ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਕਦਲੀਕ੍ਸ਼ਾਰਸਂਯੁਕ੍ਤਹਰਿਦ੍ਰਾ ਸਿਧ੍ਮਕਾਪਹਾ । ਰਮ੍ਭਾਪਾਮਾਰ੍ਗਯੋਃ ਕ੍ਸ਼ਾਰ ਏਰਣ੍ਡੇਨ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਤਦਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨ੍ਮਹਾਦੇਵ ! ਸਦ੍ਯਃ ਸਿਧ੍ਮ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੯੦.

ਕੇਲੇ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹਲਦੀ 'ਸਿਧਮਕ' ਰੋਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਰੰਭਾ ਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਰਾਖ, ਅਰੰਡ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮਸਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਓ ਮਹਾਦੇਵ, 'ਸਿਧਮਕ' ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਨਾਲਕ੍ਸ਼ਾਰਸ਼੍ਚ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਜਲਪਿष੍ਟਾ ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਚ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮਨ੍ਦਾਨਲੇਨਹਿ ॥ ੧,੧੯੦.

ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ ਤੇ ਨਾਲਾ ਦੀ ਰਾਖ, ਗਉਮੂਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਿਸ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਅੱਗ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।

ਮਾਹਿषੇਣ ਪੁਰੀषੇਣ ਵੇष੍ਟਿਤਾ ਵृषਭਧ੍ਵਜ । ਅਸ੍ਯਾ ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਙ੍ਗਸੌष੍ਠਵਮੀਸ਼੍ਵਰ ॥ ੧,੧੯੦.

ਮਹਿਸ਼ ਦੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਓ ਬਲਦ-ਧਵਜਧਾਰੀ, ਮਸਾਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓ ਪ੍ਰਭੂ।

ਤਿਲਸਰ੍षਪਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਕੁष੍ਠਕਮ੍ । ਤੇਨੋਦ੍ਵਰ੍ਤਿਤਦੇਹਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਃ ਸੁਰਭਿਃ ਪੁਮਾਨ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਤਿਲ, ਸਰੋਂ ਤੇ ਹਲਦੀ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਸਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬਦਬੂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੁਗੰਧਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਨੋਹਰਸ਼੍ਚਾਨੁਦਿਨਂ ਦੂਰ੍ਵਾਣਾਂ ਕਾਕਜਙ੍ਘਾਯਾ । ਅਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯ ਤੁ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਜਮ੍ਬੂਪਤ੍ਰਯੁਤਾਨਿ ਚ । ਸਲੋਧ੍ਰਾਣਿ ਚ ਤਲ੍ਲੇਪੋ ਦੇਹਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਤਾਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਦੂਰਵਾ, ਕਾਕਜੰਘਾ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਜੰਬੂ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਲੋਧਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਲੇਪ ਵਜੋਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਦਬੂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯੁਕ੍ਤਂ ਲੋਧ੍ਰਭਵੈਰ੍ਨੋਰੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਨ੍ਤੁ ਕਨਕਸ੍ਯ ਚ । ਤੇਨੋਦ੍ਵਰ੍ਤਿਤਦੇਹਸ੍ਯ ਨ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗ੍ਰੀष੍ਮਪ੍ਰਬਾਧਿਕਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਲੋਧਰ, ਭਵਾ, ਨੋਰਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਸਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਦੁਗ੍ਧੇਨੋषਸਿ ਸੇਕਸ਼੍ਚ ਘਰ੍ਮਦੋषਸ਼੍ਚ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਕਾਕਜਙ੍ਘੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਨ੍ਤੁ ਹ੍ਯਙ੍ਗਰਾਗਕਰਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਾਕਜੰਘਾ ਨਾਲ ਮਸਾਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸੁਗੰਧਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਧੁਯष੍ਟੀ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਚ ਵਾਸਕਸ੍ਯ ਰਸੋ ਮਧੁ । ਏਤਤ੍ਪੀਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਕਾਮਲਾਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਮੁਲੱਥੀ, ਖੰਡ, ਵਾਸਕਾ ਦਾ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ — ਇਹ ਪੀਣ ਨਾਲ ਰਕਤ, ਪਿੱਤ, ਪੀਲੀਆ ਤੇ ਪੰਡੂ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਹਰੇਤ੍ਪੀਤੋ ਵਾਸਕਸ੍ਯ ਰਸੋ ਮਧੁ । ਪ੍ਰਾਤਃ ਕਾਲੇ ਤੋਯਪਾਨਾਤ੍ਪੀਨਸਂ ਦਾਰੁਣਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਵਾਸਕਾ ਦਾ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਪੀਣ ਨਾਲ ਰਕਤ-ਪਿੱਤ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਵੇਰੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਨੱਕ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬਿਭੀਤਕਸ੍ਯ ਵੈ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਸੈਨ੍ਧਵਸ੍ਯ ਚ । ਪੀਤਂ ਸਕਾਞ੍ਜਿਕਂ ਹਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰਭੇਦਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੧,੧੯੦.

ਬਿਭੀਤਕ, ਪੀਪਲੀ ਤੇ ਸੈਂਧਵ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਖੱਟਾ ਕੰਜੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਓ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਗਲੇ ਦੀ ਬੇਸੁਰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਂ ਸੇਵ੍ਯਂ ਪੀਤਂ ਗਵ੍ਯਪਯੋऽਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ ਬਲਾਮੂਲਂ ਕੋਲਪਣ ਚ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ ॥ ੧,੧੯੦.

ਆਮਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਗਉਮਾਤਾ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਮਨਸ਼ਿਲਾ, ਬਲਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਕੋਲਪਣ ਤੇ ਗੁਗਗਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਾਤਿਪਤ੍ਰਂ ਕੋਲਪਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਚੈਵ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਏਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕृਤਾ ਵਰ੍ਤਿਰ੍ਬਦਰ੍ਯਗ੍ਨੌ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ । ਧੂਮਪਾਨਂ ਕਾਸਹਰਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਜਾਤੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਕੋਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਮਨਸ਼ਿਲਾ — ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਵੱਟੀ ਬਦਰੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਕੇ, ਓ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਧੂਆਂ ਸੁੰਘਣ ਨਾਲ ਖੰਘ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਮਧੁਨਾਯੁਤਮ੍ । ਭੋਜਨਾਦੌ ਹਿ ਸਮਧੁ ਪਿਪਾਸਾਜ੍ਵ(ਤ੍ਵ)ਰਿਤਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਤੇ ਪੀਪਲੀ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ, ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਪਿਆਸ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਞ੍ਚ ਸਮਧੁਗੁਡੂਚੀਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲਮ੍ । ਪੀਤਂ ਹਰੇਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਧਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਨੈਵਾਤ੍ਰਸਂਸ਼ਯਃ । ਪੀਤਾ ਦੂਰ੍ਵਾ ਛਰ੍ਦਿਨੁਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਿष੍ਟਾਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਬੇਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਗੁਡੂਚੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲਟੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਦੂਰਵਾ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਿਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਉਲਟੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੯੧ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਯਾ ਮੂਲਞ੍ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਪੁष੍ਯੇ ਸਮਾਹृਤਮ੍ । ਵਾਰਿ ਪੀਤਂ ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵ ਭਵਨੇषੁ ਨ ਪਨ੍ਨਗਾਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤੀ ਸਫੈਦ ਪੁਨਰਨਵਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਂ ਵਹੇਦ੍ਯੋ ਵੈ ਭਲ੍ਲੂਕਦਨ੍ਤਨਿਰ੍ਮਿਤਾਮ੍ । ਸ ਪਨ੍ਨਗੈਰ੍ਨ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਵृषਧ੍ਵਜ ॥ ੧,੧੯੧.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤਾਰਕਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਭੱਲੂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤਕ ਸੱਪਾਂ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।

ਪਿਬੇਚ੍ਛਲ੍ਮਲਿਮੂਲਂ ਯਃ ਪੁष੍ਯਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਰਿਣਾ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਾਸ੍ਤਦਸ਼ਨਾ ਨਾਗਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪੁਸ਼ਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ਲਮਲੀ ਦੀ ਜੜ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪ ਦੇ ਡਸਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਪੁष੍ਯੇ ਲਜ੍ਜਾਲੁਕਾਮੂਲੇ ਹਸ੍ਤਬਦ੍ਧੇ ਤੁ ਪਨ੍ਨਗਾਨ੍ । ਗृਹ੍ਣੀਯਾਲ੍ਲੇਪਤੋ ਵਾਪਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੯੧.

ਪੁਸ਼ਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਲੇਪ ਵਜੋਂ ਲਾ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਡਰ ਪਕੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਯੇਸ਼੍ਵੇਤਾਰ੍ਕਮੂਲਨ੍ਤੁ ਪੀਤਂ ਸ਼ੀਤੇਨ ਵਾਰਿਣਾ । ਨਸ਼੍ਯੇਤੁ ਦਂਸ਼ਕਵਿषਂ ਕਰਵੀਰਾਦਿਜਂ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਪੁਸ਼ਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਜੇ ਐਤਾਰਕ ਦੀ ਜੜ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਡਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਹਾਕਾਲਸ੍ਯ ਵੈ ਮੂਲਂ ਪਿष੍ਟਂ ਤਤ੍ਕਾਞ੍ਜਿਕੇਨ ਵੈ । ਵੋਡ੍ਰਾਣਾਂ ਡੁਣ੍ਡੁਭਾਨਾਂ ਚ ਤਲ੍ਲੋਪੋ ਹਰਤੇ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਮਹਾਕਾਲ ਦੀ ਜੜ, ਕੰਜੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲੇਪ ਵਜੋਂ ਲਾਉਣ ਨਾਲ, ਵੋਡਰਾ ਅਤੇ ਡੁੰਡੁਭਾ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲਂ ਚ ਪਿष੍ਟਂ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ । ਘृਤੇਨ ਸਹ ਪੀਤਨ੍ਤੁ ਹਰੇਤ੍ਸਰ੍ਵਾਵਿषਾਣਿ ਚ ॥ ੧,੧੯੧.

ਤੰਦੁਲੀਯਕ ਦੀ ਜੜ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨੀਲੀਲਜ੍ਜਾਲੁਕਾਮੂਲਂ ਪਿष੍ਟਂ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ । ਪੀਤਂ ਤਦ੍ਦਂਸ਼ਕਵਿषਂ ਨਸ਼੍ਯੇਦੇਕੇਨ ਵੋਭਯੋਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਨੀਲੀ ਅਤੇ ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਇਕ ਵਾਰੀ ਨਾਲ ਹੀ ਡਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੋਹਾਂ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿਚ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਕਸ੍ਯ ਸ੍ਵਰਸਃ ਸਗੁਡਃ ਸਹਸ਼ਰ੍ਕਰਃ । ਪੀਤਃ ਸਦੁਗ੍ਧੋ ਹਨ੍ਯਾਚ੍ਚ ਦਂਸ਼ਕਸ੍ਯਵਿषਂ ਚ ਵੈ ॥ ੧,੧੯੧.

ਕੂਸਮਾਂਡਾ ਦਾ ਤਾਜਾ ਰਸ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਡਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤਥਾ ਕੋਦ੍ਰਵਮੂਲਸ੍ਯ ਮੋਹਸ੍ਯ ਹਰ ਏਵ ਚ । ਯष੍ਟੀਮਧੁਸਮਾਯੁਕ੍ਤਾ ਤਥਾ ਪੀਤਾ ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ॥ ੧,੧੯੧.

ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕੋਦਰਵਾ ਦੀ ਜੜ ਭ੍ਰਮ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਯਸ਼ਟੀਮਧੂ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਇਹ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।

ਸਦੁਗ੍ਧਾ ਚ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇਣ ਮੂषਕਾਨਾਂ ਵਿषਂ ਹਰੇਤ੍ । ਚੁਲੁਕਤ੍ਰਯਪਾਨਾਚ੍ਚ ਵਾਰਿਣਃ ਸ਼ੀਤਲਸ੍ਯ ਵੈ ॥ ੧,੧੯੧.

ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ ਚੂਹਿਆਂ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਾਂ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤਿੰਨ ਘੂਟ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ।

ਤਾਮ੍ਬੂਲਦਗ੍ਧਮੁਖਸ੍ਯ ਲਾਲਾਸ੍ਤ੍ਰਾਵੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਘृਤਂ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ षੀਤ੍ਵਾ ਮਦ੍ਯਪਾਨਮਦੋ ਨ ਵੈ ॥ ੧,੧੯੧.

ਜਿਸ ਦਾ ਮੂੰਹ ਤਾਂਬੂਲ ਨਾਲ ਸੜ ਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਦੀ ਲਾਰ ਵਹਿਣਾ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਘੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦੀ ਮੱਤ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਕृष੍ਣਾਙ੍ਕੋਲਸ੍ਯ ਮੂਲੇਨ ਪੀਤਂ ਸੁਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲਮ੍ । ਤਤੋ ਨਸ਼੍ਯਦ੍ਗਰਵਿषਂ ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇਣ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੧,੧੯੧.

ਕ੍ਰਿਸ਼ਨਾਂਕੋਲ ਦੀ ਜੜ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਬਲਿਆ ਪਾਣੀ ਤਿੰਨ ਰਾਤਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਗਰਸ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ।

ਉष੍ਣਂ ਗਵ੍ਯਘृਤਂ ਚੈਵ ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ਤਨ੍ਮਹਾਦੇਵ ਵੇਦਨਾਂ ਵृਸ਼੍ਚਿਕੋਦ੍ਭਵਾਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਗਰਮ ਗਾਂਵਾਂ ਦਾ ਘੀ ਸੈਂਧਵ ਲੂਣ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਚਿਕ ਦੇ ਡਸਣ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ।

ਕੁਸੁਭਂ ਕਙ੍ਕੁਮਞ੍ਚੈਵ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਕਰਞ੍ਜਂ ਪਿषਿਤਂ ਚੈਵ ਹ੍ਯਰ੍ਕਮੂਲਂ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ॥ ੧,੧੯੧.

ਕੁਸੁਭ, ਕੇਸਰ, ਹਰਿਤਾਲ, ਮਨਸ਼ਿਲਾ, ਕਰੰਜ ਅਤੇ ਪੀਸਿਆ ਆਰਕ ਦੀ ਜੜ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ—