ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਮ੍ਬਦਲਾਨਾਞ੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਸ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषੇ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਚ੍ਚੈਵ ਤਸ੍ਯ ਕੁष੍ਠਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੯੦.

ਨਿੰਬ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਆਮਲਕੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਰੀਤਕੀਵਿਡਙ੍ਗਞ੍ਚ ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਸਿਤਸਰ੍षਪਾਃ । ਸੋਮਰਾਜਸ੍ਯ ਮੂਲਾਨਿ ਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਚ ਰੌਨ੍ਧਵਮ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿष੍ਟਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਕੁष੍ਠਰੋਗਹਰਾਣਿ ਵੈ ॥ ੧,੧੯੦.

ਹਰੀਤਕੀ, ਵਿਡੰਗ, ਹਲਦੀ, ਸਫੈਦ ਸਰੋਂ, ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਕਰੰਜਾ ਦਾ ਰੌਂਧਵ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲੇਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾਭਾਗਸ੍ਤਥਾ ਭਾਗਦ੍ਵਯਂ ਸ਼ਿਵਾ । ਸੋਮਰਾਜਸ੍ਯ ਬੀਜਾਨਾਂ ਜਗ੍ਧਂ ਪਥ੍ਯੇਨ ਦਦ੍ਰੁਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਇੱਕ ਭਾਗ ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਦੋ ਭਾਗ ਸ਼ਿਵਾ, ਤੇ ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੇ ਬੀਜ ਪਥਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਦਦਰੁ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਮ੍ਲਤਕ੍ਰਂ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਕਾਂਸ੍ਯਘृष੍ਟਂ ਖਰਂ ਲੇਪਾਤ੍ਕੁष੍ਠਦਦ੍ਰੁਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਖੱਟਾ ਛਾਸ ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਤੇ ਲੂਣ ਨਾਲ ਉਬਾਲ ਕੇ ਕਾਂਸੀ 'ਤੇ ਘਸ ਕੇ ਜਦੋਂ ਖੁਰਦਰਾ ਲੇਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਟ ਤੇ ਦਦਰੁ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਹਰਿਤਾਲਸ਼੍ਚ ਦੂਰ੍ਵਾਗੋਮੂਤ੍ਰਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ । ਅਯਂ ਲੇਪੋ ਹਨ੍ਤਿ ਦਦ੍ਰੁਂ ਪਾਮਾਨਂ ਚ ਗਰਂ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਹਲਦੀ, ਹਰਿਤਾਲ, ਦੂਰਵਾ, ਗਾਂ ਦਾ ਮੂਤਰ ਤੇ ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੇਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦਦਰੁ, ਪਾਮਾ ਤੇ ਜ਼ਹਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੋਮ ਰਾਜਸ੍ਯ ਬੀਜਾਨਿ ਨਵਨੀਤਯੁਤਾਨਿ ਚ । ਮਧੁਨਾਸ੍ਵਾਦਿਤਾਨਿ ਸ੍ਯੁਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕੁष੍ਠਹਰਾਣਿ ਵੈ । ਤਕ੍ਰਾਨ੍ਨਪਾਨਤੋ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੇ ਬੀਜ ਨਵਨੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਚੱਖ ਕੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਜਦੋਂ ਛਾਸ ਜਾਂ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਫੈਦ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਵੇਤਾਪਰਾ ਜਿਤਾਮੂਲਂ ਵਰ੍ਤਿਤਂ ਚਾਸ੍ਯ ਵਾਰਿਣਾ । ਤਲ੍ਲੇਪੋ ਰੁਦ੍ਰ ਮਾਸੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕੁष੍ਠਵਿਨਾਸ਼ਨਃ ॥ ੧,੧੯੦.

ਸਫੈਦ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੇਪ ਬਣਾਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਤਾਂ ਸਫੈਦ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿषਂ ਨਵਨੀਤਞ੍ਚ ਸਿਨ੍ਦੂਰਂ ਸਮਰੀਚਕਮ੍ । ਪਾਮਾ ਵਿਲੇਪਨਾਨ੍ਨਸ਼੍ਯੇਦ੍ਦੁਰ੍ਨਾਮਾ ਵृषਭਧ੍ਵਜ ॥ ੧,੧੯੦.

