ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਹਸ੍ਤਬਦ੍ਧਂ ਪਲਾਸ਼ਸ੍ਯ ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਵਾ ਹਰ । ਮੂਲਂ ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰਹਰਂ ਭੂਤਪ੍ਰੇਤਾਦਿਨੁਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੯.

ਪਲਾਸ਼ ਜਾਂ ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹੋ, ਹੇ ਹਰਾ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਭੂਤ-ਪ੍ਰੇਤ ਆਦਿ ਨੂੰ ਭਜਾ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਪੀਤਂ ਵृਸ਼੍ਚਿਕਮੂਲਞ੍ਚ ਪ੍ਰਾਤਃ ਪਰ੍ਯੁषਿਤਾਮ੍ਬੁਨਾ । ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਿਨਾਸ਼ਯੇਦ੍ਦਾਹਜ੍ਵਰਞ੍ਚ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰ ॥ ੧,੧੮੯.

ਵਿਚਛੂ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਸਵੇਰੇ ਰਾਤ ਭਰ ਰੱਖੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਣ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ, ਤਾਂ ਦਾਹ ਵਾਲਾ ਜ਼ੁਕਾਮ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼ਿਖਾਯਾਞ੍ਚੈਵ ਤਦ੍ਬਦ੍ਧਂ ਭਵੇਦੈਕਾਹਿਕਾਹਿਨੁਤ੍ । ਪੀਤਂ ਪਰ੍ਯੁषਿਤਾਦ੍ਭਿਸ਼੍ਚ ਭਵੇਤ੍ਸਰ੍ਵਵਿषਾਪਹृਤ੍ ॥ ੧,੧੮੯.

ਉਹ ਜੜ੍ਹ ਜਦੋਂ ਚੋਟੀ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਇਕ ਦਿਨ ਤੇ ਦੋ ਦਿਨ ਵਾਲਾ ਜ਼ੁਕਾਮ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਰਾਤ ਭਰ ਰੱਖੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਜ਼ਹਰ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਯਸ੍ਯ ਲਜ੍ਜਾਲੁਕਾਮੂਲਂ ਦੀਯਤੇ ਚ ਸ੍ਵਰੇਤਸਾ । ਸਾਰ੍ਧਂ ਸ ਵੈਰਂ ਸਂਯਾਤਿ ਪੁਮਾਨ੍ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਾ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੮੯.

ਜਿਸ ਨੂੰ ਲੱਜਾਲੁ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਆਪਣੀ ਹੀ ਵੀਰਯ ਨਾਲ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਚਾਹੇ ਆਦਮੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਔਰਤ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਵੈਰੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾਪ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਪਿष੍ਟ੍ਵਾ ਗਵ੍ਯਘृਤੇਨੈਵ ਪਾਠਾਮੂਲਂ ਪਿਬੇਤ੍ਤੁ ਯਃ । ਸਰ੍ਵਂ ਵਿषਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਚ੍ਚ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੮੯.

ਜੋ ਪਾਠਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਗਾਂ ਦੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਜ਼ਹਰ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਮੂਲਂ ਪਰ੍ਯੁषਿਤੋਦੇਨ ਸ਼ਿਰੀषਸ੍ਯ ਯਥਾ ਤਥਾ । ਰਕ੍ਤਚਿਤ੍ਰਕਮੂਲਸ੍ਯ ਰਸਸ੍ਯ ਭਰਣਾਦ੍ਧਰ । ਕਰ੍ਣਯੋਃ ਕਾਮਲਾਵ੍ਯਾਧਿਨਾਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੮੯.

ਸ਼ੀਰੀਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਰਾਤ ਭਰ ਰੱਖੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ, ਤੇ ਲਾਲ ਚਿਤਰਕ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦਾ ਰਸ, ਜਦੋਂ ਕੰਨ ਵਿਚ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੀਲੀਏ ਦਾ ਰੋਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ—ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਵੇਤਕੋਕਿਲਾਕ੍ਸ਼ਮੂਲਂ ਛਾਗੀਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸਂਯੁਤਮ੍ । ਤ੍ਰਿਸਪ੍ਤਾਹੇਨ ਵੈ ਪੀਤਂ ਕ੍ਸ਼ਯਰੋਗਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੯.

ਸਫੈਦ ਕੋਕਿਲਾਖਸ਼ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਬਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਕਵੀਹ ਦਿਨ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਸ਼ਯਾਰੋਗ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਨਾਰਿਕੇਲਸ੍ਯ ਵੈ ਪੁष੍ਪਂ ਛਾਗਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸਂਯੁਤਮ੍ । ਪਿਬੇਚ੍ਚ ਤ੍ਰਿਵਿਧਸ੍ਤਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਵਾਤੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੮੯.

