ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਦਂਸ਼ਸ੍ਥਾਨਂ ਵृਸ਼੍ਚਿਕਸ੍ਯ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਤਗਰਸਂਯੁਤਾ । ਨਸ਼੍ਯੇਨ੍ਮਧੁਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਯਾ ਏਤੇषਾਂ ਲੇਪਤੋ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਵ੍ਰਿਸ਼ਚਿਕ ਦੇ ਡਸਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸੁੰਠ ਅਤੇ ਤਗਰ ਲਾ ਕੇ, ਮਧੁਮੱਖੀ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੇਪ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਤਪੁष੍ਪਾ ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਸਾਜ੍ਯਂ ਵਾ ਤੇਨ ਲੇਪਯੇਤ੍ । ਸ਼ਿਰੀषਸ੍ਯ ਤੁ ਬੀਜਂਵੈ ਸਿਦ੍ਧ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਘਰ੍षਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਸੈਂਧਵ ਅਤੇ ਘੀ ਦਾ ਲੇਪ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦਾ ਬੀਜ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਘਿਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਲ੍ਲੇਪੇਨ ਮਹਾਦੇਵ ਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਕੁਕ੍ਕੁਰਜਂ ਵਿषਮ੍ । ਜ੍ਵਲਿਤਾਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾਰਿਸੇਕੋ ਤਥਾ ਦਰ੍ਦੁਰਜਂ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਇਸ ਲੇਪ ਨੂੰ ਲਾ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਡਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ, ਡੱਡੂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧਤ੍ਤੂਰਕਰਸੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦ੍ਯਗੁਡਪਾਨਤਃ । ਸ਼ੂਨਾਂ ਵਿषਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਾਙ੍ਕਿਤਸ਼ੇਖਰ ॥ ੧,੧੯੧.

ਜੇ ਜਖਮ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਧਤੂਰਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਰਾਈ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗੁੜ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਚੰਦਨ ਚੁੜੀ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਹਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਟਨਿਮ੍ਬਸ਼ਮੀਨਾਞ੍ਚ ਵਲ੍ਕਲੈਃ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲਮ੍ । ਤਤ੍ਸੇਕਾਨ੍ਮੁਖਦਨ੍ਤਾਨਾਂ ਨਸ਼੍ਯੇਦ੍ਵੈ ਵਿषਵੇਦਨਾ ॥ ੧,੧੯੧.

ਵਟ, ਨਿੰਬ ਤੇ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਛਾਲ ਨਾਲ ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਤੇ ਦੰਦ ਧੋਣ 'ਤੇ, ਜ਼ਹਰ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਲੇਪਨਾਦ੍ਦੇਵਦਾਰੋਸ਼੍ਚ ਗੈਰਿਕਸ੍ਯ ਚ ਲੇਪਨਾਤ੍ । ਨਾਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਦਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤਥਾ ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਕਾ ਹਰ । ਏਭਿਰ੍ਲੇਪਾਦ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਲੂਤਾਵਿषਮੁਮਾਪਤੇ ॥ ੧,੧੯੧.

ਦੇਵਦਾਰ ਜਾਂ ਗੈਰਿਕਾ ਦੀ ਲੇਪ, ਜਾਂ ਨਾਗਕੇਸਰ, ਦਰਿਦ੍ਰ ਤੇ ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਲੇਪ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਉਮਾ ਪਤੀ, ਲੂਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਤੁ ਬੀਜਾਨਿ ਵਰੁਣਚ੍ਛਦਮੇਵ ਚ । ਤਿਲਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍षਪਾ ਹਨ੍ਯੁਰ੍ਵਿषਂ ਵੈ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਕਰੰਜਾ ਦੇ ਬੀਜ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਛਾਲ, ਤਿਲ ਤੇ ਸਰਸੋਂ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ 'ਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਘृਤਂ ਕੁਮਾਰੀਪਤ੍ਰਂ ਵੈ ਦਤ੍ਤਂ ਸਲਵਣਂ ਹਰ । ਤੁਰਙ੍ਗਮਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਕਣ੍ਡੂਰ੍ਨਸ਼੍ਯੇਦ੍ਦਸ਼ਾਹਤਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਘੀ, ਕੁਮਾਰੀ ਪੱਤਾ ਤੇ ਲੂਣ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਟਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਖੁਜਲੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੯੨ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਚਿਤ੍ਰਕਸ੍ਯਾष੍ਟਭਾਗਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਣਸ੍ਯ ਚ षੋਡਸ਼ । ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾ ਭਾਗਾਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਰਿਚਾਨਾਂ ਦ੍ਵਯਂ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੯੨.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚਿਤਰਕ ਦੇ ਅੱਠ ਹਿਸੇ, ਸ਼ੂਰਨ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹ, ਸੁੰਠ ਦੇ ਚਾਰ, ਤੇ ਮਰੀਚ ਦੇ ਦੋ ਹਿਸੇ ਲਓ।

ਤ੍ਰਿਤਯਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਾਂ ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ । ਅष੍ਟੌ ਮੁਸ਼ਲਿਕਾਭਾਗਾਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ਼੍ਚਤੁष੍ਟਯਮ੍ । ਦ੍ਵਿਗੁਣੇਨ ਗੁਡੇਨੈषਾਂ ਮੋਦਕਾਨਿਹ ਕਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਪਿੱਪਲੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੇ ਤਿੰਨ, ਵਿਡੰਗ ਦੇ ਚਾਰ, ਮੁਸ਼ਲੀ ਦੇ ਅੱਠ, ਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦੇ ਚਾਰ ਹਿਸੇ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਗੁਣਾ ਗੁੜ ਨਾਲ ਮਿਟਿਆ ਜਾਵੇ ਤੇ ਮੋਦਕ ਬਣਾਏ ਜਾਣ।

ਤਦ੍ਭਕ੍ਸ਼ਣਮਜੀਰ੍ਣਂ ਹਿ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਞ੍ਜ ਕਾਮਲਮ੍ । ਅਤੀਸਾਰਾਂਸ਼੍ਚ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਂ ਪ੍ਲੀਹਾਞ੍ਚੈਵ ਨਿਵਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਇਹ ਮੋਦਕ ਖਾਣ ਨਾਲ ਅਜੀਰਨ, ਪੀਲੀਆ, ਕਾਮਲਾ, ਦਸਤ, ਹਲਕੀ ਅੱਗ, ਤੇ ਤਲ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬਿਲ੍ਵਾਗ੍ਨਿਮਨ੍ਥਃ ਸ਼੍ਯੋਨਾਕਪਾਟਲਾਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਮ੍ । ਪ੍ਰਸਾਰਣ੍ਯਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਬृਹਤੀ ਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾ ॥ ੧,੧੯੨.

ਬਿਲਵਾ, ਅਗਨਿਮੰਥਾ, ਸ਼ਯੋਨਾਕ, ਪਾਟਲਾ, ਪਾਰਿਭਦ੍ਰ, ਪ੍ਰਸਾਰਣੀ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਬ੍ਰਿਹਤੀ, ਤੇ ਕੰਟਕਾਰੀ —

ਬਲਾ ਚਾਤਿਬਲਾ ਰਾਸ੍ਨਾ ਸ਼੍ਵਦਂष੍ਟ੍ਰਾ ਚ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ । ਏਰਣ੍ਡਃ ਸ਼ਾਰਿਵਾ ਪਰ੍ਣੋ ਗੁਡੂਚੀ ਕਪਿਕਚ੍ਛੁਕਾ ॥ ੧,੧੯੨.

ਬਲਾ, ਅਤਿਬਲਾ, ਰਸਨਾ, ਸ਼ਵਦੰਸ਼ਟਰਾ, ਪੁਨਰਨਵਾ, ਏਰੰਡ, ਸ਼ਾਰਿਵਾ, ਪਰਣ, ਗੁਡੂਚੀ, ਤੇ ਕਪੀਕਚਚੂ —

ਏषਾਂ ਦਸ਼ਪਲਾਨ੍ਭਾਗਾਨ੍ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍ਸਲਿਲੇऽਮਲੇ । ਤੇਨ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇषੇਣ ਤੈਲਪਾਤ੍ਰੇ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਇੱਕ ਦੇ ਦਸ ਪਲ ਲੈ ਕੇ, ਸਾਫ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਉਬਾਲੋ; ਜਦੋਂ ਚੌਥਾਈ ਰਹਿ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੇਲ ਵਾਲੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਕਾਓ।

ਆਜਂ ਵਾ ਯਦਿ ਗਵ੍ਯਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍ । ਸ਼ਤਾਵਰੀਂ ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਤੈਲਤੁਲ੍ਯਂ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਉਸ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਬਕਰੀ ਜਾਂ ਗਾਂ ਦਾ ਦੁੱਧ, ਤੇ ਸ਼ਤਾਵਰੀ ਤੇ ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ ਤੇਲ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਪਾਓ।

ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿਯਾਨਿ ਪੇष੍ਯਾਣਿ ਤਾਨਿ ਵਕ੍ਸ਼੍ਯਾਮਿ ਤਚ੍ਛृਣੁ । ਸ਼ਤਪੁष੍ਪਾ ਦੇਵਦਾਰੁਰ੍ਬਲਾ ਪਰ੍ਣੋ ਵਚਾਗੁਰੁ ॥ ੧,੧੯੨.

ਹੁਣ ਮੈਂ ਉਹ ਦਵਾਈਆਂ ਦੱਸਦਾ ਹਾਂ ਜੋ ਪੀਸਣੀਆਂ ਹਨ — ਸੁਣੋ: ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਦੇਵਦਾਰ, ਬਲਾ, ਪਰਣ, ਵਚਾ, ਤੇ ਅਗੁਰੂ।

ਕੁष੍ਠਂ ਮਾਂਸੀ ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਪਲਮੇਕਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ । ਪਾਨੇ ਨਸ੍ਯੇ ਤਥਾਭ੍ਯਙ੍ਗੇ ਤੈਲਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਕੁਸ਼ਠ, ਮਾਂਸੀ, ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ, ਤੇ ਪੁਨਰਨਵਾ — ਹਰ ਇੱਕ ਦਾ ਇੱਕ ਪਲ ਲੈ ਕੇ, ਇਹ ਤੇਲ ਪੀਣ, ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਉਣ, ਤੇ ਮਲ੍ਹਣ ਲਈ ਵਰਤੋ।

ਹृਚ੍ਛੂਲਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ੂਲਞ੍ਚ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਞ੍ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ । ਅਪਸ੍ਮਾਰਂ ਵਾਤਰਕ੍ਤਂ ਵਪੁष੍ਮਾਂਸ਼੍ਚ ਪੁਮਾਨ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਇਹ ਦਵਾਈ ਹਿਰਦੇ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਪਾਸੇ ਦੀ ਪੀੜਾ, ਗੰਢ ਮਾਲਾ, ਮਿਰਗੀ, ਵਾਤ ਰਕਤ, ਤੇ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਤਾਕਤਵਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਗਰ੍ਭਮਸ਼੍ਵਤਰੀ ਵਿਨ੍ਦ੍ਯਾਤ੍ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਾਨੁषੀ ਹਰ । ਅਸ਼੍ਵਾਨਾਂ ਵਾਤਭਗ੍ਨਾਨਾਂ ਕੁਞ੍ਜਰਾਣਾਂ ਨृਣਾਂ ਤਥਾ । ਤੈਲਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਸਰ੍ਵਵਾਤਵਿਕਾਰਿਣਾਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਜੇ ਇਹ ਤੇਲ ਘੋੜੀ ਨੂੰ ਗਰਭ ਧਾਰਣ ਕਰਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਮਹਿਲਾ ਲਈ ਕੀ ਕਹਿਣਾ, ਹਰਾ। ਘੋੜਿਆਂ, ਹਾਥੀਆਂ ਤੇ ਮਨੁੱਖਾਂ ਦੇ ਵਾਤ ਰੋਗਾਂ ਲਈ, ਇਹ ਤੇਲ ਸਭ ਵਾਤ ਸੰਬੰਧੀ ਬਿਮਾਰੀਆਂ 'ਤੇ ਵਰਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਹਿਙ੍ਗੁਤੁਮ੍ਬੁਰੁਸ਼ੁਣ੍ਠੀਭਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤੈਲਨ੍ਤੁ ਸਾਰ੍षਪਮ੍ । ਏਤਦ੍ਧਿ ਪੁਰਣਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਾਪਹਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਹਿੰਗ, ਤੁੰਬ, ਤੇ ਸੁੰਠ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਤੇਲ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਸਰਸੋਂ ਦਾ ਤੇਲ, ਪੁਰਾਣਾ ਤੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ, ਤੇ ਕੰਨ ਦੀ ਤੇਜ਼ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ੁष੍ਕਮੂਲਕਸ਼ੁਣ੍ਠੀਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋ ਹਿਙ੍ਗੁਲਨਾਗਰਮ੍ । ਤਕ੍ਰਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤੈਲਮੇਤਦ੍ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਸੁੱਕਾ ਮੂਲਕਾ, ਸੁੰਠ, ਖਾਰ, ਹਿੰਗ, ਨਾਗਰ ਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਛਾਛ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਤੇਲ ਪਕਾਇਆ ਜਾਵੇ।

ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਞ੍ਚ ਪੂਯਸ੍ਤ੍ਰਾਵਞ੍ਚ ਕਰ੍ਣਯੋਃ । ਕ੍ਰਿਮਯਸ਼੍ਚ ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਤੈਲਸ੍ਯਾਸ੍ਯ ਪ੍ਰਪੂਰਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਕੰਨਿਆਂ ਦੀ ਬਹਿਰਾਪਣ, ਦਰਦ, ਪੀਪ ਵਗਣ ਅਤੇ ਕੀੜੇ ਇਸ ਤੇਲ ਦੇ ਪੂਰਨ ਨਾਲ ਮੁਕ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ੁष੍ਕਮੂਲਕਸ਼ੁਣ੍ਠੀਨਾਂ ਕ੍ਸ਼ਾਰੋ ਹਿਙ੍ਗੁਲਨਾਗਰਮ੍ । ਸ਼ਤਪੁष੍ਪਾ ਵਚਾ ਕੁष੍ਠਂ ਦਾਰੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਸੁੱਕਾ ਮੂਲੀ, ਸੁੱਕਾ ਅਦਰਕ, ਖਾਰ, ਹਿੰਗੁਲਾ, ਲੰਬੀ ਮਿਰਚ, ਸਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਵਚ, ਕੁਸ਼ਠ, ਹਿਮਾਲਈ ਦੇਵਦਾਰ ਅਤੇ ਅੰਜਨ ਦਾ ਰਸ—

ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰਂ ਸਾਮੁਦ੍ਰਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤਥਾ । ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਂ ਵਿਡਮੁਸ੍ਤਂ ਚ ਮਧੁ ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਕਾਲਾ ਨਮਕ, ਜੌ ਦਾ ਖਾਰ, ਪੱਥਰ ਨਮਕ, ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ, ਗ੍ਰੰਥਿਕਾ, ਵਿਡੰਗ, ਨਗਰਮੋਤਾ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਖੱਟਾ ਪਾਣੀ—

ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸਸ਼੍ਚੈਵ ਕਦਲੀਰਸ ਏਵ ਚ । ਤੈਲਮੇਭਿਰ੍ਵਿਪਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਸ਼ੂਲਾਪਹਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਮਾਤਲੂੰਗ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦਾ ਰਸ ਵੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨਾਲ ਤੇਲ ਪਕਾ ਕੇ, ਇਹ ਕੰਨ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਇਲਾਜ ਹੈ।

ਬਾਧਿਰ੍ਯਂ ਕਰ੍ਣਨਾਦਸ਼੍ਚ ਪੂਯਸ੍ਤ੍ਰਾਵਸ਼੍ਚ ਦਾਰੁਣਮ੍ । ਪੂਰਣਾਦਸ੍ਯ ਤੈਲਸ੍ਯ ਕ੍ਰਿਮਯਃ ਕਰ੍ਣਯੋਰ੍ਹਰ ॥ ੧,੧੯੨.

ਕੰਨਿਆਂ ਦੀ ਬਹਿਰਾਪਣ, ਘੰਮ ਘੰਮ ਆਵਾਜ਼, ਪੀਪ ਵਗਣ ਅਤੇ ਕੀੜੇ—ਇਹ ਤੇਲ ਪੂਰਨ ਨਾਲ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਨਾਸ਼ਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਕृਤਸ਼ੇਖਰ । ਕ੍ਸ਼ਾਰਤੈਲਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੇष੍ਠਂ ਮੁਖਦਨ੍ਤਮਲਾਪਹਮ੍ ॥ ੧,੧੯੨.

ਚੰਦ੍ਰਮਾਂ ਵਾਲੇ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਹ ਖਾਰ ਵਾਲਾ ਤੇਲ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਚਨ੍ਦਨਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਮਾਂਸੀ ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਜਾਤਿਪਤ੍ਰਿਕਾ । ਜਾਤੀਕਙ੍ਕੋਲਪੂਗਾਨਾਂ ਲਵਙ੍ਗਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਚ ॥ ੧,੧੯੨.

ਚੰਦਨ, ਕੁੰਕੁਮ, ਮਾਂਸੀ, ਕਪੂਰ, ਜਾਤੀ ਪੱਤੀਆਂ, ਜਾਤੀ, ਕਨਕੋਲਾ, ਸੁਪਾਰੀ ਅਤੇ ਲਵੰਗ ਦੇ ਫਲ—

ਅਗੁਰੂਣਿ ਚ ਕਸ੍ਤੂਰੀ ਕੁष੍ਠਂ ਤਗਰਪਾਦਿਕਾ । ਗੋਰੋਚਨਾ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸ਼੍ਚ ਬਲਾ ਚੈਵ ਤਥਾ ਨਖੀ ॥ ੧,੧੯੨.

ਅਗਰ, ਕਸਤੂਰੀ, ਕੁਸ਼ਠ, ਤਗਰ, ਗੋਰੋਚਨਾ, ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ, ਬਲਾ ਅਤੇ ਨਖੀ—