ਦਨ੍ਤੀ ਕਟਙ੍ਕਟੇਰੀ ਚ ਜ੍ਞੇਯਾ ਦਾਰੁਨਿਸ਼ੇਤਿ ਚ । ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਰਜਨੀ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਪੀਤਿਕਾ ਰਾਤ੍ਰਿਨਾਮਿਕਾ ॥ ੧,੨੦੪.
ਦੰਤੀ ਅਤੇ ਕਟੰਕਟੇਰੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਦਾਰੁਨਿਸ਼ਾ ਵੀ। ਹਰਿਦਰਾ ਨੂੰ ਰਜਨੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੀਤਿਕਾ ਨੂੰ ਰਾਤਿਨਾਮਿਕਾ।
ਵृਕ੍ਸ਼ਾਦਨੀ ਛਿਨ੍ਨਰੁਹਾ ਨੀਲਵਲ੍ਲੀ ਰਸਾਮृਤਾ । ਵਸੁਕੋਟਸ਼੍ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯੋ ਵਾਸ਼ਿਰਃ ਕਾਮ੍ਪਿਲ੍ਲੋ ਮਤਃ ॥ ੧,੨੦੪.
ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਾਦਨੀ, ਛਿਨਨਰੁਹਾ, ਨੀਲਵੱਲੀ ਅਤੇ ਰਸਾਮ੍ਰਿਤਾ। ਵਸੁਕੋਟਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਾਸ਼ਿਰਾ ਨੂੰ ਕਾਂਪਿਲਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾषਾਣਭੇਦਕੋऽਰਿष੍ਟੋ ਹ੍ਯਸ੍ਮਭਿਤ੍ਕੁਟ੍ਟਭੇਦਕਃ । ਘਣ੍ਟਾਕਃ ਸ਼ੁष੍ਕਕੋ ਜ੍ਞੇਯੋ ਵਚੋऽਥ ਸੂਚਕੋ ਮਤਃ ॥ ੧,੨੦੪.
ਪਾਸ਼ਾਣਭੇਦਕ, ਅਰਿਸ਼ਟ ਅਤੇ ਕੁੱਟਭੇਦਕ। ਘੰਟਾਕਾ ਅਤੇ ਸ਼ੁਸ਼ਕਕਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਵਚਾ ਅਤੇ ਸੂਚਕਾ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਂ ਨਾਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਰਸੋ ਬੀਜਕਸ਼੍ਚੈਵ ਪੀਤਸ਼ਾਲੋऽਭਿਧੀਯੇਤ । ਵਜ੍ਰਵृਕ੍ਸ਼ੋ ਮਹਾਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਨੁਹੀ ਸ੍ਨੁਕ੍ਚ ਸੁਧਾ ਗੁਡਾ ॥ ੧,੨੦੪.
ਸੁਰਸੋ ਅਤੇ ਬੀਜਕਾ, ਪੀਤਸ਼ਾਲਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਵਜਰਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਮਹਾਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਸਨੁਹੀ, ਸਨੁਕ, ਸੁਧਾ ਅਤੇ ਗੁੜਾ।
ਤੁਲਸੀਂ ਸੁਰਸਾਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦੁਪਸ੍ਥੇਤਿ ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ । ਕੁਠੇਰਕੋऽਪ੍ਯਰ੍ਜੁਨਕਃ ਪਰ੍ਣੋ ਸੌਗਨ੍ਧਿਪਰ੍ਣਿਕ੍ਰਃ ॥ ੧,੨੦੪.
ਤੁਲਸੀ ਨੂੰ ਸੁਰਸਾ ਅਤੇ ਉਪਸਥ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਕੁਠੇਰਕਾ, ਅਰਜੁਨਕਾ, ਪਰਣ ਅਤੇ ਸੌਗੰਧੀਪਰਣਿਕਰਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਨੀਲਸ਼੍ਚ ਸਿਨ੍ਧੁਵਾਰਸ਼੍ਚ ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡੀਤਿ ਸੁਗਨ੍ਧਿਕਾ । ਜ੍ਞੇਯਾ ਸੁਗਨ੍ਧਿਪਰ੍ਣੋਤਿ ਵਾਸਨ੍ਤੀ ਕੁਲਜੇਤਿ ਚ ॥ ੧,੨੦੪.
