ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਦੁष੍ਕृਤਂ ਯਚ੍ਚ ਮੇ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਬਾਙ੍ਮਨਃ ਕਾਯਕਰ੍ਮਭਿਃ । ਪੁਨਾਤੁ ਮੇ ਤਦਿਨ੍ਦ੍ਰਸ੍ਤੁ ਵਰੁਣਃ ਸਬृਹਸ੍ਪਤਿਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਬੋਲ, ਮਨ ਜਾਂ ਸਰੀਰ ਨਾਲ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਗਲਤ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਇੰਦਰ, ਵਰੁਣ ਤੇ ਬ੍ਰਿਹਸਪਤੀ ਮੇਰੀ ਸ਼ੁੱਧੀ ਕਰਨ।

ਸਵਿਤਾ ਚ ਭਗਸ਼੍ਚੈਵ ਮੁਨਯਃ ਸਨਕਾਦਯਃ । ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਸ੍ਤਮ੍ਬਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਜਗਤ੍ਤृਪ੍ਯਤ੍ਵਿਤਿ ਬ੍ਰੁਵਨ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇਹ ਆਖਦੇ ਹੋਏ: 'ਸਵੀਤਾ, ਭਗਾ, ਸਨਕ ਆਦਿਕ ਰਿਸ਼ੀ ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ-ਸਤੰਭ ਤੱਕ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਤ੍ਰਿਪਤ ਹੋਵੇ', ਅੱਗੇ ਵਧੋ।

ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਦਬਞ੍ਜਲੀਂਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਤੁ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਤਰ੍ਪਣਮ੍ । ਸੁਰਾਣਾਮਰ੍ਚਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਾ ਦੀਨਾਮਮਤ੍ਸਰੀ ॥ ੧,੨੧੩.

ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਦੇ ਕੇ ਸੰਖੇਪ ਤਰਪਣ ਕਰੋ। ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ ਅਤੇ ਦਇਆਲੂ ਤੇ ਨਿਰਲੇਪ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੀ ਵੀ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਵੈष੍ਣਵਰੌਦ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਸਾਵਿਤ੍ਰੈਰ੍ਮੈਤ੍ਰਵਾਰੁਣੈਃ । ਤਲ੍ਲਿਙ੍ਗੈਰਰ੍ਚਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਰ੍ਵਦੇਵਾਨ੍ਨਮਸ੍ਯ ਚ ॥ ੧,੨੧੩.

ਬ੍ਰਹਮਾ, ਵਿਸ਼ਨੂ, ਰੁਦਰ, ਸਵੀਤਾ, ਮਿਤ੍ਰ, ਵਰੁਣ ਦੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਰੂਪ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਤੇ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰੋ।

ਨਮਸ੍ਕਾਰੇਣ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ਤੁ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ । ਸਰ੍ਵਦੇਵਮਯਂ ਵਿष੍ਣੁਂ ਭਾਸ੍ਕਰਂ ਚਾਪ੍ਯਥਾਰ੍ਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਆਦਰ ਨਾਲ ਹਰ ਇਕ ਲਈ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਫੁੱਲ ਰੱਖੋ, ਫਿਰ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਸਰੂਪ ਵਿਸ਼ਨੂ ਅਤੇ ਸੂਰਜ ਦੀ ਵੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਪੁਰੁषਸੂਕ੍ਤੇਨ ਯਃ ਪੁष੍ਪਾਣ੍ਯਪ ਏਵ ਵਾ । ਅਰ੍ਚਿਤਂ ਸ੍ਯਾਜ੍ਜਗਾਦਿਦਂ ਤੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਚਰਾਚਰਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਪੁਰੁਸ਼ ਸੂਕਤ ਨਾਲ ਫੁੱਲ ਜਾਂ ਪਾਣੀ ਭੀ ਚੜ੍ਹਾ ਦੇਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਰੇ ਜਗਤ—ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ—ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਤਾਨ੍ਤ੍ਰਿਕੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਜਨਾਰ੍ਦਨਮ੍ । ਆਦਾਵਰ੍ਘ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਾਤਵ੍ਯਂ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਿਲੇਪਨਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਹੋਰ ਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਵੀ ਜਨਾਰਦਨ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਪਹਿਲਾਂ ਅਰਘ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਲੇਪਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਤਃ ਪੁष੍ਪਾਞ੍ਜਲਿਂ ਧੂਪਮੁ ਪਹਾਰਫਲਾਨਿ ਚ । ਸ੍ਨਾਨਮਨ੍ਤਰ੍ਜਲੇ ਚੈਵ ਮਾਰ੍ਜਨਾਚਮਨਂ ਤਥਾ ॥ ੧,੨੧੩.

