ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਮੋ ਨਾਰਾਯਣਾਯੇਤਿ ਵਿਪਰ੍ਯਾਸਮਥਾਪਿ ਚ । ਕਰਨ੍ਯਾਸਂ ਤਤਃ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਦ੍ਵਾਦਕ੍ਸ਼ਰਵਿਦ੍ਯਯਾ ॥ ੧,੧੯੬.

'ਨਮੋ ਨਾਰਾਇਣ' ਆਖ ਕੇ, ਫਿਰ ਉਲਟ ਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਵੀ, ਬਾਰਹ ਅੱਖਰਾਂ ਵਾਲੀ ਵਿਦਿਆ ਨਾਲ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਮੰਤਰ ਰੱਖਣ ਦੀ ਰੀਤ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਣਵਾਦਿਯਕਾਰਾਨ੍ਤਮਙ੍ਗੁਲ੍ਯਂ ਗੁष੍ਠਪਰ੍ਵਸੁ । ਨ੍ਯਸੇਦ੍ਧृਦਯ ਓਙ੍ਕਾਰਂ ਮਨੁਂ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸਮਸ੍ਤਕਮ੍ ॥ ੧,੧੯੬.

ਪ੍ਰਣਵ ਤੋਂ ਯ ਤੱਕ ਦੇ ਅੱਖਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗੂਠੇ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ ਰੱਖੋ; ਹਿਰਦੇ 'ਚ ਓਂਕਾਰ ਅਤੇ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਸਿਰ ਦੇ ਚੋਟੀ 'ਤੇ ਵਸਾਓ।

ਓਙ੍ਕਾਰਨ੍ਤੁ ਭ੍ਰੁਵੋਰ੍ਮਧ੍ਯੇ ਸ਼ਿਕਾਨੇਤ੍ਰਾਦਿਮੂਰ੍ਧਤਃ । ਓਂ ਵਿष੍ਣਵੇ ਇਤਿ ਇਮਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਨ੍ਯਾਸਮੁਦੀਰਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੬.

ਓਂਕਾਰ ਨੂੰ ਭ੍ਰੂਆਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਸਿਖਾ, ਅੱਖਾਂ ਅਤੇ ਸਿਰ ਦੇ ਉਪਰ ਰੱਖੋ; ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ-ਨਿਆਸ ਪੜ੍ਹੋ: 'ਓਂ ਵਿਸ਼ਨੂ ਲਈ।'

ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਪਰਮਂ ਧ੍ਯਾਯੇਚ੍ਛੇषਂ ਯਚ੍ਛਕ੍ਤਿਭਿਰ੍ਯੁਤਮ੍ । ਮਮ ਰਕ੍ਸ਼ਾਂ ਹਰਿਃ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਤ੍ਸ੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਰ੍ਜਲੇऽਵਤੁ ॥ ੧,੧੯੬.

ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਆਤਮਾ ਨੂੰ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਕਤੀਆਂ ਹਨ, ਧਿਆਨ ਕਰੋ; ਹਰੀ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ, ਜਲ ਵਿੱਚ ਮਤਸਯ ਰੂਪ ਮੇਰੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮਸ੍ਤਥਾਕਾਸ਼ੇ ਸ੍ਥਲੇ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ਵਾਮਨਃ । ਅਟਵ੍ਯਾਂ ਨਰਸਿਂਹਸ੍ਤੁ ਰਾਮੋ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ਪਰ੍ਵਤੇ ॥ ੧,੧੯੬.

ਤ੍ਰਿਵਿਕ੍ਰਮ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ, ਵਾਮਨ ਧਰਤੀ 'ਤੇ, ਅਟਵੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨਰਸਿੰਘ ਅਤੇ ਪਰਬਤ 'ਤੇ ਰਾਮ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਭੂਮੌ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ਵਾਰਾਹੌ ਵ੍ਯੋਮ੍ਨਿ ਨਾਰਾਯਣੋऽਵਤੁ । ਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਾਚ੍ਚ ਕਪਿਲੋ ਦਤ੍ਤੋ ਰੋਗਾਚ੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ॥ ੧,੧੯੬.

ਭੂਮੀ 'ਤੇ ਵਾਰਾਹ, ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਨਾਰਾਇਣ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਕਰਮ ਦੇ ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਕਪਿਲ, ਰੋਗ ਤੋਂ ਦੱਤਾਤ੍ਰੇਯਾ ਬਚਾਏ।

ਹਯਗ੍ਰੀਵੋ ਦੇਵਤਾਭ੍ਯਃ ਕੁਮਾਰੋ ਮਕਰਧ੍ਵਜਾਤ੍ । ਨਾਰਦੋऽਨ੍ਯਾਰ੍ਚਨਾਦ੍ਦੇਵਃ ਕੂਰ੍ਮੋ ਵੈ ਨੈਰृਤੇ ਸਦਾ ॥ ੧,੧੯੬.

