ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਨਾਗੇਸ਼੍ਵਰਞ੍ਚ ਸ਼ੈਲੇਯਂ ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਞ੍ਚ ਹਰੀਤਕੀ । ਚਨ੍ਦਨਂ ਕੁष੍ਠਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੈਲਾਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾ ॥ ੧,੧੮੫.

ਨਾਗਕੇਸਰ, ਪਹਾੜੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਚੀਜ਼, ਹਰੀਤਕੀ ਦੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਪੱਤ, ਚੰਦਨ, ਕੁਸ਼ਟ, ਬਰੀਕ ਲਹੂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚਾਵਲ — ਇਹ ਸਭ ਵਰਤਣੇ ਹਨ।

ਏਤੈਰ੍ਧੂਪੋ ਵਸ਼ਕਰਃ ਸ੍ਮਰਬਾਣੈਃ ਸ੍ਮਾਰਾਰ੍ਦਨਃ । ਰਤਿਕਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਪਾਰ੍ਵਤੀਪ੍ਰਿਯ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ॥ ੧,੧੮੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਧੂਪ, ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਛੇਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਤੀ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਜਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਗृਹੀ ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਾਮਹਸ੍ਤੇਨ ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਕਾਮਿਨੀਚਰਣਂ ਵਾਮਂ ਲਿਂਪੇਤ੍ਸ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਕਰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਔਰਤ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਲਗਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਮਹਾਦੇਵ ਪਾਰਾਵਤਮਲਂ ਮਧੁ । ਏਭਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤੇ ਤੁ ਲਿਙ੍ਗੇ ਵੈ ਕਾਮਿਨੀਵਸ਼ਕृਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਮਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਪਞ੍ਚਰਕ੍ਤਾਨਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਯਾਨਿ ਕਾਨਿ ਚ । ਤਤ੍ਤੁਲ੍ਯਞ੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਞ੍ਚ ਪੇषਯੇਦੇਕਯੋਗਤਃ । ਅਨੇਨ ਲਿਪ੍ਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਕਾਮਿਨੀਵਸ਼ਤਾਮਿਯਾਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਜੋ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਯਗਨ੍ਧਾ ਚ ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾ ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮਾਨਿ ਚ । ਸ਼੍ਵੇਤਸषਰ੍ਪ ਏਤੈਸ਼੍ਚ ਲਿਪ੍ਤਲਿਙ੍ਗਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਹਯਗੰਧਾ, ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ, ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਰਾਈ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੂਲਨ੍ਤੁ ਕਾਕਜਙ੍ਘਾਯਾ ਦੁਗ੍ਧਪੀਤਨ੍ਤੁ ਸ਼ੋषਨੁਤ੍ । ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਨਾਗਬਲਾਗੁਡਮਾषਨਿषੇਵਿਣਃ । ਰੂਪਂ ਭਵੇਦ੍ਯਥਾ ਤਦ੍ਵਨ੍ਨਵਯੌਵਨਚਾਰਿਣਾਮ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਕਾਕਜੰਘਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀ ਕੇ ਸੁੱਕਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਨਾਗਬਲਾ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਮਾਸ਼ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀਅਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਲੌਹਚੂਰ੍ਣਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਮੇਵ ਵਾ । ਮਧੁਨਾ ਸੇਵਿਤਂ ਰੁਦ੍ਰ ਪਰਿਣਾਮਾਖ੍ਯਸ਼ੂਲਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਲੋਹੇ ਦਾ ਚੂਰਨ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣਾ, ਰੁਦ੍ਰਾ, ਪਰੀਨਾਮ ਨਾਂ ਦੀ ਪੇਟ ਦੀ ਦਰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਵਥਿਤੋਦਕਪਾਨਨ੍ਤੁ ਸ਼ਮ੍ਬੂਕਕ੍ਸ਼ਾਰਕਂ ਤਥਾ । ਮृਗਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਂ ਗਵ੍ਯਾਜ੍ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਪੀਤ ਹृਤ੍ਪृष੍ਠਸ਼ੂਲਾਨਾਂ ਭਵੇਨ੍ਨਾਸ਼ਕਰਂ ਸ਼ਿਵ ॥ ੧,੧੮੫.

ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਬੂਕ-ਖਾਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਨ ਦਾ ਸੀੰਗ, ਗਾਊ ਦੇ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਲ ਤੇ ਪਿੱਠ ਦੀ ਦਰਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵਾ।

ਹਿਙ੍ਗੁ ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਵृषਧ੍ਵਜ ਮਹੌषਧਮ੍? । ਏਭਿਸ੍ਤੁ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਵਾਰਿ ਪੀਤਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵਸ਼ੂਲਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਹਿੰਗ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ, ਸੁੰਠ—ਇਹ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ, ਵੱਡੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਬਾਲਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਵੈ ਮੂਲਂ ਸਾਮੁਦ੍ਰਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਆਸ੍ਵਾਦਿ ਤਮਜੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਮਰ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਅਪਾਮਾਰਗ ਦਾ ਮੂਲ, ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚੱਖਣ ਨਾਲ ਅਜੀਰਨ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਦਰਦ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਵਟਰੋਹਾਙ੍ਕੁਰੋ ਰੁਦ੍ਰ ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕਘਰ੍षਿਤਃ । ਪੀਤਃ ਸਤਕ੍ਰੋऽਤੀਸਾਰਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਯਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ॥ ੧,੧੮੫.

