ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਓਂ ਅਦ੍ਯਾਸ੍ਮਿਨ੍ਦੇਸ਼ੇ ਅਮੁਕਮਾਸੇ ਅਮੁਕਰਾਸ਼ਿਙ੍ਗਤੇ ਸਵਿਤਰ੍ਯਮੁਕਤਿਥਾਵਮੁਕਗੋਤ੍ਰਾਣਾਮਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤृਪਿਤਾਮਹਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਨਾਂ ਯਥਾਨਾਮਸ਼ਰ੍ਮਣਾਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਪੂਰ੍ਵਕਨ੍ਦृਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਂ ਕਰਿष੍ਯੇ । ਓਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਾਹਾ ਓਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਨਾਵਾਹਯਿष੍ਯੇ । ਆਵਾਹਯੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਓਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਃ ਸ ਆਗਤ ਸ਼ृਣੁਤਾਮਿਮਂ ਹਵਮ੍ । ਏਦਂ ਬਰ੍ਹਿਰ੍ਨਿषੀਦਤ ਓਂ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾਃ ਸ਼ृਣੁਤੇਮਂ ਇਵਂ ਮੇ ਯੇ ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੇ ਯ ਉਪਦ੍ਯਵਿष੍ਟ । ਯੇ ਅਗ੍ਨਿਜਿਹ੍ਵਾ ਉਤ ਵਾ ਯਜਤ੍ਰਾ ਆਸਦ੍ਯਾਸ੍ਮਿਨ੍ਬਰ੍ਹਿषਿ ਮਾਦਯਧ੍ਵਮ੍ । ਓਂ ਓषਧਯਃ ਸਂਵਦਨ੍ਤੇ ਸੋਮੇਨ ਸਹ ਰਾਜ੍ਞਾ । ਯਸ੍ਮੈ ਕृਣੋਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਤਂ ਰਾਜਨ੍ਪਾਰਯਾਮਸਿ । ਓਂ ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਮਹਾਭਾਗਾ ਵਿਸ਼੍ਵੇਦੇਵਾ ਮਹਾਬਲਾਃ । ਯੇ ਅਤ੍ਰ ਵਿਹਿਤਾਃ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧੇ ਸਾਵਧਾਨਾ ਭਵਨ੍ਤੁ ਤੇ । ਓਂ ਅਪਹਤਾਸੁਰਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਵੇਦਿषਦ ਇਤਿ ਤ੍ਰਿਤ੍ਰਿਰ੍ਯਵਵਿਕਿਰਣਮ੍ ॥ ੧,੨੧੮.

ਓਂ, 'ਅੱਜ, ਇਸ ਥਾਂ, ਇਸ ਮਹੀਨੇ, ਇਸ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਸਮੇਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੋਤਾਂ ਲਈ — ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਪਰਦਾਦਾ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਂ ਤੇ ਸ਼ਰਮ ਨਾਲ, ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਸ੍ਰਾਧ਼ ਕਰਾਂਗਾ।' ਓਂ, 'ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੂੰ, ਸਵਾਹਾ।' ਓਂ, 'ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ।' ਜਦ 'ਬੁਲਾਉਂਦਾ ਹਾਂ' ਆਖੋ, ਓਂ, 'ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵੋ, ਆਓ, ਇਹ ਹਵਨ ਸੁਣੋ। ਇਸ ਬਰਸੀ ਉੱਤੇ ਬੈਠੋ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵੋ, ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਸੁਣੋ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਹਨ, ਉੱਤੇ ਹਨ, ਜੋ ਯਜਨਾ ਯੋਗ ਹਨ, ਇਸ ਬਰਸੀ ਉੱਤੇ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੋ।' ਓਂ, 'ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸੋਮ ਰਾਜੇ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ। ਜਿਸ ਲਈ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਰਾਜਾ, ਅਸੀਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਲੰਘਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ।' ਓਂ, 'ਮਹਾਨ ਵਿਸ਼ਵਦੇਵ ਆਉਣ, ਜੋ ਸ੍ਰਾਧ਼ ਲਈ ਨਿਯੁਕਤ ਹਨ, ਉਹ ਸਾਵਧਾਨ ਰਹਿਣ।' ਓਂ, 'ਅਸੁਰ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸ ਵੇਦੀ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋਣ,' ਫਿਰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜੌ ਛਿੜਕੋ।

ਓਂ ਸ਼ਨ੍ਨੋ ਦੇਵੀਰਭਿष੍ਟਯ ਆਪੋ ਭਵਨ੍ਤੁ ਪੀਤਯੇ । ਸ਼ਂਯੋਰਭਿਸ੍ਤ੍ਰਵਨ੍ਤੁ ਨ ਇਤਿ ਪਾਤ੍ਰੇ ਜਲਦਾਨਮ੍ । ਓਂ ਯਵੋऽਸਿ ਯਵਯਾਸ੍ਮਦ੍ਵੇषੋ ਯਵਯਾਰਾਤੀਰਿਤਿ ਯਵਦਾਨਮ੍ । ਗਨ੍ਧਦ੍ਵਾਰਾਂ ਦੁਰਾਧਰ੍षਾਂ ਨਿਤ੍ਯਪੁष੍ਟਾਂ ਕਰੀषਿਣੀਮ੍ । ਈਸ਼੍ਵਰੀਂ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਾਂ ਤਾ (ਤ੍ਵਾ) ਮਿਹੋਪਹ੍ਵਯੇ ਸ਼੍ਰਿਯਮਿਤਿ ਗਨ੍ਧਦਾਨਮ੍ । ਓਂ ਯਾ ਦਿਵ੍ਯਾ ਆਪਃ ਪਯਸਾ ਸਂਬਭੂਵੁਰ੍ਯਾ ਅਨ੍ਤਰਿਕ੍ਸ਼ੌਤ ਪਾਰ੍ਥਵੀਰ੍ਯਾਃ । ਹਿਰਣ੍ਯਵਰ੍ਣਾ ਯਜ੍ਞਿਯਾਸ੍ਤਾਨ ਆਪਃ ਸ਼ਿਵਾਃ ਸ਼ਂ ਸ੍ਯੋਨਾ ਸੁਹਵਾ ਭਵਨ੍ਤੁ । ਏषੋਰ੍ऽਘੋ ਨਮ ਇਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਸ੍ਤੇ ਜਲਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਨੇਨੈਵ ਪਾਤ੍ਰੇਣ ਪਵਿਤ੍ਰਗ੍ਰਹਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਂਸ੍ਤ੍ਰਵਂ ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਚ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵੇ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ । ਤਤਃ ਪ੍ਰਥਮਪਾਤ੍ਰੇ ਸਂਸ੍ਤ੍ਰਵਜਲਂ ਸਂਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਕੁਸ਼ੋਪਰਿ ਊਰ੍ਧ੍ਵਮੁਖਂ ਸ੍ਥਾਪਨਂ ਕੁਰ੍ਯਤ੍ । ਤਦੁਪਰਿ ਕੁਸ਼ਦਾਨਮ੍ ॥ ੧,੨੧੮.

ਓਂ, 'ਦੇਵੀਆਂ ਜਲ ਪੀਣ ਲਈ ਮੰਗਲਮਈ ਹੋਣ, ਸਾਡੇ ਲਈ ਚੰਗਾ ਵਹੇ,' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਓਂ, 'ਤੂੰ ਜੌ ਹੈਂ, ਸਾਡਾ ਵੈਰ ਦੂਰ ਕਰ, ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਦੂਰ ਕਰ,' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਜੌ ਚੜ੍ਹਾਓ। 'ਜੋ ਸੁਗੰਧੀ, ਅਟੱਲ, ਸਦਾ ਪਾਲਣ ਵਾਲੀ, ਸਾਰੀਆਂ ਜੀਵਾਂ ਦੀ ਮਾਲਕ ਹੈ, ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ ਇੱਥੇ ਸੱਦਦਾ ਹਾਂ, ਹੇ ਲੱਖਮੀ,' ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਗੰਧ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਓਂ, 'ਉਹ ਦਿਵਿਆ ਜਲ, ਜੋ ਦੁੱਧ ਤੋਂ ਬਣੇ, ਜੋ ਅਕਾਸ਼ ਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਸੋਨੇ ਵਰਗੇ ਰੰਗ ਵਾਲੇ, ਯਜਨਾ ਯੋਗ, ਉਹ ਮੰਗਲਮਈ ਜਲ ਸਾਡੇ ਲਈ ਭਲੇ ਤੇ ਦਇਆਲੂ ਹੋਣ।' 'ਇਹ ਅਰਘ ਹੈ, ਨਮਸਕਾਰ,' ਕਹਿ ਕੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਦਿਓ, ਫਿਰ ਉਸੇ ਪਾਤਰ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਕਰੋ, ਤੇ ਪਵਿੱਤਰਤਾ ਵਾਲਾ ਜਲ ਤੇ ਛਾਣਣ ਵਾਲਾ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ। ਫਿਰ, ਪਹਿਲੇ ਪਾਤਰ ਵਿੱਚ ਛਾਣਿਆ ਪਾਣੀ ਰੱਖੋ, ਕੁਸ਼ ਉੱਤੇ ਸਿੱਧਾ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਉੱਤੇ ਕੁਸ਼ ਰੱਖੋ।

ਓਂ ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰੇਬ੍ਯੋऽਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤृਪਿਤਾਮਹੇਭ੍ਯੋ ਯਥਾਨਾਮਸ਼ਰ੍ਮਭ੍ਯਃ ਸਪਤ੍ਨੀਕੇਭ੍ਯਃ ਇਦਮਾਸਨਂ ਸ੍ਵਧਾ ਇਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਾਮੇ ਆਸਨਦਾਨਮ੍ । ਓਂ ਪਿਤॄਨਾਵਾਹਯਿष੍ਯੇ । ਓਂ । ਆਵਾਹਯੇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਓਂ ਉਸ਼ਨ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਾ ਨਿਧੀਮਹ੍ਯੁਸ਼ਨ੍ਤਃ ਸਮਿਧੀਮਹਿ । ਉਸ਼ਨ੍ਨੁ ਸ਼ਤ ਆਵਹ ਪਿਤॄਨ੍ਹਵਿषੇ ਉਤ੍ਤਵੇ । ਓਂ ਆਯਨ੍ਤੁ ਨਃ ਪਿਤਰਃ ਸੌਮ੍ਯਾਸੋऽਗ੍ਨਿष੍ਵਾਤ੍ਤਾਃ ਪਥਿਭਿਰ੍ਦੇਵਯਾਨੈਃ । ਅਸ੍ਮਿਨ੍ਯਜ੍ਞੇ ਸ੍ਵਧਯਾ ਮਦਨ੍ਤੋऽਧਿਬ੍ਰੁਵਨ੍ਤੁ ਤੇਵਨ੍ਤ੍ਵਸ੍ਮਾਨਿਤ੍ਯਾਵਾਹਨਮ੍ । ਓਂ ਅਪਹਤਾ ਸੁਰਾ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਵੇਦਿषਦਃ ਇਤਿ ਤਿਲਵਿਕਿਰਣਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵਵਕ੍ਤ੍ਰਮੇਣ ਸ੍ਥਾਪਿਤਪਾਤ੍ਰੇषੂਦਕਦਾਨਮ੍ । ਓਂ ਤਿਲੋऽਸਿ ਸੋਮਦੇਵਤ੍ਯੋ ਗੋਸਵੋ ਦੇਵਨਿਰ੍ਮਿਤਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਨਮਦ੍ਭਿਃ ਪृਕ੍ਤਃ ਸ੍ਵਧਯਾ ਪਿਤॄਂਲ੍ਲੋਕਾਨ੍ਪ੍ਰੀਣੀਹਿ ਨਃ ਸ੍ਵਾਹਾ ਇਤਿ ਤਿਲਦਾਨਮ੍ ॥ ੧,੨੧੮.