ਹਯਗ੍ਰੀਵ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ, ਕੁਮਾਰ ਕਾਮਦੇਵ ਤੋਂ, ਨਾਰਦ ਹੋਰ ਪੂਜਾਵਾਂ ਤੋਂ, ਅਤੇ ਕੂਰਮ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨੈਰਤਿ ਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਧਨ੍ਵਨ੍ਤੀਰਸ਼੍ਚਾਪਥ੍ਯਾਚ੍ਚ ਨਾਗਃ ਕ੍ਰੋਧਵਸ਼ਾਤ੍ਕਿਲ । ਯਜ੍ਞੋ ਰੋਗਾਤ੍ਸਮਸ੍ਤਾਚ੍ਚ ਵ੍ਯਾਸੋऽਜ੍ਞਾਨਾਚ੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ॥ ੧,੧੯੬.

ਧਨਵੰਤਰੀ ਅਪਥ੍ਯ ਪਦਾਰਥਾਂ ਤੋਂ, ਨਾਗ ਕ੍ਰੋਧ ਤੋਂ; ਯਜਨ ਰੋਗ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਦੁੱਖਾਂ ਤੋਂ, ਵਿਆਸ ਅਗਿਆਨ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਬੁਦ੍ਧਃ ਪਾषਣ੍ਡਸਂਘਾਤਾਤ੍ਕਲ੍ਕੀ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ਕਲ੍ਮषਾਤ੍ । ਪਾਯਾਨ੍ਮਧ੍ਯਨ੍ਦਿਨੇ ਵਿष੍ਣੁਃ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਨਾਰਾਯਣੋऽਵਤੁ ॥ ੧,੧੯੬.

ਬੁੱਧ ਪਾਠਕ ਸਮੂਹਾਂ ਤੋਂ, ਕਲਕੀ ਪਾਪ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੁਪਹਿਰ ਵੇਲੇ, ਨਾਰਾਇਣ ਸਵੇਰੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਮਧੁਹਾ ਚਾਪਰਾਹ੍ਨੇ ਚ ਸਾਯਂ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ਮਾਧਵਃ । ਹृषੀਕੇਸ਼ਃ ਪ੍ਰਦੋषੇऽਵ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषੇऽਵ੍ਯਾਜ੍ਜਨਾਰ੍ਦਨਃ ॥ ੧,੧੯੬.

ਮਧੁਸੂਦਨ ਅਪਰਾਹਨ ਵੇਲੇ, ਮਾਧਵ ਸਾਂਝ ਨੂੰ; ਹ੍ਰਿਸ਼ੀਕੇਸ਼ ਪ੍ਰਦੋਸ਼ ਸਮੇਂ, ਜਨਾਰਦਨ ਪ੍ਰਤਯੂਸ਼ੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਸ਼੍ਰੀਧਰੋऽਵ੍ਯਾਦਰ੍ਧਰਾਤ੍ਰੇ ਪਦ੍ਮਨਾਭੋ ਨਿਸ਼ੀਥਕੇ । ਚਕ੍ਰਕੌਮੋਦਕੀਬਾਣਾ ਘ੍ਨਨ੍ਤੁ ਸ਼ਤ੍ਰੂਂਸ਼੍ਚ ਰਾਕ੍ਸ਼ਸਾਨ੍ ॥ ੧,੧੯੬.

ਸ਼੍ਰੀਧਰ ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਨੂੰ, ਪਦਮਨਾਭ ਨਿਸ਼ੀਥ ਵੇਲੇ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਚਕਰ, ਗਦਾ ਅਤੇ ਬਾਣ ਵੈਰੀਆਂ ਤੇ ਰਾਖਸ਼ਾਂ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰਣ।

ਸ਼ਙ੍ਖਃ ਪਦ੍ਮਂ ਚ ਸ਼ਤ੍ਰੁਭ੍ਯਃ ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗਂ ਵੈ ਗਰੁਡਸ੍ਤਥਾ । ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮਨਃ ਪ੍ਰਾਣਾਨ੍ਪਾਨ੍ਤੁ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਵਿਭੂषਣਃ ॥ ੧,੧੯੬.

ਸ਼ੰਖ ਅਤੇ ਪਦਮ ਵੈਰੀਆਂ ਤੋਂ, ਸ਼ਾਰੰਗ ਧਨੁਸ਼ ਅਤੇ ਗਰੁੜ ਵੀ; ਪਾਸੇ ਦੀਆਂ ਭੂਸ਼ਣਾਂ ਬੁੱਧੀ, ਇੰਦ੍ਰੀਆਂ, ਮਨ ਅਤੇ ਸਾਸ ਨੂੰ ਰੱਖਿਆ ਕਰਣ।

ਸ਼ੇषਃ ਸਰ੍ਪਸ੍ਵਰੂਪਸ਼੍ਚ ਸਦਾ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਪਾਤੁ ਮਾਮ੍ । ਵਿਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਦਿਕ੍ਸ਼ੁ ਚ ਸਦਾ ਨਾਰਸਿਂਹਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਸ਼ਤੁ ॥ ੧,੧੯੬.

ਸ਼ੇਸ਼, ਸੱਪ ਰੂਪ ਵਿੱਚ, ਹਮੇਸ਼ਾ ਹਰ ਥਾਂ ਮੇਰੀ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ; ਨਰਸਿੰਘ ਸਦਾ ਦਿਸਾ ਅਤੇ ਉਪਦਿਸਾ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਕਰੇ।

ਏਤਦ੍ਧਾਰਯਮਾਣਸ਼੍ਚ ਯਂ ਯਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਚਕ੍ਸ਼ੁषਾ । ਸ ਵਸ਼ੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਪਾਪ੍ਮਾ ਚ ਰੋਗਮੁਕ੍ਤੋ ਦਿਵਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੬.

ਜੋ ਇਹ ਧਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਜੋ ਕੁਝ ਅੱਖਾਂ ਨਾਲ ਵੇਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਭ ਤੇ ਵਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪਾਪ ਤੇ ਰੋਗ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਹੋ ਕੇ ਸੁਰਗ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ।

thumb|ਪਞ੍ਚਮਹਾਭੂਤਾਨਿ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਰੁਵਾਚ । ਗਾਰੁਡਂ ਸਂਪ੍ਰਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਗਰੁਡੇਨ ਹ੍ਯੁਦੀਰਿਤਮ੍ । ਕਸ਼੍ਯਪਾਯ ਸੁਮਿਤ੍ਰੇਣ ਵਿषਹृਦ੍ਯੇਨ ਗਾਰੁਡਃ ॥ ੧,੧੯੭.

ਧਨਵੰਤਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਮੈਂ ਗਾਰੁੜ ਸ਼ਾਸਤਰ ਦੱਸਾਂਗਾ, ਜੋ ਗਰੁੜ ਨੇ ਕਸ਼ਯਪ, ਸੁਮਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਹਰਣ ਵਾਲੇ ਗਰੁੜ ਨੂੰ ਸੁਣਾਇਆ ਸੀ।

ਪृਥਿਵ੍ਯਾਪਸ੍ਤਥਾ ਤੇਜੋ ਵਾਯੁਰਾਕਾਸ਼ਮੇਵਚ । ਕ੍ਸ਼ਿਤ੍ਯਾਦਿष੍ਵੇਵ ਵਰ੍ਗਾਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯੇਤੇ ਵੈ ਮਣ੍ਡਲਾਧਿਪਾਃ ॥ ੧,੧੯੭.

ਪ੍ਰਥਵੀ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ, ਹਵਾ ਅਤੇ ਆਕਾਸ਼—ਇਹ ਪੰਜ ਵੱਡੇ ਤੱਤ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਸਮੂਹ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਹ ਮੰਡਲਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਹਨ।

ਪਞ੍ਚਤਤ੍ਤ੍ਵੇ ਸ੍ਥਿਤਾ ਦੇਵਾਃ ਪ੍ਰਾਪ੍ਯਨ੍ਤੇ ਵਿष੍ਣੁਸੇਵਕੈਃ । ਦੀਰ੍ਘਸ੍ਵਰਵਿਭਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚ ਨਪੁਂਸਕਵਿਵਰ੍ਜਿਤਾਃ ॥ ੧,੧੯੭.

ਦੇਵਤਾ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਸਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਨੂ ਦੇ ਸੇਵਕਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਲੰਬੇ ਸੁਰਾਂ ਨਾਲ ਵੱਖਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਨਪੁੰਸਕ ਲਿੰਗ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹਨ।

ਸषਡਙ੍ਗਃ ਸ਼ਿਵਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤੋ ਹृਚ੍ਛਿਰਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਖਾ ਕ੍ਰਮਾਤ੍ । ਕਵਚਂ ਨੇਤ੍ਰਮਸ੍ਤ੍ਰਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨ੍ਯਾਸਃ ਸ੍ਵਸ੍ਥਲਸਂਸ੍ਥਿਤਿਃ ॥ ੧,੧੯੭.

ਸ਼ਿਵ ਨੂੰ ਛੇ ਅੰਗਾਂ ਸਮੇਤ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ: ਹਿਰਦਾ, ਸਿਰ, ਸਿਖਾ; ਕਵਚ, ਅੱਖ ਅਤੇ ਅਸਤਰ, ਅਤੇ ਨਿਆਸ ਆਪਣੇ ਥਾਂ 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਪ੍ਰਦਸ੍ਯਾਨ੍ਤੇ ਕਾਲਵਹ੍ਨਿਰ ਧੋऽਨਿਲਃ । षष੍ਠਸ੍ਵਰਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮਰ੍ਧੇਨ੍ਦੁਸਂਯੁਤਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਸਭ ਸਿੱਧੀਆਂ ਦੇ ਦਾਤਾ ਦੇ ਅੰਤ 'ਤੇ ਕਾਲ ਅੱਗ ਹੇਠਾਂ, ਅਤੇ ਹਵਾ ਹੈ; ਛੇਵਾਂ ਸੁਰ ਅਰਧਚੰਦ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਹੈ।

ਪਰਾਪਰਵਿਭਿਨ੍ਨਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ਿਵਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਾਧ ਈਰਿਤਾਃ । ਰੇਫੇਣਾਙ੍ਗੇषੁ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰ ਨ੍ਯਾਸਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਵਿਧਿ ॥ ੧,੧੯੭.

ਉੱਚ-ਨੀਚ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਭਾਵਨਾਵਾਂ, ਜਿਵੇਂ ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਨੇ ਦੱਸੀਆਂ ਹਨ, ਉਹ 'ਰ' ਅੱਖਰ ਵਾਲੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਰੇਕ ਅੰਗ 'ਤੇ, ਠੀਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹृਦਿ ਪਾਣਿਤਲੇ ਦੇਹੇ ਕਰ੍ਣੇ ਨੇਤ੍ਰੇ ਕਰੋਤਿ ਚ । ਜਪਾਤ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚਤੁਰ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਸਮਾਯੁਤਾਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਹਿਰਦੇ, ਹਥੇਲੀ, ਸਰੀਰ, ਕੰਨ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਮੰਤ੍ਰ ਜਪਣ ਨਾਲ, ਚਾਰ-ਮੁਖੀ ਦੇਵਤਾ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਸਿਧੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਚਤੁਰਸ਼੍ਰਾਂ ਸੁਵਿਸ੍ਤਾਰਂ ਪੀਤਵਰ੍ਣਾਨ੍ਤੁ ਚਿਨ੍ਤਯੇਤ੍ । ਪृਥਿਵੀਂ ਚੇਨ੍ਦ੍ਰਦੇਵਤ੍ਯਾਂ ਮਧ੍ਯੇ ਵਰੁਣਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਧਰਤੀ ਨੂੰ ਚੌਕੋਣੀ, ਚੌੜੀ ਤੇ ਪੀਲੇ ਰੰਗ ਦੀ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ ਦੀ ਦੇਵੀ ਇੰਦਰ ਹੈ, ਅਤੇ ਵਿਚਕਾਰ ਵਰੁਣ ਦਾ ਮੰਡਲ ਹੈ।

ਮਧ੍ਯੇ ਪਦ੍ਮਂ ਤਥਾਯੁਕ੍ਤਮਰ੍ਧਚਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸੁਸ਼ੀਤਲਮ੍ । ਇਨ੍ਦ੍ਰਨੀਲਦ੍ਯੁਤਿਂ ਸੌਮ੍ਯਮਥਵਾਗ੍ਨੇਯਮਣ੍ਡਲਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਵਿਚਕਾਰ ਇੱਕ ਕਮਲ ਸੋਚੋ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਅਰਧ ਚੰਦ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਠੰਢਾ, ਨੀਲ ਪਥਰ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦਾ, ਮਿੱਠਾ, ਜਾਂ ਅੱਗ ਦਾ ਮੰਡਲ।

ਤ੍ਰਿਕੋਣਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥਿਕੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਂ ਜ੍ਵਾਲਾਮਾ ਲਾਨਲਂ ਸ੍ਮਰੇਤ੍ । ਭਿਨ੍ਨਾਞ੍ਜਨਨਿਭਾਕਾਰਂ ਸ੍ਵਵृਤ੍ਤਂ ਬਿਨ੍ਦੁਭੂषਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਤਿਕੋਣ, ਜਿਸ 'ਤੇ ਸਵਸਤਿਕ ਚਿੰਨ੍ਹ ਹਨ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਪਟ ਵਾਂਗ, ਟੁੱਟੇ ਕਾਜਲ ਵਰਗਾ, ਗੋਲ ਆਕਾਰ ਵਾਲਾ, ਤੇ ਬਿੰਦੂ ਨਾਲ ਸਜਾਇਆ ਹੋਇਆ ਯਾਦ ਕਰੋ।

ਕ੍ਸ਼ੀਰੋਰ੍ਮਿਸਦृਸ਼ਾਕਾਰਂ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਫਟਿਕਵਰ੍ਚਸਮ੍ । ਪ੍ਲਾਵਯਨ੍ਤਂ ਜਗਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਵ੍ਯੋਮਾਮृਤਮਨੁਂਸ੍ਮਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਅਕਾਸ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਾਂਗ, ਸਾਫ ਕ੍ਰਿਸਟਲ ਦੀ ਚਮਕ ਵਾਲਾ, ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਨੂੰ ਡੁੱਬੋਣ ਵਾਲਾ, ਅਕਾਸ ਦਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸਮਝ ਕੇ ਧਿਆਨ ਕਰੋ।

ਵਾਸੁਕਿਃ ਸ਼ਙ੍ਖਪਾਲਸ਼੍ਚ ਸ੍ਥਿਤੌ ਪਾਰ੍ਥਿਵਮਣ੍ਡਲੇ । ਕਰ੍ਕੋਟਃ ਪਦ੍ਮਨਾਭਸ਼੍ਚ ਵਾਰੁਣੇ ਤੌ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਿਤੌ ॥ ੧,੧੯੭.

ਵਾਸੁਕੀ ਤੇ ਸ਼ੰਖਪਾਲ ਧਰਤੀ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹਨ; ਕਰਕੋਟ ਤੇ ਪਦਮਨਾਭਾ ਪਾਣੀ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਹਨ।

ਆਗ੍ਨੇਯੇ ਚਾਪਿ ਕੁਲਿਕਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ਸ਼੍ਚੈਵ ਮਹਾਬ੍ਜਕੌ । ਵਾਯੁਮਣ੍ਡਲਸਂਸ੍ਥੌ ਚ ਪਞ੍ਚ ਭੂਤਾਨਿ ਵਿਨ੍ਯਸੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਅੱਗ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਕੁਲਿਕ ਤੇ ਤਕਸ਼ਕ, ਵੱਡੇ ਕਮਲ ਹਨ; ਹਵਾ ਦੇ ਮੰਡਲ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਤੱਤਾਂ ਨੂੰ ਰੱਖੋ।

ਅਙ੍ਗੁष੍ਠਾਦਿਕਨਿष੍ਠਾਨ੍ਤਮਨੁਲੋਮਵਿਲੋਮਤਃ । ਪਰ੍ਵਸਨ੍ਧਿषੁ ਚ ਨ੍ਯਸ੍ਯਾ ਜਯਾ ਚ ਵਿਜਯਾ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੯੭.

ਅੰਗੂਠੇ ਤੋਂ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ ਤੱਕ, ਸਿੱਧਾ ਤੇ ਉਲਟ, ਅਤੇ ਉਂਗਲੀਆਂ ਦੇ ਜੋੜਾਂ 'ਤੇ, ਜਯਾ ਤੇ ਵਿਜਯਾ ਨੂੰ ਨਿਆਸ ਕਰੋ।

ਆਸ੍ਯਾਦਿਸ੍ਵਪੁਰਸ੍ਥਾਨੇ ਨ੍ਯਸ੍ਯਾਚ੍ਛਿਵਪਡਙ੍ਗਕਮ੍ । ਕਨਿष੍ਠਾਦੌ ਹृਦਾਦੌ ਚ ਸ਼ਿਖਾਯਾਂ ਕਰਯੋਰ੍ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੭.

ਮੂੰਹ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਸਥਾਨਾਂ 'ਤੇ ਸ਼ਿਵ ਦੇ ਅੱਖਰ ਰੱਖੋ; ਛੋਟੀ ਉਂਗਲੀ, ਹਿਰਦੇ, ਚੋਟੀ ਅਤੇ ਹੱਥਾਂ 'ਤੇ ਨਿਆਸ ਕਰੋ।