ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੭ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਹਸ੍ਤਿਕਰ੍ਣਪਲਾਸ਼ਸ੍ਯ ਪਤ੍ਰਾਣਿ? ਚੂਰ੍ਣਯੇਦ੍ਧਰ । ਸਰ੍ਵਰੋਗਵਿਨਿਰ੍ਮੁਕ੍ਤਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਲਸ਼ਤਂ ਸ਼ਿਵ ॥ ੧,੧੮੭.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਹਸਤਿਕਰਨ-ਪਲਾਸ਼ ਦੇ ਪੱਤੇ ਪੀਸ ਕੇ ਪਲਾਂ ਦੇ ਸੌ ਭਾਰ ਚੂਰਨ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਸਾਰੇ ਰੋਗਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਭਕ੍ਸ਼ੀਤਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸਪ੍ਤਾਹੇਨ ਵृषਧ੍ਵਜ । ਨਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਧਰਂ ਰੁਦ੍ਰ ਮृਗੇਨ੍ਦ੍ਰਗਤਿਵਿਕ੍ਰਮਮ੍ ॥ ੧,੧੮੭.

ਇਹ ਚੂਰਨ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਸੱਤ ਦਿਨ ਖਾਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਵੱਝ-ਧਵਜਧਾਰੀ, ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਸੁਣਨ ਦੀ ਸਮਰਥਾ ਤੇ ਸ਼ੇਰ ਵਰਗੀ ਚਾਲ ਤੇ ਤਾਕਤ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰੁਦਰ।

ਪਦ੍ਮਰਾਗਪ੍ਰਤੀਕਾਸ਼ਂਯੁਕ੍ਤਂ ਦਸ਼ਸ਼ਤਾਯੁषਾ । षੋਡਸ਼ਾਬ੍ਦਾਕृਤਿਂ ਰੁਦ੍ਰ ਸਤਤਂ ਦੁਗ੍ਧਭੋਜਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੮੭.

ਪਦਮਰਾਗ ਰਤਨ ਵਰਗਾ ਚਮਕ, ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਤੇ ਸੋਲਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਆਕ੍ਰਿਤੀ, ਹੇ ਰੁਦਰ, ਇਹ ਸਦਾ ਦੁੱਧ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਃਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਦੁਗ੍ਧਮਾਯੁष੍ਕਰਂ ਭਵੇਤ੍ । ਤਜ੍ਜਗ੍ਧਂ ਮਧੁਨਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਦਸ਼ਵਰ੍ष ਸਹਸ੍ਰਿਣਮ੍ ॥ ੧,੧੮੭.

ਦੂਧ, ਮਧ ਅਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਉਮਰ ਲੰਬੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਮਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਧਾ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਉਮਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਰਂ ਸ਼੍ਰੁਤਿਧਰਂ ਪ੍ਰਮਦਾਜਨਵਲ੍ਲਭਮ੍ । ਦਧ੍ਨਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਨ੍ਤੁ ਵਜ੍ਰਦੇਹਕਰਂ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੭.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਰੋਜ਼ ਦਹੀਂ ਖਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਗਿਆਨਵਾਨ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਸਰੀਰ ਹੀਰੇ ਵਾਂਗ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਕੇਸ਼ਰਾਜਿਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਨਰਂ ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਿਣਮ੍ । ਤਚ੍ਚ ਕਾਞ੍ਜਿਕਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਨਰਂ ਕੁਰ੍ਯਾਚ੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੮੭.

ਕੇਸਰ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਖਾਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਕਾਂਜੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਧੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਇਹ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਸ਼ਤਵਰ੍षਂ ਦਿਵ੍ਯਦੇਹਂ ਵਲੀਪਲਿਤਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ । ਜਗ੍ਧਂ ਤ੍ਰਿਫਲਯਾ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁष੍ਮਨ੍ਤਂ ਕਰੋਤਿ ਵੈ ॥ ੧,੧੮੭.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਨਾਲ ਮਧ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੌ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਰੁਖੀ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ, ਦਿਵਿਆ ਸਰੀਰ ਅਤੇ ਤੇਜ਼ ਨਜ਼ਰ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਅਨ੍ਧਃ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸਾਜ੍ਯਸ੍ਯੈਵ ਤੁ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ । ਮਹਿषੀਕ੍ਸ਼ੀਰਸਂਯੁਕ੍ਤਸ੍ਤਲ੍ਲੇਪਃ ਕृष੍ਣਕੇਸ਼ਕृਤ੍ ॥ ੧,੧੮੭.

ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਹੋਈ ਚੂਰਨ ਖਾਣ ਨਾਲ ਅੰਨ੍ਹਾ ਵੀ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ; ਜੇ ਇਹ ਮਹਿਸੀ ਦੇ ਦੂਧ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਵਾਲ ਕਾਲੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਖਲ੍ਵਾਟਸ੍ਯ ਚ ਵੈ ਕੇਸ਼ਾ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵृषਭਧ੍ਵਜ । ਤੈਲਯੁਕ੍ਤੇਨ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਵਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੭.

ਵਾਹੇ ਵਢੇ ਵਾਲਾ ਵੀ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਚੂਰਨ ਲਗਾ ਕੇ ਵਾਲ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ; ਇਹ ਚੂਰਨ ਝੁਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਤਦੁਦ੍ਵਰ੍ਤਨਮਾਤ੍ਰੇਣ ਸਰ੍ਵਰਾਗਃ ਪ੍ਰਮੁਚ੍ਯਤੇ । ਸਚ੍ਛਾਗਕ੍ਸ਼ੀਰਚੂਰ੍ਣੇਨ ਦृष੍ਟਿਃ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾਸਤੋऽਞ੍ਜਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੮੭.

ਉਸ ਚੂਰਨ ਨਾਲ ਮਸਣ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਦੀ ਸਾਰੀ ਰੰਗਤ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਚਾਗ ਦੇ ਦੂਧ ਦੀ ਚੂਰਨ ਨਾਲ, ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਅੰਜਨ ਵਾਂਗ ਲਗਾ ਕੇ ਨਜ਼ਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਲਾਸ਼ਸ੍ਯ ਚ ਬੀਜਾਨਿ ਸ਼੍ਰਾਵਣੇ ਵਿਤੁषਾਣਿ ਚ । ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਨਵਨੀਤੇਨ ਤੇषਾਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੭.

ਸਾਵਣ ਮਹੀਨੇ ਵਿੱਚ ਪਲਾਸ ਦੇ ਬੀਜ ਅਤੇ ਵਿਤੁਸ਼ਾ ਦੇ ਦਾਣੇ ਲੈ ਕੇ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਚੂਰਨ ਨਵੇਂ ਮੱਖਣ ਨਾਲ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕਰ੍षਾਰ੍ਧਮੇਕਂ ਸੇਵੇਤ ਨਤ੍ਵਾ ਨਿਤ੍ਯਂ ਹਰਿਂ ਪ੍ਰਭੁਮ੍ । ਪੁਰਾਣषष੍ਟਿਧਾਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪਥ੍ਯਮਮ੍ਬੁ ਪਿਬਨ੍ਹਰ । ਜੀਵੇਦ੍ਵਰ੍षਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਵਲੀਪਲਿਤਵਰ੍ਜਿਤਃ ॥ ੧,੧੮੭.

ਹਰ ਰੋਜ਼ ਹਰੀ ਦੀ ਵੰਦਨਾ ਕਰਕੇ ਅੱਧ ਕਰਸ਼ ਜਾਂ ਇੱਕ ਕਰਸ਼ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਪੁਰਾਣਾ ਅਤੇ ਸਠ-ਦਾਣਾ ਚਾਵਲ ਖਾ ਕੇ, ਪਾਣੀ ਪੀ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਸਾਲਾਂ ਲਈ ਝੁਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਭृਙ੍ਗਰਾਜਸ੍ਯ ਵੈ ਮੂਲਂ ਪੁष੍ਯਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਤੁ ਸਮਾਹृਤਮ੍ । ਵਿਧਾਯ ਤਸ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਂ ਵੈ ਸਸੌਵੀਰਞ੍ਚ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤਂ ॥ ੧,੧੮੭.

ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠੀ ਕਰਕੇ, ਉਸ ਦੀ ਚੂਰਨ ਬਣਾਈ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸੌਵੀਰ ਨਾਲ ਖਾਈ ਜਾਵੇ।

ਮਾਸਮਾਤ੍ਰਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਵਲੀਪਲਿਤਵਰ੍ਜਿਤਃ । ਸ਼ਤਾਨਿ ਪਞ੍ਚ ਜੀਵੇਚ੍ਚ ਨਰੋ ਨਾਗਬਲੋ ਭਵੇਤ੍ । ਭਵੇਚ੍ਛ੍ਰੁਤਿਧਰੋ ਰੁਦ੍ਰ ਪੁष੍ਯਰ੍ਕ੍ਸ਼ੇ ਚੈਵ ਭਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੮੭.

ਇੱਕ ਮਹੀਨੇ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਝੁਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਫੈਦ ਵਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਪੰਜ ਸੌ ਸਾਲ ਜੀ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹਾਥੀ ਵਾਂਗ ਤਾਕਤ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੁਸ਼ਯ ਨਕਸ਼ਤਰ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਨਾਲ ਗਿਆਨਵਾਨ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੮ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਨਿਰ੍ਵ੍ਰਣਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪੂਯਂਹੀਨੋ ਪ੍ਰਹਾਰੋ ਘृਪੂਰਿਤਃ । ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਵੈ ਮੂਲਂ ਹਸ੍ਤਾਭ੍ਯਾਞ੍ਚ ਵਿਮਰ੍ਦਿਤਮ੍ । ਤਦ੍ਰਸੇਨ ਪ੍ਰਹਾਰਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਸ੍ਤ੍ਰਾਵੋ ਨ ਪੂਰਣਾਤ੍ ॥ ੧,੧੮੮.

ਹਰੀ ਨੇ ਆਖਿਆ: ਜਖਮ ਅਤੇ ਪੀਪ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਮਿਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਝਟਕਾ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੱਥਾਂ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ, ਉਸ ਦਾ ਰਸ ਜਖਮ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਖੂਨ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪੀਪ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ।

ਰੁਦ੍ਰ ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਮੂਲਂ ਚੇਕ੍ਸ਼ੁਦਰ੍ਭਸ੍ਤਥੈਵ ਚ । ਤੇਨ ਵ੍ਰਣਮੁਖਂ ਲਿਪ੍ਤਂ ਸ਼ਲ੍ਯਂ ਨਿਃ ਸ ਰਤਿ ਵ੍ਰਣਾਤ੍ । ਚਿਰਕਾਲਪ੍ਰਵਿष੍ਟੋऽਪਿ ਤੇਨ ਮਾਰ੍ਗੇਣ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ॥ ੧,੧੮੮.

ਸ਼ੰਕਰਿਆ, ਰੁਦਰ ਲਾਂਗਲਿਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ ਘਾਹ, ਜਖਮ ਦੇ ਮੂੰਹ 'ਤੇ ਲਗਾ ਕੇ, ਜਖਮ ਵਿੱਚੋਂ ਪਰਾਈ ਚੀਜ਼ ਬਾਹਰ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਉਹ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੋਂ ਹੋਵੇ।

ਬਾਲਮੂਲਂ ਮੇषਸ਼ृਙ੍ਗੀਮੂਲਂ ਵਾ ਵਾਰਿਘਰ੍षਿਤਮ੍ । ਤੇਨ ਲਿਪ੍ਤਂ ਚਿਰਂ ਜਾਤਂ ਵ੍ਰਣਂ ਨਾਡ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਾਮ੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੮੮.

ਬਾਲਮੂਲਾ ਜਾਂ ਮੇਸ਼ਸ਼੍ਰਿੰਗੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਰਗੜ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਪੁਰਾਣਾ ਨਾਲ਼ੀ ਵਾਲਾ ਜਖਮ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਗ੍ਧਂ ਮਾਹਿषਪਧ੍ਨਾ ਚ ਯੁਕ੍ਤਂ ਕੋਦ੍ਰਵਭਕ੍ਤਕਮ੍ । ਹਿਙ੍ਗੁਮੂਲਸ੍ਯ ਵੈ ਚੂਰ੍ਣਂ ਦਤ੍ਤਂ ਨਾਡੀਵ੍ਰਣਾਪਹਮ੍ ॥ ੧,੧੮੮.

