ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਅਭਯਾ ਚ ਗੁਡੂਚੀ ਚ ਆਟਰੂषਕਵਾਕੁਚੀ । ਏਤੈਰਕ੍ਸ਼ਸਮੈਰ੍ਭਾਗੈਰ੍ਘृਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਅਭਯਾ, ਗੁਡੂਚੀ, ਆਟਰੂਸ਼ਕਾ ਅਤੇ ਵਾਕੁਚੀ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਘੀ ਦੇ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਪਕਾਇਆ ਜਾਵੇ.

ਕਣ੍ਟਕਾਰ੍ਯਾ ਰਸਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਏਤਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਘृਤਂ ਨਾਮ ਸ੍ਮृਤਿਮੇਧਾਕਰਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਕੰਟਕਾਰੀ ਦਾ ਰਸ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ, ਦੁੱਧ ਦੇ ਸਮਾਨ ਮਾਤਰਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਬ੍ਰਾਹਮੀ-ਘੀ कहलਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯਾਦ ਅਤੇ ਬੁੱਧੀ ਵਧਾਉਣ ਵਾਲਾ ਹੈ.

ਅਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥੋ ਵਚਾ ਵਾਸਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਮਧੁ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ । ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਕਿਨ੍ਨਰੈਰਿਵ ਗੀਯਤੇ ॥ ੧,੧੯੨.

ਅਗਨਿਮੰਥਾ, ਵਚਾ, ਵਾਸਾ, ਪਿੱਪਲੀ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ — ਜਦੋਂ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸੱਤ ਰਾਤਾਂ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕਿਨਨਰਾਂ ਵਲੋਂ ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ.

ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਃ ਗੁਡੂਚੀ ਚ ਵਚਾ ਕੁष੍ਠਂ ਸ਼ਤਾਵਰੀ । ਸ਼ਙ੍ਖਪੁष੍ਪਾਭਯਾ ਸਾਜ੍ਯਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਸਮਮ੍ । ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦਿਨੈਰ੍ਨਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਾष੍ਟਸ਼ਤਧਾਰਿਣਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਅਪਾਮਾਰਗ, ਗੁਡੂਚੀ, ਵਚਾ, ਕੁਸ਼ਟ, ਸ਼ਤਾਵਰੀ, ਸ਼ੰਖਪੁਸ਼ਪੀ, ਅਭਯਾ, ਘੀ ਅਤੇ ਵਿਡੰਗਾ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਾ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅੱਠ ਸੌ ਸ਼ਲੋਕ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਵਾਲਾ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ.

ਅਦ੍ਭਿਰ੍ਵਾ ਪਯਸਾਜ੍ਯੇਨ ਮਾਸਮੇਕਨ੍ਤੁ ਸੇਵਿਤਾ । ਵਚਾ ਕਰ੍ਯਾਨ੍ਨਰਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਧਾਰਣਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਜੇ ਵਚਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਘੀ ਨਾਲ ਇੱਕ ਮਹੀਨਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਅਤੇ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਵਾਲਾ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.

ਚਨ੍ਦ੍ਰਸੂਰ੍ਯਗ੍ਰਹੇ ਪੀਤਂ ਪਲਮੇਕਂ ਪਯੋऽਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਵਚਾਯਾਸ੍ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਮਹਾਪ੍ਰਜ੍ਞਾਯੁਤਂ ਨਰਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਜੇ ਚੰਦ੍ਰਮਾ ਜਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਗ੍ਰਹਣ ਵੇਲੇ, ਵਚਾ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲਾ ਦੁੱਧ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਵੱਡੀ ਬੁੱਧੀ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.

ਭੂਨਿਮ੍ਬਨਿਮ੍ਬਤ੍ਰਿਫਲਾਪਰ੍ਪਟੈਸ਼੍ਚ ਸ਼ृਤਂ ਜਲਮ੍ । ਪਟੋਲੀਮੁਸ੍ਤਕਾਭ੍ਯਾਞ੍ਚ ਵਾਸਕੇਨ ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਭੂਨਿੰਬ, ਨਿੰਬ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਪਰਪਟਾ, ਪਟੋਲੀ, ਮੁਸਤਕਾ ਅਤੇ ਵਾਸਾ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪਾਣੀ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਾਸ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.

ਵਿਸ੍ਫੋਟਕਾਨਿ ਰਕ੍ਤਞ੍ਚ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਕਤਕਸ੍ਯ ਫਲਂ ਸ਼ਙ੍ਖਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂषਣਂ ਵਚਾ ॥ ੧,੧੯੨.

ਫੋੜਿਆਂ ਅਤੇ ਖੂਨ ਵਗਣ ਲਈ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ: ਕਟਕਾ ਦਾ ਫਲ, ਸ਼ੰਖ, ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਤ੍ਰਿਊਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਚਾ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ.

ਫੇਨੀ ਰਸਾਞ੍ਜਨਂ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਏषਾਂ ਵਰ੍ਤਿਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਕਾਚਂ ਤਿਮਿਰਂ ਪਟਲਂ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੯੨.

ਫੇਨੀ, ਰਸਾਂਜਨ, ਸ਼ਹਦ, ਵਿਡੰਗਾ ਅਤੇ ਮਨਸ਼ੀਲਾ — ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਵਟੀ ਬਣਾਕੇ, ਇਹ ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਮੋਤੀਆ, ਹਨੇਰਾ ਅਤੇ ਪਰਤ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ.

ਪ੍ਰਸ੍ਥਦ੍ਵਯਂ ਮਾषਕਸ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥਸ਼੍ਚ ਦ੍ਰੋਣਮਮ੍ਭਸਾਮ੍ । ਚਤੁਰ੍ਭਾਗਾਵਸ਼ੇषੇਣ ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਮਾਸ਼ਕਾ ਦੇ ਦੋ ਪ੍ਰਸਥ, ਇੱਕ ਡੋਣ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਚੌਥਾਈ ਮਾਤਰਾ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਤੇਲ ਨਾਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਵੇ.

ਕਾਞ੍ਜਿਕਸ੍ਯਾਢਕਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਪਿष੍ਟਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਦਾਪਯੇਤ੍ । ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ ਗੋਕ੍ਸ਼ੁਰਕਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂषਣਂ ਵਚਾ ॥ ੧,੧੯੨.

ਇੱਕ ਅਢਕਾ ਖੱਟਾ ਕੰਜੀ ਪਾ ਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਪਿਸੇ ਹੋਏ ਪਦਾਰਥਾਂ — ਪੁਨਰਨਵਾ, ਗੋਕਸ਼ੁਰ, ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਤ੍ਰਿਊਸ਼ਣ ਅਤੇ ਵਚਾ — ਨੂੰ ਮਿਲਾਇਆ ਜਾਵੇ.

ਲਵਣਂ ਸੁਰਦਾਰੁਸ਼੍ਚ ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾ । ਨਸ੍ਯਾਤ੍ਪਾਨਾਦ੍ਧਰਤ੍ਯੇਵ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਂ ਸੁਦਾਰੁਣਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਨਮਕ, ਸੁਰਦਾਰੂ, ਮੰਜਿਸਥਾ ਅਤੇ ਕੰਟਕਾਰੀ — ਨਾਸਾ ਰਾਹੀਂ ਜਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਇਹ ਬਹੁਤ ਤੇਜ਼ ਕੰਨ ਦਰਦ ਵੀ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ.

ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਰੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਹ੍ਯਭ੍ਯਙ੍ਗਾਚ੍ਚ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ । ਪਲਦ੍ਵਯਂ ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਚਿਤ੍ਰਕਪਞ੍ਚਕਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਦੋ ਪਲੇ ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਸੁੰਠ ਅਤੇ ਚਿਤਰਕ ਦੇ ਪੰਜ ਕਿਸਮਾਂ ਨਾਲ ਮਲਣ ਕਰਕੇ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਬਹਿਰਾਪਣ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.

ਸੌਵੀਰਪਞ੍ਚਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਚ ਤੈਲਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਪਚੇਤ੍ਤਤਃ । ਅਸृਗ੍ਦਰਸ੍ਵਰਪ੍ਲੀਹਾਸਰ੍ਵਵਾਤਵਿਕਾਰਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਸੌਵੀਰ ਦੇ ਪੰਜ ਪ੍ਰਸਥ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ ਇਕੱਠਾ ਪਕਾ ਲਿਆ ਜਾਵੇ; ਇਹ ਖੂਨ ਵਗਣ, ਰਸ ਦਾ ਵਿਗਾੜ, ਪਲੀਹਾ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਵਾਤ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ.

ਉਦੁਮ੍ਬਰਂ ਵਟਂ ਪ੍ਲਕ੍ਸ਼ਂ ਜਮ੍ਬੂਦ੍ਵਯਮਥਾਰ੍ਜੁਨਮ੍ । ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਚ ਕਦਮ੍ਬਞ੍ਚ ਪਲਾਸ਼ਂ ਲੋਧ੍ਰਤਿਨ੍ਦੁਕਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਉਦੁੰਬਰ, ਵਟ, ਪਲਕਸ਼, ਦੋ ਜੰਬੂ, ਅਰਜੁਨ, ਪਿੱਪਲੀ, ਕਦੰਬ, ਪਲਾਸ਼, ਲੋਧਰ ਅਤੇ ਤਿੰਦੁਕ —

ਮਧੂਕਮਾਮ੍ਰਸਰ੍ਜਞ੍ਚ ਬਦਰਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸ਼ਰਮ੍ । ਸ਼ਿਰੀषਬੀਜਙ੍ਕਤਕਮੇਤਤ੍ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਸਾਧਿਤਮ੍ । ਤੈਲਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵ੍ਰਣਾਂਲ੍ਲੇਪਾਚ੍ਚਿਰਕਾਲਭਵਾਨਪਿ ॥ ੧,੧੯੨.

ਮਧੂਕ, ਆਮ, ਸਰਜ, ਬਦਰਾ, ਪਦਮਕਾ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦਾ ਬੀਜ ਅਤੇ ਕਟਕਾ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਕਾਢ ਬਣਾਕੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਪੁਰਾਣੇ ਜਖਮ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ.

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੯੩ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਪਲਾਣ੍ਡੁਜੀਰਕੇ ਕੁष੍ਠਮਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਜਮੋਦਕਮ੍ । ਵਚਾ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਞ੍ਚੈਵ ਲਵਣਂ ਚੂਰ੍ਣਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਿਆਜ਼, ਜੀਰਾ, ਕੁਸ਼ਟ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਅਜਮੋਦਾ, ਵਚਾ, ਤ੍ਰਿਕਟੂ ਅਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਨਮਕ ਦਾ ਚੂਰਨ —

ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੀਰਸੈਰ੍ਭਾਵਿਤਞ੍ਚ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰ੍ਮਲਾਞ੍ਚ ਮਤਿਂ ਪਰਾਮ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਬ੍ਰਾਹਮੀ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਿਆ ਘੀ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ, ਜੇਕਰ ਸੱਤ ਦਿਨ ਖਾਏ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨ ਨੂੰ ਪਵਿੱਤਰ ਤੇ ਚੋਖੀ ਸਮਝ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਂ ਵਚਾ ਹਿਙ੍ਗੁ ਕਰਞ੍ਜਂ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ । ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਵਿਸ਼੍ਵਂ ਸ਼ਿਰੀषੋ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਮ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਸਿਧਾਰਥਕ, ਵਚ, ਹਿੰਗ, ਕਰੰਜ, ਦੇਵਦਾਰੂ, ਮੰਜਿਠ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਵਿਸ਼ਵ, ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਅਤੇ ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਲਦੀ—

ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਨਿਮ੍ਬਤ੍ਰਿਕ੍ਰਟੁ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣੈਵ ਘਰ੍षਿਤਮ੍ । ਨਸਯਮਾਲੇਪਨਞ੍ਚੈਵ ਤਥਾ ਚੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਹਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਪ੍ਰਿਯੰਗੂ, ਨਿੰਬ, ਤ੍ਰਿਕਟੂ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪਿਸ ਕੇ, ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਲਗਾਉਣ, ਮਲ੍ਹਣ ਅਤੇ ਉਤਰਨ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ।

ਅਪਸ੍ਮਾਰਵਿषੋਨ੍ਮਾਦਸ਼ੋषਾਲਕ੍ਸ਼੍ਮੀਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍ । ਭੂਤੇਭ੍ਯਸ਼੍ਚਭਯਂ ਹਨ੍ਤਿ ਰਾਜਦ੍ਵਾਰੇषੁ ਯੋਜਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਇਹ ਉਪਚਾਰ ਅਪਸਮਾਰ, ਜ਼ਹਿਰ, ਪਾਗਲਪਨ, ਸੁਕਾ ਰੋਗ, ਅਸ਼ੁਭਤਾ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਰਾਜ ਮਹਲ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖਣ ਨਾਲ ਭੂਤਾਂ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਮਿਟ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਿਮ੍ਬਂ ਕੁष੍ਠਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁ ਸਰ੍षਪਜਂ ਤਥਾ । ਦੇਵਦਾਰੁ ਪਟੋਲਞ੍ਚ ਧਾਨ੍ਯਂ ਤਕ੍ਰੇਣ ਘਰ੍षਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਨਿੰਬ, ਕੁਸ਼ਟ, ਦੋ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਲਦੀ, ਸ਼ਿਗਰੂ, ਸਰੋਂ, ਦੇਵਦਾਰੂ, ਪਟੋਲਾ ਅਤੇ ਧਾਨ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਛਾਛ ਨਾਲ ਪਿਸ ਕੇ—

ਦੇਹਂ ਤੈਲਾਕ੍ਤ ਗਾਤ੍ਰਂ ਵੈ ਨਯੇਦੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨੇਨ ਚ । ਪਾਮਾਃ ਕੁष੍ਠਾਨਿ ਨਸ਼੍ਯੇਯੁਃ ਕਣ੍ਡੂਂ ਹਨ੍ਤਿ ਚ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਉਤਰਨ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਤੇ ਕੁਸ਼ਟ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੁਜਲੀ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਾਮੁਦ੍ਰਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋ ਰਾਜਿਕਾ ਲਵਣਂ ਵਿਡਮ੍ । ਕਟੁਲੋਹਰਜਸ਼੍ਚੈਵਂ ਤ੍ਰਿਵृਤ੍ਸੂਰਣਕਂ ਸਮਮ੍ । ਦਧਿਗੋਮੂਤ੍ਰਪਯਸਾ ਮਨ੍ਦਪਾਵਕਪਾਚਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਸਮੁੰਦਰੀ ਲੂਣ, ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ, ਖਾਰ, ਕਾਲੀ ਰਾਈ, ਸਧਾਰਣ ਲੂਣ, ਵਿਡ, ਲੋਹੇ ਦੀ ਜੰਗ, ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ, ਸੂਰਣ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਦਹੀਂ, ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਹੌਲੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਕਾ ਕੇ—

ਬਲਾਗ੍ਨਿਵਰ੍ਧਕਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਬੇਦੁष੍ਣੇਨ ਵਾਰਿਣਾ । ਜੀਰ੍ਣੇऽਜੀਰ੍ਣੇ ਤੁ ਭੁਞ੍ਜਤਿ ਮਾਂਸ੍ਯਾਦਿਘृਤਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਇਹ ਚੂਰਨ ਜੋ ਤਾਕਤ ਤੇ ਅੱਗ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪਚਣ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਨਾ ਹੋਵੇ, ਚੰਗਾ ਮਾਸ ਤੇ ਘੀ ਖਾਓ।

ਨਾਭਿਸ਼ੂਲਂ ਮੂਤ੍ਰਸ਼ੂਲਂ ਗੁਲ੍ਮਪ੍ਲੀਹਭਵਞ੍ਚ ਯਤ੍ । ਸਰ੍ਵਸ਼ੂਲਹਰਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਜਠਰਾਨਲਦੀਪਨਮ੍ । ਪਰਿਣਾਮਸਮੁਤ੍ਥਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਸ੍ਯ ਚ ਹਿਤਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਇਹ ਚੂਰਨ ਨਾਭੀ, ਪਿਸਾਬ, ਗਠ, ਪਲੀਹਾ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਪੀੜਾਂ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਪੇਟ ਦੀ ਅੱਗ ਨੂੰ ਜਗਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਜੀਰਨ ਤੋਂ ਹੋਈ ਪੀੜ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ।

ਅਭਯਾਮਲਕਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾ । ਸ਼ृਙ੍ਗੀ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਜਗ੍ਧਾ ਕਾਸਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਵੈ ॥ ੧,੧੯੩.

ਹਰੀਤਕੀ, ਆਮਲਾ, ਅੰਗੂਰ, ਪੀਪਲ, ਕੰਟਕਾਰੀ, ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ, ਪੁਨਰਨਵਾ ਤੇ ਸੁੰਠ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਖਾਂਸੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਭਯਾਮਲਕਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾ ਪਾਠਾ ਚੈਵ ਵਿਭੀਤਕਮ੍ । ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾ ਸਮਂ ਚੈਵ ਜਗ੍ਧਂ ਜ੍ਵਰਹਰਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਹਰੀਤਕੀ, ਆਮਲਾ, ਅੰਗੂਰ, ਪਾਠਾ ਤੇ ਵਿਭੀਤਕ, ਸ਼ੱਕਰ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਬਦਰਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸ਼ਾ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਚ ਵਿਰੇਕਕृਤ੍ । ਹਰੀਤਕੀ ਸੋष੍ਣਾਨੀਰਲਵਣਞ੍ਚ ਵਿਰੇਕਕृਤ੍ ॥ ੧,੧੯੩.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਬਦਰਾ, ਅੰਗੂਰ ਤੇ ਪੀਪਲ ਪਖਾਣਾ ਲਿਆਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ; ਹਰੀਤਕੀ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਤੇ ਲੂਣ ਨਾਲ ਵੀ ਪਖਾਣਾ ਲਿਆਉਂਦੀ ਹੈ।