ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਕ੍ਸ਼ੇ ਤਥਾ ਕृष੍ਣੇ ਰਜਨ੍ਯਾਂ ਦਿਵਸੇਪਿ ਵਾ । ਉष੍ਣੇ ਵਰ੍षਤਿ ਸ਼ੀਤੇ ਵਾ ਵਰ੍ਧਨਂ ਨ ਨਿਵਰ੍ਤਤੇ ॥ ੧,੨੧੩.

ਚਾਹੇ ਚੰਨਣੀ ਪੱਖ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਅੰਨ੍ਹੇਰੀ, ਰਾਤ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਦਿਨ, ਗਰਮੀ, ਮੀਂਹ ਜਾਂ ਠੰਢ ਹੋਵੇ—ਵਧੋਤਰੀ ਕਦੇ ਨਹੀਂ ਰੁਕਦੀ।

ਦੇਸ਼ਂ ਗਤਾਨਾਂ ਯਾ ਵृਦ੍ਧਿਰ੍ਨਾਨਾਪਣ੍ਯੋਪਜੀਵਿਨਾਮ੍ । ਕੁਸੀਦਂ ਕੁਰ੍ਵਤਃ ਸਮ੍ਯਕ੍ਸਂਸ੍ਥਿਤਸ੍ਯੈਵ ਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਲੋਕ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਦੇਸ਼ਾਂ ਵਿਚ ਜਾ ਕੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਵਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਸਿਰਫ਼ ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਵਿਆਜ ਤੇ ਪੈਸਾ ਦੇਣ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਲਬ੍ਧਲਾਭਃ ਪਿਤॄਨ੍ਦੇਵਾਨ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚੈਵ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਤੇ ਤृਪ੍ਤਾਸ੍ਤਸ੍ਯ ਤਦ੍ਦੋषਂ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਕੁਝ ਲਾਭ ਮਿਲੇ, ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਤਰਾਂ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਅਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜਦ ਉਹ ਖੁਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਹਨ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਵਣਿਕ੍ਕੁਸੀਦਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਯੋ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਗਾਙ੍ਕਾਞ੍ਚਨਾਦਿਕਮ੍ । ਕृषੀਵਲੋऽਨ੍ਨਪਾਨਾਦਿਯਾਨਸ਼ਯ੍ਯਾਸਨਾਨਿ ਚ ॥ ੧,੨੧੩.

ਵਪਾਰੀ ਵਿਆਜ ਵਜੋਂ ਕੱਪੜਾ, ਅਨਾਜ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਦੇਵੇ; ਖੇਤੀਆਂ ਵਾਲਾ ਰੋਟੀ-ਪਾਣੀ, ਗੱਡੀਆਂ, ਖਟੀਆਂ ਤੇ ਬੈਠਕਾਂ ਆਦਿ ਦੇਵੇ।

ਰਾਜਭ੍ਯੋ ਵਿਂਸ਼ਤਿਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਸ਼ੁਸ੍ਵਰ੍ਣਾਦਿਕਂ ਸ਼ਤਮ੍ । ਪਾਦੇਨਾਸ੍ਯ ਚ ਯਾਵਕ੍ਯਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਂਚਯਮਾਤ੍ਮਵਾਨ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਰਾਜਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਅਤੇ ਪਸ਼ੂ, ਸੋਨਾ ਆਦਿ ਵਿੱਚੋਂ ਸੌ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸਮਝਦਾਰ ਆਦਮੀ ਆਪਣੀ ਦੌਲਤ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ-ਹਿੱਸੇ ਕਰਕੇ ਇਕੱਠੀ ਕਰੇ।

ਅਰ੍ਧੇਨ ਚਾਤ੍ਮਭਰਣਂ ਨਿਤ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਾਂਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਪਾਦਂ ਚੇਤ੍ਯਰ੍ਥਯਾਮਸ੍ਯ ਮੂਲਭੂਤਂ ਵਿਵਰ੍ਧਯੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਆਧਾ ਹਿੱਸਾ ਆਪਣੇ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਤੇ ਖਾਸ ਕੰਮਾਂ ਲਈ ਵਰਤੇ, ਤੇ ਚੌਥਾ ਹਿੱਸਾ ਮੁੱਖ ਰਕਮ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਰੱਖੇ।

