ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਞ੍ਚਮੀ ਸ੍ਯਾਨ੍ਙਸਿਭ੍ਯਾਂਭ੍ਯੋਹ੍ਯਪਾਦਾਨੇ ਚ ਕਾਰਕੇ । ਯਤੋऽਪੈਤਿ ਸਮਾਦਤ੍ਤੇ ਉਪਾਦਤ੍ਤੇ ਭਯਂ ਯਤਃ ॥ ੧,੨੦੫.

ਪੰਜਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਙਸੀ, ਭਿਆਮ, ਭਿਆਹ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਅਪਾਦਾਨ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਿੱਥੋਂ ਕੁਝ ਦੂਰ ਜਾਂਦਾ, ਲਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦਾ ਜਾਂ ਡਰ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ, ਉਥੇ ਅਪਾਦਾਨ ਵਿਭਕਤੀ ਯਾਦ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਙਸੋਸਾਮਸ਼੍ਚ षष੍ਠੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਵਾਮਿਸਮ੍ਬਨ੍ਧਮੁਖ੍ਯਕੇ । ਙਯੋਃ ਸੁਪੋ ਵੈ ਸਪ੍ਤਮੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸਾ ਚਾਧਿਕਰਣੇ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੨੦੫.

ਛੇਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਙਸ ਤੇ ਆਮ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਹ ਮਾਲਕ ਜਾਂ ਸੰਬੰਧ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਙ ਤੇ ਸੁ ਤੋਂ ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਬਣਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਅਧਿਕਰਣ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਆਧਾਰਸ਼੍ਚਾਧਿਕਰਣਂ ਰਕ੍ਸ਼ਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਤਃ । ਈਪ੍ਸਿਤਂ ਚਾਨੀਪ੍ਸਿਤਂ ਯਤ੍ਤਦਪਾਦਾਨਕਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੧,੨੦੫.

ਅਧਾਰ ਹੀ ਅਧਿਕਰਣ ਹੈ, ਜੋ ਰੱਖਿਆ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੋ ਚਾਹੀਦਾ ਜਾਂ ਨਾ-ਚਾਹੀਦਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਪਾਦਾਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਞ੍ਚਮੀ ਪਰ੍ਯੁਪਾਙ੍ਯੋਗੇ ਇਤਰਰ੍ਤੇऽਨ੍ਯਦਿਙ੍ਮੁਖੇ । ਏਨਯੋਗੇ ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕਰ੍ਮਪ੍ਰਵਚਨੀਯਕੈਃ ॥ ੧,੨੦੫.

ਪੰਜਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਪਰਿਉਪਾਂ ਦੇ ਜੋੜ ਵਿੱਚ, ਤੇ ਹੋਰ ਮਤਲਬਾਂ ਲਈ ਜੋ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਏਨ ਜੋੜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੂਜੀ ਵਿਭਕਤੀ ਕਰਮ ਵਾਲੇ ਕਿਰਿਆ-ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਵੀਪ੍ਸੇਤ੍ਥਮ੍ਭਾਵਚਿਹ੍ਨੇऽਭਿਰ੍ਭਾਗੇਨੈਵ ਪਰਿਪ੍ਰਤੀ । ਅਨੁਰੇषੁ ਸਹਾਰ੍ਥੇ ਚ ਹੀਨੇऽਨੂਪਸ਼੍ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੦੫.

ਦੁਹਰਾਈ ਜਾਂਦੇ ਕੰਮ, ਸਹਾਰਾ ਦੇ ਸੰਕੇਤ, ਵੰਡ, ਤੇ ਪੂਰੀ ਵੰਡ ਲਈ; ਸਾਥ, ਘਾਟ, ਤੇ ਨੇੜਤਾ ਦੇ ਮਤਲਬ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਾ ਚ ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚੇष੍ਟਾਯਾਂ ਗਤਿਕਰ੍ਮਣਿ । ਅਪ੍ਰਾਣੇ ਹਿ ਵਿਭਕ੍ਤੀ ਦ੍ਬੇ ਮਨ੍ਯਕਰ੍ਮਣ੍ਯਨਾਦਰੇ ॥ ੧,੨੦੫.