ਮਹਿਸ਼ ਦਾ ਘੀ, ਮੱਖਣ, ਸਿੰਦੂਰ ਤੇ ਅਮਰੀਚਕ — ਜਦੋਂ ਇਹ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਲਈ ਲਗਾਏ ਜਾਣ, ਓ ਬਲਦ-ਧਵਜਧਾਰੀ, 'ਦੁਰਨਾਮਾ' ਨਾਮਕ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੁष੍ਕਗਾਮ੍ਭਾਰੀਮੂਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸਂਯੁਤਮ੍ । ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਕਰਮੀਸ਼੍ਵਰ ॥ ੧,੧੯੦.

ਸੁੱਕੀ ਗਾਂਭਾਰੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣੀ, ਓ ਪ੍ਰਭੂ, 'ਸ਼ੁਕਲਪਿੱਤ' ਰੋਗ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਮੂਲਕਸ੍ਯ ਤੁ ਬੀਜਾਨਿ ਹ੍ਯਪਾ ਮਾਰ੍ਗਰਸੇਨ ਵੈ । ਪਿष੍ਟਾਨਿ ਤੇਨ ਲੇਪੇਨ ਸਿਧ੍ਮਕਂ ਰੁਦ੍ਰ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੯੦.

ਮੂਲਕ ਦੀਆਂ ਬੀਜਾਂ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਪਿਸ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਲੇਪ ਵਜੋਂ ਲਗਾਈਆਂ ਜਾਣ, ਓ ਰੁਦ੍ਰ, 'ਸਿਧਮਕ' ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕਦਲੀਕ੍ਸ਼ਾਰਸਂਯੁਕ੍ਤਹਰਿਦ੍ਰਾ ਸਿਧ੍ਮਕਾਪਹਾ । ਰਮ੍ਭਾਪਾਮਾਰ੍ਗਯੋਃ ਕ੍ਸ਼ਾਰ ਏਰਣ੍ਡੇਨ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਃ । ਤਦਭ੍ਯਙ੍ਗਾਨ੍ਮਹਾਦੇਵ ! ਸਦ੍ਯਃ ਸਿਧ੍ਮ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੯੦.

ਕੇਲੇ ਦੀ ਰਾਖ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਹਲਦੀ 'ਸਿਧਮਕ' ਰੋਗ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ; ਰੰਭਾ ਤੇ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਰਾਖ, ਅਰੰਡ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਮਸਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਓ ਮਹਾਦੇਵ, 'ਸਿਧਮਕ' ਤੁਰੰਤ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੂष੍ਮਾਣ੍ਡਨਾਲਕ੍ਸ਼ਾਰਸ਼੍ਚ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਤ੍ਵਤਃ । ਜਲਪਿष੍ਟਾ ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਚ ਸਿਦ੍ਧਾ ਮਨ੍ਦਾਨਲੇਨਹਿ ॥ ੧,੧੯੦.

ਕੁਸ਼ਮਾਂਡ ਤੇ ਨਾਲਾ ਦੀ ਰਾਖ, ਗਉਮੂਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਿਸ ਕੇ, ਹੌਲੀ ਅੱਗ ਤੇ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ, ਇਹ ਰੋਗਾਂ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।

ਮਾਹਿषੇਣ ਪੁਰੀषੇਣ ਵੇष੍ਟਿਤਾ ਵृषਭਧ੍ਵਜ । ਅਸ੍ਯਾ ਉਦ੍ਵਰ੍ਤਨਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਙ੍ਗਸੌष੍ਠਵਮੀਸ਼੍ਵਰ ॥ ੧,੧੯੦.

ਮਹਿਸ਼ ਦੇ ਗੋਬਰ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਲਪੇਟ ਕੇ, ਓ ਬਲਦ-ਧਵਜਧਾਰੀ, ਮਸਾਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਅੰਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਓ ਪ੍ਰਭੂ।

ਤਿਲਸਰ੍षਪਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦ੍ਵਯਕੁष੍ਠਕਮ੍ । ਤੇਨੋਦ੍ਵਰ੍ਤਿਤਦੇਹਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਃ ਸੁਰਭਿਃ ਪੁਮਾਨ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਤਿਲ, ਸਰੋਂ ਤੇ ਹਲਦੀ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਸਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬਦਬੂ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੁਗੰਧਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਨੋਹਰਸ਼੍ਚਾਨੁਦਿਨਂ ਦੂਰ੍ਵਾਣਾਂ ਕਾਕਜਙ੍ਘਾਯਾ । ਅਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯ ਤੁ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਜਮ੍ਬੂਪਤ੍ਰਯੁਤਾਨਿ ਚ । ਸਲੋਧ੍ਰਾਣਿ ਚ ਤਲ੍ਲੇਪੋ ਦੇਹਦੁਰ੍ਗਨ੍ਧਤਾਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਰੋਜ਼ਾਨਾ, ਦੂਰਵਾ, ਕਾਕਜੰਘਾ ਤੇ ਅਰਜੁਨ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਜੰਬੂ ਦੇ ਫਲ ਤੇ ਲੋਧਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਲੇਪ ਵਜੋਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਬਦਬੂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਯੁਕ੍ਤਂ ਲੋਧ੍ਰਭਵੈਰ੍ਨੋਰੈਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਨ੍ਤੁ ਕਨਕਸ੍ਯ ਚ । ਤੇਨੋਦ੍ਵਰ੍ਤਿਤਦੇਹਸ੍ਯ ਨ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗ੍ਰੀष੍ਮਪ੍ਰਬਾਧਿਕਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਲੋਧਰ, ਭਵਾ, ਨੋਰਾ ਅਤੇ ਸੋਨੇ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਦੀ ਮਸਾਜ ਲਈ ਵਰਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗਰਮੀ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਤਕਲੀਫ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ।

ਦੁਗ੍ਧੇਨੋषਸਿ ਸੇਕਸ਼੍ਚ ਘਰ੍ਮਦੋषਸ਼੍ਚ ਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਕਾਕਜਙ੍ਘੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਨ੍ਤੁ ਹ੍ਯਙ੍ਗਰਾਗਕਰਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਰਾਤ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਛਿੜਕਣ ਨਾਲ ਗਰਮੀ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਕਾਕਜੰਘਾ ਨਾਲ ਮਸਾਜ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਸੁਗੰਧਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਧੁਯष੍ਟੀ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਚ ਵਾਸਕਸ੍ਯ ਰਸੋ ਮਧੁ । ਏਤਤ੍ਪੀਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਕਾਮਲਾਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਮੁਲੱਥੀ, ਖੰਡ, ਵਾਸਕਾ ਦਾ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ — ਇਹ ਪੀਣ ਨਾਲ ਰਕਤ, ਪਿੱਤ, ਪੀਲੀਆ ਤੇ ਪੰਡੂ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਹਰੇਤ੍ਪੀਤੋ ਵਾਸਕਸ੍ਯ ਰਸੋ ਮਧੁ । ਪ੍ਰਾਤਃ ਕਾਲੇ ਤੋਯਪਾਨਾਤ੍ਪੀਨਸਂ ਦਾਰੁਣਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਵਾਸਕਾ ਦਾ ਰਸ ਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਪੀਣ ਨਾਲ ਰਕਤ-ਪਿੱਤ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਸਵੇਰੇ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਭਾਰੀ ਨੱਕ ਬੰਦ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਬਿਭੀਤਕਸ੍ਯ ਵੈ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਃ ਸੈਨ੍ਧਵਸ੍ਯ ਚ । ਪੀਤਂ ਸਕਾਞ੍ਜਿਕਂ ਹਨ੍ਤਿ ਸ੍ਵਰਭੇਦਂ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੧,੧੯੦.

ਬਿਭੀਤਕ, ਪੀਪਲੀ ਤੇ ਸੈਂਧਵ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਖੱਟਾ ਕੰਜੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਓ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਗਲੇ ਦੀ ਬੇਸੁਰਤਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਂ ਸੇਵ੍ਯਂ ਪੀਤਂ ਗਵ੍ਯਪਯੋऽਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ ਬਲਾਮੂਲਂ ਕੋਲਪਣ ਚ ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ ॥ ੧,੧੯੦.

ਆਮਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਗਉਮਾਤਾ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਮਨਸ਼ਿਲਾ, ਬਲਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਕੋਲਪਣ ਤੇ ਗੁਗਗਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਜਾਤਿਪਤ੍ਰਂ ਕੋਲਪਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਚੈਵ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਏਭਿਸ਼੍ਚੈਵ ਕृਤਾ ਵਰ੍ਤਿਰ੍ਬਦਰ੍ਯਗ੍ਨੌ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ । ਧੂਮਪਾਨਂ ਕਾਸਹਰਂ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਜਾਤੀ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਕੋਲ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਮਨਸ਼ਿਲਾ — ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਵੱਟੀ ਬਦਰੀ ਦੀ ਅੱਗ ਵਿੱਚ ਸਾੜ ਕੇ, ਓ ਮਹੇਸ਼ਵਰ, ਧੂਆਂ ਸੁੰਘਣ ਨਾਲ ਖੰਘ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਤ੍ਰਿਫਲਾਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਮਧੁਨਾਯੁਤਮ੍ । ਭੋਜਨਾਦੌ ਹਿ ਸਮਧੁ ਪਿਪਾਸਾਜ੍ਵ(ਤ੍ਵ)ਰਿਤਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਤੇ ਪੀਪਲੀ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ, ਖਾਣੇ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਪਿਆਸ ਤੇ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਬਿਲ੍ਵਮੂਲਞ੍ਚ ਸਮਧੁਗੁਡੂਚੀਕ੍ਵਥਿਤਂ ਜਲਮ੍ । ਪੀਤਂ ਹਰੇਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਧਂ ਛਰ੍ਦਿਂ ਨੈਵਾਤ੍ਰਸਂਸ਼ਯਃ । ਪੀਤਾ ਦੂਰ੍ਵਾ ਛਰ੍ਦਿਨੁਤ੍ਸ੍ਯਾਤ੍ਪਿष੍ਟਾਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਬੇਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਗੁਡੂਚੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਤਿੰਨ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਲਟੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ; ਦੂਰਵਾ ਨੂੰ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪਿਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਉਲਟੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੯੧ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਯਾ ਮੂਲਞ੍ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਪੁष੍ਯੇ ਸਮਾਹृਤਮ੍ । ਵਾਰਿ ਪੀਤਂ ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵ ਭਵਨੇषੁ ਨ ਪਨ੍ਨਗਾਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪੁਸ਼ਯਾ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਕੀਤੀ ਸਫੈਦ ਪੁਨਰਨਵਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਜਦੋਂ ਉਸ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪੀਣਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਘਰ ਵਿੱਚ ਕਦੇ ਵੀ ਸੱਪ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ਼੍ਯਮੂਰ੍ਤਿਂ ਵਹੇਦ੍ਯੋ ਵੈ ਭਲ੍ਲੂਕਦਨ੍ਤਨਿਰ੍ਮਿਤਾਮ੍ । ਸ ਪਨ੍ਨਗੈਰ੍ਨ ਦृਸ਼੍ਯੇਤ ਯਾਵਜ੍ਜੀਵਂ ਵृषਧ੍ਵਜ ॥ ੧,੧੯੧.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਤਾਰਕਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ, ਜੋ ਭੱਲੂ ਦੇ ਦੰਦਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਆਪਣੇ ਕੋਲ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ ਦੇ ਜੀਵਨ ਤਕ ਸੱਪਾਂ ਵਲੋਂ ਨਹੀਂ ਦਿੱਸਦਾ।

ਪਿਬੇਚ੍ਛਲ੍ਮਲਿਮੂਲਂ ਯਃ ਪੁष੍ਯਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਰੁਦ੍ਰ ਵਾਰਿਣਾ । ਤਸ੍ਮਿਨ੍ਨਪਾਸ੍ਤਦਸ਼ਨਾ ਨਾਗਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੯੧.

ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਪੁਸ਼ਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਰੁਦ੍ਰ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਸ਼ਲਮਲੀ ਦੀ ਜੜ ਪੀ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਪ ਦੇ ਡਸਣ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਪੁष੍ਯੇ ਲਜ੍ਜਾਲੁਕਾਮੂਲੇ ਹਸ੍ਤਬਦ੍ਧੇ ਤੁ ਪਨ੍ਨਗਾਨ੍ । ਗृਹ੍ਣੀਯਾਲ੍ਲੇਪਤੋ ਵਾਪਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੯੧.

ਪੁਸ਼ਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਲੱਜਾਲੁਕਾ ਦੀ ਜੜ ਹੱਥ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹ ਲੈਣ ਜਾਂ ਲੇਪ ਵਜੋਂ ਲਾ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾ ਡਰ ਪਕੜਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਯੇਸ਼੍ਵੇਤਾਰ੍ਕਮੂਲਨ੍ਤੁ ਪੀਤਂ ਸ਼ੀਤੇਨ ਵਾਰਿਣਾ । ਨਸ਼੍ਯੇਤੁ ਦਂਸ਼ਕਵਿषਂ ਕਰਵੀਰਾਦਿਜਂ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੯੧.

ਪੁਸ਼ਿਆ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿਚ ਜੇ ਐਤਾਰਕ ਦੀ ਜੜ ਠੰਢੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਡਸਣ ਦਾ ਜ਼ਹਿਰ ਅਤੇ ਕਰਵੀਰ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੋਇਆ ਜ਼ਹਿਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।