ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਣਮਜੀਰ੍ਣਂ ਹਿ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਞ੍ਜ ਕਾਮਲਮ੍ । ਅਤੀਸਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਲੀਹਾਞ੍ਚੈਵ ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਇਹ ਮੋਦਕ ਖਾਣ ਨਾਲ ਅਜੀਰਨ, ਪੀਲੀਆ, ਕਾਮਲਾ, ਦਸਤ, ਹਲਕੀ ਅੱਗ, ਤੇ ਤਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬਿਲ੍ਵਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਃ ਸ਼੍ਯੋਨਾਕਪਾਟਲਾਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਮ੍ । ਪ੍ਰਸਾਰਣ੍ਯਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਬृਹਤੀ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾ ॥ ੧,੧੯੨.

ਬਿਲਵਾ, ਅਗਨਿਮੰਥਾ, ਸ਼ਯੋਨਾਕ, ਪਾਟਲਾ, ਪਾਰਿਭਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਸਾਰਣੀ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਤੇ ਕੰਟਕਾਰੀ —

ਬਲਾ ਚਾਤਿਬਲਾ ਰਾਸ੍ਨਾ ਸ਼੍ਵਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਚ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ । ਏਰਣ੍ਡਃ ਸ਼ਾਰਿਵਾ ਪਰ੍ਣੋ ਗੁਡੂਚੀ ਕਪਿਕਚ੍ਛੁਕਾ ॥ ੧,੧੯੨.

ਬਲਾ, ਅਤਿਬਲਾ, ਰਸਨਾ, ਸ਼ਵਦੰਸ਼ਟਰਾ, ਪੁਨਰਨਵਾ, ਏਰੰਡ, ਸ਼ਾਰਿਵਾ, ਪਰਣ, ਗੁਡੂਚੀ, ਤੇ ਕਪੀਕਚਚੂ —

ਏषਾਂ ਦਸ਼ਪਲਾਨ੍ਭਾਗਾਨ੍ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍ਸਲਿਲੇऽਮਲੇ । ਤੇਨ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇषੇਣ ਤੈਲਪਾਤ੍ਰੇ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਦਸ ਪਲ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ; ਜਦੋਂ ਚੌਥਾਈ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਕਾਓ।

ਆਜਂ ਵਾ ਯਦਿ ਗਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍ । ਸ਼ਤਾਵਰੀਂ ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਤੈਲਤੁਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਉਸ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਬਕਰੀ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਤੇ ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਤੇ ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ ਤੇਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਾਓ।

ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿਯਾਨਿ ਪੇष੍ਯਾਣਿ ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁ । ਸ਼ਤਪੁष੍ਪਾ ਦੇਵਦਾਰੁਰ੍ਬਲਾ ਪਰ੍ਣੋ ਵਚਾਗੁਰੁ ॥ ੧,੧੯੨.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦਵਾਈਆਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪੀਸਣੀਆਂ ਹਨ — ਸੁਣੋ: ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਦੇਵਦਾਰ, ਬਲਾ, ਪਰਣ, ਵਚਾ, ਤੇ ਅਗੁਰੂ।

ਕੁष੍ਠਂ ਮਾਂਸੀ ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਪਲਮੇਕਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ । ਪਾਨੇ ਨਸ੍ਯੇ ਤਥਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਤੈਲਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਕੁਸ਼ਠ, ਮਾਂਸੀ, ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ, ਤੇ ਪੁਨਰਨਵਾ — ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਤੇਲ ਪੀਣ, ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ, ਤੇ ਮਲ੍ਹਣ ਲਈ ਵਰਤੋ।

ਹृਚ੍ਛੂਲਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਞ੍ਚ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਞ੍ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ । ਅਪਸ੍ਮਾਰਂ ਵਾਤਰਕ੍ਤਂ ਵਪੁष੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਮਾਨ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਇਹ ਦਵਾਈ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਪਾਸੇ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਗੰਢ ਮਾਲਾ, ਮਿਰਗੀ, ਵਾਤ ਰਕਤ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਗਰ੍ਭਮਸ਼੍ਵਤਰੀ ਵਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਾਨੁषੀ ਹਰ । ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਵਾਤਭਗ੍ਨਾਨਾਂ ਕੁਞ੍ਜਰਾਣਾਂ ਨृਣਾਂ ਤਥਾ । ਤੈਲਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਵਾਤਵਿਕਾਰਿਣਾਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਜੇ ਇਹ ਤੇਲ ਘੋੜੀ ਨੂੰ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਕਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਹਿਲਾ ਲਈ ਕੀ ਕਹਿਣਾ, ਹਰਾ। ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਾਤ ਰੋਗਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਤੇਲ ਸਭ ਵਾਤ ਸੰਬੰਧੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹਿਙ੍ਗੁਤੁਮ੍ਬੁਰੁਸ਼ੁਣ੍ਠੀਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਨ੍ਤੁ ਸਾਰ੍षਪਮ੍ । ਏਤਦ੍ਧਿ ਪੁਰਣਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਾਪਹਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਹਿੰਗ, ਤੁੰਬ, ਤੇ ਸੁੰਠ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਤੇਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰਸੋਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਕੰਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁष੍ਕਮੂਲਕਸ਼ੁਣ੍ਠੀਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋ ਹਿਙ੍ਗੁਲਨਾਗਰਮ੍ । ਤਕ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਮੇਤਦ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਸੁੱਕਾ ਮੂਲਕਾ, ਸੁੰਠ, ਖਾਰ, ਹਿੰਗ, ਨਾਗਰ ਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਛਾਛ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਤੇਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਞ੍ਚ ਪੂਯਸ੍ਤ੍ਰਾਵਞ੍ਚ ਕਰ੍ਣਯੋਃ । ਕ੍ਰਿਮਯਸ਼੍ਚ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੈਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਪੂਰਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਕੰਨਿਆਂ ਦੀ ਬਹਿਰਾਪਣ, ਦਰਦ, ਪੀਪ ਵਗਣ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਇਸ ਤੇਲ ਦੇ ਪੂਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੁष੍ਕਮੂਲਕਸ਼ੁਣ੍ਠੀਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋ ਹਿਙ੍ਗੁਲਨਾਗਰਮ੍ । ਸ਼ਤਪੁष੍ਪਾ ਵਚਾ ਕੁष੍ਠਂ ਦਾਰੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਸੁੱਕਾ ਮੂਲੀ, ਸੁੱਕਾ ਅਦਰਕ, ਖਾਰ, ਹਿੰਗੁਲਾ, ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ, ਸਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਵਚ, ਕੁਸ਼ਠ, ਹਿਮਾਲਈ ਦੇਵਦਾਰ ਅਤੇ ਅੰਜਨ ਦਾ ਰਸ—

ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰਂ ਸਾਮੁਦ੍ਰਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤਥਾ । ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਂ ਵਿਡਮੁਸ੍ਤਂ ਚ ਮਧੁ ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਕਾਲਾ ਨਮਕ, ਜੌ ਦਾ ਖਾਰ, ਪੱਥਰ ਨਮਕ, ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ, ਗ੍ਰੰਥਿਕਾ, ਵਿਡੰਗ, ਨਗਰਮੋਤਾ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਖੱਟਾ ਪਾਣੀ—

ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਕਦਲੀਰਸ ਏਵ ਚ । ਤੈਲਮੇਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਾਪਹਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਮਾਤਲੂੰਗ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦਾ ਰਸ ਵੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇਲ ਪਕਾ ਕੇ, ਇਹ ਕੰਨ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ ਹੈ।

ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਨਾਦਸ਼੍ਚ ਪੂਯਸ੍ਤ੍ਰਾਵਸ਼੍ਚ ਦਾਰੁਣਮ੍ । ਪੂਰਣਾਦਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਕ੍ਰਿਮਯਃ ਕਰ੍ਣਯੋਰ੍ਹਰ ॥ ੧,੧੯੨.

ਕੰਨਿਆਂ ਦੀ ਬਹਿਰਾਪਣ, ਘੰਮ ਘੰਮ ਆਵਾਜ਼, ਪੀਪ ਵਗਣ ਅਤੇ ਕੀੜੇ—ਇਹ ਤੇਲ ਪੂਰਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਨਾਸ਼ਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਕृਤਸ਼ੇਖਰ । ਕ੍ਸ਼ਾਰਤੈਲਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਮੁਖਦਨ੍ਤਮਲਾਪਹਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਖਾਰ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਚਨ੍ਦਨਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਮਾਂਸੀ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਜਾਤਿਪਤ੍ਰਿਕਾ । ਜਾਤੀਕਙ੍ਕੋਲਪੂਗਾਨਾਂ ਲਵਙ੍ਗਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਚ ॥ ੧,੧੯੨.

ਚੰਦਨ, ਕੁੰਕੁਮ, ਮਾਂਸੀ, ਕਪੂਰ, ਜਾਤੀ ਪੱਤੀਆਂ, ਜਾਤੀ, ਕਨਕੋਲਾ, ਸੁਪਾਰੀ ਅਤੇ ਲਵੰਗ ਦੇ ਫਲ—

ਅਗੁਰੂਣਿ ਚ ਕਸ੍ਤੂਰੀ ਕੁष੍ਠਂ ਤਗਰਪਾਦਿਕਾ । ਗੋਰੋਚਨਾ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸ਼੍ਚ ਬਲਾ ਚੈਵ ਤਥਾ ਨਖੀ ॥ ੧,੧੯੨.

ਅਗਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਕੁਸ਼ਠ, ਤਗਰ, ਗੋਰੋਚਨਾ, ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ, ਬਲਾ ਅਤੇ ਨਖੀ—

ਸਰਲਂ ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣਂ ਚ ਲਾਕ੍ਸ਼ਾ ਚਾਮਲਕੀ ਤਥਾ । ਤਥਾ ਤੁ ਪਦ੍ਮਕਂ ਚੈਵ ਹ੍ਯੇਤੈਸ੍ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਸਾਧਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਸਰਲ, ਸਤਪਰਨ, ਲਾਕ, ਆਮਲਕੀ ਅਤੇ ਪਦਮਕਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਤੇਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪ੍ਰਸ੍ਵੇਦਮਲਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਕਣ੍ਡੂ ਕੁष੍ਠਹਰਂ ਪਰਮ੍ । ਗਚ੍ਛਤਿ ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ਼ਤਂ ਰੁਦ੍ਰ ਬਨ੍ਧ੍ਯਾਪਿ ਲਭਤੇ ਸੁਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਇਹ ਪਸੀਨੇ, ਮੈਲ, ਬਦਬੂ, ਖੁਜਲੀ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ ਹੈ; ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਇਸ ਨੂੰ ਸੌ ਰਾਤਾਂ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਬਾਂਝ ਔਰਤ ਵੀ ਪੁੱਤਰ ਪਾ ਲੈਂਦੀ ਹੈ।

ਯਵਾਨੀ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਧਾਨ੍ਯਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂषਣਂ ਜੀਰਕਂ ਤਥਾ । ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਵਿਡਗਞ੍ਚ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਰਾਜਿਕਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਅਜਵਾਇਨ, ਚਿਤਰਕ, ਧਨੀਆ, ਤ੍ਰਿਉਸ਼ਣ, ਜੀਰਾ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ, ਵਿਡੰਗ, ਪਿੱਪਲੀ ਦਾ ਮੂਲ ਅਤੇ ਕਾਲਾ ਰਾਈ—

ਏਭਿਃ ਪਚੇਦ੍ਰਘृਤਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਜਲਪ੍ਰਸ੍ਥਾष੍ਟਸਂਯੁਤਮ੍ । ਤਥਾਰ੍ऽਸ਼ੋਗੁਲ੍ਮਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵਹ੍ਨਿਂ ਕਰੋਤਿ ਵੈ ॥ ੧,੧੯੨.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤ ਘੀ, ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਕਾ ਲਓ; ਇਹ ਬਵਾਸੀਰ, ਗਠ, ਸੋਜ ਅਤੇ ਪਚਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਮਰਿਚਂ ਤ੍ਰਿਵृਤਂ ਕੁष੍ਠਂ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਦੇਵਦਾਰੁ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਕੁष੍ਠਂ ਮਾਂਸੀ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਤ੍ਰਿਵ੍ਰਿਤ, ਕੁਸ਼ਠ, ਹਰੀਤਾਲ, ਮਨਸ਼ਿਲਾ, ਦੇਵਦਾਰ, ਦੋ ਤਰਾਂ ਦੀ ਹਲਦੀ, ਕੁਸ਼ਠ, ਮਾਂਸੀ ਅਤੇ ਚੰਦਨ—

ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਕਰਵੀਰਞ੍ਚ ਅਰ੍ਕਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਸ਼ਕृਦ੍ਰਸਃ । ਏषਾਞ੍ਚ ਕਾਰ੍षਿਕੋ ਭਾਗੋ ਵਿषਸ੍ਯਾਰ੍ਧਪਲਂ ਭਵੇਤ੍ਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਵਿਸ਼ਾਲਾ, ਕਰਵੀਰ, ਅਰਕ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਗੋਮੈਲ ਦਾ ਰਸ—ਹਰ ਇੱਕ ਕਰਸ਼ਾ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ, ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਦਾ ਅੱਧ ਪਲਾ।

ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਸਟੁਕਤੈਲਸ੍ਯ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇऽष੍ਟਗੁਣੇ ਪਚੇਤ੍ । ਮृਤ੍ਪਾਤ੍ਰੇ ਲੋਹਪਾਤ੍ਰੇ ਵਾ ਸ਼ਨੈਰ੍ਮृਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਪਚੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਤ ਸਰੋਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਅੱਠ ਗੁਣਾ ਗੋਮੂਤਰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਮਿੱਟੀ ਜਾਂ ਲੋਹੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਹੌਲੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਕਾ ਲਓ।

ਪਾਮਾ ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾ ਚੈਵ ਦਦ੍ਰੁਰ੍ਵਿਸ੍ਫੋਚਕਾਨਿਚ । ਅਭ੍ਯਙ੍ਗੇਨ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਕੋਮਲਤ੍ਵਞ੍ਚ ਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੧੯੨.

ਪਾਮਾ, ਚਰਚਿਕਾ, ਦਾਦ ਅਤੇ ਫੋੜੇ—ਇਹ ਤੇਲ ਮਲਣ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਚਮੜੀ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪ੍ਰਭੂਤਾਨ੍ਯਪਿ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਾਣਿ ਤੈਲੇਨਾਨੇਨ ਮਰ੍ਦਯੇਤ੍ । ਚਿਰੋਤ੍ਥਿਤਮਪਿ ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਵਿਨष੍ਟਂ ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਚਿੱਟੇ ਦਾਗਾਂ ਦੇ ਵਧੇਰੇ ਰੋਗ ਵੀ ਇਸ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਲਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ; ਲੰਮੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਚਿੱਟੇ ਦਾਗ ਵੀ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਟੋਲਪਤ੍ਰਂ ਕਟੁਕਾ ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾ ਸ਼ਾਰਿਵਾ ਨਿਸ਼ਾ । ਜਾਤੀਸ਼ਮੀਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਂ ਮਧੁਕਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਘृਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਪਟੋਲਾ ਪੱਤ, ਕਟੁਕਾ, ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ, ਸ਼ਾਰੀਵਾ, ਨਿਸ਼ਾ, ਜਾਤੀ, ਇਸ਼ਾਮੀਨੀ, ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਅਤੇ ਮੁਲੱਥੀ—ਇਹ ਸਾਰੇ ਘੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰੋ।