ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਹृਦਿ ਪਾਣਿਤਲੇ ਦੇਹੇ ਕਰ੍ਣੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਕਰੋਤਿ ਚ । ਜਪਾਤ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਸਮਾਯੁਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਹਿਰਦੇ, ਹਥੇਲੀ, ਸਰੀਰ, ਕੰਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚਤੁਰਸ਼੍ਰਾਂ ਸੁਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਪੀਤਵਰ੍ਣਾਨ੍ਤੁ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ । ਪृਥਿਵੀਂ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਦੇਵਤ੍ਯਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਰੁਣਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੌਕੋਣੀ, ਚੌੜੀ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵੀ ਇੰਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਰੁਣ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹੈ।

ਮਧ੍ਯੇ ਪਦ੍ਮਂ ਤਥਾਯੁਕ੍ਤਮਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸੁਸ਼ੀਤਲਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਦ੍ਯੁਤਿਂ ਸੌਮ੍ਯਮਥਵਾਗ੍ਨੇਯਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕਮਲ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਅਰਧ ਚੰਦ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ, ਨੀਲ ਪਥਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਮਿੱਠਾ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਦਾ ਮੰਡਲ।

ਤ੍ਰਿਕੋਣਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਿਕੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾ ਲਾਨਲਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ । ਭਿਨ੍ਨਾਞ੍ਜਨਨਿਭਾਕਾਰਂ ਸ੍ਵਵृਤ੍ਤਂ ਬਿਨ੍ਦੁਭੂषਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਤਿਕੋਣ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਵਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ, ਟੁੱਟੇ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ, ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਯਾਦ ਕਰੋ।

ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਰ੍ਮਿਸਦृਸ਼ਾਕਾਰਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਵਰ੍ਚਸਮ੍ । ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯੋਮਾਮृਤਮਨੁਂਸ੍ਮਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਅਕਾਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਸਾਫ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬੋਣ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।

ਵਾਸੁਕਿਃ ਸ਼ਙ੍ਖਪਾਲਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਿਤੌ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮਣ੍ਡਲੇ । ਕਰ੍ਕੋਟਃ ਪਦ੍ਮਨਾਭਸ਼੍ਚ ਵਾਰੁਣੇ ਤੌ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ ॥ ੧,੧੯੭.

ਵਾਸੁਕੀ ਤੇ ਸ਼ੰਖਪਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਕਰਕੋਟ ਤੇ ਪਦਮਨਾਭਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਆਗ੍ਨੇਯੇ ਚਾਪਿ ਕੁਲਿਕਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਬ੍ਜਕੌ । ਵਾਯੁਮਣ੍ਡਲਸਂਸ੍ਥੌ ਚ ਪਞ੍ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਅੱਗ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕੁਲਿਕ ਤੇ ਤਕਸ਼ਕ, ਵੱਡੇ ਕਮਲ ਹਨ; ਹਵਾ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖੋ।

ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦਿਕਨਿष੍ਠਾਨ੍ਤਮਨੁਲੋਮਵਿਲੋਮਤਃ । ਪਰ੍ਵਸਨ੍ਧਿषੁ ਚ ਨ੍ਯਸ੍ਯਾ ਜਯਾ ਚ ਵਿਜਯਾ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੯੭.

ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਤੱਕ, ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਉਲਟ, ਅਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ, ਜਯਾ ਤੇ ਵਿਜਯਾ ਨੂੰ ਨਿਆਸ ਕਰੋ।

ਆਸ੍ਯਾਦਿਸ੍ਵਪੁਰਸ੍ਥਾਨੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯਾਚ੍ਛਿਵਪਡਙ੍ਗਕਮ੍ । ਕਨਿष੍ਠਾਦੌ ਹृਦਾਦੌ ਚ ਸ਼ਿਖਾਯਾਂ ਕਰਯੋਰ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੱਖਰ ਰੱਖੋ; ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ, ਹਿਰਦੇ, ਚੋਟੀ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰੋ।

ਵ੍ਯਾਪਕਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ਵਪੂਰ੍ਵਂ ਕ੍ਰਮਾਦਙ੍ਗੁਲਿਪਰ੍ਵਸੁ । ਭੂਤਾਨਾਞ੍ਚ ਪੁਨਰ੍ਨ੍ਯਾਸਃ ਸ਼ਿਵਾਙ੍ਗਾਨਿ ਤਥੈਵ ਚ ॥ ੧,੧੯੭.

