ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਰੋਗਘ੍ਨਂ ਪੁष੍ਟਿਦਂ ਚਾਪਿ ਬਲਤੇਜੋਵਿਵਰ੍ਧਨਮ੍ । ਤਦੇਵਾਸ਼੍ਵਾਯਦਾਤਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਯੁਕ੍ਤਮਥਾਪਿ ਵਾ ॥ ੧,੨੦੧.

ਇਹ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ, ਪੋਸ਼ਣ ਦਿੰਦਾ ਤੇ ਤਾਕਤ-ਚਲਾਕੀ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਜਾਂ ਹੋਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਗੁਡੂਚੀਕਲ੍ਪਯੋਗੇਨ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਯੋਃ । ਚਤ੍ਵਾਰਿ ਤ੍ਰੀਣਿ ਮਧ੍ਯਸ੍ਯ ਜਘਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪਲਾਨਿ ਹਿ ॥ ੧,੨੦੧.

ਗੁਡੂਚੀ ਦੇ ਤਰੀਕੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਤੇ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਲਈ ਮੱਧਮ ਦਰਜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਜਾਂ ਤਿੰਨ ਪਲਾ, ਤੇ ਘੱਟ ਦਰਜੇ ਵਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਅਕਸ੍ਮਾਦ੍ਯਤ੍ਰ ਵਾਹਾਨਾਮੇਕਰੂਪਂ ਯਦਾ ਭਵੇਤ੍ । ਮ੍ਰਿਯਤੇ ਚ ਯਦਾ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਰਮੁਪਸਰ੍ਗਂ ਤਮਾਦਿਸ਼ੇਤ੍ ॥ ੧,੨੦੧.

ਜਦੋਂ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਕਾਰਨ ਸਾਰੇ ਪਸ਼ੂ ਇੱਕੋ ਜਿਹੇ ਦਿਸਣ ਲੱਗਣ ਤੇ ਅਚਾਨਕ ਮਰ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਉਪਸਰਗ ਰੋਗ ਸਮਝਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹੋਮਾਦ੍ਯੈ ਰਕ੍ਸ਼ਯਾ ਵਿਪ੍ਰਭੋਜਨੈਰ੍ਬਲਿਕਰ੍ਮਣਾ । ਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯੋਪਸਰ੍ਗਸ਼ਾਨ੍ਤਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਰੀਤਕ੍ਯਾਦਿਕਲ੍ਪਤਃ ॥ ੧,੨੦੧.

ਹੋਮ ਆਦਿ ਰੱਖਿਆ ਕਰਮ, ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਭੋਜਨ ਤੇ ਬਲੀ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਉਪਸਰਗ ਰੋਗ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹਰੀਤਕੀ ਆਦਿ ਤਰੀਕਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ।

ਹਰੀਤਕੀ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੈਸ੍ਤੈਲੇਨ ਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਾ । ਆਦੌ ਪਞ੍ਚ ਤਤਃ ਪਞ੍ਚ ਵृਦ੍ਧ੍ਯਾ ਪੂਰ੍ਣਸ਼ਤਾਵਧਿ । ਉਤ੍ਤਮਾ ਚ ਸ਼ਤਂ ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਵਸ਼ੀਤਿਃ षष੍ਟਿਰੇਵ ਵਾ ॥ ੧,੨੦੧.

ਹਰੀਤਕੀ, ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ, ਤੇਲ ਤੇ ਲੂਣ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜ, ਫਿਰ ਹੋਰ ਪੰਜ, ਵਧਾ ਕੇ ਪੂਰੇ ਸੌ ਪਲਾ ਤੱਕ ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਮਾਤਰਾ ਸੌ, ਜਾਂ ਅੱਸੀ, ਜਾਂ ਸੱਠ ਪਲਾ ਹੈ।

ਗਜਾਯੁਰ੍ਵੇਦਮਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯੇ ਉਕ੍ਤਾਃ ਕਲ੍ਪਾ ਗਜੇ ਹਿਤਾਃ । ਗਜੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਾ ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਤਾਭਿਰ੍ਗਜਰੁਗਰ੍ਦਨਃ ॥ ੧,੨੦੧.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਹਾਥੀ ਦੇ ਆਯੁਰਵੇਦ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ; ਹਾਥੀ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਤਰੀਕੇ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸੇ ਹਨ। ਹਾਥੀ ਲਈ ਮਾਤਰਾ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਗਜੋ ਪਸਰ੍ਗਵ੍ਯਾਧੀਨਾਂ ਸ਼ਮਨਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਰ੍ਮ ਚ । ਪੂਜਯਿਤ੍ਵਾ ਸੁਰਾਨ੍ਵਿਪ੍ਰਾਨ੍ਰਤ੍ਨੈਰ੍ਗਾਂ ਕਪਿਲਾਂ ਦਦੇਤ੍ ॥ ੧,੨੦੧.