ਓṃ, ਅਮੁਕ ਗੋਤ ਦੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ-ਦਾਦਾ, ਨਾਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ — ਇਹ ਆਸਨ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਆਸਨ ਦੀ ਭੇਟ ਹੈ। ਓṃ, ਮੈਂ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦਾ ਦੇਵਾਂਗਾ। ਓṃ। 'ਸੱਦਾ' ਕਹਿਣ ਤੇ ਜਪੋ: 'ਓṃ, ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦੇ ਹਾਂ, ਚਮਕਦੇ ਹੋਏ; ਅਸੀਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਸੱਦੇ ਹਾਂ, ਜਲਦੇ ਹੋਏ; ਸੌ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਹਵਨ ਲਈ ਲਿਆਓ।' ਓṃ, ਸਾਡੇ ਸੁਮੀ ਪਿਤਰ, ਅਗਨਿਸਵਾਤ, ਦੇਵ ਮਾਰਗਾਂ ਰਾਹੀਂ ਆਉਣ, ਇਸ ਯਜਨ ਵਿਚ ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਅਸ਼ੀਰਵਾਦ ਦੇਣ। ਓṃ, ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਪਿਤਰ ਵੈਦੀ 'ਤੇ ਬੈਠੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਣ — ਇਹ ਤਿਲ ਛਿਟਕਾਉਣ ਹੈ। ਪੂਰਬ ਪਾਸੇ ਰੱਖੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਓ। ਓṃ, ਤੂੰ ਤਿਲ ਹੈਂ, ਸੋਮਾ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ, ਗਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ, ਦੇਵਾਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਪੁਰਾਣੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ; ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸਾਡੀ ਵਾਸਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਕਰ — ਸਵਾਹਾ। ਇਹ ਤਿਲ ਦੀ ਭੇਟ ਹੈ।

ਓਂ ਸ਼ੁਨ੍ਧਨ੍ਤਾਂ ਲੋਕਾਃ ਪਿਤृਸਦਨਾਃ ਪਿਤृਸਦਨਮਸਿ । ਅਧੋਮੁਖਪਾਤ੍ਤ੍ਰਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਨਮ੍ । ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰੇਭ੍ਯੋऽਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤृਪਿਤਾਮਹ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹੇਭ੍ਯਃ ਸਪਤ੍ਨੀਕੇਭ੍ਯ ਏਤਾਨਿ ਗਨ੍ਧਪੁष੍ਪਧੂਪਦੀਪਵਾਸੋਗੁਣਸੋਤ੍ਤਰੀਯਯਜ੍ਞੋਪਵੀਤਾਨਿ ਵਃ ਸ੍ਵਧਾ ਪਿਤृਤੀਰ੍ਥੇਨ ਗਨ੍ਧਾਦਿਦਾਨਮ੍ । ਗਨ੍ਧਾਦਿਦਾਨਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮਸ੍ਤੁ । ਸਂਕਲ੍ਪਸਿਦ੍ਧਿਰਸ੍ਤੁ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਵਚਨਮ੍ । ਏਵਂ ਮਾਤਾਮਹਾਦੀਨਾਮਨੁਜ੍ਞਾਪਨਾਦਿਕਰ੍ਮ । ਓਂ ਯਾਦਿਵ੍ਯੇਤਿਭੂਮਿਸਂਮਾਰ੍ਜਨਮ੍ । ਤਤੋ ਘृਤਾਕ੍ਤਮਨ੍ਨਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੋਪਵੀਤੀ ਪਿਤृਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਮੋਂ ਅਗ੍ਨੌ ਕਰਣਮਹਂ ਕਰਿष੍ਯੇ । ਓਂ ਕੁਰੁष੍ਵੇਤਿ ਤੇਨੋਕ੍ਤੇ ਓਂ ਅਗ੍ਨਯੇ ਕਵ੍ਯਵਾਹਨਾਯ ਸ੍ਵਾਹਾ ਇਤਿ ਆਹੁਤਿਦ੍ਵਯਂ ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਸ੍ਤੇ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਅਵਸ਼ਿष੍ਟਾਨ੍ਨਂ ਪਿਣ੍ਡਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਥਾਪਯਿਤ੍ਵਾ ਅਪਰਮਰ੍ਧਂ ਪਿਤ੍ਰਾਦਿਪਾਤ੍ਰੇ ਮਾਤਾਮਹਾਦਿਪਾਤ੍ਰੇ ਚ ਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੮.

ਓਮ, ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਘਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣ। ਤੁਸੀਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦਾ ਥਾਂ ਹੋ। ਉਲਟੇ ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਛੂਹੋ। ਅਮੁਕ ਗੋਤ ਵਾਲਿਆਂ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਪਰਦਾਦਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਖੁਸ਼ਬੂ, ਫੁੱਲ, ਧੂਪ, ਦੀਵਾ, ਕਪੜੇ ਤੇ ਜਜਯੋਪਵੀਤ ਸਵਧਾ ਸਮੇਤ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹਨ। ਪਿਤਰ ਤੀਰਥ ਦੇ ਜਲ ਨਾਲ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਦਿਕ ਦਿਓ। ਇਹ ਖੁਸ਼ਬੂ ਆਦਿਕ ਦੀ ਭੇਟ ਕਦੇ ਮੁੱਕਣ ਨਾ ਪਾਵੇ। ਮਨੋਰਥ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ। ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਬਾਤ ਹੈ। ਇੰਝ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਅਨੁਮਤੀ ਲਈ ਕਰਮ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਓਮ, 'ਹੇ ਦਿਵ੍ਯ', ਇਹ ਭੂਮੀ ਸਾਫ ਕਰਨ ਦੀ ਰੀਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਘੀ ਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਲੈ ਕੇ, ਜਜਯੋਪਵੀਤ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਪਾ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਕਹੋ: 'ਓਮ, ਮੈਂ ਅੱਗ ਵਿਚ ਕਰਮ ਕਰਾਂਗਾ।' ਜਦ ਉਹ ਆਖੇ 'ਕਰੋ', ਤਾਂ ਕਹੋ: 'ਓਮ, ਅੱਗ ਦੇ ਕਵ੍ਯਵਾਹਨ ਲਈ ਸਵਾਹਾ,' ਤੇ ਦੋ ਆਹੁਤੀਆਂ ਦੇਵ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਦਿਓ। ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਪਿੰਡ ਲਈ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਹੋਰ ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਪਾਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦਿਓ।