ਸਭ ਵਿਆਪਕ ਮੰਤ੍ਰ, ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਨਿਆਸ ਕਰੋ; ਫਿਰ ਤੱਤਾਂ ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੰਗਾਂ ਦਾ ਨਿਆਸ ਵੀ ਕਰੋ।

ਪ੍ਰਣਵਾਦਿਨਮਸ਼੍ਚਾਨ੍ਤੇ ਨਾਮ੍ਨੈਵ ਚ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ । ਸਰ੍ਵਮਨ੍ਤ੍ਰੇषੁ ਕਥਿਤੋ ਵਿਧਿਃ ਸ੍ਥਾਪਨਪੂਜਨੇ ॥ ੧,੧੯੭.

ਅੰਤ ਵਿੱਚ, ਪ੍ਰਣਵ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਨਾਮ ਨਾਲ, ਅਤੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਹੀ, ਇਹ ਵਿਧੀ ਸਾਰੇ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਤੇ ਪੂਜਾ ਲਈ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ।

ਆਦ੍ਯਾਕ੍ਸ਼ਰਂ ਤਨ੍ਨਾਮ੍ਨਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਂ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ । ਅष੍ਟਾਨਾਂ ਨਾਗਜਾਤੀਨਾਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਃ ਸਾਨ੍ਨਿਧ੍ਯਕਾਰਕਃ ॥ ੧,੧੯੭.

ਉਸ ਨਾਮ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਅੱਖਰ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ; ਇਹ ਅੱਠ ਨਾਗ ਜਾਤੀਆਂ ਲਈ ਮੰਤ੍ਰ ਹੈ, ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਾਜ਼ਰੀ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਓਂ ਸ੍ਵਾਹਾ ਕ੍ਰਮਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਪਞ੍ਚਭੂਤਪੁਰੋਗਤਮ੍ । ਏष ਸਾਕ੍ਸ਼ਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਪ੍ਰਸਾਧਕਃ ॥ ੧,੧੯੭.

'ਓਂ ਸਵਾਹਾ' ਨੂੰ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਦੇ ਅਗਲੇ-ਪਿਛਲੇ ਲੜੀ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਕੇ, ਇਹ ਤਾਰਕਸ਼ ਜੀ, ਸਾਰੇ ਕੰਮਾਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਰਨ੍ਯਾਸਂ ਸ੍ਵਰੈਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ਼ਰੀਰੇ ਤੁ ਪੁਨਰ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਜ੍ਵਲਨ੍ਤਂ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ਪ੍ਰਾਣਮਾਤ੍ਮਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਿਕਾਰਕਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਕੇ, ਫਿਰ ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰੋ; ਪ੍ਰਾਣ ਨੂੰ ਜਲਦੇ ਹੋਏ, ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।

ਬੀਜਨ੍ਤੁ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ਪਸ਼੍ਚਾਦ੍ਵਰ੍षਾਨ੍ਤਮਮृਤਾਤ੍ਮਕਮ੍ । ਏਵਞ੍ਚਾਪ੍ਯਾਯਨਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸਞ੍ਚਿਨ੍ਤ੍ਯ ਚਾਤ੍ਮਨਃ ॥ ੧,੧੯੭.

ਫਿਰ ਬੀਜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਸਾਲ ਦੇ ਅੰਤ ਤੱਕ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਰੂਪ ਵਿੱਚ; ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਭਰਾਵਾ ਕਰਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਉਸ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।

ਪृਥਿਵੀਂ ਪਾਦਯੋਰ੍ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਪ੍ਤਕਾਞ੍ਚਨਸਪ੍ਰਭਾਮ੍ । ਅਸ਼ੇषਭੁਵਨਾਕੀਰ੍ਣਾਂ ਲੋਕਪਾਲਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਪੈਰਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ, ਤਪਦੇ ਸੋਨੇ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ, ਸਾਰੇ ਭਵਨਾਂ ਨਾਲ ਭਰਪੂਰ, ਦਿਸ਼ਾਵਾਂ ਦੇ ਰਖਵਾਲਿਆਂ ਨਾਲ।

ਏਤਾਂ ਭਗਵਤੀਂ ਪृਥ੍ਵੀਂ ਸ੍ਵਦੇਹੇ ਵਿਨ੍ਯਸੇਦ੍ਬੁਧਃ । ਸ਼੍ਯਾਮਵਰ੍ਣਮਯਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਪृਥਿਵੀਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਬੁਧੀਮਾਨ ਵਿਅਕਤੀ ਇਸ ਭਗਵਤੀ ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਨਿਆਸ ਕਰੇ; ਇਸ ਨੂੰ ਕਾਲੀ ਰੰਗ ਦੀ ਧਿਆਨ ਕਰੇ, ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਦੋ ਗੁਣਾ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਹੋ ਜਾਵੇ।

ਜ੍ਵਾਲਾਮਾਲਾਕੁਲਂ ਦੀਪ੍ਤਮਾਬ੍ਰਹ੍ਮਭੁਵਨਾਨ੍ਤਕਮ੍ । ਨਾਭਿਗ੍ਰੀਵਾਨ੍ਤਰੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯ ਤ੍ਰਿਕੋਣਂ ਮਣ੍ਡਲਂ ਰਵੇਃ ॥ ੧,੧੯੭.

ਨਾਭੀ ਤੇ ਗਲ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਤ੍ਰਿਕੋਣੀ ਸੂਰਜ ਦਾ ਮੰਡਲ, ਜੋ ਅੱਗ ਦੀ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਘਿਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਤੇ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇ ਲੋਕ ਤੱਕ ਸਾਰੇ ਜਗਤਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਰੱਖੋ।

ਭਿਨ੍ਨਾਞ੍ਜਨਨਿਭਾਕਾਰਂ ਨਿਖਿਲਂ ਵ੍ਯਾਪ੍ਯ ਸਂਸ੍ਥਿਤਮ੍ । ਆਤ੍ਮਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਥਿਤਂ ਧ੍ਯਾਯੇਦ੍ਵਾਯਵ੍ਯਂ ਤੀਕ੍ਸ਼੍ਣਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਸਭ ਕੁਝ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਟੁੱਟੇ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ ਰੰਗ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਆਪ ਦੀ ਸੁਰਤ ਵਿਚ ਟਿਕਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇਜ਼ ਹਵਾ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਿਤ ਮੰਡਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।

ਸਿਖੋਪਰਿ ਸ੍ਥਿਤਂ ਦਿਵ੍ਯਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਵਰ੍ਚਸਮ੍ । ਅਪ੍ਰਮਾਣਮਹਾਵ੍ਯੋਮਵ੍ਯਾਪਕਂ ਚਾਮृਤੋਪਮਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਚੋਟੀ ਦੇ ਉਪਰ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਪਵਿੱਤਰ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਵਰਗਾ, ਅਣਮਾਪਣ ਵਾਲਾ, ਵੱਡੇ ਅਕਾਸ਼ ਵਿਚ ਫੈਲਿਆ ਹੋਇਆ, ਤੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਵਰਗਾ, ਉਸ ਦੀ ਸੁਰਤ ਕਰੋ।

ਭੂਤਨ੍ਯਾਸਂ ਪੁਰਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਗਾਨਾਞ੍ਚ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ । ਲਕਾਰਾਨ੍ਤਾ ਬਿਨ੍ਦੁਯੁਤਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾ ਭੂਤਕ੍ਰਮੇਣ ਤੁ ॥ ੧,੧੯੭.

ਪਹਿਲਾਂ ਭੂਤ ਤੇ ਨਾਗਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਕਰਕੇ, ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਕ੍ਰਮ ਅਨੁਸਾਰ 'ਲ' ਨਾਲ ਖਤਮ ਹੋਣ ਵਾਲੇ ਤੇ ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ ਜੋੜੇ ਹੋਏ ਮੰਤ੍ਰਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ।

ਸ਼ਿਵਬੀਜਂ ਤਤੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਤੋ ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਚ ਮਣ੍ਡਲਮ੍ । ਯੋਯਸ੍ਯ ਕ੍ਰਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਮਣ੍ਡਲਸ੍ਯ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਤਸ੍ਯ ਤਚ੍ਚਿਨ੍ਤਯੇਦ੍ਵਰ੍ਣਂ ਕਰ੍ਮਕਾਲੇ ਵਿਧਾਨਵਿਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਫਿਰ, ਸ਼ਿਵ ਦਾ ਬੀਜ ਅਪਣਾਓ ਤੇ ਮੰਡਲ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ; ਜਦੋਂ ਕਰਮ ਕਰਨਾ ਹੋਵੇ, ਤਜਰਬੇਕਾਰ ਵਿਅਕਤੀ ਮੰਡਲ ਦੇ ਹਰੇਕ ਭਾਗ ਲਈ ਦੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਅੱਖਰ ਯਾਦ ਕਰੇ।

ਪਾਦਪਕ੍ਸ਼ੈਸ੍ਤਥਾ ਚਞ੍ਚਤ੍ਕृष੍ਣਨਾਗੈਰ੍ਵਿਭੂषਿਤਮ੍ । ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਂ ਧ੍ਯਾਯੇਤ੍ਤਤੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਵਿषੇ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮੇ ॥ ੧,੧੯੭.

ਫਿਰ, ਪੈਰਾਂ ਤੇ ਪੰਖਾਂ 'ਤੇ ਹਿਲਦੇ ਕਾਲੇ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਸਜਿਆ ਹੋਇਆ ਤਾਰਕਸ਼ ਦਾ ਸਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰੋ, ਤਾਂ ਜੋ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਚਾਵ ਹੋ ਸਕੇ।

ਗ੍ਰਹਭੂਤਪਿਸ਼ਾਚੇ ਚ ਡਾਕਿਨੀਯਕ੍ਸ਼ਰਾਕ੍ਸ਼ਸੇ । ਨਾਗੈਰ੍ਵਿਵੇष੍ਟਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਦੇਹੇ ਵਿਨ੍ਯਸੇਚ੍ਛਿਵਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਗ੍ਰਹ, ਭੂਤ, ਪਿਸਾਚ, ਡਾਕਿਨੀਆਂ, ਯਕਸ਼ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਸਾਂ ਲਈ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨਾਗਾਂ ਨਾਲ ਘੇਰ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਵਿਚ ਸ਼ਿਵ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ।

ਦ੍ਵਿਧਾ ਨ੍ਯਾਸਃ ਸਮਾਖ੍ਯਾਤੋ ਨਾਗਾਨਾਂ ਚੈਵ ਭੂਤਯੋਃ । ਏਵਂ ਧ੍ਯਾਤ੍ਵਾ ਕਰ੍ਮ ਕੁਰ੍ਯਾਦਾਤ੍ਮਤਤ੍ਤ੍ਵਾਦਿਕਂ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਨਾਗਾਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਦੋਹਰੀ ਸਥਾਪਨਾ ਦੱਸ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਕਰਕੇ, ਆਤਮਾ ਦੇ ਤੱਤ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਕਰਮ ਠੀਕ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਕਰੋ।

ਤ੍ਰਿਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਪ੍ਰਥਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਸਿਵਤਤ੍ਤ੍ਵਂ ਤਤਃ ਪਰਮ੍ । ਯਥਾ ਦੇਹੇ ਤਥਾ ਦੇਵੇ ਅਙ੍ਗੁਲੀਨਾਂ ਚ ਪਰ੍ਵਸੁ ॥ ੧,੧੯੭.

ਪਹਿਲਾਂ ਤਿੰਨ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਉੱਚਾ ਸ਼ਿਵ ਤੱਤ; ਇਹ ਸਰੀਰ, ਦੇਵਤਾ ਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਵੀ ਕਰੋ।

ਦੇਹੇ ਨ੍ਯਾਸਂ ਪੁਰਾ ਕृਤ੍ਵਾ ਹ੍ਯਨੁਲੋਮਵਿਲੋਮਤਃ । ਕਨ੍ਦਂ ਨਾਲਂ ਤਥਾ ਪਦ੍ਮਂ ਧਰ੍ਮਂ ਜ੍ਞਾਨਾਦਿਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੧੯੭.

ਸਰੀਰ 'ਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਪਹਿਲਾਂ, ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਉਲਟਾ ਕ੍ਰਮ ਵਿਚ ਕਰਕੇ, ਕੰਡ, ਡੰਡੀ, ਕਮਲ, ਧਰਮ, ਗਿਆਨ ਆਦਿ ਤੱਤਾਂ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਕਰੋ।

ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਵਰਸਮ੍ਭਿਨ੍ਨਂ ਵਰ੍ਗਾਨ੍ਤੇਨ ਤੁ ਪੂਜਯੇਤ੍ । ਸ਼ੌਮਿਤਿ ਕਰ੍ਣਿਕਾਮਧ੍ਯੇ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਰੇਫੇਣ ਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਦੂਜੇ ਸੁਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸਮੂਹ ਦੇ ਆਖਰੀ ਅੱਖਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਕਰਕੇ, 'ਸ਼' ਨੂੰ ਕਰਣਿਕਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਤੇ 'ਮ' ਨੂੰ ਮੂੜ੍ਹ 'ਤੇ 'ਰ' ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਪੂਜਾ ਕਰੋ।

ਅਕਚਟਤਪਯਸ਼ਾ ਵਰ੍ਗਾਃ ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ । ਪਤ੍ਰਾਨ੍ਤਕੇਸਰਾਨ੍ਤੇ ਤੁ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਪੂਰ੍ਵਾਦਿਕੌ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੯੭.

'ਅ', 'ਕ', 'ਚ', 'ਟ', 'ਤ', 'ਪ', 'ਯ' ਦੇ ਸਮੂਹ ਪੂਰਬ ਵੱਲ ਰੱਖੋ; ਪੰਖੜੀਆਂ ਤੇ ਕੇਸਰ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ, ਪੂਰਬ ਤੇ ਹੋਰ ਦਿਸਾਵਾਂ ਵਿਚ ਦੋ-ਦੋ ਰੱਖੋ।