ਹਾਥੀਆਂ ਦੇ ਉਪਸਰਗ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਸ਼ਾਂਤੀ ਲਈ, ਦੇਵਤੇ ਤੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਰਤਨਾਂ ਨਾਲ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਇੱਕ ਪੀਲੀ ਗਾਂ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਦਨ੍ਤਿਦਨ੍ਤਦ੍ਵਯੇ ਮਾਲਾਂ ਨਿਬਨ੍ਧੀਯਾਦੁਪੋषਿਤਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਾਨ੍ਵੈਦ੍ਯੈਰ੍ਵਚਾਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਾਂਸ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੨੦੧.

ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਹਾਥੀ ਦੇ ਦੋ ਦੰਦਾਂ ਵਿਚਕਾਰ ਮਾਲਾ ਬੰਨ੍ਹਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ, ਵੈਦ ਮੰਤ੍ਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ, ਚਾਹੀਦੇ ਸਮਾਨ ਵੀ ਦੇਣ।

ਸੂਰ੍ਯਾਦਿਸ਼ਿਵਦੁਰ੍ਗਾਸ਼੍ਰੀਵਿष੍ਣ੍ਵਰ੍ਚਾ ਰਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਗਜਮ੍ । ਬਲਿਂ ਦਦ੍ਯਾਚ੍ਚ ਭੂਤੇਭ੍ਯਃ ਸ੍ਨਾਪਯੇਚ੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਘਟੈਃ ॥ ੧,੨੦੧.

ਸੂਰਜ, ਸ਼ਿਵ, ਦੁਰਗਾ, ਸ਼੍ਰੀ ਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸਤੁਤੀਆਂ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਬਲੀ ਦੇਣ ਤੇ ਚਾਰ ਘੜਿਆਂ ਨਾਲ ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਨ੍ਹਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਭੋਜਨਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਿਤਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਭਸ੍ਮਨੋਦ੍ਧੂਨਯੇਦ੍ਗਜਮਮ੍ । ਭੂਤਰਕ੍ਸ਼ਾ ਸ਼ੁਭਾ ਮੇਧ੍ਯਾ ਵਾਰਣਂ ਰਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਸਦਾ ॥ ੧,੨੦੧.

ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਨਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਭੋਜਨ ਦੇਣਾ, ਹਾਥੀ ਨੂੰ ਭਸਮ ਛਿੜਕਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਭੂਤਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਭ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਤੇ ਹਾਥੀ ਦੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਰੱਖਿਆ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਞ੍ਚਕੋਲੇ ਚ ਦਸ਼ਮੂਲਂ ਵਿਡਙ੍ਗਕਮ੍ । ਸ਼ਤਾਵਰੀਗੁਡੂਚੀ ਚ ਨਿਮ੍ਬਵਾਸਕਕਿਂਸ਼ੁਕਾਃ ॥ ੧,੨੦੧.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਪੰਚਕੋਲ, ਦਸ਼ਮੂਲਾ, ਵਿਡੰਗ, ਸ਼ਤਾਵਰੀ, ਗੁਡੂਚੀ, ਨਿੰਬ, ਵਾਸਕਾ ਤੇ ਕਿੰਸ਼ੁਕ ਵਰਤਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਗਜਰੋਗਵਿਨਾਸ਼ਾਯ ਹਿਤੋ ਰੂਕ੍ਸ਼ਃ ਕषਾਯਕਃ । ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਦ੍ਵਯੋਕ੍ਤਾਨਾਮੁਕ੍ਤਂ ਸਂਕ੍ਸ਼ੇਪਸਾਰਤਃ ॥ ੧,੨੦੧.

ਹਾਥੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸੁੱਕਾ ਤੇ ਕਸੈਲਾ ਤਰੀਕਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ। ਦੋਵੇਂ ਆਯੁਰਵੇਦਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ, ਇਹ ਸੰਖੇਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੨੦੨ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਏਕਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮੂਲਮਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਵਾ ਸ਼ਿਵ । ਸਰਸਂ ਯੋਨਿਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਤਂ ਵਰਾਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵ੍ਯਥਾਂ ਹਰੇਤ੍ । ਪ੍ਰਸੂਤਿਵੇਦਨਾਞ੍ਚੈਵ ਤਰੁਣੀਨਾਂ ਵ੍ਯਥਾਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੨੦੨.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇੱਕ ਪੁਨਰਨਵਾ ਜਾਂ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦਾ ਜੜ੍ਹਾ, ਤਾਜਾ ਲੈ ਕੇ, ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਸੁੰਦਰ ਸਰੀਰ ਵਾਲੀ ਔਰਤ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਸੂਤੀ ਦੀ ਪੀੜ੍ਹ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭੂਮਿ ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਮੂਲਂ ਵੈ ਸ਼ਾਲਿਚੂਰ੍ਣਮਥਾਪਿ ਵਾ । ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਦੁਗ੍ਧਪੀਤਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਬਹੁਪਯਸ੍ਕਰਮ੍ ॥ ੧,੨੦੨.

ਜੇ ਧਰਤੀ, ਕੁਸਮਾਂਡ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਜਾਂ ਚਾਵਲ ਦਾ ਆਟਾ ਦੂਧ ਨਾਲ ਸੱਤ ਦਿਨ ਖਾਧਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਧ ਬਹੁਤ ਵਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰੁਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀਮੁਲਂ ਲੇਪਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਤਨਵੇਦਨਾ । ਨਸ਼੍ਯੇਤ ਘृਤਪਕ੍ਵਾ ਚ ਕਾਰ੍ਯਾਵਸ਼੍ਯਨ੍ਤੁ ਪੋਲਿਕਾ ॥ ੧,੨੦੨.

ਰੁਦ੍ਰ, ਇੰਦ੍ਰ ਅਤੇ ਵਾਰੁਣੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੇਪ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਸਤਨ ਦੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਪੋਲਿਕਾ ਘੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਾ ਸਾ ਮਹੇਸ਼ਾਨ ਯੋਨਿਸ਼ੂਲਂ ਵਿਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ । ਪ੍ਰਲੇਪਿਤਾ ਕਾਰਵੇਲ੍ਲਮੂਲੇਨੈਵ ਵਿਨਿਰ੍ਗਤਾ ॥ ੧,੨੦੨.

ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਾਨ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਖਾਧਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਯੋਨੀ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਅਤੇ ਕਰਵੈਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਨਾਲ ਲੇਪ ਲਗਾ ਕੇ ਜੋ ਰੁਕਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਉਹ ਵੀ ਨਿਕਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਯੋਨਿਃ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਮਾਯਾਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਨੀਲੀਪਟੋਲਮੂਲਾਨਿ ਸਾਜ੍ਯਾਨਿ ਤਿਲਵਾਰਿਣਾ ॥ ੧,੨੦੨.

ਜਦੋਂ ਯੋਨੀ ਤੋਂ ਸ੍ਰਾਵ ਆਉਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ; ਨੀਲੀ ਅਤੇ ਪਟੋਲਾ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ, ਘੀ ਅਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ—

ਪਿष੍ਟਾਨ੍ਯੇषਾਂ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਵੈ ਜ੍ਵਾਲਾਗਰ੍ਦਭਰਾਗਨਤ੍ । ਪਾਠਾਮੂਲਂ ਰੁਦ੍ਰ ਪੀਤਂ ਪਿष੍ਟਂ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ ॥ ੧,੨੦੨.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪਿਸੀ ਹੋਈ ਲੇਪ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਜਲਣ ਅਤੇ ਪੀੜ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਪਾਠਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ—

ਪਾਪਰੋਗਹਰਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਕੁष੍ਠਪਾਨਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਵਾਸ੍ਯੋਦਕਞ੍ਚ ਸਮਧੁ ਪੀਤਮਨ੍ਤਰ੍ਗਤਸ੍ਯ ਵੈ ॥ ੧,੨੦੨.

ਇਹ ਪਾਪ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਵੀ ਠੀਕ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹਿਦ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਅੰਦਰਲੇ ਰੋਗੀਆਂ ਨੂੰ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਪਾਪਰੋਗਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਾਪਨਿਵृਕ੍ਤਿਂ ਕੁਰੁਤੇ ਸ਼ਿਵ । ਘृਤਤੁਲ੍ਯਾ ਰੁਦ੍ਰ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾ ਪੀਤਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਵੈ ਸਹ ॥ ੧,੨੦੨.

ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਇਹ ਪਾਪ ਰੋਗਾਂ ਦੀ ਤਪਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਲਾਕ, ਘੀ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਭਾਰ ਵਿੱਚ, ਦੂਧ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ—

ਪ੍ਰਦਰਂ ਹਰਤੇ ਰੋਗਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਦ੍ਵਿਜਯष੍ਟੀ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪੀਤਂ ਹਰੇਚ੍ਛਿਵ ॥ ੧,੨੦੨.

ਇਹ ਪ੍ਰਦਰ ਰੋਗ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ। ਦ੍ਵਿਜਯਸ਼ਟੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਕਟੁ ਦਾ ਚੂਰਨ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਇਹ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਿਲਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਗੁਲ੍ਮਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਹਰ । ਕੁਸੁਮਸ੍ਯ ਨਿਬਦ੍ਧਞ੍ਚ ਤਰੁਣੀਨਾਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੧,੨੦੨.

ਤਿਲ ਦੇ ਕਵਾਥ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਰਕਤ ਗੁਲਮਾ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਫੁੱਲ ਦੀ ਤਿਆਰੀ ਨੌਜਵਾਨ ਔਰਤਾਂ ਲਈ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।

ਰਕ੍ਤੋਤ੍ਪਲਸ੍ਯ ਵੈ ਕਨ੍ਦਂਸ਼ਰ੍ਕਰਾਤਿਲਸਂਯੁਤਮ੍ । ਪੀਤਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਧਾਰਯੇਦ੍ਗਰ੍ਭਪਾਤਨਮ੍ ॥ ੧,੨੦੨.

ਰਕਤ ਉਤਪਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਤਿਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਦੁਆਰਾ ਸ਼ਕਰ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਗਰਭਪਾਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਰਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਾਵਸ੍ਯ ਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛੀਤੋਦਕਨਿषੇਵਣਾਤ੍ । ਪੀਤਨ੍ਤੁ ਕਾਞ੍ਜਿਕ ਰੁਦ੍ਰ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖਯਾ ॥ ੧,੨੦੨.

ਰਕਤ ਸ੍ਰਾਵ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਸੇਵਨ ਨਾਲ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਕਾਂਜੀਕਾ ਨੂੰ ਸ਼ਰਪੁੰਖਾ ਨਾਲ ਉਬਾਲ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ—

ਹਿਙ੍ਗੁਸ੍ਤ੍ਰੈਨ੍ਧਵਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਕृਤ੍ । ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਵੈ ਮੂਲਂ ਕਟਿਬਦ੍ਧਂ ਪ੍ਰਸੂਤਿਕृਤ੍ ॥ ੧,੨੦੨.

ਹਿੰਗ ਅਤੇ ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਜਲਦੀ ਪ੍ਰਸਵ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਮਾਤੁਲੁੰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਕਮਰ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪ੍ਰਸਵ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਵੈ ਮੂਲੇ ਗਰ੍ਭਵਤ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਨਾਮਤਃ । ਉਤ੍ਪਾਟ੍ਯਮਾਨੇ ਸਕਲੇ ਪੁਤ੍ਤ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਦਾਨ੍ਯਥਾ ਸੁਤਾ ॥ ੧,੨੦੨.

ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਗਰਭਵਤੀ ਔਰਤ ਲਈ ਨਾਮ ਲੈ ਕੇ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ, ਜਦੋਂ ਪੂਰੀ ਉਖਾੜੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੁੱਤਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਧੀ।

ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਵੈ ਮੂਲੇ ਨਾਰੀਣਾਂ ਸ਼ਿਰਸਿ ਸ੍ਥਿਤੇ । ਗਰ੍ਭਸ਼ੂਲਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੨੦੨.

ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਔਰਤ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਗਰਭ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇੱਥੇ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਕਰ੍ਪੂਰਮਦਨਫਲਮਧੁਕੈਃ ਪੂਰਿਤਃ ਸ਼ਿਵ । ਯੋਨਿਃ ਸੁਭਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵृਦ੍ਧਾਯਾ ਯੁਵਤ੍ਯਾਃ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਹਰ ॥ ੧,੨੦੨.

ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਜਦੋਂ ਯੋਨੀ ਵਿੱਚ ਕਪੂਰ, ਮਦਨਾ ਫਲ ਅਤੇ ਮੁਲੱਥੀ ਭਰ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵੱਡੀ ਉਮਰ ਦੀ ਔਰਤ ਦੀ ਯੋਨੀ ਸੁੰਦਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ—ਨੌਜਵਾਨ ਲਈ ਤਾਂ ਹੋਰ ਵੀ ਵਧੀਆ।

ਯਸ੍ਯ ਬਾਲਸ੍ਯ ਤਿਲਕਃ ਕृਤੋ ਗੌਰੋਚਨਾਖ੍ਯਯਾ । ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕੁष੍ਠਪਾਨਞ੍ਚ ਦਤ੍ਤਂ ਸ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਨਿਰ੍ਭਯਃ । ਵਿषਭੂਤਗ੍ਰਹਾਦਿਭ੍ਯੋ ਵ੍ਯਾਧਿਭ੍ਯੋ ਬਾਲਕਃ ਸ਼ਿਵ ॥ ੧,੨੦੨.

ਜਿਸ ਬੱਚੇ ਦੇ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਗੌਰੋਚਨਾ ਲਾਈ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਨੂੰ ਸ਼ਕਰ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਟ ਪੀਣ ਲਈ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਉਹ ਬੱਚਾ ਵਿਸ਼, ਭੂਤ, ਗ੍ਰਹ ਅਤੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਨਿਰਭੈ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।