ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਂ ਸੇਵ੍ਯਂ ਪੀਤਂ ਗਵ੍ਯਪਯੋऽਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ ਬਲਾਮੂਲਂ ਕੋਲਪਣ ਚ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ ॥ ੧,੧੯੦.

ਆਮਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਗਉਮਾਤਾ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਮਨਸ਼ਿਲਾ, ਬਲਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਕੋਲਪਣ ਤੇ ਗੁਗਗਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਾਤਿਪਤ੍ਰਂ ਕੋਲਪਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਚੈਵ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਏਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕृਤਾ ਵਰ੍ਤਿਰ੍ਬਦਰ੍ਯਗ੍ਨੌ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ । ਧੂਮਪਾਨਂ ਕਾਸਹਰਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਜਾਤੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਕੋਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਮਨਸ਼ਿਲਾ — ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਵੱਟੀ ਬਦਰੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਕੇ, ਓ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਧੂਆਂ ਸੁੰਘਣ ਨਾਲ ਖੰਘ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਮਧੁਨਾਯੁਤਮ੍ । ਭੋਜਨਾਦੌ ਹਿ ਸਮਧੁ ਪਿਪਾਸਾਜ੍ਵ(ਤ੍ਵ)ਰਿਤਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਤੇ ਪੀਪਲੀ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ, ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਪਿਆਸ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਞ੍ਚ ਸਮਧੁਗੁਡੂਚੀਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲਮ੍ । ਪੀਤਂ ਹਰੇਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਧਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਨੈਵਾਤ੍ਰਸਂਸ਼ਯਃ । ਪੀਤਾ ਦੂਰ੍ਵਾ ਛਰ੍ਦਿਨੁਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਿष੍ਟਾਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਬੇਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਗੁਡੂਚੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲਟੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਦੂਰਵਾ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਿਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਉਲਟੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੯੧ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਯਾ ਮੂਲਞ੍ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਪੁष੍ਯੇ ਸਮਾਹृਤਮ੍ । ਵਾਰਿ ਪੀਤਂ ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵ ਭਵਨੇषੁ ਨ ਪਨ੍ਨਗਾਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤੀ ਸਫੈਦ ਪੁਨਰਨਵਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਂ ਵਹੇਦ੍ਯੋ ਵੈ ਭਲ੍ਲੂਕਦਨ੍ਤਨਿਰ੍ਮਿਤਾਮ੍ । ਸ ਪਨ੍ਨਗੈਰ੍ਨ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਵृषਧ੍ਵਜ ॥ ੧,੧੯੧.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤਾਰਕਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਭੱਲੂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤਕ ਸੱਪਾਂ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।

ਪਿਬੇਚ੍ਛਲ੍ਮਲਿਮੂਲਂ ਯਃ ਪੁष੍ਯਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਰਿਣਾ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਾਸ੍ਤਦਸ਼ਨਾ ਨਾਗਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪੁਸ਼ਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ਲਮਲੀ ਦੀ ਜੜ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪ ਦੇ ਡਸਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਪੁष੍ਯੇ ਲਜ੍ਜਾਲੁਕਾਮੂਲੇ ਹਸ੍ਤਬਦ੍ਧੇ ਤੁ ਪਨ੍ਨਗਾਨ੍ । ਗृਹ੍ਣੀਯਾਲ੍ਲੇਪਤੋ ਵਾਪਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੯੧.

ਪੁਸ਼ਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਲੇਪ ਵਜੋਂ ਲਾ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਡਰ ਪਕੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਯੇਸ਼੍ਵੇਤਾਰ੍ਕਮੂਲਨ੍ਤੁ ਪੀਤਂ ਸ਼ੀਤੇਨ ਵਾਰਿਣਾ । ਨਸ਼੍ਯੇਤੁ ਦਂਸ਼ਕਵਿषਂ ਕਰਵੀਰਾਦਿਜਂ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਪੁਸ਼ਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਜੇ ਐਤਾਰਕ ਦੀ ਜੜ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਡਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਕਾਲਸ੍ਯ ਵੈ ਮੂਲਂ ਪਿष੍ਟਂ ਤਤ੍ਕਾਞ੍ਜਿਕੇਨ ਵੈ । ਵੋਡ੍ਰਾਣਾਂ ਡੁਣ੍ਡੁਭਾਨਾਂ ਚ ਤਲ੍ਲੋਪੋ ਹਰਤੇ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਜੜ, ਕੰਜੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲੇਪ ਵਜੋਂ ਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਵੋਡਰਾ ਅਤੇ ਡੁੰਡੁਭਾ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲਂ ਚ ਪਿष੍ਟਂ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ । ਘृਤੇਨ ਸਹ ਪੀਤਨ੍ਤੁ ਹਰੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾਵਿषਾਣਿ ਚ ॥ ੧,੧੯੧.

ਤੰਦੁਲੀਯਕ ਦੀ ਜੜ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੀਲੀਲਜ੍ਜਾਲੁਕਾਮੂਲਂ ਪਿष੍ਟਂ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ । ਪੀਤਂ ਤਦ੍ਦਂਸ਼ਕਵਿषਂ ਨਸ਼੍ਯੇਦੇਕੇਨ ਵੋਭਯੋਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਨੀਲੀ ਅਤੇ ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਡਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੋਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਕਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰਸਃ ਸਗੁਡਃ ਸਹਸ਼ਰ੍ਕਰਃ । ਪੀਤਃ ਸਦੁਗ੍ਧੋ ਹਨ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦਂਸ਼ਕਸ੍ਯਵਿषਂ ਚ ਵੈ ॥ ੧,੧੯੧.

ਕੂਸਮਾਂਡਾ ਦਾ ਤਾਜਾ ਰਸ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਡਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥਾ ਕੋਦ੍ਰਵਮੂਲਸ੍ਯ ਮੋਹਸ੍ਯ ਹਰ ਏਵ ਚ । ਯष੍ਟੀਮਧੁਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਤਥਾ ਪੀਤਾ ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ॥ ੧,੧੯੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੋਦਰਵਾ ਦੀ ਜੜ ਭ੍ਰਮ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਯਸ਼ਟੀਮਧੂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।

ਸਦੁਗ੍ਧਾ ਚ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇਣ ਮੂषਕਾਨਾਂ ਵਿषਂ ਹਰੇਤ੍ । ਚੁਲੁਕਤ੍ਰਯਪਾਨਾਚ੍ਚ ਵਾਰਿਣਃ ਸ਼ੀਤਲਸ੍ਯ ਵੈ ॥ ੧,੧੯੧.

ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ ਚੂਹਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਘੂਟ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ।

ਤਾਮ੍ਬੂਲਦਗ੍ਧਮੁਖਸ੍ਯ ਲਾਲਾਸ੍ਤ੍ਰਾਵੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਘृਤਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ षੀਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਯਪਾਨਮਦੋ ਨ ਵੈ ॥ ੧,੧੯੧.

ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਤਾਂਬੂਲ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਲਾਰ ਵਹਿਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਘੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਕृष੍ਣਾਙ੍ਕੋਲਸ੍ਯ ਮੂਲੇਨ ਪੀਤਂ ਸੁਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲਮ੍ । ਤਤੋ ਨਸ਼੍ਯਦ੍ਗਰਵਿषਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇਣ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੧,੧੯੧.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਕੋਲ ਦੀ ਜੜ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਲਿਆ ਪਾਣੀ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਗਰਸ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।

ਉष੍ਣਂ ਗਵ੍ਯਘृਤਂ ਚੈਵ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ਤਨ੍ਮਹਾਦੇਵ ਵੇਦਨਾਂ ਵृਸ਼੍ਚਿਕੋਦ੍ਭਵਾਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਗਰਮ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਘੀ ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਚਿਕ ਦੇ ਡਸਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ।

ਕੁਸੁਭਂ ਕਙ੍ਕੁਮਞ੍ਚੈਵ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਕਰਞ੍ਜਂ ਪਿषਿਤਂ ਚੈਵ ਹ੍ਯਰ੍ਕਮੂਲਂ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ॥ ੧,੧੯੧.

ਕੁਸੁਭ, ਕੇਸਰ, ਹਰਿਤਾਲ, ਮਨਸ਼ਿਲਾ, ਕਰੰਜ ਅਤੇ ਪੀਸਿਆ ਆਰਕ ਦੀ ਜੜ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ—

ਵਿषਂਨृਣਾਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਏਤੇषਾਂ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਚ੍ਛਿਵ । ਦੀਪਤੈਲਪ੍ਰਦਾਨਾਚ੍ਚ ਦਂਸ਼ੈਰਾਕੀਟਜੈਃ ਸ਼ਿਵ । ਖਰ੍ਜੂਰਕਵਿषਂ ਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਦਾ ਵੈ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਮਨੁੱਖਾਂ ਵਿਚ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਤੇ ਦੀਵੇ ਦੇ ਤੇਲ ਲਾਉਣ ਨਾਲ ਕੀੜਿਆਂ ਦੇ ਡਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਖਜੂਰ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਇਸ ਨਾਲ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਦਂਸ਼ਸ੍ਥਾਨਂ ਵृਸ਼੍ਚਿਕਸ੍ਯ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਤਗਰਸਂਯੁਤਾ । ਨਸ਼੍ਯੇਨ੍ਮਧੁਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਯਾ ਏਤੇषਾਂ ਲੇਪਤੋ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਵ੍ਰਿਸ਼ਚਿਕ ਦੇ ਡਸਣ ਵਾਲੀ ਥਾਂ ਤੇ ਸੁੰਠ ਅਤੇ ਤਗਰ ਲਾ ਕੇ, ਮਧੁਮੱਖੀ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲੇਪ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਤਪੁष੍ਪਾ ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਸਾਜ੍ਯਂ ਵਾ ਤੇਨ ਲੇਪਯੇਤ੍ । ਸ਼ਿਰੀषਸ੍ਯ ਤੁ ਬੀਜਂਵੈ ਸਿਦ੍ਧ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਘਰ੍षਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਸ਼ਤਪੁਸ਼ਪਾ, ਸੈਂਧਵ ਅਤੇ ਘੀ ਦਾ ਲੇਪ ਲਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦਾ ਬੀਜ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਘਿਸਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਤਲ੍ਲੇਪੇਨ ਮਹਾਦੇਵ ਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਕੁਕ੍ਕੁਰਜਂ ਵਿषਮ੍ । ਜ੍ਵਲਿਤਾਗ੍ਨਿਰ੍ਵਾਰਿਸੇਕੋ ਤਥਾ ਦਰ੍ਦੁਰਜਂ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਇਸ ਲੇਪ ਨੂੰ ਲਾ ਕੇ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ, ਕੁੱਤੇ ਦੇ ਡਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਗਰਮ ਕੀਤਾ ਪਾਣੀ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ, ਡੱਡੂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਧਤ੍ਤੂਰਕਰਸੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦ੍ਯਗੁਡਪਾਨਤਃ । ਸ਼ੂਨਾਂ ਵਿषਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਸ਼ਸ਼ਾਙ੍ਕਾਙ੍ਕਿਤਸ਼ੇਖਰ ॥ ੧,੧੯੧.

ਜੇ ਜਖਮ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਧਤੂਰਾ ਤੇ ਕਾਲਾ ਰਾਈ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਜਾਂ ਗੁੜ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਚੰਦਨ ਚੁੜੀ ਵਾਲੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਜ਼ਹਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਟਨਿਮ੍ਬਸ਼ਮੀਨਾਞ੍ਚ ਵਲ੍ਕਲੈਃ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲਮ੍ । ਤਤ੍ਸੇਕਾਨ੍ਮੁਖਦਨ੍ਤਾਨਾਂ ਨਸ਼੍ਯੇਦ੍ਵੈ ਵਿषਵੇਦਨਾ ॥ ੧,੧੯੧.

ਵਟ, ਨਿੰਬ ਤੇ ਸ਼ਮੀ ਦੇ ਛਾਲ ਨਾਲ ਉਬਲੇ ਹੋਏ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਤੇ ਦੰਦ ਧੋਣ 'ਤੇ, ਜ਼ਹਰ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਲੇਪਨਾਦ੍ਦੇਵਦਾਰੋਸ਼੍ਚ ਗੈਰਿਕਸ੍ਯ ਚ ਲੇਪਨਾਤ੍ । ਨਾਗੇਸ਼੍ਵਰੋ ਦਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤਥਾ ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਕਾ ਹਰ । ਏਭਿਰ੍ਲੇਪਾਦ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਲੂਤਾਵਿषਮੁਮਾਪਤੇ ॥ ੧,੧੯੧.

ਦੇਵਦਾਰ ਜਾਂ ਗੈਰਿਕਾ ਦੀ ਲੇਪ, ਜਾਂ ਨਾਗਕੇਸਰ, ਦਰਿਦ੍ਰ ਤੇ ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ ਦੀ ਲੇਪ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਉਮਾ ਪਤੀ, ਲੂਤਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਰ ਦਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਤੁ ਬੀਜਾਨਿ ਵਰੁਣਚ੍ਛਦਮੇਵ ਚ । ਤਿਲਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍षਪਾ ਹਨ੍ਯੁਰ੍ਵਿषਂ ਵੈ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਕਰੰਜਾ ਦੇ ਬੀਜ, ਵਰੁਣ ਦੀ ਛਾਲ, ਤਿਲ ਤੇ ਸਰਸੋਂ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਰ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਖਤਮ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਇਸ 'ਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਘृਤਂ ਕੁਮਾਰੀਪਤ੍ਰਂ ਵੈ ਦਤ੍ਤਂ ਸਲਵਣਂ ਹਰ । ਤੁਰਙ੍ਗਮਸ਼ਰੀਰਾਣਾਂ ਕਣ੍ਡੂਰ੍ਨਸ਼੍ਯੇਦ੍ਦਸ਼ਾਹਤਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਘੀ, ਕੁਮਾਰੀ ਪੱਤਾ ਤੇ ਲੂਣ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਘੋੜਿਆਂ ਨੂੰ ਕਟਣ ਨਾਲ ਹੋਈ ਖੁਜਲੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੯੨ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਚਿਤ੍ਰਕਸ੍ਯਾष੍ਟਭਾਗਾਸ਼੍ਚ ਸ਼ੂਰਣਸ੍ਯ ਚ षੋਡਸ਼ । ਸ਼ੁਣ੍ਠ੍ਯਾ ਭਾਗਾਸ਼੍ਚ ਚਤ੍ਵਾਰੋ ਮਰਿਚਾਨਾਂ ਦ੍ਵਯਂ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੯੨.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਚਿਤਰਕ ਦੇ ਅੱਠ ਹਿਸੇ, ਸ਼ੂਰਨ ਦੇ ਸੋਲ੍ਹ, ਸੁੰਠ ਦੇ ਚਾਰ, ਤੇ ਮਰੀਚ ਦੇ ਦੋ ਹਿਸੇ ਲਓ।