ਪਾਤ੍ਰਮੁਦ੍ਰਾਦਿ ਨਿਧਾਯ ਕੁਸ਼ਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਅਧੋਮੁਖਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਪਾਤ੍ਰਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਓਂ ਪृਥਿਵੀਤੇ ਪਾਤ੍ਰਂ ਦ੍ਯੌਰਪਿਧਾਨਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਮੁਖੇ ਅਮृਤੇ ਅਮृਤਂ ਜੁਹੋਮਿ ਸ੍ਵਾਹਾ ਪਾਤ੍ਰਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣਮ੍ । ਇਦਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿਚਕ੍ਰਮੇ ਤ੍ਰੇਧਾ ਨਿਦਧੇ ਪਦਮ੍ । ਸਮੂਢਮਸ੍ਯ ਪਾਂਸੁਰੇ । ਵਿष੍ਣੋ ਹਵ੍ਯਂਰਕ੍ਸ਼ਸ੍ਵ ਇਤ੍ਯਨ੍ਨਮਧ੍ਯੇ ਅਧੋਮੁਖਦ੍ਵਿਜਾਙ੍ਗੁष੍ਠਨਿਵੇਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੨੧੮.

ਪਾਤਰ ਨੂੰ ਰੱਖ ਕੇ, ਮੋਹਰ ਲਾ ਕੇ, ਕੁਸ਼ਾ ਰੱਖੋ। ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਥੱਲੇ ਕਰਕੇ ਪਾਤਰ ਫੜੋ ਤੇ ਪਾਠ ਕਰੋ: 'ਓਮ, ਧਰਤੀ ਤੇਰਾ ਪਾਤਰ ਹੈ, ਅਕਾਸ਼ ਓਹਦਾ ਢੱਕਣ ਹੈ; ਮੈਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਰਪਣ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸਵਾਹਾ।' ਇਹ ਪਾਤਰ ਦੀ ਸੰਸਕਾਰ ਰੀਤ ਹੈ। 'ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਨੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜਗਤ ਨੂੰ ਮਾਪਿਆ, ਉਹ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਲੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਹੇ ਵਿਸ਼ਨੂੰ, ਭੇਟ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰ,' ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਭੋਜਨ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਉਲਟੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਅੰਗੂਠੇ ਨੂੰ ਰੱਖੋ।

ਤਤੋ ਵਿਪਰੀਤੋਪਵੀਤੇਨ ਸਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਘृਤਮਨ੍ਨਂ ਪਿਤ੍ਰਾਦਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪਾਤ੍ਰੇ ਨਿਧਾਯ ਤਦੁਪਰਿ ਭੂਮਿਸਂਲਗ੍ਨਕੁਸ਼ਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਓਂ ਪृਥਿਵੀ ਤੇ ਪਾਤ੍ਰਂ ਇਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਉਤ੍ਤਾਨਾਭ੍ਯਾਂ ਪਾਤ੍ਰਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਓਂ ਇਦਂ ਵਿष੍ਣੋਰਿਤ੍ਯਨ੍ਨੋਪਰਿ ਉਤ੍ਤਾਨਂ ਦ੍ਵਿਜਾਙ੍ਗੁष੍ਠਂ ਨਿਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ । ਓਂ ਅਪਹਤੇਤਿ ਤਿਲਵਿਕਿਰਣਮ੍ । ਭੂਮਿਪਾਤਿਤਵਾਮਜਾਨੁਃ ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰੇਭ੍ਯਃ ਅਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤृਪਿਤਾਮਹੇਭ੍ਯਃ ਸਪਤ੍ਨੀਕੇਭ੍ਯਃ ਏਤਦਨ੍ਨਂ ਸਘृਤਂ ਸਪਾਨੀਯਂ ਸਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਤਿषਿਦ੍ਧਵਰ੍ਜਿਤਂ ਸ੍ਵਧਾ । ਅਨ੍ਨਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪ੍ਯ ਓਂ ਊਰ੍ਜਂ ਵਹਨ੍ਤੀਰਮृਤਂ ਘृਤ ਪਯਃ ਕੀਲਾਲਂ ਪਰਿਸ੍ਤ੍ਰੁਤਂ ਸ੍ਵਧਾਸ੍ਤੁ ਤਰ੍ਪਯਤ ਮੇ ਪਿਤਰਮ੍ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਵਰਿਧਾਰਤ੍ਯਾਗਃ ॥ ੧,੨੧੮.

ਫਿਰ ਉਲਟ ਜਨੇਊ ਪਾ ਕੇ, ਭੋਜਨ, ਘੀ ਤੇ ਸਵਾਦ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਪਿਤਰਾਂ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਪਾਤਰੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ। ਉਸ ਉੱਤੇ ਜ਼ਮੀਨ ਨੂੰ ਛੁੰਨ ਵਾਲੀ ਕੁਸ਼ ਰੱਖੋ। 'ਓਂ, ਧਰਤੀ ਤੇਰਾ ਪਾਤਰ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ ਦੋਹਾਂ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਪਾਤਰ ਫੜੋ। 'ਓਂ, ਇਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਹੈ' ਕਹਿ ਕੇ, ਭੋਜਨ ਉੱਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦਾ ਅੰਗੂਠਾ ਰੱਖੋ। 'ਅਪਹਤ' ਕਹਿ ਕੇ ਤਿਲ ਛਿੜਕੋ। ਖੱਬਾ ਘੁੱਟ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, 'ਅਮੁਕ ਗੋਤ ਦੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ-ਪਿਤਾਮਾ ਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ, ਇਹ ਭੋਜਨ, ਘੀ, ਪਾਣੀ ਤੇ ਸਵਾਦ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਸਵਧਾ ਨਾਲ ਚੜ੍ਹਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ' ਕਹੋ। ਸੰਕਲਪ ਕਰਕੇ, 'ਓਂ, ਪੋਸ਼ਣ ਲੈ ਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਘੀ, ਦੁੱਧ, ਮਿੱਠਾ ਰਸ, ਸਵਧਾ ਹੋਵੇ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਰਾਂ ਨੂੰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਕਰ' ਕਹੋ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਛੱਡੋ।