ਨਾਰੀਅਲ ਦਾ ਫੁੱਲ ਬਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਤਿੰਨ ਵਾਰੀ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਰਕਤ ਤੇ ਵਾਤ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸੁਦਰ੍ਸ਼ਨਾਮੂਲਂ ਮਾਲ੍ਯੇਨ ਸੁਸਮਾਹृਤਮ੍ । ਕਣ੍ਠਬਦ੍ਧ ਤ੍ਰ੍ਯਾਹਿਕਾਦਿਗ੍ਰਹਭੂਤਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੯.

ਸੁਦਰਸ਼ਨ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਮਾਲਾ ਨਾਲ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਗਲ ਵਿਚ ਬੰਨ੍ਹੋ, ਤਾਂ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਲਈ ਗ੍ਰਹਾਂ ਤੇ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੁष੍ਪਂ ਧਵਲਗੁਞ੍ਜਾਯਾ ਗृਹੀਤਂ ਮੂਲਮੇਵ ਚ । ਮੁਖੇ ਤੁ ਨਿਹਿਤਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹਰੇਨ੍ਨਾਨਾਵਿषਂ ਬਹੁ ॥ ੧,੧੮੯.

ਜੇ ਧਵਲ ਗੁੰਜਾ ਦਾ ਫੁੱਲ ਤੇ ਮੂਲ ਲੈ ਕੇ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਇਹ ਕਈ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜ਼ਹਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਹਸ੍ਤੇ ਬਦ੍ਧਂ ਕਾਣ੍ਡਯੁਕ੍ਤਂ ਕਣ੍ਠੇ ਬਦ੍ਧਂ ਗ੍ਰਹਾਦਿਹृਤ੍ । ਕृष੍ਣਾਯਾਨ੍ਤੁ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਂ ਕਟਿਬਦ੍ਧਂ ਸਮਾਹृਤਮ੍ । ਸਿਂਹਾਦਿਸ਼੍ਵਾਪਦਾਦ੍ਭੀਤਿਂ ਹਰੇਚ੍ਚ ਨੀਲਲੋਹਿਤ ॥ ੧,੧੮੯.

ਜੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੰਡੀ ਸਮੇਤ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂ ਗਲ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਕਾਲੀ ਪੱਖ ਦੀ ਚੌਦਵੀ ਨੂੰ ਜੇ ਕਮਰ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਨੀਲਲੋਹਿਤ, ਤਾਂ ਸਿੰਘ ਤੇ ਹੋਰ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿष੍ਣੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਮੂਲਮੀਸ਼ ਕਰ੍ਣਬਦ੍ਧਨ੍ਤੁ ਧਾਰਯੇਤ੍ । ਪਟ੍ਟਸੂਤ੍ਰੇਣ ਭੂਤੇਸ਼ ਮਕਰਾਦਿਭਯਂ ਨ ਵੈ ॥ ੧,੧੮੯.

ਹੇ ਭੂਤਾਂ ਦੇ ਸਵਾਮੀ, ਵਿਸ਼ਨੁਕ੍ਰਾਂਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਕਪੜੇ ਦੇ ਧਾਗੇ ਨਾਲ ਕੰਨ 'ਤੇ ਪਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਕਰ ਤੇ ਹੋਰ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਆਉਣ ਵਾਲਾ ਡਰ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦਾ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੯੦ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਅਪਰਾਜਿਤਾਯਾ ਮੂਲਞ੍ਚ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਪੀਤਞ੍ਚਾਸ਼ੁ ਹਰਤ੍ਯੇਵ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਂ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੯੦.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਗੰਢਮਾਲਾ ਜਲਦੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਅਥੇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀਮੂਲਂ ਵਿਧਿਨਾ ਪੀਤਮੀਸ਼੍ਵਰ । ਜਿਙ੍ਗਿਣ੍ਯੈਰਣ੍ਡਕਂ ਰੁਦ੍ਰ ਸ਼ੂਕਸ਼ਿਮ੍ਬ੍ਯਾ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਸ਼ੀਤੋਦਕਞ੍ਚ ਤਤ੍ਰ੍ਯਸ੍ਤਂ ਬਾਹੁਗ੍ਰੀਵਾਵ੍ਯਥਾਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਇੰਦਰਵਾਰੁਣੀ ਦਾ ਮੂਲ ਵਿਧੀ ਅਨੁਸਾਰ ਜਿੰਗਣੀ, ਅਰੰਡ, ਸ਼ੂਕ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਬੀ ਦੇ ਨਾਲ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਬਾਂਹ ਤੇ ਗਰਦਨ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਮਾਹਿषਂ ਨਵਨੀਤਞ੍ਚ ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਪਿਪ੍ਪਲੀ । ਵਚਾ ਕੁष੍ਠਦ੍ਵਯਂ ਲੇਪੋ ਲਿਙ੍ਗਸ੍ਰੋਤਸ੍ਤਨਾਰ੍ਤਿਹृਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਮਹਿਸ਼ ਦਾ ਨਵਨੀਤ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਪਿਪਲੀ, ਵਚ ਤੇ ਦੋ ਕਿਸਮ ਦੇ ਕੁਸ਼ਟਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੇਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਲਿੰਗ, ਸ੍ਰੋਤ ਤੇ ਛਾਤੀ ਦੀ ਪੀੜਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੁष੍ਠਨਾਗਬਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਨਵਨੀਤਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਤਲ੍ਲੇਪੋ ਯੁਵਤੀਨਾਞ੍ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵृਤ੍ਤੋਜਕੌ ਸ਼ੁਭੌ ॥ ੧,੧੯੦.

ਕੁਸ਼ਟ, ਨਾਗ ਤੇ ਬਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਨਵਨੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੇਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਵਾਨ ਕੁੜੀਆਂ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਗੋਲਾਈ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣਿਕਾਮੂਲਂ ਯਸ੍ਯ ਨਾਮ੍ਨਾ ਸੁਦੂਰਤਃ । ਨਿਃ ਕ੍ਸ਼ਿਪ੍ਯਤੇ ਸਮੁਤ੍ਪਾਟ੍ਯ ਤਸ੍ਯ ਪ੍ਲੀਹਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੯੦.

ਇੰਦਰਵਾਰੁਣੀ ਦਾ ਮੂਲ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਮ ਦੂਰੋਂ ਲੈ ਕੇ ਉਖਾੜ ਕੇ ਸੁੱਟਿਆ ਜਾਵੇ, ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਪਲੀਹਾ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਯਾਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਯਾ ਮੂਲਂ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ । ਪੀਤਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਨੁਤ੍ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਸਫੈਦ ਪੁਨਰਨਵਾ ਦਾ ਮੂਲ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਿਦਰਧੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਕਦਲੀਦਲਕ੍ਸ਼ਾਰਨ੍ਤੁ ਪਾਨੀਯੇਨ ਪ੍ਰਸਾਧਿਤਮ੍ । ਤਸ੍ਯਾਦਨਾਦ੍ਵਿਨਸ਼੍ਯਨ੍ਤਿ ਉਦਰਵ੍ਯਾਧਯੋऽਖਿਲਾਃ ॥ ੧,੧੯੦.

ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤੇ ਦੀ ਰਾਖ ਦਾ ਚੂਰਨ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੇਟ ਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਕਦਲ੍ਯਾ ਮੂਲਮਾਦਾਯ ਗੁਡਾਜ੍ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਅਗ੍ਨਿਨਾ ਸਾਧਿਤਂ ਜਗ੍ਧਮੁਦਰਸ੍ਥਕ੍ਰਿਮੀਨ੍ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਕੇਲੇ ਦਾ ਮੂਲ ਗੁੜ ਤੇ ਨਵਨੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਕੀੜੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨਿਤ੍ਯਂ ਨਿਮ੍ਬਦਲਾਨਾਞ੍ਚ ਚੂਰ੍ਣਮਾਮਲਕਸ੍ਯ ਚ । ਪ੍ਰਤ੍ਯੂषੇ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਚ੍ਚੈਵ ਤਸ੍ਯ ਕੁष੍ਠਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੯੦.

ਨਿੰਬ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਤੇ ਆਮਲਕੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਰੋਜ਼ ਸਵੇਰੇ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਰੀਤਕੀਵਿਡਙ੍ਗਞ੍ਚ ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਸਿਤਸਰ੍षਪਾਃ । ਸੋਮਰਾਜਸ੍ਯ ਮੂਲਾਨਿ ਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਚ ਰੌਨ੍ਧਵਮ੍ । ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿष੍ਟਾਨ੍ਯੇਤਾਨਿ ਕੁष੍ਠਰੋਗਹਰਾਣਿ ਵੈ ॥ ੧,੧੯੦.

ਹਰੀਤਕੀ, ਵਿਡੰਗ, ਹਲਦੀ, ਸਫੈਦ ਸਰੋਂ, ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੇ ਮੂਲ ਅਤੇ ਕਰੰਜਾ ਦਾ ਰੌਂਧਵ, ਇਹ ਸਾਰੇ ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲੇਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਏਕਸ਼੍ਚ ਤ੍ਰਿਫਲਾਭਾਗਸ੍ਤਥਾ ਭਾਗਦ੍ਵਯਂ ਸ਼ਿਵਾ । ਸੋਮਰਾਜਸ੍ਯ ਬੀਜਾਨਾਂ ਜਗ੍ਧਂ ਪਥ੍ਯੇਨ ਦਦ੍ਰੁਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਇੱਕ ਭਾਗ ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਦੋ ਭਾਗ ਸ਼ਿਵਾ, ਤੇ ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੇ ਬੀਜ ਪਥਿਆ ਦੇ ਨਾਲ ਖਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਦਦਰੁ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅਮ੍ਲਤਕ੍ਰਂ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਕਾਂਸ੍ਯਘृष੍ਟਂ ਖਰਂ ਲੇਪਾਤ੍ਕੁष੍ਠਦਦ੍ਰੁਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੯੦.

ਖੱਟਾ ਛਾਸ ਗਾਂ ਦੇ ਮੂਤਰ ਤੇ ਲੂਣ ਨਾਲ ਉਬਾਲ ਕੇ ਕਾਂਸੀ 'ਤੇ ਘਸ ਕੇ ਜਦੋਂ ਖੁਰਦਰਾ ਲੇਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਕੁਸ਼ਟ ਤੇ ਦਦਰੁ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਹਰਿਤਾਲਸ਼੍ਚ ਦੂਰ੍ਵਾਗੋਮੂਤ੍ਰਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ । ਅਯਂ ਲੇਪੋ ਹਨ੍ਤਿ ਦਦ੍ਰੁਂ ਪਾਮਾਨਂ ਚ ਗਰਂ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਹਲਦੀ, ਹਰਿਤਾਲ, ਦੂਰਵਾ, ਗਾਂ ਦਾ ਮੂਤਰ ਤੇ ਸੈਂਧਾ ਲੂਣ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲੇਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦਦਰੁ, ਪਾਮਾ ਤੇ ਜ਼ਹਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸੋਮ ਰਾਜਸ੍ਯ ਬੀਜਾਨਿ ਨਵਨੀਤਯੁਤਾਨਿ ਚ । ਮਧੁਨਾਸ੍ਵਾਦਿਤਾਨਿ ਸ੍ਯੁਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕੁष੍ਠਹਰਾਣਿ ਵੈ । ਤਕ੍ਰਾਨ੍ਨਪਾਨਤੋ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੯੦.

ਸੋਮਰਾਜਾ ਦੇ ਬੀਜ ਨਵਨੀਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਚੱਖ ਕੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਜਦੋਂ ਛਾਸ ਜਾਂ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਿਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਸਫੈਦ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਸ਼੍ਵੇਤਾਪਰਾ ਜਿਤਾਮੂਲਂ ਵਰ੍ਤਿਤਂ ਚਾਸ੍ਯ ਵਾਰਿਣਾ । ਤਲ੍ਲੇਪੋ ਰੁਦ੍ਰ ਮਾਸੇਨ ਸ਼ੁਕ੍ਲਕੁष੍ਠਵਿਨਾਸ਼ਨਃ ॥ ੧,੧੯੦.

ਸਫੈਦ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦਾ ਮੂਲ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲੇਪ ਬਣਾਕੇ ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰਾ, ਤਾਂ ਸਫੈਦ ਕੁਸ਼ਟ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮਾਹਿषਂ ਨਵਨੀਤਞ੍ਚ ਸਿਨ੍ਦੂਰਂ ਸਮਰੀਚਕਮ੍ । ਪਾਮਾ ਵਿਲੇਪਨਾਨ੍ਨਸ਼੍ਯੇਦ੍ਦੁਰ੍ਨਾਮਾ ਵृषਭਧ੍ਵਜ ॥ ੧,੧੯੦.

ਮਹਿਸ਼ ਦਾ ਘੀ, ਮੱਖਣ, ਸਿੰਦੂਰ ਤੇ ਅਮਰੀਚਕ — ਜਦੋਂ ਇਹ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਲਈ ਲਗਾਏ ਜਾਣ, ਓ ਬਲਦ-ਧਵਜਧਾਰੀ, 'ਦੁਰਨਾਮਾ' ਨਾਮਕ ਰੋਗ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਸ਼ੁष੍ਕਗਾਮ੍ਭਾਰੀਮੂਲਂ ਪਕ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸਂਯੁਤਮ੍ । ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਵਿਨਾਸ਼ਕਰਮੀਸ਼੍ਵਰ ॥ ੧,੧੯੦.

ਸੁੱਕੀ ਗਾਂਭਾਰੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪਕਾ ਕੇ ਖਾਣੀ, ਓ ਪ੍ਰਭੂ, 'ਸ਼ੁਕਲਪਿੱਤ' ਰੋਗ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।