ਵਿਦ੍ਯਾ ਸ਼ਿਲ੍ਪਂ ਭੂਤਿਃ ਸੇਵਾ ਗੋਰਕ੍ਸ਼ਾ ਵਿਪਣਿਃ ਕृषਿਃ । ਵृਤ੍ਤਿਰ੍ਭੈਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਕੁਸੀਦਂ ਚ ਦਸ਼ ਜੀਵਨਹੇਤਵਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਵਿਦਿਆ, ਕਲਾ, ਖੁਸ਼ਹਾਲੀ, ਨੌਕਰੀ, ਪਸ਼ੂ ਪਾਲਣ, ਵਪਾਰ, ਖੇਤੀ, ਭਿਖ ਮੰਗਣਾ ਅਤੇ ਵਿਆਜ ਤੇ ਪੈਸਾ ਦੇਣਾ—ਇਹ ਦੱਸ ਜੀਵਨ ਚਲਾਉਣ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹਾਰ੍ਜਿਤਾ ਵਿਪ੍ਰੇ ਕ੍ਸ਼ਤ੍ਰਿਯੇ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਨਿਰ੍ਜਿਤਾ । ਵੈਸ਼੍ਯੇ ਨ੍ਯਾਯਾਰ੍ਜਿਤਾਃ ਸ੍ਵਾਰ੍ਥਾਃ ਸ਼ੂਦ੍ਰੇ ਸ਼ੁਸ਼੍ਰੂषਯਾਰ੍ਜਿਤਾਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਲਈ ਦੌਲਤ ਦਾਨ ਲੈ ਕੇ, ਖ਼ਤਰੀ ਲਈ ਜੰਗ ਵਿਚ ਜਿੱਤ ਕੇ, ਵੈਸ਼ ਲਈ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਸ਼ੂਦਰ ਲਈ ਸੇਵਾ ਕਰਕੇ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਨਦੀ ਬਹੂਦਕਾ ਸ਼ਾਕਮृਤ੍ਪਰ੍ਣਾਨਿ ਸਮਿਤ੍ਕੁਸ਼ਾਃ । ਆਗ੍ਨੇਯੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਘੋषਸ਼੍ਚ ਵਿਪ੍ਰਾਣਾਂ ਧਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਵੱਡੀ ਨਦੀ, ਸਬਜ਼ੀਆਂ, ਜੜ੍ਹਾਂ, ਪੱਤੇ, ਲੱਕੜ, ਕੁਸ਼ਾ ਘਾਹ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਧੁਨੀ—ਇਹ ਸਭ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਦੌਲਤ ਹਨ।

ਅਯਾਚਿਤੋਪਪਨ੍ਨੇ ਤੁ ਨਾਸ੍ਤਿ ਦੋषਃ ਪ੍ਰਤਿਗ੍ਰਹੇ । ਅਮृਤਂ ਤਦ੍ਵਿਦੁਰ੍ਦੇਵਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਨ੍ਨੈਵ ਵਰ੍ਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਬਿਨਾਂ ਮੰਗੇ ਮਿਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਲੈਣ ਵਿਚ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਨਹੀਂ; ਦੇਵਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਲਈ ਉਹਨੂੰ ਛੱਡਣਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹੀਦਾ।

ਗੁਰੁਦ੍ਰਵ੍ਯਾਂਸ਼੍ਚੌਜ੍ਜਿਹੀਰ੍षੁਰਰ੍ਚਿष੍ਯਨ੍ਦੇ ਵਤਾਤਿਥੀਨ੍ । ਸਰ੍ਵਤਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਨ੍ਨ ਤੁष੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਸ੍ਵਯਂ ਤਤਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਆਪਣੇ ਅਧਿਆਪਕ ਦੀ ਦੌਲਤ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਮਹਿਮਾਨਾਂ ਦੀ ਆਦਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹਰ ਪਾਸੋਂ ਦਾਨ ਲੈ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਆਪਣੇ ਲਈ ਖੁਸ਼ ਨਾ ਹੋਵੇ।

ਸਾਧੁਤਃ ਪ੍ਰਤਿਗृਹ੍ਣੀਯਾਦਥ ਵਾਸਾਧੁਤੋ ਦ੍ਵਿਜਃ । ਗੁਣਵਾਨਲ੍ਪਦੋषਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਗੁਣੋ ਹਿ ਨਿਮਜ੍ਜਤਿ ॥ ੧,੨੧੩.

ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦਾਨ ਲਵੇ, ਜੇ ਉਹ ਨਾ ਹੋਣ ਤਾਂ ਗੁਣ ਵਾਲਿਆਂ ਅਤੇ ਘੱਟ ਦੋਸ਼ ਵਾਲਿਆਂ ਤੋਂ ਲਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਣ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਡੁੱਬ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਵਂ ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਵृਤ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਭਰਣਮਾਤ੍ਮਨਃ । ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸ਼ੁਦ੍ਧਿਂ ਪਰਤਃ ਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਜੋਤ੍ਤਮਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੇ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵਿਆਜ ਆਦਿ ਰਾਹੀਂ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਚਲਾਇਆ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵਧੀਆ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਨੂੰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸ਼ੁੱਧੀ ਲਈ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ਚਿੱਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਚ ਤਥਾ ਭਾਗੇ ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਥਂ ਮृਦ ਮਾਹਰੇਤ੍ । ਤਿਲਪੁष੍ਪਕੁਸ਼ਾਦੀਨਿ ਸ੍ਨਾਨਂ ਚਾਕृਤ੍ਰਿਮੇ ਜਲੇ ॥ ੧,੨੧੩.

ਦਿਨ ਦੇ ਚੌਥੇ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ, ਨ੍ਹਾਉਣ ਲਈ ਮਿੱਟੀ ਇਕੱਠੀ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਤਿਲ, ਫੁੱਲ, ਕੁਸ਼ ਆਦਿਕ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਕੁਦਰਤੀ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਕਾਮ੍ਯਂ ਕ੍ਰਿਯਾਙ੍ਗਂ ਮਲਕਰ੍षਣਮ੍ । ਮਾਰ੍ਜਨਾਚਮਾਵਗਾਹਾਸ਼੍ਚਾष੍ਟਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਵਖ-ਵਖ ਸਮੇਂ ਤੇ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੀਤੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਮੈਲ ਹਟਾਉਣ, ਧੋਣਾ, ਚੁਲੂ ਲੈਣਾ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਕੀ ਲੈਣੀਆਂ—ਇਹ ਅੱਠ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦੱਸੇ ਗਏ ਹਨ।

ਅਸ੍ਨਾਤਸ੍ਤੁ ਪੁਮਾਨ੍ਨਾਰ੍ਹੇ ਜਪਾਗ੍ਨਿਹਵਨਾਦਿषੁ । ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਨਂ ਤਦਰ੍ਥਂ ਤੁ ਨਿਤ੍ਯਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨ੍ਹਾਇਆ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਜਪ, ਅੱਗਨਿ-ਹਵਨ ਆਦਿ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਯੋਗ ਨਹੀਂ। ਇਸੇ ਲਈ ਸਵੇਰੇ ਦਾ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਲਈ ਲਾਜ਼ਮੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਚਾਣ੍ਡਾਲਸ਼ਵਵਿष੍ਠਾਦ੍ਯਾਨ੍ਸ੍ਪृष੍ਟ੍ਵਾ ਸ੍ਨਾਨਂ ਰਜਸ੍ਵਲਾਮ੍ । ਸ੍ਨਾਨਾਰ੍ਹਸ੍ਤੁ ਯਦਾ ਸ੍ਨਾਤਿ ਸ੍ਨਾਨਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਹਿ ਤਤ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਚੰਡਾਲ, ਲਾਸ਼, ਗੰਦਗੀ ਜਾਂ ਰਜੋਵਤੀ ਔਰਤ ਨੂੰ ਛੂਹਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਕੋਈ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਨਿਮਿਤਕ (ਮੌਕੇ-ਮੌਕੇ) ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਯਸ੍ਨਾਨਾਦਿਕਂ ਸ੍ਨਾਨਂ ਦੈਵਜ੍ਞਵਿਧਿਚੋਦਿਤਮ੍ । ਤਦ੍ਧਿ ਕਾਮ੍ਯਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਨਾਕਾਮਸ੍ਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਾਲਾ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਤੇ ਹੋਰ ਜੋਤਿਸ਼ੀਆਂ ਵਲੋਂ ਦੱਸੇ ਨ੍ਹਾਉਣ, ਇੱਛਾ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਬਿਨਾਂ ਇੱਛਾ ਦੇ ਉਹ ਨਹੀਂ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ।