ਨੀਲਾ ਅਤੇ ਸਿੰਧੁਵਾਰਾ, ਨਿਰਗੁੰਡੀ ਸੁਗੰਧਿਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਸੁਗੰਧੀਪਰਣੋਤੀ, ਵਾਸੰਤੀ ਅਤੇ ਕੁਲਜਾ ਨੂੰ ਵੀ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਕਾਲੀਯਕਂ ਪੀਤਕਾष੍ਠਂ ਕਤਕਾਖ੍ਯਃ ਪੁਨਃ ਸ੍ਮृਤਃ । ਗਾਯਤ੍ਰੀਖਦਿਰੋ ਜ੍ਞੇਯਸ੍ਤਦ੍ਭੇਦਃ ਕਨ੍ਦਰੋ ਮਤਃ ॥ ੧,੨੦੪.
ਕਾਲੀਯਕ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਲੱਕੜ ਹੈ, ਇਸ ਨੂੰ ਕਟਕ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗਾਯਤਰੀ ਖਦੀਰ ਵੀ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਰੂਪ ਕੰਦਰ ਹੈ।
ਇਨ੍ਦੀ ਵਰਂ ਕੁਵਲਯਂ ਪਦ੍ਮਂ ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਸ੍ਮृਤਮ੍ । ਸੌਗਨ੍ਧਿਕਂ ਸ਼ਤਦਲਮਬ੍ਜਂ ਕਮਲਮੁਚ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੦੪.
ਇੰਦੀ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਕੁਵਲਯਾ ਨੀਲਾ ਕਮਲ ਹੈ, ਪਦਮ ਕਮਲ ਹੈ, ਨੀਲਉਤਪਲ ਵੀ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸੌਗੰਧਿਕ, ਸ਼ਤਦਲ, ਅਬਜ ਅਤੇ ਕਮਲ—all ਕਮਲ ਦੇ ਨਾਂ ਹਨ।
ਅਜਵਰ੍ਣੋ ਭਵੇਦੂਰ੍ਜੋ ਵਾਜਿਕਰ੍ਣੋऽਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣਕਃ । ਸ਼੍ਲੇष੍ਮਾਨ੍ਤਕਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ੇਲੁਰ੍ਬਹੁਵਾਰਸ਼੍ਚ ਕਥ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੦੪.
ਅਜਵਰਨ ਨੂੰ ਊਰਜਾ ਵੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਵਾਜੀਕਰਨ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਕਰਨਕਾ। ਸ਼ਲੇਸ਼ਮਾਂਤਕ, ਸ਼ੇਲੁਰ ਅਤੇ ਬਹੁਵਾਰਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸੁਨਨ੍ਦਕਃ ਕਕੁਦ੍ਭਦ੍ਰਂ ਛਤ੍ਰਾਕੀ ਛਤ੍ਰਸਂਜ੍ਞਕਾ । ਕਬਰੀ ਕੁਮ੍ਭਕੋ ਧृष੍ਟਃ ਕ੍ਸ਼ੁਦ੍ਵਿਧੋ ਧਨਕृਤ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੨੦੪.
ਸੁਨੰਦਕ, ਕਕੁਦਭਦ੍ਰ, ਛਤ੍ਰਾਕੀ ਅਤੇ ਛਤ੍ਰਸੰਜਨਕਾ; ਕਬਰੀ, ਕੁੰਭਕ, ਧ੍ਰਿਸ਼ਟ, ਖੁਦਵਿਧ ਅਤੇ ਧਨਕ੍ਰਿਤ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕृष੍ਣਾਰ੍ਜਕਃ ਕਰਾਲਸ਼੍ਚ ਕਾਲਮਾਨਃ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਪ੍ਰਾਚੀ ਬਲਾ ਨਦੀਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾ ਕਾਕਜਙ੍ਘਾਥ ਵਾਯਸੀ ॥ ੧,੨੦੪.
