ਉਪਵੀਤੀ ਬਦ੍ਧਸ਼ਿਖਃ ਸਮ੍ਯਗਾਚਮ੍ਯ ਵਾਗ੍ਯਤਃ । ਉਰੁਂ ਰਾਜੇਤ੍ਯृਚਾ ਤੋਯਮੁਪਸ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸ਼ਿਣਮ੍ ॥ ੧,੨੧੪.
ਜਦੋਂ ਜਨੇਊ ਠੀਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਚੋਟੀ ਬੰਨ੍ਹੀ ਹੋਵੇ, ਚੁੱਪ ਰਹਿ ਕੇ ਆਚਮਨ ਕਰ ਲਿਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ 'ਉਰੁੰ ਰਾਜੇਤ' ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਪਰਿਕ੍ਰਮਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਆਵਰ੍ਤਯੇਤ੍ਤਦੁਦਕਂ ਯੇ ਤੇ ਸ਼ਤਮਿਤਿਤ੍ਰ੍ਯृਚਾ ॥ ੧,੨੧੪.
'ਯੇ ਤੇ ਸ਼ਤਮ' ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਘੁੰਮਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਓਂ ਉਰੁਂ ਹਿ ਰਾਜਾ ਵਰੁਣਸ਼੍ਚਕਾਰ ਸੂਰ੍ਯਾਯ ਪਨ੍ਥਾਨਮਨ੍ਵੇਤ ਵਾ । ਪ੍ਰਤਿਧਾਤਾ ਚ ਵਕ੍ਤਾਰਸ੍ਤਾਹृਦਯਾਵਿਪਸ਼੍ਚਿਤ੍ । ਨਮੋऽਗ੍ਨ੍ਯਰੁਣਾਯਾ ਭਿष੍ਟੁਤੋਵਰੁਣਸ੍ਯ ਪਾਸ਼ਃ । ਵਰੁਣਾਯ ਨਮਃ ॥ ੧,੨੧੪.
ਓਮ। ਰਾਜਾ ਵਰੁਣ ਨੇ ਸੂਰਜ ਲਈ ਚੌੜਾ ਰਾਹ ਬਣਾਇਆ; ਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬੋਲੇ ਵਾਲੇ, ਜੋ ਦਿਲੋਂ ਸਮਝਦਾਰ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਦੇ ਹਨ। ਅੱਗ ਅਤੇ ਅਰੁਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੋ ਸਾਰੇ ਵਲੋਂ ਸਲਾਹੀਏ ਹਨ; ਵਰੁਣ ਦੇ ਫਾਹੇ ਖੁਲ ਜਾਣ। ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ।
ਓਂ ਯੇ ਤੇ ਸ਼ਤਂ ਵਰੁਣਯੇ ਸਹਸ੍ਰਂ ਯਜ੍ਞਿਯਾਃ ਪਾਸ਼ਾ ਵਿਤਤਾ ਮਹਾਨ੍ਤਃ । ਤੇਭਿਰ੍ਨੋ ਅਦ੍ਯ ਸਵਿਤੋਤ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿਸ਼੍ਵੇ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤੁ ਮਰੁਤਃ ਸ੍ਵਰ੍ਕਾਃ ਸ੍ਵਾਹਾ । ਸੁਮਿਤ੍ਰਿਯਾਨ ਇਤ੍ਯਬਞ੍ਜਲਿਮਾਕृਤ੍ਯੋਤ੍ਤਰੇਣ ਤੋਯਂ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਰਾਜ੍ਯ ਚੈਵ ਵਿਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਓਂ ਸੁਮਿਤ੍ਰਿਯਾ ਨ ਆਪ ਓषਧਯਃ ਸਨ੍ਤੁ । ਦੁਰ੍ਮਿਤ੍ਰਿਯਾਸ੍ਤਸ੍ਮੈ ਸਨ੍ਤੁ ਯੋऽਸ੍ਮਾਨ੍ਦ੍ਵੇष੍ਟਿ ਯਞ੍ਚ ਵਯਂ ਦ੍ਵਿष੍ਮਃ ॥ ੧,੨੧੪.
ਪਾਦੌ ਕਟਿਂ ਚੈਵ ਪੂਰ੍ਵਂ ਮृਦ੍ਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਃ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਹਸ੍ਤਾ ਵਾਚਮ੍ਯ ਨਮਸ੍ਕृਤ੍ਯ ਜਲਂ ਤਤਃ ॥ ੧,੨੧੪.
ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੈਰ ਤੇ ਕਮਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਧੋਣਾ, ਫਿਰ ਹੱਥ ਧੋ ਕੇ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਲੈਣਾ।
ਓਂ ਇਦਂ ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵਿਚਕ੍ਰਮੇ ਤ੍ਰੇਧਾ ਨਿਧੇ ਪਦਂ ਸਮੂਢਮਸ੍ਯ ਪਾਂਸੁਰੇ । ਮਹਾਵ੍ਯਾਹृਤਿਭਿਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦਾਚਾਮੇਤ੍ਪ੍ਰਯਤੋऽਪਿ ਸਨ੍ ॥ ੧,੨੧੪.
ਓਮ। ਵਿਸ਼ਣੂ ਨੇ ਇਹ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤਿੰਨ ਕਦਮਾਂ ਵਿੱਚ ਤੈਅ ਕੀਤਾ; ਉਸਦੇ ਤਿੰਨ ਪੈਰ ਧੂੜ ਵਿੱਚ ਰੁਲ ਗਏ ਹਨ। ਫਿਰ ਮਹਾ-ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਮਾਰ੍ਜਯੇਦ੍ਵੈ ਮृਦਾਙ੍ਗਾਨਿ ਇਦਂ ਵਿष੍ਣੁਰਿਤਿ ਤ੍ਵृਚਾ । ਭਾਸ੍ਕਰਾਭਿਮੁਖੋ ਮਜ੍ਜੇਦਾਪੋ ਅਸ੍ਮਾਨਿਤਿਤ੍ਯृਚਾ ॥ ੧,੨੧੪.
ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਅੰਗਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਕਰਦੇ ਹੋਏ 'ਇਦੰ ਵਿਸ਼ਣੁਰਿਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੋ, ਤੇ ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਦੇ ਹੋਏ 'ਆਪੋ ਅਸਮਾਨਿਤੀ' ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੋ।
ਓਂ ਆਪੋ ਅਸ੍ਮਾਨ੍ਮਾਤਰਃ ਸ਼ੁਨ੍ਧਯਨ੍ਤੁ ਘृਤੇਨ ਨੋ ਘृਤष੍ਵਃ ਪੁਨਨ੍ਤੁ । ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਹਿ ਰਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਹਨ੍ਤਿ ਦੇਵੀਰੁਦਿਦਾਭ੍ਯਃ ਸ਼ੁਚਿਰਾਪੂਤ ਏਮਿ ॥ ੧,੨੧੪.
ਓਮ। ਪਾਣੀਆਂ, ਜੋ ਸਾਡੀਆਂ ਮਾਵਾਂ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ; ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਘਿਉ ਨਾਲ ਧੋਣ ਤੇ ਘਿਉ ਵਾਂਗ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਣ। ਦੇਵੀ ਪਾਣੀਆਂ ਸਾਰੀ ਮੈਲ ਲੈ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਮੈਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਕਰਦਾ ਹਾਂ।
ਤਤੋऽਵृਘृष੍ਯ ਪਾਤ੍ਰਾਣਿ ਨਿਮਜ੍ਯੋਨ੍ਮਜ੍ਯ ਵੈ ਸ਼ਨੈਃ । ਗੋਮਯੇਨ ਵਿਲਿਪ੍ਯਾਥ ਮਾਨਸ੍ਤੋਕ ਇਤ੍ਯृਚਾ ॥ ੧,੨੧੪.
ਫਿਰ, ਬਿਨਾਂ ਹੱਥ ਲਾਏ, ਬਰਤਨਾਂ ਨੂੰ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋ ਕੇ ਕੱਢੋ, ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਲਪੇਟੋ ਤੇ 'ਮਾਨਸਤੋਕ' ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੋ।
ਓਂ ਮਾਨਸ੍ਤੋਕੇ ਤਨਯੇ ਮਾ ਨ ਆਯੁषਿ ਮਾ ਨੋ ਗੋषੁ ਮਾ ਨੋ ਅਸ਼੍ਵੇषੁ ਰੀਰਿषਃ । ਮਾ ਨੋ ਵੀਰਾਨ੍ਰੁਦ੍ਰਭਾਮਿਨੋऽਬਧੀਰ੍ਹਵਿष੍ਮਨ੍ਤਃ ਸਦਮਿਤ੍ਵਾ ਹਵਾਮਹੇ ॥ ੧,੨੧੪.
ਓਮ। ਸਾਡੇ ਬੱਚਿਆਂ, ਉਮਰ, ਗਾਂਵਾਂ ਜਾਂ ਘੋੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਘਾਟ ਨਾ ਆਵੇ; ਰੁਦਰ ਸਾਡੇ ਵਿਰੋਧੀ ਬੀਰਿਆਂ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵੇ। ਅਸੀਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਤੇਰੀ ਅਰਾਧਨਾ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਹੇ ਹਵਨ ਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ।
ਤਤੋऽਭਿषਿਞ੍ਚੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ੍ਤੁ ਵਰੁਣੈਸ੍ਤੁ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਇਮਂਮੇ ਵਰੁਣੇ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਤ੍ਵਨ੍ਨਃ ਸਤ੍ਵਨ੍ਨ ਇਤ੍ਯਪਿ ॥ ੧,੨੧੪.
ਫਿਰ, ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ; 'ਇਮੰ ਮੇ ਵਰੁਣੇ ਦੁਵਾਭਿਆੰ', ਅਤੇ 'ਤਵੰਨਹ ਸਤਵੰਨ' ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ।
ਆਪੋ ਤ੍ਵਨ੍ਤੁਮਸੀਤਿ ਚ ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤ੍ਵਵਭृਤੇਤਿ ਚ । ਓਂ ਇਮਂਮੇ ਵਰੁਣ ਸ਼੍ਰੁਧੀਹਵਮਦ੍ਯਾ ਚ ਮृਡਯਤ੍ਵਾ ਮਵਸ੍ਯੁਰਾਚਕੇ ॥ ੧,੨੧੪.