ਜਪ੍ਤੁਕਾਮਃ ਪਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਅਰ੍ਚਿष੍ਯਨ੍ਦੇਵਤਾਤਿਥੀਨ੍ । ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਮਾਚਰੇਦ੍ਯਸ੍ਤੁ ਕ੍ਰਿਯਾਙ੍ਗਂ ਤਚ੍ਚ ਕੀਰ੍ਤਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਜਪ ਕਰਨਾ, ਪਵਿੱਤਰ ਹੋਣਾ, ਦੇਵਤਿਆਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਮਹਿਮਾਨ ਦੀ ਆਉਭਗਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਕਰੇ; ਇਹ ਕਰਮ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਲਾਪਕਰ੍षਣਾਰ੍ਥਾਯ ਪ੍ਰਵृਤ੍ਤਿਸ੍ਤਤ੍ਰ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਸਰਃ ਸੁਦੇਵਖਾਤੇषੁ ਤੀਰ੍ਥੇषੁ ਚ ਨਦੀषੁ ਚ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇੱਥੇ ਮੈਲ ਹਟਾਉਣ ਹੀ ਮਕਸਦ ਹੈ, ਹੋਰ ਨਹੀਂ; ਝੀਲਾਂ, ਚੰਗੀਆਂ ਖੂਹਾਂ, ਤੀਰਥਾਂ ਅਤੇ ਦਰਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚ।

ਸ੍ਨਾਨਮੇਵ ਕ੍ਰਿਯਾ ਯਸ੍ਮਾਤ੍ਕ੍ਰਿਯਾਸ੍ਨਾਨਮਤਃ ਪਰਮ੍ । ਅਦ੍ਭਿਰ੍ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ੁਧ੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੀਰ੍ਥਸ੍ਨਾਨਾਤ੍ਫਲਂ ਲਭੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਕਿਉਂਕਿ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਆਪ ਹੀ ਰਸਮ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਰਸਮੀ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਪਵਿੱਤਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਤੀਰਥ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਮਾਰ੍ਜਨਾਨ੍ਮਜ੍ਜਨੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਪਾਪਮਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ । ਨਿਤ੍ਯਂ ਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕਂ ਚਾਪਿ ਕ੍ਰਿਯਾਙ੍ਗਂ ਮਲਕਰ੍षਣਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਧੋਣ, ਡੁੱਬਕੀ ਲੈਣ ਤੇ ਮੰਤਰਾਂ ਨਾਲ ਪਾਪ ਜਲਦੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਨਿਮਿਤਕ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਲਈ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਮੈਲ ਹਟਾਉਣ ਲਈ ਹੈ।

ਤੀਰ੍ਥਾਭਾਵੇ ਤੁ ਕਰ੍ਤਵ੍ਯਮੁष੍ਣੋਦਕਪਰੋਦਕੈਃ । ਭੂਮਿष੍ਠਾਦੁਦ੍ਧृਤਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਤਃ ਪ੍ਰਸ੍ਤ੍ਰਵਣੋਦਕਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੇ ਤੀਰਥ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਜਾਂ ਉੱਤੇ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਧਰਤੀ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਿਆ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਫਿਰ ਚਸ਼ਮੇ ਦਾ ਪਾਣੀ।