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਰਜਕ, ਕਰਾਲ ਅਤੇ ਕਾਲਮਾਨਾ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ; ਪ੍ਰਾਚੀ, ਬਲਾ, ਨਦੀਕ੍ਰਾਂਤਾ, ਕਾਕਜੰਘਾ ਅਤੇ ਵਾਯਸੀ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞੇਯਾ ਮੂषਿਕਪਰ੍ਣੋ ਤੁ ਭ੍ਰਮਨ੍ਤੀ ਚਾਖੁਪਰ੍ਣਿਕਾ । ਵਿषਮੁष੍ਟਿਰ੍ਦ੍ਰਾਵਣਞ੍ਚ ਕੇਸ਼ਮੁष੍ਟਿਰੁਦਾਹृਤਾ ॥ ੧,੨੦੪.
ਮੂਸ਼ਿਕਪਰਨ, ਭਰਮੰਤੀ ਅਤੇ ਆਖੁਪਰਣਿਕਾ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਵਿਸ਼ਮੁਸ਼ਟੀ, ਦ੍ਰਾਵਣ ਅਤੇ ਕੇਸ਼ਮੁਸ਼ਟੀ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਕਿਂਲਿਹੀਂ ਕਟੁਕੀਂ ਵਿਦ੍ਯਾਦਨ੍ਤਕਸ਼੍ਚਾਮ੍ਲਵੇਤਸਃ । ਅਸ਼੍ਵਤ੍ਥਾ ਬਹੁਪਤ੍ਰਾ ਚ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾ ਚਾਮਲਕ੍ਯਪਿ ॥ ੧,੨੦੪.
ਕਿੰਲਹੀ ਅਤੇ ਕਟੁਕੀ ਨੂੰ ਜਾਣੋ, ਅੰਤਕਾ ਆਮਲਵੇਤਸ ਹੈ; ਅਸ਼ਵੱਥ, ਬਹੁਪਤਰਾ ਅਤੇ ਆਮਲਕੀ ਵੀ ਪਛਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਰੂषਕ੍ਰਂ ਪਤ੍ਰ ਸ਼ੂਕਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੀ ਰਾਜਾਦਨਂ ਮਤਮ੍ । ਮਹਾਪਤ੍ਰਂ ਦਾਡਿਮਂ ਚ ਤਮੇਵ ਕਰਕਂ ਵਦੇਤ੍ ॥ ੧,੨੦੪.
ਅਰੂਸ਼ਕਰਾ, ਪਤਰਾ, ਸ਼ੂਕਾ, ਖੀਰੀ ਅਤੇ ਰਾਜਾਦਨਾ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਮਹਾਪਤਰਾ, ਦਾਡਿਮਾ ਅਤੇ ਕਰਕਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਮਸੂਰੀ ਵਿਦਲੀ ਸ਼ष੍ਪਾ ਕਾਲਿਨ੍ਦੀਤਿ ਨਿਰੁਚ੍ਯਤੇ । ਕਣ੍ਟਕਾਖ੍ਯਾ ਮਹਾਸ਼੍ਯਾਮਾ ਵृਕ੍ਸ਼ਪਾਦੀਤਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੦੪.
ਮਸੂਰੀ, ਵਿਦਲੀ ਅਤੇ ਸ਼ਸ਼ਪਾ ਨੂੰ ਕਾਲਿੰਦੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕੰਟਕਾਖਿਆ, ਮਹਾਸ਼ਿਆਮਾ ਅਤੇ ਵ੍ਰਿਕਸ਼ਪਾਦੀ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਵਿਦ੍ਯਾ ਕੁਨ੍ਤੀ ਨਿਕੁਮ੍ਭਾ ਚ ਤ੍ਰਿਭਙ੍ਗੀ ਤ੍ਰਿਪੁਟੀ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ । ਸਪ੍ਤਲਾ ਯਵਤਿਕ੍ਤਾ ਚ ਚਰ੍ਮਾ ਚਰ੍ਮਕਸੇਤਿ ਚ ॥ ੧,੨੦੪.
ਵਿਦਿਆ, ਕੁੰਤੀ, ਨਿਕੁੰਭਾ, ਤ੍ਰਿਭੰਗੀ, ਤ੍ਰਿਪੁਟੀ, ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ, ਸਪਤਲਾ, ਯਵਤਿਕਤਾ, ਚਰਮਾ ਅਤੇ ਚਰਮਕਸਾ ਵੀ ਨਾਂ ਹਨ।
ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀ ਸੁਕੁਮਾਰੀ ਚ ਤਿਕ੍ਤਾਕ੍ਸ਼ੀ ਚਾਕ੍ਸ਼ਿਪੀਲੁਕਮ੍ । ਗਵਾਕ੍ਸ਼ੀ ਚਾਮृਤਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣੋ ਗਵਾਦਿਨੀ ॥ ੧,੨੦੪.
ਸ਼ੰਖਿਨੀ, ਸੁਕੁਮਾਰੀ, ਤਿਕਤਾਕਸ਼ੀ ਅਤੇ ਅਕਸ਼ੀਪੀਲੁਕ; ਗਵਾਕਸ਼ੀ, ਅਮ੍ਰਿਤਾ, ਸ਼ਵੇਤਾ, ਗਿਰਿਕਰਨ ਅਤੇ ਗਵਾਦਿਨੀ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਾਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕੋऽਥ ਰਕ੍ਤਾਙ੍ਗੋ ਗੁਣ੍ਡਾ ਰੋਚਨਿਕੇਤਿ ਚ । ਹੇਮਕ੍ਸ਼ੀਰੀ ਸ੍ਮृਤਾ ਪੀਤਾ ਗੌਰੀ ਵੈ ਕਾਲਦੁਗ੍ਧਿਕਾ ॥ ੧,੨੦੪.
ਕਾਂਪਿਲਕਾ, ਰਕਤਾਂਗਾ, ਗੁੰਡਾ ਅਤੇ ਰੋਚਨਿਕਾ; ਹੇਮਖੀਰੀ ਨੂੰ ਪੀਤਾ, ਗੌਰੀ ਅਤੇ ਕਾਲਦੁਧਿਕਾ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਾਙ੍ਗੇਰੁਕੀ ਨਾਗਬਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ । ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਸ਼ੈਲਂ ਨੀਲਵਰ੍ਣਮਞ੍ਜਨਞ੍ਚ ਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍ ॥ ੧,੨੦੪.
ਗਾਂਗੇਰੁਕੀ, ਨਾਗਬਲਾ, ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰਵਾਰੁਣੀ; ਤਾਰਕਸ਼, ਸ਼ੈਲਾ, ਨੀਲਵਰਨ, ਅੰਜਨ ਅਤੇ ਰਸਾਂਜਨ ਵੀ ਵਰਣਨ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ।
ਨਿਰ੍ਯਾਸੋ ਯਸ਼੍ਚ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲ੍ਯਾਃ ਸ ਮੋਚਰਸਸਂਜ੍ਞਕਃ । ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁष੍ਪੀ ਖਰੀ ਜ੍ਞੇਯਾ ਅਪਾਮਾਰ੍ਗੋ ਮਯੂਰਕਃ ॥ ੧,੨੦੪.
ਸ਼ਾਲਮਲੀ ਦਾ ਰਸ ਮੋਚਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਪ੍ਰਤਯਕਪੁਸ਼ਪੀ, ਖਰੀ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਅਤੇ ਮਯੂਰਕਾ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸਿਂਹਾਸ੍ਯਵृषਵਾਸਾਕਮਾਟਰੂषਕਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ । ਜੀਵਕੋ ਜੀਵਸ਼ਾਕਸ਼੍ਚ ਕਰ੍ਬੁਰਞ੍ਚ ਸ਼ਟੀਂ ਵਿਦੁਃ ॥ ੧,੨੦੪.
ਸਿੰਹਾਸਿਆ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਵਾਸਾ, ਮਾਟਰੂਸ਼ਕਾ ਦੱਸੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਜੀਵਕਾ, ਜੀਵਸ਼ਾਕਾ, ਕਰਬੁਰ ਅਤੇ ਸ਼ਟੀ ਵੀ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਕਟ੍ਫਲਂ ਸੋਮਵृਕ੍ਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦਗ੍ਨਿਗਨ੍ਧਾ ਸੁਗਨ੍ਧਿਕਾ । ਸ਼ਤਾਙ੍ਗਂ ਸ਼ਤਪੁष੍ਪਾ ਚ ਮਿਂਸਿਰ੍ਮਧੁਰਿਕਾਮਤਾ ॥ ੧,੨੦੪.
ਕਟਫਲਾ, ਸੋਮਵ੍ਰਿਕਸ਼, ਅਗਨਿਗੰਧਾ, ਸੁਗੰਧਿਕਾ; ਸ਼ਤਾਂਗਾ, ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਮਿੰਸਿਰ ਅਤੇ ਮਧੁਰਿਕਾ ਵੀ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਞੇਯਂ ਪੁष੍ਕਰਮੂਲਞ੍ਚ ਪੁष੍ਕਰਂ ਪੁष੍ਕਰਾਹ੍ਵਯਮ੍ । ਯਾਸੋऽਥ ਧਨ੍ਵਯਾਸਸ਼੍ਚ ਦੁष੍ਪਰ੍ਸ਼ੋऽਥ ਦੁਰਾਲਭਾ ॥ ੧,੨੦੪.
ਪੁਸ਼ਕਰਮੂਲਾ, ਪੁਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਕਰਾਹਵਯਾ ਨੂੰ ਜਾਣੋ; ਯਾਸਾ, ਧਨਵਯਾਸਾ, ਦੁਸ਼ਪਰਸ਼ ਅਤੇ ਦੁਰਾਲਭਾ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਵਾਕੁਚੀ ਸੋਮਰਾਜੀ ਚ ਸੋਮਵਲ੍ਲੀਤਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾ । ਮਾਰ੍ਕਵਃ ਕੇਸ਼ਰਾਜਸ਼੍ਚ ਭृਙ੍ਗਰਾਜੋ ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੦੪.
ਵਾਕੁਚੀ, ਸੋਮਰਾਜੀ ਅਤੇ ਸੋਮਵੱਲੀ ਨਾਂ ਹਨ; ਮਾਰਕਵਾ, ਕੇਸ਼ਰਾਜ ਅਤੇ ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਵੀ ਉਲੇਖ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵੇਡਗਜਸ੍ਤਜ੍ਜ੍ਞੈਸ਼੍ਚਕ੍ਰਮਰ੍ਦਕਸਂਜ੍ਞਖਃ । ਸੁਰਙ੍ਗੀਤਗਰਃ ਸ੍ਨਾਯੁਃ ਕਲਨਾਸ਼ਾ ਤੁ ਵਾਯਸੀ ॥ ੧,੨੦੪.
ਵੇਦ-ਗਜ ਨੂੰ ਗਿਆਨੀਆਂ ਚਕ੍ਰਮਰਦਕ ਆਖਦੇ ਹਨ। ਸੁਰੰਗੀ ਨੂੰ ਤਗਰ, ਉਸ ਦੀ ਨਸ ਨੂੰ ਕਲਨਾਸ਼ਾ, ਅਤੇ ਵਾਯਸੀ ਵੀ ਉਸ ਦਾ ਹੀ ਨਾਮ ਹੈ।
ਮਹਾਕਾਲਃ ਸ੍ਮृਤੋ ਬੇਲਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲੀਯੋ ਘਨਸ੍ਤਨਃ । ਇਕ੍ਸ਼੍ਵਾਕੁਸ੍ਤਿਕ੍ਤਤੁਮ੍ਬੀ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਿਕ੍ਤਾਲਬੁਰ੍ਨਿਗਦ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੨੦੪.
ਮਹਾਕਾਲਾ ਨੂੰ ਬੇਲ ਆਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੰਡੁਲੀਆ ਨੂੰ ਘਣਸਤਨ, ਇਕਸ਼ਵਾਕੁ ਨੂੰ ਕਰੇਲਾ, ਅਤੇ ਤਿਕਤਾਲਬੁ ਨੂੰ ਵੀ ਇਹੀ ਨਾਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।
ਧਾਮਾਰ੍ਗਵੋऽਥ ਕੋषਾਤਕ੍ਯਥ ਯਾਮਿਨੀ । ਵਿਦ੍ਯਾਤ੍ਕੋਸ਼ਤਕੀਭੇਦਂ ਕृਤਭੇਦਨਸਂਜ੍ਞਕਾ ॥ ੧,੨੦੪.
ਧਾਮਾਰਗਵ, ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ ਅਤੇ ਯਾਮਿਨੀ ਨੂੰ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕੋਸ਼ਾਤਕੀ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭੇਦਾਂ ਨੂੰ ਕ੍ਰਤਭੇਦਨ ਆਖਦੇ ਹਨ।
ਤਥਾ ਜੀਮੂਤਕਾਖ੍ਯਾ ਚ ਖੁਡ੍ਡਾਕੋ ਦੇਵਤਾਡਕਃ । ਗृਧ੍ਰਨਖੀ ਗृਧ੍ਰਨਖੀ ਹਿਙ੍ਗੁਕਾਕਾਦਨੀ ਮਤਾ ॥ ੧,੨੦੪.
ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਜੀਮੂਤ ਨੂੰ ਖੁੱਡਾਕਾ ਅਤੇ ਦੇਵਤਾਡਕ ਵੀ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਗ੍ਰਿਧਰਨਖੀ ਅਤੇ ਹਿੰਗੁਕਾਕਾਦਨੀ ਵੀ ਇਹੀ ਨਾਮ ਹਨ।
ਅਸ਼੍ਵਾਰਿਸ਼੍ਚੈਵ ਬੋਦ੍ਧਵ੍ਯਃ ਕਰਵੀਰੋऽਸ਼੍ਵਮਾਰਕਃ । ਸਿਨ੍ਧੁਃ ਸੈਨ੍ਧਵਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਮਣਿਮਨ੍ਥਮੁਦਾਹृਤਮ੍ ॥ ੧,੨੦੪.
ਅਸ਼ਵਾਰੀ ਨੂੰ ਸਮਝੋ, ਕਰਵੀਰ ਨੂੰ ਅਸ਼ਵਮਾਰਕ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਸਿੰਧੁ, ਸੈਧਵ ਅਤੇ ਸਿੰਧੂਥਾ ਮਣਿਮੰਥ ਦੇ ਨਾਮ ਹਨ।
ਕ੍ਸ਼ਾਰੋ ਯਵਾਗ੍ਰਜਸ਼੍ਚੈਵ ਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰੋऽਭਿਧੀਯਤੇ । ਸਰ੍ਜਿਕਾ ਸਰ੍ਜਿਕਾਕ੍ਸ਼ਾਰੋ ਦ੍ਵਿਤੀਯਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ॥ ੧,੨੦੪.
ਕਸ਼ਾਰ ਅਤੇ ਯਵਾਗ੍ਰਜਾ ਨੂੰ ਯਵਕਸ਼ਾਰ ਆਖਦੇ ਹਨ; ਸਰਜਿਕਾ ਅਤੇ ਸਰਜਿਕਾਕਸ਼ਾਰ ਦੂਜਾ ਭੇਦ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।