ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਗੁਰੁਦ੍ਰਵ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚੌਜ੍ਜਿਹੀਰ੍षੁਰਰ੍ਚਿष੍ਯਨ੍ਦੇ ਵਤਾਤਿਥੀਨ੍ । ਸਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਨ੍ਨ ਤੁष੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਸ੍ਵਯਂ ਤਤਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਸਾਧੁਤਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਦਥ ਵਾਸਾਧੁਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਗੁਣਵਾਨਲ੍ਪਦੋषਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਗੁਣੋ ਹਿ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ ॥ ੧,੨੧੩.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦੋਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਲਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਭਰਣਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਪਰਤਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਿਆਜ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚ ਤਥਾ ਭਾਗੇ ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਂ ਮृਦ ਮਾਹਰੇਤ੍ । ਤਿਲਪੁष੍ਪਕੁਸ਼ਾਦੀਨਿ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਾਕृਤ੍ਰਿਮੇ ਜਲੇ ॥ ੧,੨੧੩.

ਦਿਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਿਲ, ਫੁੱਲ, ਕੁਸ਼ ਆਦਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਕਾਮ੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਯਾਙ੍ਗਂ ਮਲਕਰ੍षਣਮ੍ । ਮਾਰ੍ਜਨਾਚਮਾਵਗਾਹਾਸ਼੍ਚਾष੍ਟਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਵਖ-ਵਖ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਮੈਲ ਹਟਾਉਣ, ਧੋਣਾ, ਚੁਲੂ ਲੈਣਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲੈਣੀਆਂ—ਇਹ ਅੱਠ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਅਸ੍ਨਾਤਸ੍ਤੁ ਪੁਮਾਨ੍ਨਾਰ੍ਹੇ ਜਪਾਗ੍ਨਿਹਵਨਾਦਿषੁ । ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤਦਰ੍ਥਂ ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨ੍ਹਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜਪ, ਅੱਗਨਿ-ਹਵਨ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਚਾਣ੍ਡਾਲਸ਼ਵਵਿष੍ਠਾਦ੍ਯਾਨ੍ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਰਜਸ੍ਵਲਾਮ੍ । ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਹਸ੍ਤੁ ਯਦਾ ਸ੍ਨਾਤਿ ਸ੍ਨਾਨਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਹਿ ਤਤ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਚੰਡਾਲ, ਲਾਸ਼, ਗੰਦਗੀ ਜਾਂ ਰਜੋਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਨਿਮਿਤਕ (ਮੌਕੇ-ਮੌਕੇ) ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਯਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦੈਵਜ੍ਞਵਿਧਿਚੋਦਿਤਮ੍ । ਤਦ੍ਧਿ ਕਾਮ੍ਯਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਨਾਕਾਮਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਾਲਾ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਤੇ ਹੋਰ ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸੇ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਬਿਨਾਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ।

ਜਪ੍ਤੁਕਾਮਃ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਅਰ੍ਚਿष੍ਯਨ੍ਦੇਵਤਾਤਿਥੀਨ੍ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕ੍ਰਿਯਾਙ੍ਗਂ ਤਚ੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਜਪ ਕਰਨਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਉਭਗਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਕਰੇ; ਇਹ ਕਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਲਾਪਕਰ੍षਣਾਰ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਸਰਃ ਸੁਦੇਵਖਾਤੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਚ ਨਦੀषੁ ਚ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇੱਥੇ ਮੈਲ ਹਟਾਉਣ ਹੀ ਮਕਸਦ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਝੀਲਾਂ, ਚੰਗੀਆਂ ਖੂਹਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ।

ਸ੍ਨਾਨਮੇਵ ਕ੍ਰਿਯਾ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਨਾਨਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਅਦ੍ਭਿਰ੍ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨਾਤ੍ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਕਿਉਂਕਿ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਆਪ ਹੀ ਰਸਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰਸਮੀ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੀਰਥ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਮਾਰ੍ਜਨਾਨ੍ਮਜ੍ਜਨੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਾਪਮਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਚਾਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਙ੍ਗਂ ਮਲਕਰ੍षਣਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਧੋਣ, ਡੁੱਬਕੀ ਲੈਣ ਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਨਿਮਿਤਕ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਮੈਲ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।

ਤੀਰ੍ਥਾਭਾਵੇ ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੁष੍ਣੋਦਕਪਰੋਦਕੈਃ । ਭੂਮਿष੍ਠਾਦੁਦ੍ਧृਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਵਣੋਦਕਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੇ ਤੀਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਪਾਣੀ।

ਤਤੋऽਪਿ ਸਾਰਸਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਦੇਯਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਤੀਰ੍ਥਤੋਯਂ ਤਤਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਗਾਗਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵਤਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਾਗਂ ਪਯਃ ਪੁਨਾਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਾਪਮਾਮਰਣਾਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਗਯਾਯਾਂ ਚ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਯਤ੍ਤੋਯਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾਪ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ; ਗਯਾ ਤੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਗਾਙ੍ਗਮਪਰਂ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ਤੋਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮਨਿ ਯੋਗੇषੁ ਤਥਾ ਸਂਕ੍ਰਮਣੇ ਰਵੇਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇਸ ਲਈ, ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਣੋ; ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ, ਜੋਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤ ਸਮੇਂ।

ਰਾਹੋਸ਼੍ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਉषਸ੍ਯੁषਸਿ ਯਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਮੁਦਿਤੇ ਰਵੌ ॥ ੧,੨੧੩.

ਰਾਹੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ; ਸਵੇਰੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਉੱਤਮ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਤ੍ਫਲਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਾਨਿ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇ ਕृਤੇ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਰਸਮ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਰਸਮ ਕਰਕੇ ਜੋ ਫਲ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਯੀ ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਰ੍षੇਣ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਯ ਇਚ੍ਛੇਦ੍ਵਿਪੁਲਾਨ੍ ਭੋਗਾਂਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹੋਪਮਾਨ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਫਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਯੀ ਭਵੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਮਾਸੌ ਦ੍ਵੌ ਮਾਘਫਾਲ੍ਗੁਨੌ । ਯਸ੍ਤੁ ਮਾਘਂ ਸਮਾਸਾਦ੍ਯ ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਯੀ ਹਵਿष੍ਯਭੁਕ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਮਾਘ ਤੇ ਫਾਲਗੁਣ ਦੇ ਦੋ ਮਹੀਨੇ ਸਦਾ ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਮਾਘ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚ ਕੇ ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਤੇ ਹਵਿਸ਼ਯ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਤਿਪਾਪਂ ਮਹਾਘੋਰਂ ਮਾਸਾਦੇਵ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ । ਮਾਤਰਂ ਪਿਤਰਂ ਵਾਪਿ ਭ੍ਰਾਤਰਂ ਸੁਹृਦਂ ਗੁਰੁਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਪਾਪ ਵੀ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਚਾਹੇ ਉਹ ਮਾਂ, ਪਿਓ, ਭਰਾ, ਦੋਸਤ ਜਾਂ ਅਧਿਆਪਕ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਹੋਣ।