ਓਂ ਸ਼੍ਰਾਦ੍ਧਮਿਦਮਚ੍ਛਿਦ੍ਰਮਸ੍ਤੁ ਓਂ ਸਙ੍ਕਲ੍ਪਸਿਦ੍ਧਰਸ੍ਤੁ । ਓਂ ਭੂਰ੍ਭੁਵਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਤ੍ਸਵਿਤੁਰ੍ਵਰੇਣ੍ਯਂ ਭਰ੍ਗੋਦੇਵਸ੍ਯ ਧੀਮਹਿ ਧਿਯੋ ਯੋ ਨਃ ਪ੍ਰਚੋਦਯਾਤਿਤਿ ਵਿਸਜਯਿਤ੍ਵਾ ਓਂ ਮਧੁਵਾਤਾ ऋਤਾਯਤੇ ਮਧੁਕ੍ਸ਼ਰਨ੍ਤੁ ਸਿਨ੍ਧਵਃ ਮਾਧ੍ਵੀਰ੍ਨਃ ਸਨ੍ਤ੍ਵੋषਧੀਰ੍ਮਧੁਨਕ੍ਤਮੁਤੋषਸੋ ਮਧੁਤ੍ਪਾਰ੍ਥਿਵਂ ਰਜਃ । ਮਧੁਦ੍ਯੌਰਸ੍ਤੁ ਨਃ ਪਿਤਾ ਮਧੁਮਾਨ੍ਨੋ ਵਨਸ੍ਪਤਿਃ ਮਧੁਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸੂਰ੍ਯੋ ਮਾਧ੍ਵੀਰ੍ਗਾਵੋ ਭਵਨ੍ਤੁ ਨਃ । ਮਧੁ ਮਧੁ ਮਧੁ ਇਤਿ ਜਪਃ ॥ ੧,੨੧੮.

ਓਂ, ਇਹ ਸ੍ਰਾਦ੍ਹ ਨਿਰਵਿਗਨ ਹੋਵੇ। ਓਂ, ਸੰਕਲਪ ਪੂਰਾ ਹੋਵੇ। ਓਂ, ਭੂ, ਭਵ, ਸਵ — ਅਸੀਂ ਸਵਿਤਾ ਦੇ ਚਾਨਣ ਨੂੰ ਧਿਆਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਉਹ ਸਾਡੀ ਬੁੱਧੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਦੇਵੇ। ਭੋਜਨ ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ, 'ਮਿੱਠੀ ਹਵਾ ਵਹੇ, ਦਰਿਆ ਮਿੱਠਾ ਵਹੇ, ਔਸ਼ਧੀਆਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ, ਰਾਤਾਂ ਤੇ ਸਵੇਰ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ, ਧਰਤੀ ਦੀ ਧੂੜ ਮਿੱਠੀ ਹੋਵੇ, ਅਸਮਾਨ ਸਾਡਾ ਪਿਤਾ ਹੋਵੇ, ਰੁੱਖ ਮਿੱਠੇ ਹੋਣ, ਸੂਰਜ ਮਿੱਠਾ ਹੋਵੇ, ਗਾਂਵਾਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋਣ' ਕਹੋ। 'ਮਿੱਠਾ, ਮਿੱਠਾ, ਮਿੱਠਾ' ਜਪੋ।

ਤਤੋ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਕ੍ਰਮੇਣ ਜਲਗਣ੍ਡੂषਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ਸਵ੍ਯਾਹृਤਿਕਾਂ ਗਾਯਤ੍ਤ੍ਰੀਂ ਮਧੁਵਾਤੇਤਿਤ੍ਰ੍ਯृਚਂ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਓਂ ਰੁਚਿਤਂ ਭਵਦ੍ਭਿਰਿਤਿ ਦੇਵਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਪ੍ਰਸ਼੍ਰਃ । ਸੁਰੁਚਿਤਮਿਤਿ ਤੇਨੋਕ੍ਤੇ ਓਂ ਸ਼ੇषਮਨ੍ਨਮਿਤਿ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਃ । ਇष੍ਟੈਃ ਸਹ ਭੋਜਨਮ੍ । ਪਿਤ੍ਰਾਦਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਵਾਮੋਪਵੀਤੇਨ ਓਂ ਤृਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਥ ਇਤਿ ਪ੍ਰਸ਼੍ਰਃ । ਓਂ ਤृਪ੍ਤਾਃ ਸ੍ਮ ਇਤਿ ਤੇਨੋਕ੍ਤੇ ਭੂਮ੍ਯਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਮਣ੍ਡਲਚਤੁष੍ਕੋਣਂ ਤਿ ਲਵਿਕਿਰਣਮ੍ ॥ ੧,੨੧੮.

ਫਿਰ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੀ ਰੀਤ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੂੰਹ ਧੋਣ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿਓ। ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਂਗ, ਗਾਇਤਰੀ ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ 'ਮਧੁ ਵਾਤ' ਵਾਲੀ ਤਿੰਨ ਰਿਕਾਵਾਂ ਜਪੋ। 'ਓਮ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਵੇ' — ਇਹ ਦੇਵਤਾ-ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਭੇਟ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਕਹੇ 'ਸਾਨੂੰ ਪਸੰਦ ਆਇਆ', ਤਾਂ ਕਹੋ: 'ਬਚਿਆ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ' — ਇਹ ਭੇਟ ਹੈ। ਆਪਣੀਆਂ ਇੱਛਾ ਵਾਲੀਆਂ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਭੋਜਨ ਕਰੋ। ਪਿਤਰਾਂ ਲਈ, ਜਨੇਊ ਖੱਬੇ ਮੋਢੇ ਉੱਤੇ ਰੱਖ ਕੇ, ਕਹੋ: 'ਤੁਸੀਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ' — ਇਹ ਭੇਟ ਹੈ। ਜਦ ਉਹ ਕਹਣ 'ਅਸੀਂ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋ ਗਏ', ਤਾਂ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕੋ, ਗੋਲ ਤੇ ਚੌਕੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਬਣਾਓ, ਤੇ ਤਿਲ ਛਿੜਕੋ।

ਓਂ ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰ ! ਅਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤਃ ! ਅਮੁਕਦੇਵਦਰ੍ਸ਼ਨ੍ ! ਸਪਤ੍ਨੀਕ ! ਏਤਤ੍ਤੇ ਪਿਣ੍ਡਾਸਨਂ ਸ੍ਵਧਾ । ਇਤ੍ਥਂ ਰੇਖਾਮਧ੍ਯੇ ਪਿਤਾਮਹਾਯ ਖਵ੍ਯਾਹृਤਿਕਾਂ ਗਾਯਤ੍ਤ੍ਰੀਂ ਮਧੁਵਾਤੇਤਿ ਤ੍ਰਰ੍ਜਪਨ੍ਨਨ੍ਨਂ ਸਾਜ੍ਯਂ ਪਿਣ੍ਡਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਕੁਸ਼ੋਪਰਿ ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰ ਅਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤਃ ! ਅਮੁਕਦੇਵਸ਼੍ਰਮਨ੍ ! ਸਪਤ੍ਨੀਕ ਏष ਪਿਣ੍ਡਸ੍ਤੇ ਸ੍ਵਧਾ । ਇਤ੍ਥਂ ਰੇਖਾਮਧ੍ਯੇ ਪਿਤਾਮਹਾਯ । ਤਤਃ ਸਵ੍ਯਾਹृਤਿਕਾਂ ਗਾਯਤ੍ਤ੍ਰੀਂ ਮਧੁਵਾਤੇਤਿ ਤ੍ਰਿਰ੍ਜਂਪਨ੍ਪਿਣ੍ਡਵਿਕਿਰਣਂ ਪਿਣ੍ਡਾਨ੍ਤਿਕੇ । ਓਂ ਲੇਪਭੁਜਃ ਪ੍ਰੀਯਨ੍ਤਮਿਤਿ ਸ੍ਤਰਣ੍ਕੁਸ਼ੇषੁ ਹਸ੍ਤਮਾਰ੍ਜਨਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲਿਤਪਿਣ੍ਡੋਦਕੇਨ ਓਂ ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰ ! ਅਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤਃ ! ਅਮੁਕਸ਼ਰ੍ਮਨ੍ ਸਪਤ੍ਨੀਕ ਏਤਤ੍ਤੇ ਜਲਮਵਨੇਕ੍ਸ਼੍ਵ ਯੇ ਚਾਤ੍ਰਤ੍ਵਾਮਨੁਜਾਸ਼੍ਚ ਤ੍ਵਾਮਨੁ ਤਸ੍ਮੈ ਤੇਸ੍ਵਧੇਤਿ ਪਿਤृਪਿਣ੍ਡਸੇਚਨਮ੍ । ਪਿਣ੍ਡਪਾਤ੍ਰਮਧੋਮੁਖਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਬਦ੍ਧਾਞ੍ਜਲਿਃ ਓਂ ਪਿਤਰੋ ਮਾਦਯਧ੍ਵਂ ਯਥਾਭਾਗਮਾਵृषਾਯਧ੍ਵਮਿਤਿ ਜਪੇਤ੍ । ਅਪਃ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਵਾਮੇਨ ਪਰਾਵृਤ੍ਤ੍ਯ ਉਦਙ੍ਮੁਖਃ ਪ੍ਰਾਣਾਂਸ੍ਤ੍ਰਿਃ ਸਂਯਮ੍ਯ षਡ੍ਭ੍ਯ ऋਤੁਭ੍ਯੋ ਨਮਃ ਇਤਿ ਜਪਃ ॥ ੧,੨੧੮.

ਓਮ, ਅਮੁਕ ਗੋਤ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਅਮੁਕ ਦੇਵਸ਼ਰਮਣ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਤੁਹਾਡੀ ਪਿੰਡਾ ਦੀ ਥਾਂ ਹੈ, ਸਵਧਾ ਸਮੇਤ। ਇੰਝ ਲਕੀਰ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਤਾਮਾ ਲਈ, ਗਾਇਤਰੀ ਅਤੇ 'ਮਧੁ ਵਾਤ' ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਪੋ, ਘਿਉ ਵਾਲਾ ਭੋਜਨ ਪਿੰਡ ਬਣਾਓ ਤੇ ਕੁਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਰੱਖੋ, ਕਹਿ ਕੇ: 'ਅਮੁਕ ਗੋਤ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਅਮੁਕ ਸ਼ਰਮਣ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪਿੰਡ ਹੈ, ਸਵਧਾ ਸਮੇਤ।' ਫਿਰ, ਲਕੀਰ ਵਿਚਕਾਰ ਪਿਤਾਮਾ ਲਈ, ਗਾਇਤਰੀ ਅਤੇ 'ਮਧੁ ਵਾਤ' ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਪੋ, ਪਿੰਡ ਦੇ ਕੋਲ ਪਿੰਡ ਛਿੜਕੋ। 'ਓਮ, ਜੋ ਖਾਂਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਣ', ਕੁਸ਼ਾ ਉੱਤੇ ਹੱਥ ਪੂੰਝੋ, ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਧੋਵੋ, ਤੇ ਕਹੋ: 'ਅਮੁਕ ਗੋਤ, ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ, ਅਮੁਕ ਸ਼ਰਮਣ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਪਾਣੀ ਹੈ; ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਵਧਾ ਮਿਲੇ।' ਪਿੰਡ ਵਾਲਾ ਭਾਂਡਾ ਉਲਟਾ ਰੱਖੋ, ਹੱਥ ਜੋੜੋ ਤੇ ਕਹੋ: 'ਪਿਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਵੋ ਤੇ ਵਧੋ।' ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਛੂਹੋ, ਮੂੰਹ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਰ ਲਵੋ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਸਾਹ ਰੋਕੋ ਤੇ ਜਪੋ: 'ਛੇ ਰੁੱਤਾਂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।'

ਵਾਮੇਨੈਵ ਪਰਾਵृਤ੍ਯ ਪੁष੍ਪਦਾਨਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਤਞ੍ਚਾਰਿष੍ਟਞ੍ਚਾਸ੍ਤੁ ਮੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਪੁष੍ਟਿਦृ । ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਾਮੁਖਃ ਅਮੀ ਮਦਨ੍ਤਃ ਪਿਤਰੋ ਯਥਾਭਾਗਮਾਵृषਾਯਿषਤ ਇਤਿ ਜਪਃ । ਵਾਸਃ ਸ਼ਿਥਿਲੀਕृਤ੍ਵਾਞ੍ਜਲਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਓਂ ਨਮੋ ਵਃ ਪਿਤਰੋ ਨਮੋ ਵਃ ਇਤਿ ਜਪਃ । ਗृਹਾਨ੍ਨਃ ਪਿਤਰੋ ਦਤ੍ਤ ਇਤਿ ਗृਹਵੀਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਤਤਃ ਸਦਾ ਵਃ ਪਿਤਰੋ ਦ੍ਵੇष੍ਮ ਇਤਿ ਵੀਕ੍ਸ਼੍ਯ ਏਤਦ੍ਵਃ ਪਿਤਰੋ ਵਾਸ ਇਤ੍ਯੁਚ੍ਚਾਰ੍ਯ ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰ ਏਤਤ੍ਤੇ ਵਾਸਃ ਸ੍ਵਧਾ ਇਤਿ ਸੂਤ੍ਰਦਾਨਮ੍ । ਵਾਮੇਨ ਪਾਣਿਨਾ ਉਦਕਪਾਤ੍ਰਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਊਰ੍ਜਂ ਵਹਨ੍ਤੀਰਮृਤਂ ਘृਤਂ ਪਯਃ ਇਤ੍ਯਾਦਿ ਪਿਣ੍ਡੋਪਰਿ ਧਾਰਾਤ੍ਯਾਗਃ ॥ ੧,੨੧੮.

ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਮੁੜ ਕੇ ਫੁੱਲ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ ਤੇ ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਸਤੇ ਹੋਣ। ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਜਪੋ: 'ਸਾਡੇ ਪਿਤਰ ਆਪਣੇ ਹਿੱਸੇ ਅਨੁਸਾਰ ਖੁਸ਼ ਹੋਣ।' ਕਪੜਾ ਢੀਲਾ ਕਰਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜੋ ਤੇ ਜਪੋ: 'ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਪਿਤਰੋ, ਤੁਹਾਡਾ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ।' 'ਪਿਤਰੋ, ਸਾਡੀ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਕਬੂਲ ਕਰੋ'—ਇਹ ਘਰ ਦੀ ਝਲਕ ਹੈ। ਫਿਰ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਜਪੋ: 'ਪਿਤਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਇੱਥੇ ਵੱਸੋ।' ਵੇਖਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕਹੋ: 'ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਵਾਸਾ ਹੈ, ਪਿਤਰੋ,' ਤੇ ਉਚਾਰੋ: 'ਅਮੁਕ ਗੋਤ੍ਰ, ਇਹ ਤੁਹਾਡਾ ਵਾਸਾ ਹੈ, ਸਵਧਾ ਨਾਲ'—ਇਹ ਕਪੜੇ ਦੀ ਭੇਟ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਦਾ ਭਾਂਡਾ ਲੈ ਕੇ ਪਿੰਡ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛੱਡੋ ਤੇ ਜਪੋ: 'ਪੋਸ਼ਣ ਵਾਲੀ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ, ਘੀ, ਦੁੱਧ' ਆਦਿ।

ਓਂ ਇਤ੍ਥਂ ਮਾਤਾਮਹਾਦਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਨਾਮਾਚਮਨਮ੍ । ਓਂ ਸੁਸੁਪ੍ਰੋਕ੍ਸ਼ਿਤਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਭੂਮ੍ਯਭ੍ਯੁਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ । ਓਂ ਅਪਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਵਾਃ ਸਰ੍ਵਮਪ੍ਸੁ ਪ੍ਰਤਿष੍ਠਿਤਮ੍ । ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯ ਕਰੇ ਨ੍ਯਸ੍ਤਾਃ ਸ਼ਿਵਾ ਆਪੋ ਭਵਨ੍ਤੁ ਨਃ । ਸ਼ਿਵਾ ਆਪਃ ਸਨ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਸ੍ਤੇ ਜਲਦਾਨਮ੍ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਵਸਤਿਪੁष੍ਪੇषੁ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਵਸਤਿ ਪੁष੍ਕਰੇ । ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਰ੍ਵਸਤਿ ਗੋष੍ਠੇषੁ ਸੌਮਨਸ੍ਯਂ ਸਦਾਸ੍ਤੁ ਤੇ । ਸੌਮਨਸ੍ਯਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਪੁष੍ਪਦਾਨਮ੍ । ਅਕ੍ਸ਼ਤਂ ਚਾਸ੍ਤੁ ਮੇ ਪੁਣ੍ਯਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਪੁष੍ਟਿਰ੍ਧृਤਿਸ਼੍ਚ ਮੇ । ਯਦ੍ਯਚ੍ਛ੍ਰੇਯਸ੍ਕਰਂ ਲੋਕੇ ਤਤ੍ਤਦਸ੍ਤੁ ਸਦਾ ਮਮ । ਓਂ ਅਕ੍ਸ਼ਤਞ੍ਚਾਰਿष੍ਟਞ੍ਚਾਸ੍ਤੁ ਇਤਿ ਯਵਤਣ੍ਡੁਲਦਾਨਮ੍ ॥ ੧,੨੧੮.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਆਚਮਨ ਲਈ ਪਾਣੀ ਦਿਓ। 'ਓਮ, ਪਾਣੀ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛਿੜਕਿਆ ਹੋਵੇ'—ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕੋ। 'ਓਮ, ਦੇਵਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਸਭ ਕੁਝ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ।' 'ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਸਾਡੇ ਲਈ'। 'ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀ ਹੋਵੇ'—ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਦੀ ਭੇਟ ਹੈ। 'ਲਕਸ਼ਮੀ ਫੁੱਲਾਂ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਕਮਲ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ, ਲਕਸ਼ਮੀ ਗੋਸ਼ਾਲਾ ਵਿਚ ਵੱਸਦੀ ਹੈ; ਤੇਰੇ ਲਈ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੁਖ ਹੋਵੇ।' 'ਸੁਖ ਹੋਵੇ'—ਇਹ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਭੇਟ ਹੈ। 'ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਪਵਿੱਤਰਤਾ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਢਿੱਲ ਹੋਣ।' 'ਜੋ ਕੁਝ ਸੰਸਾਰ ਵਿਚ ਭਲਾ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਵੇ।' 'ਓਮ, ਅਖੰਡ ਚਾਵਲ ਤੇ ਅਰਿਸ਼ਟਾ ਮੇਰੇ ਲਈ ਹੋਣ'—ਇਹ ਜੌ ਤੇ ਚਾਵਲ ਦੀ ਭੇਟ ਹੈ।

ਅਮੁਕਗੋਤ੍ਰਾਣਾਮਸ੍ਮਤ੍ਪਿਤृਪਿਤਾਮਹਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਨਾਂ ਸਪਤ੍ਨੀਕਾਨਾਮਿਦਮਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਕਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਪਿਤ੍ਰਾਦਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਹਸ੍ਤੇ ਤਿਲਜਲਦਾਨਮ੍ । ਅਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੋ ਵਦੇਤ੍ । ਏਤਨ੍ਮਾਤਾਮਹਾਦੀਨਾਮਕ੍ਸ਼ਯ੍ਯਮਾਸ਼ਿषਃ । ਓਂ ਅਘੋਰਾਃ ਪਿਤਰਃ ਸਨ੍ਤੁ ਗੋਤ੍ਰਂ ਨੋ ਵਰ੍ਧਤਾਂਦਾਤਾਰੋ ਨੋऽਭਿਵਰ੍ਧਨ੍ਤਾਂ ਵੇਦਾਃ ਸਨ੍ਤਤਿਰੇਵ ਚ । ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਾ ਚ ਨੋ ਮਾ ਵ੍ਯਗਮਦ੍ਬਹੁਦੇਯਞ੍ਚ ਨੋऽਸ੍ਤ੍ਵਿਤਿ । ਅਨ੍ਨਞ੍ਚ ਨੋ ਬਹੁ ਭਵੇਦਤਿਥੀਂਸ਼੍ਚ ਲਭੇਮਹਿ । ਯਾਚਿਤਾਰਸ਼੍ਚ ਨਃ ਸਨ੍ਤੁ ਮਾ ਚ ਯਾਚਿष੍ਮ ਕਞ੍ਚਨ । ਏਤਾਃ ਸਤ੍ਯਾਸ਼ਿषਃ ਸਨ੍ਤੁ ॥ ੧,੨੧੮.

ਇਹ ਭੋਜਨ, ਪਾਣੀ ਆਦਿਕ ਦੀ ਭੇਟ, ਸਾਡੇ ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗੋਤ੍ਰ ਦੇ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ, ਸਦਾ ਚਲਦੀ ਰਹੇ—ਇਸ ਨੀਤ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਪਾਣੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਕਹੇ, "ਇਹ ਹੋਵੇ।" ਇਹ ਅਸੀਸ ਮਾਤਾ-ਪੱਖੀ ਪੂਰਵਜਾਂ ਲਈ ਵੀ ਅਟੱਲ ਰਹੇ। ਓਮ: ਪਿਤਰ ਸਦਾ ਦਇਆਲੂ ਰਹਿਣ, ਸਾਡਾ ਵੰਸ ਵਧੇ, ਸਾਡੇ ਦਾਤਾ ਵਧਣ, ਵੇਦ ਸਦਾ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣ, ਸਾਡੀ ਸ਼ਰਧਾ ਕਦੇ ਘਟੇ ਨਾ, ਅਸੀਂ ਵਧ ਚੜ੍ਹ ਕੇ ਦਾਨ ਕਰੀਏ, ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਭੋਜਨ ਘਣੇ ਹੋਣ, ਸਾਨੂੰ ਮਹਿਮਾਨ ਮਿਲਣ, ਸਾਡੇ ਘਰ ਕਦੇ ਮੰਗਤੇ ਨਾ ਹੋਣ, ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਕੋਲੋਂ ਕੁਝ ਨਾ ਮੰਗੀਏ। ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਅਸੀਸਾਂ ਸੱਚ ਹੋਣ।

ਸੌਮਨਸ੍ਯਮਸ੍ਤੁ । ਅਸ੍ਤ੍ਵਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਦਤ੍ਤਪਿਣ੍ਡਸ੍ਥਾਨੇ ਅਰ੍ਘ੍ਯਾਰ੍ਥਪਵਿਤ੍ਰਮੋਚਨਮ੍ । ਕੁਸ਼ਪਵਿਤ੍ਰਂ ਗृਹੀਤ੍ਵਾਤੇਨ ਕੁਸ਼ੇਨ ਪਿਤ੍ਰਾਦਿਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਂ ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਵਧਾਂ ਵਾਚਯਿष੍ਯੇਓਂ ਵਾਚ੍ਯਤਾਂੋਂ ਪਿਤृਪਿਤਾਮਹੇਭ੍ਯੋ ਯਥਾਨਾਮਸ਼ਰ੍ਮਭ੍ਯਃ ਸਪਤ੍ਨੀਕੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਵਧੋਚ੍ਯਤਾਮ੍ । ਅਸ੍ਤੁਸ੍ਵਧਾ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤੇ ਊਰ੍ਜਂ ਵਹਨ੍ਤੀਰਮृਤਂ ਘृਤਮਿਤਿ ਪਿਣ੍ਡੋਪਰਿ ਵਾਰਿਧਾਰਾਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ॥ ੧,੨੧੮.

ਸਭ ਨੂੰ ਚੰਗਾ ਮਨ ਰਹੇ। "ਇਹ ਹੋਵੇ" ਆਖਣ ਉਪਰੰਤ, ਜਿੱਥੇ ਪਿੰਡ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਥੇ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਲਈ ਕੁਸ਼ਾ ਦੀ ਪਵਿੱਤਰ ਘਾਸ ਲੈ ਕੇ, ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਥਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਛੂਹ ਕੇ, ਸਵਧਾ ਦੀ ਉਚਾਰਣ ਕਰੀਦੀ ਹੈ: "ਓਮ, ਅਮੁਕ ਗੋਤ੍ਰ ਦੇ, ਅਮੁਕ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਪਿਤਾ, ਦਾਦਾ, ਪਰਦਾਦਿਆਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ ਲਈ ਸਵਧਾ।" "ਸਵਧਾ ਹੋਵੇ" ਆਖਣ ਤੇ, "ਤੁਸੀਂ ਪੋਸ਼ਣ, ਅਮਰਤਾ, ਘਿਉ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦੇ ਹੋ" ਆਖਦੇ ਹੋਏ, ਪਿੰਡ ਉੱਤੇ ਘਿਉ ਮਿਲਿਆ ਪਾਣੀ ਵਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।