'ਆਪੋ ਤਵੰਤੁਮਸੀਤੀ' ਅਤੇ 'ਮੁੰਚੰਤੁ ਅਵਭ੍ਰਿਤੇਤੀ' ਪੜ੍ਹੋ, ਫਿਰ: 'ਓਮ। ਹੇ ਵਰੁਣ, ਮੇਰੀ ਅਰਦਾਸ ਸੁਣ; ਅੱਜ ਮਿਹਰ ਕਰ ਤੇ ਮੈਨੂੰ ਰਾਹਤ ਦੇ, ਮੈਂ ਤੇਰੀ ਕਿਰਪਾ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ।'
ਅਭਿषਿਚ੍ਯ ਤਥਾਤ੍ਮਾਨਂ ਨਿਮਜ੍ਯਾਚਮ੍ਯ ਵੈ ਪੁਨਃ । ਦਰ੍ਭੇਣ ਪਾਯਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਰਲਿਙ੍ਗੈਃ ਪਾਵਨੈਰਿਮੈਃ ॥ ੧,੨੧੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਫਿਰ ਡੁੱਬ ਕੇ, ਦੁਬਾਰਾ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ, ਤੇ ਦਰਭਾ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਰੂਪ-ਰਹਿਤ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਛਿੜਕਾਅ ਕਰਨਾ।
ਆਪੋਹਿष੍ਠੇਤਿ ਤਿਸृਭਿਰਿਦਮਾਪੋ ਹਵਿष੍ਮਤੀਃ । ਦੇਵੀਰਾਪ ਇਤਿ ਦ੍ਵਾਭ੍ਯਾਂ ਆਪੋਦੇਵਾ ਇਤਿ ਤ੍ਰ੍ਯृਚਾ ॥ ੧,੨੧੪.
'ਆਪੋ ਹਿਸ਼ਠ' ਵਾਲੀਆਂ ਤਿੰਨ ਮੰਤ੍ਰਾਂ, ਫਿਰ 'ਇਦਮ ਆਪੋ ਹਵਿਸ਼ਮਤੀ' ਪੜ੍ਹੋ, 'ਦੇਵੀਰ ਆਪ' ਦੋ ਵਾਰੀ, ਤੇ 'ਆਪੋ ਦੇਵਾ' ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪੜ੍ਹੋ।
ਦ੍ਰੁਪਦਾਦਿਵ ਇਤਿ ਚ ਸ਼ਨ੍ਨੋ ਦੇਵੀਰਪਾਂ ਰਸਃ । ਆਪੋ ਦੇਵੋ ਪਾਵਮਾਨ੍ਯਃ ਪੁਨਨ੍ਤ੍ਵਾਦ੍ਯਾ ऋਚੋ ਨਵ ॥ ੧,੨੧੪.
'ਦ੍ਰੁਪਦਾਦਿਵ' ਪੜ੍ਹੋ, 'ਸ਼ੰ ਨੋ ਦੇਵੀਰ ਆਪਾਂ ਰਸ' ਪੜ੍ਹੋ, ਤੇ 'ਆਪੋ ਦੇਵੋ ਪਾਵਮਾਨਯਹ ਪੁਨੰਤੁ' ਪੜ੍ਹੋ, ਕੁੱਲ ਨੌ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਣੇ ਹਨ।
ਚਿਤ੍ਪਤਿਰ੍ਮੇਤਿ ਚ ਸ਼ਨੈਃ ਪ੍ਲਾਵ੍ਯਾਤ੍ਮਨਂ ਸਮਾਹਿਤਃ । ਹਿਰਣ੍ਯਵਰ੍ਣਾ ਇਤਿ ਚ ਪਾਵਮਾਨ੍ਯਸ੍ਤਥਾ ਪਰਾਃ ॥ ੧,੨੧੪.
ਫਿਰ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ, ਆਦਮੀ ਨੂੰ ਚਿੱਤਪਤਿ ਅਤੇ ਹਿਰਣਯਵਰਨਾ ਆਦਿ ਪਾਵਮਾਨੀ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦਿਆਂ ਹੌਲੀ-ਹੌਲੀ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁਬੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਰਤ੍ਸਾਮਾ ਸ਼ੁਦ੍ਧਵਤ੍ਯਃ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਚ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ । ਵਾਰੁਣ੍ਯਾ ਬਹਵਃ ਪੁਣ੍ਯਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤਃ ਸਂਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੪.
ਉਸ ਨੂੰ ਤਰਤਸਾਮਾ, ਸ਼ੁੱਧਵਤੀ ਅਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੜ੍ਹਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਵਾਰੁਣੀ ਦੇ ਕਈ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਤ੍ਰ ਵੀ ਸਮਰਥਾ ਅਨੁਸਾਰ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਓਂ ਕਾਰੇਣ ਵ੍ਯਾਹृਤਿਭਿਰ੍ਗਾਯਤ੍ਰ੍ਯਾ ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਆਦਾਵਨ੍ਤੇ ਚ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਅਭਿषੇਕਂ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ ੧,੨੧੪.
ਓਂਕਾਰ, ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਗਾਇਤਰੀ ਦਾ ਮਿਲਾਪ ਕਰਕੇ, ਸ਼ੁਰੂ ਅਤੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਢੰਗ ਨਾਲ ਅਭਿਸ਼ੇਕ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਜਲਮਧ੍ਯਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯੈਵ ਮਾਰ੍ਜਨਂ ਤੁ ਵਿਧੀਯਤੇ । ਅਨ੍ਤਰ੍ਜਲੇ ਜਪੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਚਾਘਮਰ੍षਣਮ੍ ॥ ੧,੨੧੪.
ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਖੜਾ ਹੈ, ਉਸ ਲਈ ਮਾਰਜਨ ਕਰਨਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਪਾਣੀ ਦੇ ਅੰਦਰ, ਮੰਤ੍ਰ ਅਤੇ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਦ੍ਰੁਪਦਾਦ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਰਿਰਾਵਰ੍ਤੇਦਯਂ ਗੌਰਿਤਿ ਚ ਤ੍ਰ੍ਯृਚਮ੍ । ਅਨ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਤੁ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਨ੍ਵਾ ਸ੍ਮृਤਿਦृष੍ਟਾਨ੍ਸਮਾਹਿਤਃ ॥ ੧,੨੧੪.
ਉਸ ਨੂੰ ਦ੍ਰੁਪਦ ਅਤੇ ਹੋਰ ਸੂਕਤ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ, 'ਅਯੰ ਗੌਰ' ਵਾਲਾ ਰਿਕ ਵੀ, ਅਤੇ ਸਮਝ ਨਾਲ ਹੋਰ ਮੰਤ੍ਰ ਜੋ ਸਮ੍ਰਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਆਏ ਹਨ, ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਸਵ੍ਯਾਹृਤਿਂ ਸਪ੍ਰਣਵਾਂ ਗਾਯਤ੍ਰੀਂ ਵਾ ਜਪੇਦ੍ਬੁਧਃ ਆਵਰ੍ਤਯੇਦ੍ਵਾ ਪ੍ਰਣਵਂ ਸ੍ਮਰੇਦ੍ਵਾ ਵਿष੍ਣਮਵ੍ਯਯਮ੍ ॥ ੧,੨੧੪.
ਸਿਆਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿਆਹ੍ਰਿਤੀਆਂ ਅਤੇ ਓਂਕਾਰ ਸਮੇਤ ਗਾਇਤਰੀ ਜਪੇ, ਜਾਂ ਓਂਕਾਰ ਨੂੰ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਜਪੇ, ਜਾਂ ਅਟੱਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੇ।
ਵਿष੍ਣੋਰਾਯਤਨਂ ਤ੍ਵਾਪਃ ਸ ਏਵਾਪ੍ਪਤਿਰੁਚ੍ਯਤੇ । ਤਸ੍ਯੈਵਂ ਤਨਵਸ੍ਤ੍ਵੇਤਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਂ ਹ੍ਯਪ੍ਸੁ ਸਂਸ੍ਮਰੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੪.
ਪਾਣੀਆਂ ਹੀ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਆਸਰਾ ਹਨ, ਉਹ ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਕਹੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ ਉਸ ਦੀਆਂ ਹੀ ਰੂਪ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸਿਮਰਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਰਿਤਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਨਿਮਜ੍ਯਾਪ੍ਸੁ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ । ਗਾਯਤ੍ਤ੍ਰੀ ਵੈष੍ਣਵੀ ਹ੍ਯੇषਾ ਵਿष੍ਣੋਃ ਸਂਸ੍ਮਰਣਾਯ ਵੈ ॥ ੧,੨੧੪.
'ਤਦ ਵਿਸ਼ਨੋ' ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਡੁਬਕੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗਾਇਤਰੀ ਮੂਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਯਾਦ ਲਈ ਹੈ।
ਓਂ ਇਦਮਾਪਪ੍ਰਵਹਤਾ ਸ੍ਵਂ ਮਲਂ ਕ੍ਸ਼ਾਲਲੋਹਿਤਮ੍ । ਯਥਾਤ੍ਵਹੋਤ੍ਰਾਮृਤਂ ਯਚ੍ਚ ਸ਼ੋਫੇ ਅਭੀषਣਮ੍ ॥ ੧,੨੧੪.
ਓਂ। ਇਹ ਪਾਣੀਆਂ ਮੇਰਾ ਮੈਲ ਅਤੇ ਲਹੂ ਲੈ ਜਾਵਣ, ਜਿਵੇਂ ਸਵੇਰ ਦੀ ਹੋਮ ਅਤੇ ਭਿਆਨਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਧੋ ਲਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।
ਸ੍ਨਾਤ੍ਵੈਵਂ ਵਾਸਸੀ ਧੌਤੇ ਅਚ੍ਛਿਨ੍ਨੇ ਪਰਿਧਾਯ ਚ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਚ ਮृਦਾਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਹਸ੍ਤੌ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯ ਵੈ ਤਦਾ ॥ ੧,੨੧੪.
ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਕੇ, ਧੋਤੇ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਹੱਥ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਕੇ, ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਆਚਾਨ੍ਤੇ ਪੁਨਾਰਾਚਾਮੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਨਾਨਭੋਜਨੇ । ਦ੍ਰੁਪਦਾਂ ਚ ਤ੍ਰਿਰਾਵਰ੍ਤ੍ਯ ਤਥਾ ਚੈਵਾਘਮਰ੍षਣਮ੍ ॥ ੧,੨੧੪.
ਮੂੰਹ ਧੋ ਕੇ, ਇਸ਼ਨਾਨ ਅਤੇ ਭੋਜਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਮੰਤ੍ਰ ਨਾਲ ਦੁਬਾਰਾ ਆਚਮਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਦ੍ਰੁਪਦ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਅਤੇ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਵੀ ਇੰਝ ਹੀ ਜਪਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਆਚਮ੍ਯਾਪ੍ਲਾਵ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਾਨਂ ਤ੍ਰਿਰਾਚਮ੍ਯਸ਼ਨੇਰਸੂਨ੍ । ਅਥੋਪਤਿष੍ਟੇਦਾਦਿਤ੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਪੁष੍ਪਾਨ੍ਵਿਤਾਞ੍ਜਲਿਃ ॥ ੧,੨੧੪.