ਯਮੁਦ੍ਦਿਸ਼੍ਯ ਨਿਮਜ੍ਜੇਤ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਂਸ਼ਂ ਲਭੇਤ੍ਤੁ ਸਃ । ਤੁष੍ਯਤ੍ਯਾਮਲਕੈਰ੍ਵਿष੍ਣੁਰੇਕਾਦਸ਼੍ਯਾ ਵਿਸ਼ੇषਤਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੇ ਕੋਈ ਵਿਅਕਤੀ ਇਕਾਦਸੀ ਦੇ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਦੀ ਭਗਤੀ ਲਈ ਸਿਰਫ਼ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਬਾਰ੍ਹਵਾਂ ਹਿੱਸਾ ਵੀ ਨ੍ਹਾ ਲਵੇ, ਤਾਂ ਉਹਨੂੰ ਪੂਰਨ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਇਕਾਦਸੀ ਨੂੰ ਆਂਵਲੇ ਦੇ ਫਲ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ਨੂ ਜੀ ਖ਼ਾਸ ਤੌਰ 'ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਕਾਮਃ ਸਰ੍ਵਦਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਕੁਰ੍ਵੋਤਾਮਲਕੈਰ੍ਨਰਃ । ਸਨ੍ਤਾਪਃ ਕੀਰ੍ਤਿਰਲ੍ਪਾਯੁਰ੍ਧਨਂ ਨਿਧਨਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਂਵਲੇ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਧਨ-ਸਮਪੱਤੀ ਦੀ ਇੱਛਾ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੀ ਇੱਜ਼ਤ ਵਧਦੀ ਹੈ, ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਜਾਂ ਧਨ ਦੇ ਨਾਸ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਆਰੋਗ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਕਾਮਾਪ੍ਤਿਰਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦ੍ਭਾਸ੍ਕਰਾਦਿषੁ । ਉਪੋषਿਤਸ੍ਯ ਵ੍ਰਤਿਨਃ ਕृਤ੍ਤਕੇਸ਼ਸ੍ਯ ਨਾਪਿਤੈਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਸੂਰਜ ਜਾਂ ਹੋਰ ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੇ ਦਿਨ ਨ੍ਹਾਉਂਦੇ ਸਮੇਂ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਤੰਦਰੁਸਤੀ ਤੇ ਸਾਰੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਜਦੋਂ ਵਰਤ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਆਪਣੇ ਵਾਲ ਨਾਈ ਕੋਲੋਂ ਕਟਵਾਂ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਤਾਵਚ੍ਛ੍ਰੀਸ੍ਤਿष੍ਠਤਿ ਪ੍ਰੀਤਾ ਯਾਵਤ੍ਤੈਲਂ ਨ ਸਂਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ । ਏਵਂ ਸ੍ਨਾਤ੍ਵਾ ਪਿਤॄਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਮਨੁष੍ਯਾਂਸ੍ਤਰ੍ਪਯੇਨ੍ਨਰਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜਦ ਤੱਕ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਤੇਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗਦਾ, ਤਦ ਤੱਕ ਲਕਸ਼ਮੀ ਜੀ ਪ੍ਰਸੰਨ ਤੇ ਮੌਜੂਦ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨ੍ਹਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਨੂੰ ਤਰਪਣ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਾਭਿਮਾਤ੍ਰੇ ਜਲੇ ਸ੍ਥਿਤ੍ਵਾ ਚਿਨ੍ਤਯੇਦੂਰ੍ਜਮਾਨਸਃ । ਆਗਚ੍ਛਨ੍ਤੁ ਮੇ ਪਿਤਰ ਇਮਂ ਗृਹ੍ਣਨ੍ਤ੍ਵਪੋਞ੍ਜਲਿਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਨਾਭੀ ਤੱਕ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋ ਕੇ, ਮਨ ਨੂੰ ਇਕਾਗਰ ਕਰਕੇ ਸੋਚੋ: 'ਮੇਰੇ ਪਿਤਰ ਆਉਣ ਤੇ ਇਹ ਪਾਣੀ ਦਾ ਅੰਜਲੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨ।'

ਤ੍ਰੀਂਸ੍ਤ੍ਰੀਨੇਵਾਞ੍ਜਲੀਨ੍ਦਦ੍ਯਾਦਾਕਾਸ਼ੇ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਤਥਾ । ਵਸਿਤ੍ਵਾ ਵਸਨਂ ਸ਼ੁष੍ਕਂ ਸ੍ਥਲਸ੍ਥਾ ਸ੍ਤਰ੍ਣਬਰ੍ਹਿषਿ ॥ ੧,੨੧੩.

ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂ ਅਕਾਸ਼ ਵੱਲ ਤਿੰਨ ਜਾਂ ਨੌ ਵਾਰੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਅੰਜਲੀ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਨ੍ਹਾ ਕੇ ਸੁੱਕੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਕੇ, ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਘਾਹ ਜਾਂ ਪੱਤਿਆਂ ਉੱਤੇ ਬੈਠੋ।

ਵਿਧਿਜ੍ਞਾਸ੍ਤਰ੍ਪਣਂ ਕੁਰ੍ਯੁਰ੍ਨ ਪਾਤ੍ਰੇ ਤੁ ਕਦਾਚਨ । ਯਦਪਾਂ ਕ੍ਰੂਰਮਾਂਸਾਤ੍ਤੁ ਯਦਮੇਧ੍ਯਂ ਤੁ ਕਿਞ੍ਚਨ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਰਸਮਾਂ ਜਾਣਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਦੇ ਵੀ ਪਾਤ੍ਰ ਵਿੱਚ ਤਰਪਣ ਨਾ ਕਰਨ। ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਹਿੰਸਕ, ਮਾਸ ਵਾਲਾ ਜਾਂ ਅਸ਼ੁੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਵਰਤਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

ਅਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਮਲਿਨਂ ਯਚ੍ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਮਪਗਚ੍ਛਤੁ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾਨੇਨ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਤੋਯਂ ਸਵ੍ਯੇਨ ਪਾਣਿਨਾ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਕੁਝ ਵੀ ਚੰਚਲ ਜਾਂ ਮੈਲਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਸਾਰਾ ਹਟਾ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹੋ।