਤਿ ਪਿਣ੍ਡਪਾਤ੍ਰਮਚ੍ਛਿਦ੍ਰਮਸ੍ਤੁ । ਤਤਃ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ ਸਿਦ੍ਧਿਵਾਚਨਂ ਸਮਾਪ੍ਯ ਪਿਣ੍ਡਂ ਦ੍ਵਿਧਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਯੇ ਸਮਾਨਾਃ ਸੁਮਨਸ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰਦ੍ਵਯਂ ਪਠਿਤ੍ਵਾ ਪਿਤਾਮਹਵृਦ੍ਧਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਪਾਤ੍ਰੇषੁ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਪਿਣ੍ਡੇषੁ ਗਨ੍ਧਾਦਿਕਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿਣ੍ਡਚਾਲਨਮ੍ । ਅਤਿਥਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇ ਸ੍ਵਦਿਤਾਦਿਪ੍ਰਸ਼੍ਰਃ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮਾਚਮਨਮ੍ । ਭੁਕ੍ਤਿਕ੍ਰਮੇਣ ਤਾਮ੍ਬੂਲਦਾਨਮ੍ । ਸੁਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਿਤਮਸ੍ਤੁ ਸ਼ਿਵਾ ਆਪਃ ਸਨ੍ਤੁਵृਦ੍ਧਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਕ੍ਰਮੇਣ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਸ੍ਤੇ ਜਲਦਾਨਮ੍ । ਗੋਤ੍ਰਸ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮਸ੍ਤੁ ਪਿਤृਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਸ੍ਤੇ ਉਪਤਿष੍ਟਤਾਮਿਤਿ ਸਤਿਜਲਦਾਨਮ੍ ॥ ੧,੨੨੦.

ਫਿਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਆਦਿ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੇ ਮਹਿਮਾਨ ਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਹਿਮਾਨ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਹ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਤਿਲ ਆਦਿ ਦੀ ਛਿੜਕਾਵਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ 'ਓਮ, ਤੁਸੀਂ ਸਵਧਾ ਕਰੋ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। 'ਓਮ, ਅਮੁਕ ਗੋਤ੍ਰ ਵਾਲੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਅਮੁਕ ਨਾਮ ਵਾਲੇ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਤੇਰਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਤੇਰੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਣ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਵੀ ਸਵਧਾ, ਪਿੰਡ ਦਾ ਪਾਤਰਾ ਟੁੱਟਿਆ ਨ ਹੋਵੇ' ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਸੰਕਲਪ ਤੇ ਸਿੱਧੀ ਦੀ ਵਾਚਨਾ ਕਰਕੇ, ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਦੋ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, 'ਯੇ ਸਮਾਨਾ ਸੁਮਨਸਾ' ਵਾਲੇ ਦੋ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਉਹ ਹਿੱਸੇ ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਤੇ ਵੱਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਪਾਤਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਿੰਡਾਂ ਨੂੰ ਸੁਗੰਧ ਆਦਿ ਦੇ ਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਹਿਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਮਹਿਮਾਨ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਵੀ ਸਵਧਾ ਵਾਲਾ ਉਚਾਰਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਆਚਮਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਭੋਜਨ ਮਗਰੋਂ ਤਾਂਬੂਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਹ ਸ਼ੁਭ ਹੋਵੇ। ਵੱਡੇ ਪੁਰਖਿਆਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਨਾਲ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਗੋਤ੍ਰ ਸਦਾ ਟਿਕਿਆ ਰਹੇ' ਕਹਿ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 'ਇਹ ਸਥਾਪਿਤ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ।

ਓਂ ਵਾਚ੍ਯਤਾਂ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਓਂ ਪਿਤਾਮਹਾਦਿਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਧੋਚ੍ਯਤਾਮ੍ । ਅਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਧੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਪਿਤृਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣ ਪਿਤृਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਧੋਚ੍ਯਤਾਮਿਤਿ । ਅਸ੍ਤੁ ਸ੍ਵਧੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਓਂ ਊਰ੍ਜਂ ਵਹਨ੍ਤੀਰਿਤਿ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਭਿਮੁਖਵਾਰਿਧਾਰਾਤ੍ਯਾਗਃ । ਓਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾ ਅਸ੍ਮਿਨ੍ ਯਜ੍ਞੇ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤਾਮਿਤਿ ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਸ੍ਤੇ ਓਂ ਯਵੋਦਕਦਾਨਮ੍ । ਓਂ ਦੇਵਤਾਭ੍ਯ ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਰ੍ਜਪਃ ॥ ੧,੨੨੦.

'ਓਮ, ਆਖੋ' ਕਹਿ ਕੇ, ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਆਦਿ ਲਈ ਸਵਧਾ ਦਾ ਉਚਾਰਣ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਸਵਧਾ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ ਸਵਧਾ ਆਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਸਵਧਾ ਹੋਵੇ' ਕਹਿ ਕੇ, 'ਓਮ, ਪੋਸ਼ਣ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਛੱਡਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਓਮ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤੇ ਇਸ ਯਜਨ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ' ਕਹਿ ਕੇ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਜੌ-ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। 'ਓਮ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ' ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ।