ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਭੂਤਨ੍ਯਾਸਂ ਪੁਰਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਗਾਨਾਞ੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਲਕਾਰਾਨ੍ਤਾ ਬਿਨ੍ਦੁਯੁਤਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਭੂਤਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ॥ ੧,੧੯੭.

ਪਹਿਲਾਂ ਭੂਤ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਕਰਕੇ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ 'ਲ' ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।

ਸ਼ਿਵਬੀਜਂ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਚ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਯੋਯਸ੍ਯ ਕ੍ਰਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਤਸ੍ਯ ਤਚ੍ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਵਰ੍ਣਂ ਕਰ੍ਮਕਾਲੇ ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਬੀਜ ਅਪਣਾਓ ਤੇ ਮੰਡਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ; ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਖਰ ਯਾਦ ਕਰੇ।

ਪਾਦਪਕ੍ਸ਼ੈਸ੍ਤਥਾ ਚਞ੍ਚਤ੍ਕृष੍ਣਨਾਗੈਰ੍ਵਿਭੂषਿਤਮ੍ । ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਤਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿषੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ ॥ ੧,੧੯੭.

ਫਿਰ, ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਪੰਖਾਂ 'ਤੇ ਹਿਲਦੇ ਕਾਲੇ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤਾਰਕਸ਼ ਦਾ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਚਾਵ ਹੋ ਸਕੇ।

ਗ੍ਰਹਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚੇ ਚ ਡਾਕਿਨੀਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇ । ਨਾਗੈਰ੍ਵਿਵੇष੍ਟਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਦੇਹੇ ਵਿਨ੍ਯਸੇਚ੍ਛਿਵਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਗ੍ਰਹ, ਭੂਤ, ਪਿਸਾਚ, ਡਾਕਿਨੀਆਂ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ।

ਦ੍ਵਿਧਾ ਨ੍ਯਾਸਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਨਾਗਾਨਾਂ ਚੈਵ ਭੂਤਯੋਃ । ਏਵਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਕਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਕਰੋ।

ਤ੍ਰਿਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਥਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਿਵਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ । ਯਥਾ ਦੇਹੇ ਤਥਾ ਦੇਵੇ ਅਙ੍ਗੁਲੀਨਾਂ ਚ ਪਰ੍ਵਸੁ ॥ ੧,੧੯੭.

ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਉੱਚਾ ਸ਼ਿਵ ਤੱਤ; ਇਹ ਸਰੀਰ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕਰੋ।

ਦੇਹੇ ਨ੍ਯਾਸਂ ਪੁਰਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਨੁਲੋਮਵਿਲੋਮਤਃ । ਕਨ੍ਦਂ ਨਾਲਂ ਤਥਾ ਪਦ੍ਮਂ ਧਰ੍ਮਂ ਜ੍ਞਾਨਾਦਿਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੧੯੭.

ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਉਲਟਾ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਕਰਕੇ, ਕੰਡ, ਡੰਡੀ, ਕਮਲ, ਧਰਮ, ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਵਰਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਂ ਵਰ੍ਗਾਨ੍ਤੇਨ ਤੁ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਸ਼ੌਮਿਤਿ ਕਰ੍ਣਿਕਾਮਧ੍ਯੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਰੇਫੇਣ ਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਦੂਜੇ ਸੁਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸਮੂਹ ਦੇ ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, 'ਸ਼' ਨੂੰ ਕਰਣਿਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ 'ਮ' ਨੂੰ ਮੂੜ੍ਹ 'ਤੇ 'ਰ' ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਅਕਚਟਤਪਯਸ਼ਾ ਵਰ੍ਗਾਃ ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਪਤ੍ਰਾਨ੍ਤਕੇਸਰਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕੌ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੯੭.

'ਅ', 'ਕ', 'ਚ', 'ਟ', 'ਤ', 'ਪ', 'ਯ' ਦੇ ਸਮੂਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੱਖੋ; ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਦੋ-ਦੋ ਰੱਖੋ।

ਕੇਸ਼ਰੇ ਤੁ ਸ੍ਵਰਾਨ੍ਨ੍ਯਸ੍ਯਾਦੀਸ਼ਾਨ੍ਤਾਨ੍षੋਡਸ਼ਾਰ੍ਚਯੇਤ੍ । ਵਾਮਾਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ਕ੍ਤਯਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾਸ੍ਤ੍ਰਿਤਤ੍ਤ੍ਵਨ੍ਤੁ ਤਤੋ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਕੇਸਰ 'ਤੇ 'ਈ' ਤੋਂ 'ਅੰ' ਤੱਕ ਦੇ ਸੁਰ ਰੱਖੋ, ਸੋਲਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਖੱਬੇ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ।

ਆਵਾਹਯੇਤ੍ਤਤੋ ਮਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ਿਵਮਙ੍ਗਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ । ਕਰ੍ਣਿਕਾਯਾਂ ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਦੇਵਂ ਸਾਂਗਂ ਤਤ੍ਰ ਪੁਰਃ ਸਰਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਫਿਰ, ਮੂੜ੍ਹ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਸੱਦੋ, ਤੇ ਕਰਣਿਕਾ ਵਿਚ ਦੇਵਤਾ ਨੂੰ ਸਾਰੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ, ਉਸ ਦੀ ਸੰਗਤ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੋ।

ਪृਤਿਵੀ ਪਸ਼੍ਚਿਮੇ ਪਤ੍ਰੇ ਆਪਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਰਸਂਸ੍ਥਿਤਾਃ । ਤੇਜਸ੍ਤੁ ਦਕ੍ਸ਼ਿਣੇ ਪਤ੍ਰੇ ਵਾਯੁਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਪੂਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਪੱਛਮੀ ਪੰਖੜੀ 'ਤੇ ਧਰਤੀ, ਉੱਤਰੀ 'ਤੇ ਪਾਣੀ, ਦੱਖਣੀ 'ਤੇ ਅੱਗ, ਤੇ ਪੂਰਬੀ 'ਤੇ ਹਵਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਸ੍ਵਬੀਜਂ ਮੂਰ੍ਤਿਰੂਪਨ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤਂ ਪਾਰਕਲ੍ਪਯੇਤ੍ । ਯਂ ਵਾਯੁਮੂਲਂ ਨੈਰृਤ੍ਯੇ ਰੇਫਸ੍ਤ੍ਵਨਲਸਂਸ੍ਥਿਤਃ ॥ ੧,੧੯੭.

ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਬੀਜ ਤੇ ਰੂਪ ਰੱਖੋ; ਹਵਾ ਦਾ ਮੂਲ ਨੈਰਤਿ ਵਿਚ, ਤੇ 'ਰ' ਅੱਗ ਵਿਚ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰੋ।

ਵਂ ਚ ਤ੍ਵੀਸ਼ੇ ਸਦਾ ਪੂਜ੍ਯ ਓਂ ਹृਦਿਸ੍ਥਞ੍ਚ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਤਨ੍ਮਾਤ੍ਰਾਨ੍ਭੂਤਮਾਤ੍ਰਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ਬਹਿਰੇਵ ਪ੍ਰਪੂਜਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਹਮੇਸ਼ਾ 'ਵੰ' ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਵਿਚ, ਤੇ 'ਓਂ' ਨੂੰ ਦਿਲ ਵਿਚ ਪੂਜੋ; ਤੱਤ ਤੇ ਭੂਤ ਮਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਪੂਜੋ।

ਸ਼ਿਵਾਙ੍ਗਾਨਿ ਤਤਃ ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਸਂਪੂਜਯੇਤ੍ਤਤਃ । ਆਗ੍ਨੇਯ੍ਯਾਂ ਹृਦਯਂ ਪੂਜ੍ਯ ਸ਼ਿਰ ਈਸ਼ਾਨਗੋਚਰੇ ॥ ੧,੧੯੭.

ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ; ਆਗਨੀ ਕੋਣ ਵਿਚ ਦਿਲ, ਤੇ ਈਸ਼ਾਨ ਦਿਸਾ ਵਿਚ ਮੂੜ੍ਹ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਨੈਰृਤ੍ਯੇ ਤੁ ਸ਼ਿਖਾਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਯਵ੍ਯਾਂ ਕਵਚਂ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਅਸ੍ਤ੍ਰਨ੍ਤੁ ਬਾਹ੍ਯਤੋ ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨੇਤ੍ਰਮੁਤ੍ਤਰਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਦੱਖਣ-ਪੱਛਮ ਵੱਲ ਚੋਟੀ ਰੱਖੋ, ਪੱਛਮੀ-ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਕਵਚ ਰੱਖੋ। ਹਥਿਆਰ ਬਾਹਰਲੇ ਪਾਸੇ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਅੱਖ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਰੱਖੀ ਹੋਈ ਹੈ।

ਪਤ੍ਰਾਗ੍ਰੇ ਕਰ੍ਣਿਕਗ੍ਰੇ ਤੁ ਬੀਜਾਨਿ ਪਰਿਪੂਜਯੇਤ੍ । ਅਨਨ੍ਤਾਦਿਕੁਲੀਰਾਨ੍ਤਾ ਅष੍ਟੌ ਨਾਗਾਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਸ੍ਥਿਤਾਃ ॥ ੧,੧੯੭.

ਪੱਤੇ ਦੇ ਕੋਨੇ ਤੇ ਕੇਂਦਰ ਤੇ ਬੀਜਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਅਨੰਤ ਤੋਂ ਕੁਲੀਰ ਤੱਕ, ਅੱਠ ਸੱਪ ਕ੍ਰਮਵਾਰ ਰੱਖੇ ਹਨ।

ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕਕ੍ਰਮੇਣੈਵ ਤ੍ਵੀਸ਼ਪਰ੍ਯਨ੍ਤਮੇਵ ਚ । ਪੂਜਯੇਚ੍ਚ ਸਦਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰੀ ਵਿਧਾਨੇਨ ਪृਥਕ੍ਪृਥਕ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਈਸ਼ਾਨ ਦਿਸ਼ਾ ਤੱਕ, ਹਰ ਇੱਕ ਦੀ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਢੰਗ ਨਾਲ, ਮਨਤਰੀ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਕਰੇ।

ਹृਦਿ ਪਦ੍ਮੇ ਵਿਧਾਨੇਨ ਸ਼ਿਲਾਦੌ ਦਤ੍ਤਮਣ੍ਡਲੇ । ਏਤਤ੍ਕਾਰ੍ਯਂ ਸਮੁਦ੍ਦਿष੍ਟਂ ਨਿਤ੍ਯਨੈਮਿਤ੍ਤਿਕੇऽਪਿ ਚ ॥ ੧,੧੯੭.

ਹਿਰਦੇ ਦੇ ਕਮਲ ਵਿੱਚ, ਨਿਯਮ ਅਨੁਸਾਰ, ਸ਼ਿਲਾ ਉੱਤੇ ਮੰਡਲ ਰੱਖ ਕੇ, ਇਹ ਕਰਮ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਸਮੇਂ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਨ੍ਨਿਤ੍ਯਂ ਕਾਮਰੂਪਂ ਮਨੋਹਰਮ੍ । ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸृष੍ਟਿਸਂਹਾਰਕਾਰਕਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸੋਚੋ ਕਿ ਮਨੋਹਰ ਅਤੇ ਇੱਛਾ-ਰੂਪ ਹੋ, ਜੋ ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਵਹਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਚਨਾ ਤੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਭਿਰੁਦ੍ਦੀਪ੍ਤਂ ਆਬ੍ਰਹ੍ਮਭੁਵਨਾਨ੍ਤਕਮ੍ । ਦਸ਼ਬਾਹੁਂ ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਪਿਙ੍ਗਾਕ੍ਸ਼ਂ ਸ਼ੂਲਪਾਣਿਨਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਅੱਗ ਦੀਆਂ ਮਾਲਾਵਾਂ ਨਾਲ ਚਮਕਦਾ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਫੈਲਿਆ, ਦਸ ਬਾਂਹਾਂ, ਚਾਰ ਚਿਹਰੇ, ਪਿੰਗਲ ਅੱਖਾਂ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਬਰਛਾ ਫੜਿਆ।

ਦਂष੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਮਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਂ ਸ਼ਸ਼ਿਸ਼ੇਖਰਮ੍ । ਭੈਰਵਨ੍ਤੁ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ਸਿਦ੍ਧ੍ਯੈ ਗਰੁਡਂ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ॥ ੧,੧੯੭.

ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਭਿਆਨਕ, ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਗਰ, ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਚੰਦ ਨਾਲ ਸਜਿਆ, ਸਿੱਧੀ ਲਈ ਭੈਰਵ ਨੂੰ ਅਤੇ ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰੋ।

ਨਾਗਾਨਾਂ ਨਾਸ਼ਨਾਰ੍ਥਾਯ ਗਰੁਡਂ ਭੀਮਭੀषਣਮ੍ । ਪਾਦੌ ਪਾਤਾਲਂ ਸਂਸ੍ਥੌ ਚ ਦਿਸ਼ਃ ਪਕ੍ਸ਼ਾਸ੍ਤੁ ਸਂਸ਼੍ਰਿਤਾਃ ॥ ੧,੧੯੭.

ਸੱਪਾਂ ਦੇ ਨਾਸ ਲਈ, ਡਰਾਉਣੇ ਤੇ ਭੀਮ ਗਰੁੜ ਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ; ਉਸਦੇ ਪੈਰ ਪਾਤਾਲ ਵਿੱਚ ਹਨ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਉਸਦੇ ਪੰਖਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰੀਆਂ ਹਨ।

ਸਪ੍ਤ ਸ੍ਵਰ੍ਗਾ ਉਰਸਿ ਚ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਣ੍ਡਂ ਕਣ੍ਠਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਪੂਰ੍ਵਾਦੀਸ਼ਾਨਪਰ੍ਯਨ੍ਤਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਸੱਤ ਸਵਰਗ ਉਸਦੇ ਛਾਤੀ ਉੱਤੇ ਹਨ, ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਉਸਦੇ ਗਲ ਵਿੱਚ ਹੈ; ਪੂਰਬ ਤੋਂ ਈਸ਼ਾਨ ਤੱਕ, ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ।

ਸਦਾਸ਼ਿਵਸ਼ਿਖਾਨ੍ਤਸ੍ਥਂ ਸ਼ਕ੍ਤਿਤ੍ਰਿਤਯਮੇਵ ਚ । ਪਰਾਤ੍ਪਰਂ ਸ਼ਿਵਂ ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਤ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਭੁਵਨਨਾਯਕਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਸਦਾ-ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਚੋਟੀ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਵਿੱਚ, ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਸ਼ਿਵ ਤਾਰਕਸ਼ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਸੰਸਾਰ ਦਾ ਮਾਲਕ, ਸਿੱਧਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਨੇਤ੍ਰਮੁਗ੍ਰਰੂਪਞ੍ਚ ਵਿषਨਾਗਕ੍ਸ਼ਯਙ੍ਕਰਮ੍ । ਗ੍ਰਸਨਂ ਭੀਮਵਕ੍ਤ੍ਰਂ ਚ ਗਰੁਡਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਵਿਗ੍ਰਹਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਤਿੰਨ ਅੱਖਾਂ, ਉਗਰ ਰੂਪ, ਵਿਸ਼ ਤੇ ਸੱਪਾਂ ਦਾ ਨਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ, ਡਰਾਉਣੇ ਮੂੰਹ ਨਾਲ, ਗਰੁੜ ਮੰਤ੍ਰ ਦਾ ਸਰੂਪ ਹੈ।

ਕਾਲਾਗ੍ਨਿਮਿਵ ਦੀਪ੍ਤਂ ਚ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ । ਏਵਂ ਨ੍ਯਾਸਵਿਧਿਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਯਦ੍ਯਨ੍ਮਨਸਿ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਕਾਲ-ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਹਰ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਚਿੰਤਨ ਕਰੋ; ਇਸ ਨਿਆਸ ਵਿਧੀ ਨੂੰ ਕਰਕੇ, ਜੋ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸੋਚੋ,

ਤਤ੍ਤਦੇਵ ਭਵੇਤ੍ਸਾਧ੍ਯਂ ਨਰੋ ਵੈ ਗਰੁਡਾਯਤੇ । ਪ੍ਰੇਤਾ ਭੂਤਾਸ੍ਤਥਾ ਯਕ੍ਸ਼ਾ ਨਾਗਾ ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਃ । ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਜ੍ਵਰਾਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਥਿਕਾਦਯਃ ॥ ੧,੧੯੭.

ਉਹੀ ਸਾਧਿਆ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਮਨੁੱਖ ਗਰੁੜ-ਸਰੂਪ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਪ੍ਰੇਤ, ਭੂਤ, ਯਕਸ਼, ਸੱਪ, ਗੰਧਰਵ, ਰਾਖਸ਼, ਉਸਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਨਾਲ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਚੌਥੇ ਤੇ ਹੋਰ ਜਵਰ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰੁਵਾਚ । ਏਵਂ ਸ ਗਰੁਡਂ ਪ੍ਰੋਚੇ ਗਰੁਡਃ ਕਸ਼੍ਯਪਾਯ ਚ । ਮਹੇਸ਼੍ਵਰੋ ਯਥਾ ਗੌਰੀਂ ਪ੍ਰਾਹ ਵਿਦ੍ਯਾਂ ਤਥਾ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੧੯੭.

ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਹਿਆ, ਤੇ ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਮਹੇਸ਼ਵਰ ਨੇ ਗੌਰੀ ਨੂੰ ਗਿਆਨ ਦੱਸਿਆ, ਤੂੰ ਵੀ ਸੁਣ।