ਦੂਜੀ ਤੇ ਚੌਥੀ ਵਿਭਕਤੀ ਯਤਨ ਤੇ ਚਲਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਜੜਤਾਂ ਲਈ, ਦੋ ਵਿਭਕਤੀਆਂ ਬੇਪਰਵਾਹ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਨਮਃ ਸ੍ਵਸ੍ਤਿਸ੍ਵਧਾਸ੍ਵਾਹਾਲਂਵषਡ੍ਯੋਗ ਈਰਿਤਾ । ਚਤੁਰ੍ਥੋ ਚੈਵ ਤਾਦਰ੍ਥ੍ਯੇ ਤੁਮਰ੍ਥਾਦ੍ਭਾਵਵਾਚਿਨਃ ॥ ੧,੨੦੫.

ਨਮਹ, ਸਵਸਤੀ, ਸਵਧਾ, ਸਵਾਹਾ, ਅਲੰ, ਵਸ਼ਟ ਦੇ ਜੋੜ ਦੀ ਉਚਾਰਨਾ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੌਥੀ ਵਿਭਕਤੀ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ, ਤੇ ਤੁਮਰਥ ਅਤੇ ਭਾਵ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤृਤੀਯਾ ਸਹਯੋਗੇ ਸ੍ਯਾਤ੍ਕੁਤ੍ਸਿਤੇਙ੍ਗੇ ਵਿਸ਼ੇषਣੇ । ਕਾਲੇ ਭਾਵੇ ਸਪ੍ਤਮੀ ਸ੍ਯਾਦੇਤੈਰ੍ਯੋਗੇऽਪਿषष੍ਠ੍ਯਤਿ ॥ ੧,੨੦੫.

ਤੀਜੀ ਵਿਭਕਤੀ ਸਾਥ, ਨਫਰਤ, ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਸੱਤਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਸਮੇਂ ਤੇ ਭਾਵ ਲਈ, ਤੇ ਏਤੈਰ ਦੇ ਜੋੜ ਵਿੱਚ ਛੇਵੀਂ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਵਾਮੀਸ਼੍ਵਰਾਧਿਪਤਿਭਿਃ ਸਾਕ੍ਸ਼ਿਦਾਯਾਦਪ੍ਰਸੂਤੈਃ । ਨਿਰ੍ਧਾਰਣੇ ਦ੍ਵੇ ਵਿਭਕ੍ਤੋ षष੍ਠੀ ਹੇਤੁਪ੍ਰਯੋਗਕੇ ॥ ੧,੨੦੫.

ਮਾਲਕ, ਪ੍ਰਭੂ, ਰਾਜਾ, ਗਵਾਹ, ਵਾਰਸ, ਤੇ ਸੰਤਾਨ ਨਾਲ, ਦੋ ਵਿਭਕਤੀਆਂ ਨਿਰਧਾਰਣ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਛੇਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਕਾਰਨ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਸ੍ਮृਤ੍ਯਰ੍ਥਕਰ੍ਮਣਿ ਤਥਾ ਕਰੋਤੇਃ ਪ੍ਰਤਿਯਤ੍ਨਕੇ । ਹਿਂਸਾਰ੍ਥਾਨਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਚ ਕृਤਿ ਕਰ੍ਮਣਿ ਕਰ੍ਤਰਿ ॥ ੧,੨੦੫.

ਸਮਰਣ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਕੰਮ, 'ਕਰਨਾ' ਕਿਰਿਆ ਦੇ ਯਤਨ ਦੇ ਮਤਲਬ ਲਈ; ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ ਤੇ ਵਰਤੋਂ ਵਿੱਚ, ਕਰਮ ਤੇ ਕਰਤਾ ਦਰਸਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨ ਕਰ੍ਤृਕਰ੍ਮਣੋਃ षष੍ਠੀ ਨਿष੍ਠਯੋਃ ਪ੍ਰਾਤਿਪਦਿਕੇ । ਦ੍ਵਿਵਿਧਂ ਪ੍ਰਾਤਿਪਦਿਕਂ ਨਾਮ ਧਾਤੁਸ੍ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੧,੨੦੫.