ਤਤੋऽਪਿ ਸਾਰਸਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਦੇਯਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਤੀਰ੍ਥਤੋਯਂ ਤਤਃ ਪੁਣ੍ਯਂ ਗਾਗਂ ਪੁਣ੍ਯਂ ਤੁ ਸਰ੍ਵਤਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵਧ ਪਵਿੱਤਰ ਝੀਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹੈ, ਜੋ ਕਦੇ ਇਨਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ; ਤੀਰਥ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਹਰ ਥਾਂ ਪਵਿੱਤਰ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਗਾਗਂ ਪਯਃ ਪੁਨਾਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪਾਪਮਾਮਰਣਾਨ੍ਤਿਕਮ੍ । ਗਯਾਯਾਂ ਚ ਕੁਰੁਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰੇ ਯਤ੍ਤੋਯਂ ਸਮੁਪਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਾਪ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਮੌਤ ਤੱਕ ਦੇ ਪਾਪ ਵੀ; ਗਯਾ ਤੇ ਕੁਰੁਕਸ਼ੇਤਰ ਵਿੱਚ ਜੋ ਪਾਣੀ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ।

ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤੁ ਗਾਙ੍ਗਮਪਰਂ ਜਾਨੀਯਾਤ੍ਤੋਯਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਪੁਤ੍ਰਜਨ੍ਮਨਿ ਯੋਗੇषੁ ਤਥਾ ਸਂਕ੍ਰਮਣੇ ਰਵੇਃ ॥ ੧,੨੧੩.

ਇਸ ਲਈ, ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਜਾਣੋ; ਪੁੱਤਰ ਦੇ ਜਨਮ, ਜੋਗ ਤੇ ਸੂਰਜ ਦੇ ਸੰਕ੍ਰਾਂਤ ਸਮੇਂ।

ਰਾਹੋਸ਼੍ਚ ਦਰ੍ਸ਼ਨੇ ਸ੍ਨਾਨਂ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਂ ਨਿਸ਼ਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ । ਉषਸ੍ਯੁषਸਿ ਯਤ੍ਸ੍ਨਾਨਂ ਸਨ੍ਧ੍ਯਾਯਾਮੁਦਿਤੇ ਰਵੌ ॥ ੧,੨੧੩.

ਰਾਹੂ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਸਮੇਂ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚੰਗਾ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਰ ਰਾਤ ਨੂੰ ਨਹੀਂ; ਸਵੇਰੇ, ਸੂਰਜ ਚੜ੍ਹਦੇ ਤੇ ਸੰਧਿਆ ਵੇਲੇ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਉੱਤਮ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇਨ ਤਤ੍ਤੁਲ੍ਯਂ ਮਹਾਪਾਤਕਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਤ੍ਫਲਂ ਦ੍ਵਾਦਸ਼ਾਬ੍ਦਾਨਿ ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੇ ਕृਤੇ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਉਸ ਸਮੇਂ ਨ੍ਹਾਉਣ ਦਾ ਫਲ ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਰਸਮ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਜੋ ਵੱਡੇ ਪਾਪਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਜਾਪਤਿ ਰਸਮ ਕਰਕੇ ਜੋ ਫਲ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਾਤਃ ਸ੍ਨਾਯੀ ਤਦਾਪ੍ਨੋਤਿ ਵਰ੍षੇਣ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧਯਾਨ੍ਵਿਤਃ । ਯ ਇਚ੍ਛੇਦ੍ਵਿਪੁਲਾਨ੍ ਭੋਗਾਂਸ਼੍ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹੋਪਮਾਨ੍ ॥ ੧,੨੧੩.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ ਨ੍ਹਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਇਹ ਫਲ ਇੱਕ ਸਾਲ ਵਿੱਚ, ਸ਼ਰਧਾ ਨਾਲ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਜੋ ਚੰਦ, ਸੂਰਜ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਭੋਗਾਂ ਦੀ ਇੱਛਾ ਕਰਦਾ ਹੈ।