ਹਿੰਗ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੀ ਚੂਰਨ, ਮਹਿਸੀ ਦੇ ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਕੋਦਰਾ ਦੇ ਭੋਜਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਦੇਣ ਨਾਲ ਨਾਲ਼ੀ ਵਾਲਾ ਜਖਮ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਯष੍ਟਿਫਲਂ ਪਿष੍ਟਂ ਵਾਰਿਣਾ ਤੇਨਲੇਪਿਤਮ੍ । ਤੇਨ ਘृष੍ਟਂ ਰਕ੍ਤਦੋषਃ ਪ੍ਰਣਸ਼੍ਯਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੮੮.

ਬ੍ਰਹਮਯਸ਼ਟੀ ਦਾ ਫਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਖੂਨ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਯਵਭਸ੍ਮ ਵਿਡਙ੍ਗਞ੍ਚ ਗਨ੍ਧਪਾषਾਣਮੇਵ ਚ । ਸ਼ੁਣ੍ਠਿਰੇषਾਞ੍ਚੈਵ ਚੂਰ੍ਣਂ ਭ੍ਵਿਤਂ ਰੁਧਿਰੇਣਵੈ ॥ ੧,੧੮੮.

ਜੌ ਦੀ ਭਸਮ, ਵਿਡੰਗ ਅਤੇ ਗੰਧਪਾਸ਼ਾਣ, ਸੁੰਠੀ — ਇਹਨਾਂ ਦੀ ਚੂਰਨ ਖੂਨ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਕृਕਲਾਸਸ੍ਯ ਤਲ੍ਲਿਪ੍ਤਂ ਵਿਦ੍ਰਧਿਂ ਨਾਸ਼ਯੇਚ੍ਛਿਵ । ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਸ੍ਯ ਬੀਜਾਨਿ ਤ੍ਵਤਸੀਮਸਿਨਾ ਸਹ ॥ ੧,੧੮੮.

ਕ੍ਰਿਕਲਾਸ ਦੀ ਚੀਜ਼ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਫੋੜਾ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੌਭਾਂਜਨ ਦੇ ਬੀਜ, ਅਤਸੀ ਅਤੇ ਸਿੰਘ-ਫਲੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ।

ਸੌਰਸਰ੍षਪਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣ੍ਯੇਤਾਨਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰ । ਪਿष੍ਟਾਨ੍ਯਨਮ੍ਲਤਕ੍ਰੇਣ ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਂ ਨਾਸ਼ਯੇਦ੍ਧਿ ਵੈ ॥ ੧,੧੮੮.

ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਕੌਣਾਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਤੇ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਸਾਰੇ ਨੁਸਖੇ ਜਦੋਂ ਪੀਸ ਕੇ ਲੇਪ ਵਜੋਂ ਲਗਾਏ ਜਾਣ, ਤਾਂ ਗੰਢਾਂ ਦੀ ਸੂਜਨ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਵੇਤਾਪਰਾਜਿਤਾਮੂਲਂ ਪਿष੍ਟਂ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ । ਤੇਨ ਨਸ੍ਯਪ੍ਰਦਾਨਾਤ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਭੂਤਵृਨ੍ਦਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਰਵਃ ॥ ੧,੧੮੮.

ਸਫੈਦ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਨੱਕ ਵਿਚ ਦਵਾਈ ਵਜੋਂ ਪਾਈ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭੂਤਾਂ ਦੀ ਟੋਲੀ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਗਸ੍ਤ੍ਯਪੁष੍ਪਨਸ੍ਯਂ ਵੈ ਸਮਰੀਚਂ ਤੁ ਸ਼ੂਲਹृਤ੍ । ਭੁਜਙ੍ਗਚਰ੍ਮ ਵੈ ਹਿਙ੍ਗੁ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਯਵਾਃ । ਗੌਰਸਰ੍षਮ ਏਭਿਃ ਸ੍ਯਾਲ੍ਲੇਪੋ ਭੂਤਹਰਃ ਸ਼ਿਵ ॥ ੧,੧੮੮.

ਅਗਸਤ ਦੇ ਫੁੱਲ, ਮਰੀਚ, ਸੱਪ ਦੀ ਚਮੜੀ, ਹਿੰਗ, ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੇ ਜੌ—ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਲੇਪ ਬਣਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਤਾਂ ਇਹ ਭੂਤਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗੋਰੋਚਨਾ ਮਰੀਚਾਨਿ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਮਧੁ । ਅਞ੍ਜਨਂ ਕृਤਮੇਭਿਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗ੍ਰਹਭੂਤਹਰਂ ਸ਼ਿਵ ॥ ੧,੧੮੮.

ਗਾਂ ਦੀ ਪੀਤ, ਮਰੀਚ, ਪੀਪਲ, ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਸ਼ਹਿਦ ਤੇ ਅੰਜਨ—ਇਹਨਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਦਵਾਈ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ, ਭੂਤਾਂ ਤੇ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਗੁਗ੍ਗੁਲੂਲੂਕਪੁਚ੍ਛਾਭ੍ਯਾਂ ਧੂਪੋ ਗ੍ਰਹਹਰੋ ਭਵੇਤ੍ । ਚਾਤੁਰ੍ਥਿਕਜ੍ਵਰੈਰ੍ਮੁਕ੍ਤੋ ਕृष੍ਣਵਸ੍ਤ੍ਰਾਵਗੁਣ੍ਠਿਤਃ ॥ ੧,੧੮੮.

ਗੁਗਲ ਤੇ ਉਲੂ ਦੀ ਪੂੰਛ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਧੂਪ ਗ੍ਰਹਾਂ ਦੀ ਪੀੜ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਦੇ ਜ਼ੁਕਾਮ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ ਕਾਲਾ ਕੱਪੜਾ ਪਹਿਨਾ ਕੇ ਰੱਖੋ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੯ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਸ਼੍ਵੇਤਾਪਰਾਜਿਤਾਪੁष੍ਪਰਸੇਨਾਕ੍ਸ਼੍ਣੋਸ਼੍ਚ ਪੂਰਣੇ । ਪਟਲਂ ਨਾਸ਼ਮਾਯਾਤਿ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੮੯.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਜਦੋਂ ਸਫੈਦ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤੇ ਫੁੱਲ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਰੋਗ ਮੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਮੂਲਂ ਗੋਕ੍ਸ਼ੁਰਕਸ੍ਯੈਵ ਚਰ੍ਵਿਤ੍ਵਾ ਨੀਲਲੋਹਿਤ । ਦਨ੍ਤਕੀਟਵ੍ਯਥਾ ਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਸੁਰਾਸੁਰਵਿਮਰ੍ਦਨ੍ ॥ ੧,੧੮੯.

ਹੇ ਨੀਲ-ਲੋਹਿਤ, ਗੋਕਸ਼ੁਰਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਚਬਾ ਕੇ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕੀੜਿਆਂ ਦੀ ਪੀੜ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਦੇਵ-ਅਸੁਰਾਂ ਦੇ ਦਬਾਉਣ ਵਾਲੇ।

ਨਾਰੀ ਪੁष੍ਪਾਦਿਨੇ ਪੀਤ੍ਵਾ ਗੋਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣੋਪਵਾਸਤਃ । ਸ਼੍ਵੇਤਾਰ੍ਕਸ੍ਯ ਤੁ ਵੈ ਮੂਲਂ ਤਸ੍ਯਾਸ੍ਤਦ੍ਗੁਲ੍ਮਸ਼ੂਲਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੮੯.

ਜੋ ਔਰਤ ਪੁਸ਼ਪਾਦਿਨੀ ਦਾ ਰਸ ਗਾਂ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ ਪੀਂਦੀ ਹੈ, ਤੇ ਸਫੈਦ ਅਰਕ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੈਂਦੀ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਪੇਟ ਦਾ ਗੰਢ ਤੇ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।