ਛੇਵੀਂ ਵਿਭਕਤੀ ਕਰਤਾ ਤੇ ਕਰਮ ਲਈ, ਜਾਂ ਨਿਸ਼ਠਾ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਤਿਪਦਿਕ ਲਈ ਨਹੀਂ ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ। ਪ੍ਰਤਿਪਦਿਕ ਦੋ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ: ਨਾਮ ਤੇ ਧਾਤ।

ਭੂਵਾਨ੍ਦਿਭ੍ਯਸ੍ਤਿਙੋ ਲਃ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲਕਾਰਾ ਦਸ਼ ਵੈ ਸ੍ਮृਤਾਃ । ਤਿਪ੍ਤਸੂਝਿ ਪ੍ਰਥਮੋ ਮਧ੍ਯਃ ਸਿਪ੍ਥਸ੍ਥੋਤ੍ਤਮਪੂਰੁषਃ ॥ ੧,੨੦੫.

ਭੂ ਆਦਿ ਤੋਂ ਤਿੰਗ ਤੇ ਲਹ ਬਣਦੇ ਹਨ; ਦਸ ਲਕਾਰ ਯਾਦ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ: ਟਿਪ, ਤਸ, ਸੁ, ਝੀ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਖ, ਸਿਪ, ਥਸ, ਥਾ ਮੱਧਲਾ, ਉੱਤਮ ਤੇ ਪੂਰੁਸ਼ ਆਖਰੀ ਹਨ।

ਮਿਬ੍ਵਸ੍ਮਸ੍ਤੁ ਪਰਸ੍ਮੈ ਹਿ ਪਦਾਨਾਂ ਚਾਤ੍ਮਨੇਪਦਮ੍ । ਤਾਤਾਞ੍ਝ ਪ੍ਰਥਮੋ ਮਧ੍ਯ ਸ੍ਥਾਸਾਥਾਨ੍ਧ੍ਵਮਥੋਤ੍ਤਮਃ ॥ ੧,੨੦੫.

ਮਿਬ, ਵਸ, ਮਸ ਪਰਸਮੈਪਦ ਲਈ ਹਨ, ਤੇ ਪਦਾਨਾਂ ਆਤਮਨੇਪਦ ਲਈ। ਤਾ, ਤਾਮ, ਝਾ ਪਹਿਲਾ, ਮੱਧਲਾ, ਸਥਾ, ਸਾ, ਥਾ, ਨਧਵਮ ਮੱਧਲੇ, ਤੇ ਉੱਤਮ ਆਖਰੀ ਹਨ।

ਆਦੇਸ਼ਾ ਇਡ੍ਬਹਿਮਹਿ ਧਾਤੁਤੋਥ ਣਿਜਾਦਿਵਤ੍ । ਨਾਮ੍ਨਿ ਪ੍ਰਯੁਜ੍ਯਮਾਨੇऽਪਿ ਪ੍ਰਥਮਃ ਪੁਰੁषੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੨੦੫.

ਆਦੇਸ਼ ਇਡ, ਬਹ, ਮਹਿ ਹਨ, ਤੇ ਧਾਤੁ ਨਿਜ ਆਦਿ ਵਾਂਗ ਹੈ। ਨਾਮ ਤੇ ਲਾਗੂ ਹੋਣ ਤੇ ਵੀ ਪਹਿਲਾ ਪੁਰਖ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਧ੍ਯਮੋ ਯੁष੍ਮਦਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤ ਉਤ੍ਤਮਃ ਪੁਰੁषੋऽਸ੍ਮਦਿ । ਭੂਵਾਦ੍ਯਾ ਧਾਤਵਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਃ ਸਨਾਦ੍ਯਨ੍ਤਾਸ੍ਤਥਾ ਤਤਃ ॥ ੧,੨੦੫.

ਮੱਧਲਾ ਪੁਰਖ ਯੁਸ਼ਮਦ ਲਈ, ਉੱਤਮ ਪੁਰਖ ਅਸਮਦ ਲਈ ਹੈ। ਭੂ ਆਦਿ ਧਾਤਾਂ ਦੱਸੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਸਨ ਆਦਿ ਅੰਤ ਵਾਲੀਆਂ ਵੀ।

ਲਡੀਰਿਤੋ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇ ਸ੍ਮੇਨਾਤੀਤੇ ਚ ਧਾਤੁਤਃ । ਭੂਤੇऽਨਦ੍ਯਤਨੇ ਲਙ੍ਵਾ ਲੋਡਾਦ੍ਯਾਸ਼ਿषਿ ਧਾਤੁਤਃ ॥ ੧,੨੦੫.

ਲਡ ਵਰਤਮਾਨ ਲਈ, ਸ੍ਮੇਨ ਅਤੀਤ ਲਈ ਧਾਤ ਤੋਂ; ਲਣ ਅਤੀਤ ਜੋ ਤੁਰੰਤ ਨਹੀਂ, ਲੋਟ ਆਦਿ ਇੱਛਾ ਲਈ ਧਾਤ ਤੋਂ।

ਵਿਧ੍ਯਾਦਾਵੇਵਾਨੁਮਤੋ ਲੋਡ੍ਵਾਚ੍ਯੋ ਮਨ੍ਤ੍ਰਣੇ ਭਵੇਤ੍ । ਨਿਮਨ੍ਤ੍ਰਣਾਧੀष੍ਟਸਂਪ੍ਰਸ਼੍ਰੇ ਪ੍ਰਾਰ੍ਥਨੇषੁ ਤਥਾਸ਼ਿषਿ ॥ ੧,੨੦੫.

ਵਿਧੀ ਤੇ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਲਈ ਲੋਟ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਸਲਾਹ, ਨਿਮੰਤਰਨ, ਆਦੇਸ਼, ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਇੱਛਾ ਲਈ ਲਾਗੂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਲਿਙਤੀਤੇ ਪਰੋਕ੍ਸ਼ੇ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲਿਡ੍ਭੂਤੇ ਲ਼ਡ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ । ਸ੍ਯਾਦਨਦ੍ਯਤਨੇ ਤਦ੍ਵਦ੍ਭਵਿष੍ਯਤਿ ਤੁ ਧਾਤੁਤਃ ॥ ੧,੨੦੫.

ਜਦੋਂ ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਕਿਰਿਆ ਵਰਤਮਾਨ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਪਰੋਕਸ਼ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ 'ਲਿਟ' ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਭਵਿੱਖ ਵਿੱਚ 'ਲਟ' ਲਾਗੂ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੋ ਸਮੇਂ ਵਰਤਮਾਨ ਨਹੀਂ, ਉਹ ਵੀ ਧਾਤ ਤੋਂ ਬਣਦੀ ਹੈ।

ਦਾਤੋਰॢਙ੍ਕ੍ਰਿਯਾਤਿਪਤ੍ਤੌ ਲਿਙਰ੍ਥੇ ਲੇਟ੍ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਕृਤਸ੍ਤ੍ਰਿष੍ਵਪਿ ਵਰ੍ਤਨ੍ਤੇ ਭਾਵੇ ਕਰ੍ਮਣਿ ਕਰ੍ਤਰਿ ॥ ੧,੨੦੫.

ਜਦੋਂ ਦਾਤਾ ਦੀ ਕਿਰਿਆ ਪੂਰੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਵਿੱਚ 'ਲੇਟ' ਵਰਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। 'ਕ੍ਰਿਤ' ਤਿੰਨ ਹੀ—ਭਾਵ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਕਰਤਾ—ਵਿੱਚ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸਦृਸ਼ਾਸ੍ਤਵ੍ਯਤਾ ਣ੍ਯਦ੍ਯਦਨੀਯਾਸ਼੍ਚ ਤृਜਾਦਯਃ ॥ ੧,੨੦੫.

ਤ੍ਰਿਜ ਆਦਿ ਰੂਪ ਉਹਨਾਂ ਰੂਪਾਂ ਵਾਂਗ ਹਨ ਜੋ ਕਰਣ ਦੀ ਲੋੜ ਜਾਂ ਇੱਛਾ ਦੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਜੋ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੦੬ ਸੂਤ ਉਵਾਚ । ਸਿਦ੍ਧੋਦਾਹਰਣਂ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਸਂਹਿਤਾਦਿਪੁਰਃ ਸਰਮ੍ । ਵਿਪ੍ਰਾਃ ਸ੍ਵਸਾਗਤਾ ਵੀਦਂ ਸੁਤ੍ਤਮਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਿਤॄषਭਃ ॥ ੧,੨੦੬.

ਸੂਤ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹੁਣ ਮੈਂ ਸਥਾਪਿਤ ਉਦਾਹਰਣਾਂ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਸੰਹਿਤਾ ਆਦਿ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹਨ। ਹੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣੋ, ਤੁਸੀਂ ਜੋ ਇਕੱਠੇ ਹੋਏ ਹੋ, ਇਹ ਉੱਤਮ ਉਪਦੇਸ਼ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਹੈ, ਹੇ ਪਿਤਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਸਰਵੋਤਮ।

ਲ਼ਕਾਰੋ ਵਿਸ਼੍ਰੁਤਾ ਸੇਵਂ ਲਾਙ੍ਗਲੀषਾ ਮਨੀਪਯਾ । ਗਙ੍ਗੋਦਕਂ ਤਵਲ੍ਕਾਰ ऋਣਾਰ੍ਣਂ ਪ੍ਰਾਰ੍ਣਮਿਤ੍ਯਪਿ ॥ ੧,੨੦੬.

'ਲ' ਅੱਖਰ ਸੇਵਾ ਵਿੱਚ, ਲਾਂਗਲੀਸ਼ਾ, ਮਣੀਪਯਾ, ਗੰਗਾ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਤਵਲਕਾਰਾ, ਰਣਾਰਣ ਅਤੇ ਪ੍ਰਾਰਣ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਹੈ।

ਸ਼ੀਤਾਰ੍ਤਸ਼੍ਚ ਤਵਲ੍ਕਾਰਃ ਸੈਨ੍ਦ੍ਰੀ ਸੌਕਾਰ ਇਤ੍ਯਪਿ । ਵਧ੍ਵਾਸਨਞ੍ਚ ਪਿਤ੍ਰਰ੍ਥੋ ਲਨੁਬਨ੍ਧੋ ਨਯੇ ਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੨੦੬.

ਤਵਲਕਾਰਾ ਉਹ ਹੈ ਜੋ ਠੰਡ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਹੋਵੇ; ਸੈਂਦਰੀ ਅਤੇ ਸੌਕਾਰਾ ਵੀ ਐਸੇ ਹਨ। ਵਧੂ ਦਾ ਆਸਨ ਪਿਤਾ ਲਈ ਹੈ; ਨਿਯਮ ਵਿੱਚ 'ਲਾ' ਪ੍ਰਤਯਾ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਾਯਕੋ ਲਵਣਂ ਗਾਵਸ੍ਤ ਏਤੇ ਨ ਤ ਈਸ਼੍ਵਰਾਃ । ਦੇਵੀਗृਹਮਥੋ ਅਤ੍ਰ ਅ ਅਵੇਹਿ ਪਟੂ ਇਮੌ ॥ ੧,੨੦੬.

ਨੇਤਾ ਲਵਣ ਹੈ; ਇਹ ਗਾਂ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ਼ਵਰ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਦੇਵੀ ਦਾ ਘਰ ਇੱਥੇ ਹੈ; ਜਾਣ ਲਓ, ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਚਤੁਰ ਹਨ।

ਅਮੀ ਅਸ਼੍ਵਾਃ षਡਸ੍ਯੇਤਿ ਤਨ੍ਨ ਵਾਕ੍ਸ਼ਡ੍ਦਲਾਨਿ ਚ । ਤਚ੍ਚਰੇਤ੍ਤਲ੍ਲੁ ਨਾਤੀਤਿ ਤਜ੍ਜਲਂ ਤਚ੍ਛ੍ਮਸ਼ਾਨਕਮ੍ ॥ ੧,੨੦੬.

ਇਹ ਘੋੜੇ ਹਨ, ਛੇ ਹਨ; ਉਹ ਕਮਲ ਦੇ ਪੱਤੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਜੋ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ, ਉਹ ਪਾਣੀ, ਉਹ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨ।

ਸੁਗਨ੍ਨਤ੍ਰ ਪਚਨ੍ਨਤ੍ਰ ਭਵਾਂਸ਼੍ਛਾਦਯਤੀਤਿ ਚ । ਭਵਾਜ੍ਝਨਤ੍ਕਰਸ਼੍ਚੈਵ ਭਵਾਂਸ੍ਤਰਤਿ ਸਂਸ੍ਮृਤਮ੍ ॥ ੧,੨੦੬.

ਇੱਥੇ ਪਕਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਇੱਥੇ ਪੱਕਦਾ ਹੈ, ਤੁਸੀਂ ਢੱਕਦੇ ਹੋ, ਐਸਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੁਸੀਂ ਗਰਜਨ ਕਰਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਯਾਦ ਕਰਕੇ ਪਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋ।

ਭਵਾਂਲ੍ਲਿਖਤਿ ਤਾਞ੍ਚਕ੍ਰੇ ਭਵਾਞ੍ਸ਼ੇਤੇऽਪ੍ਯਨੀਦृਸ਼ਃ । ਭਵਾਣ੍ਡੀਨਂ ਤ੍ਵਨ੍ਤਰਸਿ ਤ੍ਵਙ੍ਕਰੋषਿ ਸਦਾਰ੍ਚਨਮ੍ ॥ ੧,੨੦੬.

ਤੁਸੀਂ ਲਿਖਦੇ ਹੋ, ਉਹ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹੋ, ਤੁਸੀਂ ਲੈਂਦੇ ਹੋ, ਭਾਵੇਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ। ਤੁਸੀਂ ਵਿਚਕਾਰ ਹੋ, ਸਦਾ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹੋ।

ਕਸ਼੍ਚਰੇਤ੍ਕष੍ਟਕਾਰੇਣ ਕ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਕ ਫਲੇ ਸ੍ਥਿਤਃ । ਕਃਸ਼ੇਤੇ ਚੈਵ ਕਃषਣ੍ਡਃ ਕਸ੍ਕੋ ਯਾਤਿ ਚ ਗੌਰਵਮ੍ ॥ ੧,੨੦੬.

ਕੌਣ ਮੁਸ਼ਕਲ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ? ਕੌਣ ਕਰੇ, ਕੌਣ ਫਲ ਵਿੱਚ ਟਿਕਿਆ ਹੈ? ਕੌਣ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਕੌਣ ਨਪੂੰਸਕ ਹੈ, ਕੌਣ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ?

ਕ ਇਹਾਤ੍ਰ ਕ ਏਵਾਹੁਰ੍ਦੇਵਾ ਆਹੁਸ਼੍ਚ ਭੋ ਵ੍ਰਜ । ਸ੍ਵਭੂਰ੍ਵਿष੍ਣੁਰ੍ਵ੍ਰਜਤਿ ਚ ਗੀष੍ਪਤਿਸ਼੍ਚੈਵ ਧੂਰ੍ਪਤਿਃ ॥ ੧,੨੦੬.

ਕੌਣ ਇੱਥੇ ਹੈ, ਕੌਣ ਇੱਥੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ? ਦੇਵਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: 'ਜਾ, ਮਿੱਤਰ।' ਵਿਸ਼ਨੁ ਆਪਣੇ ਆਪ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਗੀਤ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਧੂਆਂ ਦਾ ਮਾਲਕ ਵੀ।