ਫਿਰ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅੰਜਲੀ, ਧੂਪ, ਦੀਵੇ, ਫਲ ਚੜ੍ਹਾਓ। ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਓ, ਸਾਫ਼ ਕਰੋ ਤੇ ਆਚਮਨ ਵੀ ਕਰੋ।

ਜਲਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣਂ ਯਚ੍ਚ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਯ ਪਰਿਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ । ਅਘਮਰ੍षਣਸੂਕ੍ਤੇਨ ਤ੍ਰਿਵਾਰਂ ਤ੍ਵੇਵ ਨਿਤ੍ਯਸ਼ਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਲਈ ਅਘਮਰਸ਼ਣ ਸੁਕਤ ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਹਰ ਰੋਜ਼ ਪੜ੍ਹੋ।

ਸ੍ਨਾਨੇ ਚਰਿਤਮਿਤ੍ਯੇਤਤ੍ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਮਹਾਤ੍ਮਭਿਃ । ਬ੍ਰਹ੍ਮਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਵਿਸ਼ਾਂ ਚੈਵ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਤ੍ਸ੍ਨਾਨਮਿष੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੧੩.

ਨਹਾਉਣ ਬਾਰੇ ਇਹ ਚਲਣ ਵੱਡੇ ਮਹਾਨ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ, ਛੱਤਰੀਆਂ ਤੇ ਵੈਸ਼ਾਂ ਲਈ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਨਹਾਉਣਾ ਮਨਜ਼ੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਤੂष੍ਣੀਮੇਵ ਤੁ ਸ਼ੂਦ੍ਰਸ੍ਯ ਸਨਮਸ੍ਕਾਰਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਅਧ੍ਯਾਪਨਂ ਬ੍ਰਹ੍ਮਯਜ੍ਞਃ ਪਿਤृਯਜ੍ਞਸ੍ਤੁ ਤਰ੍ਪਣਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਚੁੱਪ ਚਾਪ, ਆਦਰ ਨਾਲ ਨਹਾਉਣਾ ਯੋਗ ਹੈ। ਪਾਠ, ਬ੍ਰਹਮ ਯਜਨ ਤੇ ਪਿਤਰਾਂ ਦੀ ਰਜ਼ਾ ਲਈ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਹੋਮੋ ਦੈਵੀ ਬਲਿਰ੍ਭੌਤੋ ਨ ਯਜ੍ਞੋऽਤਿਥਿਪੂਜਨਮ੍ । ਗਵਾ ਗੋष੍ਠੇ ਦਸ਼ਗੁਣਂ ਅਗ੍ਨ੍ਯਗਾਰੇ ਸ਼ਤਾਧਿਕਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਹੋਮ ਦੇਵਤਿਆਂ ਲਈ ਹੈ, ਬਲੀ ਭੂਤਾਂ ਲਈ, ਤੇ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਸੇਵਾ ਯਜਨ ਨਹੀਂ। ਗਊਆਂ ਨੂੰ ਗਊਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਦਾਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਦੱਸ ਗੁਣਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਾਲੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਸੌ ਗੁਣਾ ਵੱਧ।

ਸਿਦ੍ਧਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਦੇਵਤਾਯਤਨੇषੁ ਚ । ਸਹਸ੍ਰਸ਼ਤਕੋਟੀਨਾਮਨਨ੍ਤਂ ਵਿष੍ਣੁਸਨ੍ਨਿਧੌ ॥ ੧,੨੧੩.

ਸਿੱਧ ਪਵਿੱਤਰ ਥਾਵਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਤੇ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ, ਖਾਸ ਕਰ ਕੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਵਿੱਚ, ਲੱਖਾਂ ਕਰੋੜਾਂ ਗੁਣਾ ਬੇਅੰਤ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮੇ ਚ ਤਥਾ ਭਾਗੇ ਸਂਵਿਭਾਗੋ ਯਥਾਰ੍ਥਤਃ । ਪਿਤृਦੇ ਵਮਨੁष੍ਯਾਣਾਂ ਕੋਟੀਨਾਂ ਚੋਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪੰਜਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਜਿਵੇਂ ਠੀਕ ਹੋਵੇ, ਵੰਡ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਪਿਤਰਾਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਲਈ ਵੀ, ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਫਲ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣੇਭ੍ਯਃ ਪ੍ਰਦਾਯਾਗ੍ਰ ਯਃ ਸੁਹृਦ੍ਭਿਃ ਸਹਾਸ਼੍ਨੁਤੇ । ਸ ਪ੍ਰੇਤ੍ਯ ਲਭਤੇ ਸ੍ਵਰ੍ਗਮਨ੍ਨਦਾਨਂ ਸਮਾਚਰਨ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਬੰਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਫਿਰ ਦੋਸਤਾਂ ਨਾਲ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਅੰਨ ਦਾ ਦਾਨ ਕਰਕੇ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਵਰਗ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪੂਰ੍ਵਂ ਮਧੁਰਮਸ਼੍ਰੀਯਾਲ੍ਲਵਣਾਮ੍ਲੌ ਚ ਮਧ੍ਯਤਃ । ਕਟੁਤਿਕ੍ਤਕषਾਯਾਂਸ਼੍ਚ ਪਯਸ਼੍ਚੈਵ ਤਥਾਨ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਵਿਚਕਾਰ ਲੂਣ ਤੇ ਖੱਟਾ। ਆਖਰ ਵਿੱਚ ਤਿੱਖਾ, ਕਰਵਾਂ, ਕਸੈਲਾ ਤੇ ਦੁੱਧ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਾਕਂ ਚ ਰਾਤ੍ਰੌ ਭੂਮਿष੍ਠਮਤ੍ਯਨ੍ਤਂ ਚ ਵਿਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ । ਨਚੈਕਰਸਸੇਵਾਯਾਂ ਪ੍ਰਸਜ੍ਜੇਤ ਕਦਾਚਨ ॥ ੧,੨੧੩.

ਰਾਤ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਪੈਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਬਜ਼ੀਆਂ ਖਾਣੀਆਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਛੱਡ ਦੇਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ। ਕਦੇ ਵੀ ਇਕੋ ਸਵਾਦ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਸਮृਤਂ ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸ੍ਯਾਨ੍ਨਂ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯਾਨ੍ਨਂ ਪਯਃ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਵੈਸ਼੍ਯਸ੍ਯ ਚਾਨ੍ਨਮੇਵਾਨ੍ਨਂ ਸ਼ੂਦ੍ਰਾਨ੍ਨਂ ਰੁਧਿਰਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਅੰਨ, ਛੱਤਰੀ ਲਈ ਦੁੱਧ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਵੀ ਅੰਨ ਹੀ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਖੂਨ ਖਾਣਾ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਅਮਾਵਾਸੀ ਵਸੇਦਤ੍ਰ ਏਕਹਾਯਨਮੇਵ ਵਾ ॥ ੧,੨੧੩.

ਅਮਾਵੱਸ ਦੀ ਰਾਤ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਿਰਫ ਇਕ ਸਾਲ ਲਈ।

ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਰੀਸ਼੍ਚੈਵ ਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਸ਼੍ਚ ਵਸਤੇ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਉਦਰੇ ਗਾਰ੍ਹਪਤ੍ਯਾਗ੍ਨਿਃ ਪृष੍ਠਦੇਸ਼ੇ ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇੱਥੇ ਸ਼੍ਰੀ ਤੇ ਲਕਸ਼ਮੀ ਦੋਵੇਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਘਰ ਦਾ ਅੱਗ ਹੈ, ਪਿੱਠ ਉੱਤੇ ਦੱਖਣੀ ਅੱਗ ਹੈ।

ਆਸ੍ਯੇ ਚਾਹਵਨੀਯੋऽਗ੍ਨਿਃ ਸਤ੍ਯਃ ਪਰ੍ਵ ਚ ਮੂਰ੍ਧਨਿ । ਯਃ ਪਞ੍ਚਾਗ੍ਨੀਨਿਮਾਨ੍ਵੇਦ ਆਹਿਤਾਗ੍ਨਿਃ ਸ ਉਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੧੩.

ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਹਵਨ ਵਾਲੀ ਅੱਗ ਹੈ, ਸਿਰ ਉੱਤੇ ਸੱਚ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਤਿਉਹਾਰ ਹਨ। ਜੋ ਇਹ ਪੰਜ ਅੱਗਾਂ ਜਾਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਹਿਤਾਗਨੀ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਰਿਰਮਾਪਃ ਸੋਮਂ ਚ ਵਿਵਿਧਂ ਚਾਨ੍ਨਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਪ੍ਰਾਣੋ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਸ੍ਤਥਾਦਿਤ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਭੋਕ੍ਤਾ ਏਕ ਏਵ ਤੁ ॥ ੧,੨੧੩.

ਸਰੀਰ ਪਾਣੀ, ਸੋਮ ਤੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਅੰਨ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਹੈ। ਸਾਹ ਅੱਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਹੈ, ਪਰ ਇਹਨਾਂ ਤਿੰਨਾਂ ਦਾ ਭੋਗੀ ਇਕੋ ਹੀ ਹੈ।

ਅਨ੍ਨਂ ਬਲਾਯ ਮੇ ਭੂਮੇਰਪਾਮਗ੍ਨ੍ਯਨਿਲਸ੍ਯ ਚ । ਭਵਤ੍ਯੇਤਤ੍ਪਰਿਣਤੌ ਮਮਾਪ੍ਯਵ੍ਯਾਹਤਂ ਸੁਖਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਅੰਨ ਮੈਨੂੰ, ਧਰਤੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ ਤੇ ਹਵਾ ਨੂੰ ਤਾਕਤ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜਦ ਇਹ ਪਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਸੁਖ ਕਦੇ ਨਾ ਟੁੱਟੇ।

ਹਸ੍ਤੇਨ ਪਰਿਮਾਰ੍ਜ੍ਯਾਥ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਾਮ੍ਬੂਲਭਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ । ਸ਼੍ਰਵਣਂ ਚੇਤਿਹਾਸਸ੍ਯ ਤਤ੍ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੁਸਮਾਹਿਤਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਹੱਥ ਪੋਂਛ ਕੇ ਤੰਬੂਲ ਚਬਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਫਿਰ ਪੂਰੀ ਤਵੱਜੋ ਨਾਲ ਇਤਿਹਾਸ ਸੁਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਹਾਸਪੁਰਾਣਾਦ੍ਯੈਃ षष੍ਠਸਪ੍ਤਮਕੇਨਯੇਤ੍ । ਤਤਃ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਮੁਪਾਸੀਤ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਵੈ ਪਸ਼੍ਚਿਮਾਂ ਨਰਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਦਿਨ ਦੇ ਛੇਵੇਂ ਜਾਂ ਸੱਤਵੇਂ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਇਤਿਹਾਸ ਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਪੜ੍ਹਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਏਤਦ੍ਵਾ ਦਿਵਸੇ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਨੁष੍ਠਾਨਂ ਮਯਾ ਦ੍ਵਿਜ । ਆਚਾਰਂ ਯਃ ਪਠੇਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਞ੍ਛृਣੁਯਾਤ੍ਸ ਦਿਵਂਵ੍ਰਜੇਤ੍ । ਆਚਾਰਾਦਿਰ੍ਧਰ੍ਮਕਰ੍ਤਾ ਕੇਸ਼ਵੋ ਹਿ ਸ੍ਮृਤੋ ਦ੍ਵਿਜ ॥ ੧,੨੧੩.

ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ, ਮੈਂ ਦਿਨ ਦੀਆਂ ਰੁਟੀਨ ਕਰਮ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀਆਂ ਹਨ। ਜੋ ਗਿਆਨਵਾਨ ਇਹ ਪੜ੍ਹਦਾ ਜਾਂ ਸੁਣਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਵਰਗ ਨੂੰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਹੇ ਦੁਜਾ ਜਨਮ ਵਾਲਿਆ, ਆਚਾਰ ਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਮੂਲ ਕੇਸ਼ਵ ਹੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੧੪ ਬ੍ਰਹ੍ਮੋਵਾਚ । ਅਥ ਸ੍ਨਾਨਵਿਧਿਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸ੍ਨਾਨਮੂਲਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ਯਤਃ । ਮृਦ੍ਗੋਮਯਤਿਲਾਨ੍ਦਰ੍ਭਾਨ੍ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਸੁਰਭੀਣਿ ਚ ॥ ੧,੨੧੪.

ਬ੍ਰਹਮਾ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਨਹਾਉਣ ਦੀ ਰੀਤ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਰੇ ਕਰਮ ਨਹਾਉਣ ਤੋਂ ਹੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਮਿੱਟੀ, ਗੋਬਰ, ਤਿਲ, ਦਰਭਾ ਘਾਹ ਤੇ ਸੁਗੰਧਤ ਫੁੱਲ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਆਹਰੇਤ੍ਸ੍ਨਾਨਕਾਲੇ ਚ ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥੋ ਪ੍ਰਯਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ । ਗਨ੍ਧੋਦਕਾਨ੍ਤਂ ਵਿਵਿਕ੍ਤੇ (ਧਂ) ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍ਤਾਨ੍ਯਥ ਕ੍ਸ਼ਿਤੌ ॥ ੧,੨੧੪.

ਨ੍ਹਾਉਣ ਵੇਲੇ, ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਾਫ਼-ਸੁਥਰਾ ਹੋ ਕੇ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸੁਗੰਧਤ ਪਾਣੀ ਆਦਿ, ਇਕੱਲੇ ਤੇ ਸਾਫ਼ ਥਾਂ ਉੱਤੇ ਜਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਰੱਖਣੀਆਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਧਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਮृਦਂ ਤਾਂ ਤੁ ਗੋਮਯਂ ਚ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਅਦ੍ਭਿਰ੍ਮृਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਚਰਣੌ ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਾਲ੍ਯਾਥ ਕਰੌ ਤਥਾ ॥ ੧,੨੧੪.

ਸਿਆਣਾ ਮਨੁੱਖ ਮਿੱਟੀ ਅਤੇ ਗੋਬਰ ਨੂੰ ਤਿੰਨ ਹਿੱਸਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਪੈਰ ਤੇ ਹੱਥ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧੋ ਲਵੇ।