ਆਚਮਨ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਛਿੜਕ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਫੁੱਲਾਂ ਵਾਲੀ ਜੋੜੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।
ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯੋਦਕਮਦ੍ਧੂਯ ਉਦੁਤ੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਰਮਿਤ੍ਯਪਿ । ਤਚ੍ਚਕ੍ਸ਼ੁਰ੍ਦੇਵ ਇਤਿ ਚ ਹਂਸਃ ਸ਼ੁਚਿषਦਿਤ੍ਯਪਿ ॥ ੧,੨੧੪.
ਪਾਣੀ ਛਿੜਕ ਕੇ ਅਤੇ ਚੁੱਕ ਕੇ, 'ਉਦੁਤਯੰ ਚਿਤ੍ਰਮ', 'ਤੱਚਕਸ਼ੁਰ ਦੇਵ' ਅਤੇ 'ਹੰਸ ਸ਼ੁਚਿਸਦ' ਆਦਿ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਓਮ। ਹੇ ਵਰੁਣ, ਤੇਰੇ ਸੈਂਕੜੇ ਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਯਜਨ ਵਾਲੇ ਫਾਹੇ ਵੱਡੇ ਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਹੋਏ ਹਨ; ਅੱਜ ਸਾਵਿਤਰ, ਵਿਸ਼ਣੂ, ਸਾਰੇ ਮਰੁਤ ਤੇ ਚਮਕਦੇ ਦੇਵਤੇ ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਛੁਟਕਾਰਾ ਦੇਣ। ਸਵਾਹਾ। ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪਾਣੀ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਤੇ ਫਿਰ ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਓਮ। ਪਾਣੀਆਂ ਤੇ ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਸਾਡੇ ਲਈ ਮਿੱਤਰ ਬਣਨ; ਜੋ ਸਾਨੂੰ ਵੈਰੀ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਜਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅਸੀਂ ਵੈਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਇਹ ਮਿੱਤਰ ਨਾ ਹੋਣ।
ਓਂ ਤਤ੍ਤ੍ਵਯਾਮਿ ਬ੍ਰਹ੍ਮਣਾ ਵਨ੍ਦਮਾਨਸ੍ਤਦਾਸ਼ਾਸ੍ਤੇ ਯਜਮਾਨੋ ਹਵਿਰ੍ਭਿਃ । ਅਹੇਡਮਾਨੋ ਵਰੁਣੇਹ ਬੋਧ੍ਯੁਰੁਸ਼ਂ ਸਮਾਨ ਆਯੁਃ ਪ੍ਰਮੋषੀਃ । ਓਂ ਤ੍ਵਨ੍ਨੋ ਅਗ੍ਨੇ ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਵਾਨ੍ਦੇਵਸ੍ਯ ਹੇਡੋ ਅਵਯਾਸਿਸੀष੍ਠਾਃ । ਯਜਿष੍ਠੋ ਵਹ੍ਨਿਤਮਃ ਸ਼ੋਸ਼ੁਚਾਨੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਦ੍ਵੇषਾਂਸਿਪ੍ਰਮੁਮੁਗ੍ਧ੍ਯਸ੍ਮਤ੍ਸ੍ਵਾਹਾ । ਓਂ ਸ ਤ੍ਵਨ੍ਨੋ ਅਗ੍ਨੇਵਮੋ ਭਵਤੀ ਨੇਦਿष੍ਠੋ ਅਸ੍ਯਾ ਉषਸੋਵ੍ਯੁष੍ਟੌ । ਅਵਯਕ੍ਸ਼੍ਵਨੋ ਵਰੁਣਂ ਰਰਾਣੋ ਵੀਹਿਮृਡੀਕਂ ਸੁਹਵੋ ਨ ਏਧਿ । ਓਂ ਆਪੋ ਨੌषਧਿ ਹਿਂਸਾਰ੍ਧਮ੍ਨੋ ਰਾਜਸ੍ਤਤੋ ਵਰੁਣੋ ਨੋਮੁਞ੍ਚਾ ਯਦਾਹਰਘ੍ਨ੍ਯਾ ਇਤਿ ਵਰੁਣੇਤਿ ਸ਼ਪਾਰ੍ਮਹੇ ਤਤੋ ਵਰੁਣ ਨੋ ਮੁਞ੍ਚ । ਓਂ ਉਦੁਤ੍ਤਮਂ ਵਰੁਣ ਪਾਸ਼ਮਸ੍ਮਦਵਾਧਮਂ ਵਿਮਧ੍ਯਮਂਸ਼੍ਰਥਾਯ । ਅਥਾਵਯਮਾਦਿਤ੍ਯਵ੍ਰਤੇ ਤਵਾਨਾਗਸੋ ਅਦਿਤਯੇ ਸ੍ਯਾਮ । ਮੁਞ੍ਚਨ੍ਤੁਮਾਮਪ੍ਯਥਾਦ੍ਵਰੁਣਸ੍ਯ ਤ੍ਵਤ੍ । ਅਹੋ ਯਮਸ੍ਯ ਪਤ੍ਨੀਮਾਨਃ ਸਰ੍ਵਸ੍ਮਾਦੇਵ ਕਿਲ੍ਬਿषਾਤ੍ । ਅਵਭृਥਨਿਚਂ ਪੁਨਰ੍ਵਿਚੇਰੁਸਿ ਨਿਤ੍ਯਂ ਪ੍ਰਨ੍ਨਃ । ਅਵਦੇਵੈਰ੍ਦੇਵਕृਤਾ ਮਨੋਯਾਸਿ ਸਮਵਤ੍ਯੈ ਕृਤਂ ਪੁष੍ਪਾਚ੍ਛਾ ਦੇਵਧੀਮਲ੍ਪਾਹੀ ॥ ੧,੨੧੪.
ਓਮ। ਮੈਂ ਤੈਨੂੰ, ਹੇ ਬ੍ਰਹਮਾ, ਸਤਿਕਾਰ ਨਾਲ ਮਿਲਣ ਆਇਆ ਹਾਂ; ਯਜਮਾਨ ਹਵਨ ਨਾਲ ਤੇਰੀ ਆਸ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਵਰੁਣ, ਗੁੱਸਾ ਨਾ ਕਰ, ਇੱਥੇ ਆ; ਸਾਨੂੰ ਲੰਮੀ ਤੇ ਨਿਰਵਿਘਨ ਉਮਰ ਦੇ। ਓਮ। ਹੇ ਅੱਗ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਇੱਛਾ ਜਾਣ ਕੇ, ਉਸਦੇ ਗੁੱਸੇ ਨੂੰ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਦੂਰ ਕਰ। ਸਭ ਤੋਂ ਪੂਜਣਯੋਗ ਤੇ ਚਮਕਦਾਰ, ਸਾਨੂੰ ਸਾਰੇ ਵੈਰਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ। ਸਵਾਹਾ। ਓਮ। ਹੇ ਅੱਗ, ਤੂੰ ਸਾਡੇ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਭ ਤੋਂ ਨੇੜੇ ਰਹੀ। ਵਰੁਣ ਦੀ ਖੋਜ ਕਰਦਿਆਂ, ਮੈਂ ਉਸਦੀ ਮਿਹਰ ਲੈ ਲਵਾਂ; ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਸਦਾਈ ਸੱਦਣਯੋਗ ਬਣ। ਓਮ। ਪਾਣੀਆਂ, ਜੜੀਆਂ-ਬੂਟੀਆਂ ਤੇ ਰਾਜਾ ਸਾਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਨਾ ਪਹੁੰਚਾਵਣ; ਫਿਰ, ਹੇ ਵਰੁਣ, ਜਦੋਂ ਦਿਨ ਮੁੱਕੇ, ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ ਦੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਅਸੀਂ ਵਰੁਣ ਨੂੰ ਸੱਦਦੇ ਹਾਂ: 'ਹੇ ਵਰੁਣ, ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ।' ਓਮ। ਹੇ ਵਰੁਣ, ਆਪਣੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੇ, ਹੇਠਲੇ ਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੇ ਫਾਹੇ ਸਾਡੇ ਤੋਂ ਖੋਲ੍ਹ ਦੇ। ਫਿਰ, ਹੇ ਅਦਿਤੀ ਦੇ ਪੁੱਤਰ, ਅਸੀਂ ਤੇਰੇ ਵਰਤ ਵਿੱਚ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਰਹੀਏ। ਸਾਨੂੰ ਛੱਡ, ਤੇ ਵਰੁਣ ਦੇ ਬੰਧਨਾਂ ਤੋਂ ਵੀ। ਅਸੀਂ ਯਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਗੁੱਸੇ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਨਾ ਹੋਈਏ; ਸਾਰੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋਈਏ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਪਵਿੱਤਰ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਰਹੋ। ਮਨ, ਜੋ ਦੇਵਤਿਆਂ ਨੇ ਬਣਾਇਆ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ, ਤੇ ਗਿਆਨੀਆਂ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਸਜੇ ਰਹਿਣ।
ਆਪੋ ਮਾ ਤਸ੍ਮਾਦੇਨਸਃ ਪਾਵਮਾਨਸ਼੍ਚ ਮੁਞ੍ਚਤੁ ਇਵਿष੍ਮਤੋ ਵਿਮਾ ਆਪੋਹਵਿष੍ਮਾਨਾਵਿਰਾਸਤਿ । ਹਵਿष੍ਮਾਨ੍ ਦੇਵ ਅਸੁਰੋ ਹਵਿष੍ਮਾਨਸ੍ਤੁ ਸੂਰ੍ਯਃ । ਦੇਵੀਰਾਪੋ ਅਪਾ ਪਤ੍ਨ੍ਯਾ ਯਸ਼੍ਚ ਊਰ੍ਮਿਰ੍ਹਵਿष੍ਯਃ ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਵਾਨ੍ਮਾਦਿਤ੍ਯਨ੍ਤਨਃ ਤਂ ਦੇਵੇਭ੍ਯੋ ਦੇਵਤਾ ਦਾਭੁਸ਼ੁਕ੍ਰਲੇਭ੍ਯਸ੍ਤੇषਾਂ ਭਾਗਕਰ੍षਿਵਸਿਸਮੁਦ੍ਰਸ੍ਯ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣ੍ਯਾਗ੍ਰਯਾਸਿਮੇਨਾਪੋਗ੍ਰਰ੍ਭਿਰਸ਼੍ਮਤਮੋਧੋਃ । ਆਪੋ ਦੇਵੀ ਮਧੁਮਤੀਰਗृਹ੍ਣਨ੍ਤੁ ਹ੍ਯਨ੍ਨਤੀ ਰਾਜਸ੍ਵਤਿਲਾਃ । ਯਾਭਿਰ੍ਮਿਤ੍ਰਾਵਰੁਣਸ੍ਯ ਸਿਞ੍ਚਯਾਭਿਰਿਨ੍ਦ੍ਰਮਨਯਤ੍ਯਨ੍ਨ ਵਾਤੀ ਵਦ੍ਰੁਪਦਾਂ ਸ਼ਨ੍ਨੋ ਦੇਵੀ ਅਪਾਮਸृਗ੍ਦ੍ਵਯਸਂਸੂਰ੍ਯੇ ਸਨ੍ਤਂ ਸਮਾਹਿਤਂ ਅਪਾਂਰਸਸ੍ਯ ਯੋ ਰਸ੍ਯ ਯੋ ਗृਹ੍ਣਾਸ੍ਯੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਆਪੋ ਦੇਵੀਰੁਪਸੂਰ੍ਯ ਮਧੁਮਤੀਵਯਸ੍ਯਾਯ ਪ੍ਰਜਾਭ੍ਯਃ ਤਾਸਾ ਮਾਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ਵਰ੍ਜਿਹਤਾਮੋषਧਯਃ ਸਪਿਪ੍ਪਲਾਃ । ਪੁਨਨ੍ਤੁ ਮਾ ਪਿਤਰਃ ਸੌਮ੍ਯਾਸਃ ਪੁਨਨ੍ਤ੍ਵਨਾਪਿ ਪਿਤਾ ਸਹਸਾਃ ਪਵਿਤ੍ਰੇਣ ਗਤਾਯੁषਾ । ਪੁਨਨ੍ਤੁ ਮਾ ਪਿਤਾਮਹਾਃ ਪੁਨਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰਪਿਤਾਮਹਾਃ । ਪਵਿਤ੍ਰੇਣ ਗਤਾਯੁषਾ ਵਿਸ਼੍ਵਮਾਯੁਰ੍ਵ੍ਯਸ਼੍ਰਵੈਃ । ਅਗ੍ਨ ਆਯੂਂषਿ ਪਰਸਤ੍ਮਾਚਰੋਰ੍ਜਮਿषਞ੍ਚ ਤ੍ਵਚੇ ਵਾਵਸ੍ਵਤ੍ਵਚ੍ਛੂਨਾਮ੍ । ਪੁਨਨ੍ਤੁ ਮਾ ਦੇਵਜਨਾਃ ਪੁਨਨ੍ਤੁ ਮਨਸਾ ਧਿਯਃ । ਪੁਨਨ੍ਤੁ ਵਿਸ਼੍ਵਾ ਭੂਤਾਨਿ ਜਾਤਵੇਦਃ ! ਪੁਨੀਹਿ ਮਾ । ਪਵਿਤ੍ਰੇਣ ਪੁਨੀਹਿ ਮਾ ਸ਼ੁਕ੍ਰੇਣ ਦੇਵ ਦੀਦ੍ਯਤ੍ । ਅਗ੍ਨੇ ਕ੍ਰਤ੍ਵਾ ਕ੍ਰਤੂਂਰਨੁ । ਯਤ੍ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਮਰ੍ਚਿष੍ਯਗ੍ਨੇ ਵਿਤਤਮਨ੍ਤਰਾ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਤੇਨ ਪੁਨਾਤੁ ਮਾ । ਪਵਮਾਨਃ ਸੁਵਰ੍ਜਨਃ । ਪਵਿਤ੍ਰੇਣ ਵਿਚਰ੍षਣਿਃ । ਯਃ ਪੋਤਾ ਸ ਪੁਨਾਤੁ ਮਾ । ਉਭਾਭ੍ਯਾਂ ਦੇਵ ਸਵਿਤਃ । ਪਵਿਤ੍ਰੇਣ ਸਵੇਨ ਚ । ਇਦਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਪੁਨੀਮਹੇ । ਵੈਸ਼੍ਵਦੇਵੀਃ ਪੁਨਤੀ ਦੇਵ੍ਯਾ ਗृਭ੍ਨਾਸ੍ਯਾਮਿਸਾਵਕ੍ਸ਼੍ਯਸ੍ਤਾਨ੍ਨੋਵੀਤ ਪੂਜ੍ਯਾਃ । ਤਯਾਮਦਨ੍ਤਃ ਸਧਮਾਦੇषੁ ਵਯਂ ਸ੍ਯਾਮ ਪਤਯੋ ਰਯੀਣਾਮ੍ । ਚਿਤ੍ਪ ਤਿਰ੍ਮਾ ਪੁਨਾਤ੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਣ ਪਵਿਤ੍ਰੇਣ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ । ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਪੂਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਕਾਮਃ । ਪ੍ਰਣਿਤਚ੍ਛਕੇਯਂ ਦੇਵੋ ਵਾਕ੍ਪਤਿਰ੍ਮਾ ਸਵਿਤਾ ਤ੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਣ ਪਵਿਤ੍ਰੇਣ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ । ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਪਤੇ ! ਪਵਿਤ੍ਰਪੂਤਸ੍ਯ ਚਤ੍ਕਾਮਃ । ਪੁਨਸ੍ਤਚ੍ਛਕੇਯਂ ਦ੍ਯੁਪਤਿਂ ਅਯਂ ਗੌਃ ਪृਸ਼੍ਰਿਰਕ੍ਰਮੀਸਦਸ਼ਸ਼ਤਂ ਮਾਤਰਂ ਪੁਨਃ ਪਿਤਰਞ੍ਚ ਪ੍ਰਯਸ੍ਮਃ । ਦੇਵੋ ਮਾ ਸਵਿਤਾ ਪੁਨਾਤ੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਣ ਪਵਿਤ੍ਰੇਣ ਸੂਰ੍ਯਸ੍ਯ ਰਸ਼੍ਮਿਭਿਃ । ਤਸ੍ਯ ਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਪਤੇ ਪਵਿਤ੍ਰਪੂਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਕਾਮਃ ਪੁਨਾਤਚ੍ਛਕੇਯਮ੍? । ਓਂ ਤਦ੍ਵਿष੍ਣੋਃ ਪਰਮਂ ਪਦਂ ਸਦਾ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਸੂਰਯਃ । ਦਿਵੀਵ ਚਕ੍ਸ਼ੁਰਾਤਤਮ੍ ॥ ੧,੨੧੪.
ਪਾਣੀਆਂ ਮੈਨੂੰ ਪਾਪ ਤੋਂ ਬਚਾਵਣ, ਪਾਵਮਾਨਾ ਮੈਨੂੰ ਛੁਡਾਵੇ। ਪਾਣੀਆਂ ਹਵਨ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹਨ, ਇਹ ਪ੍ਰਗਟ ਹਨ। ਦੇਵਤਾ, ਅਸੁਰ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਸਭ ਹਵਨ ਵਾਲੇ ਹਨ। ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ, ਪਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪਤਨੀਆਂ, ਅਤੇ ਹਵਨ ਵਾਲੀ ਲਹਿਰ, ਜੋ ਤਾਕਤ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ ਹੈ, ਸੂਰਜ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ—ਇਹ ਸਭ ਦੇਵਤੇ ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਸਮੁੰਦਰ ਦੇ ਦੱਖਣੀ, ਅੱਗੇ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਧਾਰ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਲੈਣ। ਮਿੱਠੀਆਂ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ ਸਾਨੂੰ, ਅਨਾਜ ਅਤੇ ਤਿਲਾਂ ਸਮੇਤ, ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ। ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਿੱਤਰ ਅਤੇ ਵਰੁਣਾ ਨੂੰ ਛਿੜਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੰਦਰ ਨੂੰ ਲਿਜਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਦ੍ਰੁਪਦ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ ਸਾਨੂੰ ਦੁੱਗਣੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਇਕਾਗਰ ਮਨ ਦੇਣ। ਪਾਣੀਆਂ ਦੇ ਰਸ ਵਿਚੋਂ, ਜੋ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਉਹ ਤੂੰ ਲੈ। ਹੇ ਪਵਿੱਤਰ ਪਾਣੀਆਂ, ਸੂਰਜ ਵੱਲ ਆ, ਮਿੱਠੀਆਂ ਹੋ ਕੇ, ਸੰਤਾਨ ਲਈ; ਬੂਟੇ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲ ਆਪਣੇ ਥਾਂ ਨਾ ਛੱਡਣ। ਨਰਮ ਪਿਤਰ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ, ਪਿਛਲੇ ਪਿਤਾ ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ, ਦਾਦੇ ਅਤੇ ਪਰਦਾਦੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ, ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਉਮਰ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਵੇ। ਹੇ ਅੱਗ, ਮੇਰੀ ਉਮਰ, ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਜਾਤੀ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ, ਮਨ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ, ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ, ਹੇ ਜਾਤਵੇਦਸ, ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ! ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ, ਹੇ ਚਮਕਦਾਰ ਦੇਵਤਾ! ਹੇ ਅੱਗ, ਇਰਾਦੇ ਨਾਲ ਇਰਾਦਾ ਪੂਰਾ ਕਰ। ਤੇਰੇ ਚਮਕਦਾਰ ਪਵਿੱਤਰ ਨਾਲ, ਹੇ ਅੱਗ, ਅੰਦਰ ਫੈਲ ਕੇ, ਬ੍ਰਹਮਣ ਮੈਨੂੰ ਉਸ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ। ਪਾਵਮਾਨਾ, ਚੰਗਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ—ਜੋ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ। ਦੋਹਾਂ ਨਾਲ, ਹੇ ਦੇਵਤਾ ਸਾਵਿਤਰ, ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਅਤੇ ਹਵਨ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਇਸ ਬ੍ਰਹਮਣ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਵੈਸ਼ਵਦੇਵੀ ਦੇਵੀਆਂ, ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ, ਤੁਸੀਂ ਸਾਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਆਦਰਯੋਗ ਹੋ। ਉਸ ਨਾਲ, ਅਸੀਂ ਇਕੱਠੇ ਬੈਠ ਕੇ, ਧਨ ਦੇ ਮਾਲਕ ਹੋਈਏ। ਚਿੱਤ ਦੇ ਮਾਲਕ ਮੈਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ। ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਹੇ ਦੇਵਤਾ ਸਾਵਿਤਾ, ਬੋਲਣ ਦੇ ਮਾਲਕ, ਮੈਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ। ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਇਹ ਚਿੱਟੀ ਗਾਂ, ਸੌ ਵਾਰੀ ਆਪਣੀ ਮਾਂ-ਪਿਉ ਕੋਲ ਆਈ। ਦੇਵਤਾ ਸਾਵਿਤਾ ਮੈਨੂੰ ਅਟੁੱਟ ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ, ਸੂਰਜ ਦੀਆਂ ਕਿਰਨਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰੇ। ਜੋ ਇੱਛਾ ਤੇਰੀ ਪਵਿੱਤਰ ਛਾਣਣ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਮਿਲੇ। ਓਂ। ਉਹ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਥਾਂ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵੇਖਦੇ ਹਨ, ਜਿਵੇਂ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਅੱਖ ਫੈਲੀ ਹੋਵੇ।