ਵਟ-ਰੋਹਾ ਦਾ ਅੰਕੁਰ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰਾ, ਵਧੇਰੇ ਦਸਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੰਕਰਾ।

ਅਙ੍ਕੋਟਮੂਲਂ ਕਰ੍षਾਰ੍ਧਂ ਪਿष੍ਟਂ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ । ਸਰ੍ਵਾਤੀਸਾਰਗ੍ਰਹਣੀਂ ਪੀਤਂ ਹਰਤਿ ਭੂਤਪ ॥ ੧,੧੮੫.

ਅੰਕੋਟਾ ਦੇ ਮੂਲ ਦਾ ਅੱਧਾ ਕਰਸ਼, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਭੂਤਪਾ, ਸਾਰੇ ਦਸਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣੀ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਰੀਚਸ਼ੁਣ੍ਠਿਕੁਟਜਤ੍ਵਕ੍ਚੂਰ੍ਣਞ੍ਚ ਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਪੀਤਂ ਗ੍ਰਹਣੀਵ੍ਯਾਧਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਸੁੰਠ, ਕੁਟਜ ਦੀ ਛਾਲ, ਗੁੜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵਧ-ਵਧ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਣੀ ਰੋਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਵੇਤਾਪਰਾਜਿਤਾਮੂਲਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਸਿਕ੍ਥਤਣ੍ਡੁਲਾਃ । ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਤ੍ਰਿਕਟੁਕਮੇषਾਞ੍ਚ ਵਟਿਕਾ ਸ਼ਿਵ । ਵਿषੂਚਿਕਾਮਹਾਵ੍ਯਾਧਿਂ ਹਰਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਸਫੈਦ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦਾ ਮੂਲ, ਹਲਦੀ, ਛਿਲਕਾ ਚਾਵਲ, ਅਪਾਮਾਰਗ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਕਟੂ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਟੀਆਂ, ਸ਼ਿਵਾ, ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਫਲਾਗੁਰੁ ਭੂਤੇਸ਼ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਹਰੀਤਕੀ । ਏਕੈਕਮੇषਾਂ ਚੂਰ੍ਣਨ੍ਤੁ ਮਧੁਨਾ ਚ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਪੀਤਂ ਸਰ੍ਵਞ੍ਚ ਮੇਹਨ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਯਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ॥ ੧,੧੮੫.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਅਗਰ, ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ, ਅਤੇ ਹਰੀਤਕੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਕਰਾ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਧੁਮੇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਰ੍ਕਕ੍ਸ਼ੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਮੇਕਂ ਤਿਲਤੈਲਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਮਰੀਚਾਨਾਂ ਸਿਨ੍ਦੂਰਸ੍ਯ ਪਲਂ ਪਲਮ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਅਰਕ ਦਾ ਦੂਧ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ, ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ, ਅਤੇ ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਸਿੰਦੂਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਲ ਪਲ ਬਰਾਬਰ।

ਚੂਰ੍ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰੇ ਤ੍ਵਾਤਪੈਃ ਸ਼ੋषਯੇਤ੍ਤਤਃ । ਪੀਤਂ ਸ੍ਨੁਹੀਗਤਂ ਦੁਗ੍ਧਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸ਼ੂਲਨੁਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੂਰਨ ਬਣਾ ਕੇ, ਤਾਮੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਧੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾ ਲਓ; ਫਿਰ ਸਨੁਹੀ ਦੇ ਦੂਧ ਅਤੇ ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਕਟੁਤ੍ਰਿਫਲਾਨਕ੍ਤਂ ਤਿਲਤੈਲਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਂ ਜਾਤੀਪੁष੍ਪਮਜਾਪਯਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਤ੍ਰਿਕਟੂ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਨਕਤਾ, ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ, ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ, ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਜਾਸਵੰਤ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਅਤੇ ਬਕਰੀ ਦਾ ਦੂਧ—

ਤਨ੍ਮੂਤ੍ਰਂ ਸਙ੍ਖਨਾਭਿਸ਼੍ਚ ਚਨ੍ਦਨਂ ਘਰ੍षਯੇਤ੍ਤਤਃ । ਏਭਿਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਤਿਕਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਚਾਞ੍ਜਯੇਤ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਕਰੀ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਅਤੇ ਸ਼ੰਖ ਦੀ ਚੀਰ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਘਿਸੋ; ਫਿਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਵਟੀ ਬਣਾਕੇ ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਓ।

ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਪਟਲਂ ਕਾਚਂ ਪੁष੍ਪਞ੍ਚ ਤਿਮਿਰਾਦਿਕਮ੍ । ਵਿਭੀਤਕਸ੍ਯ ਵੈ ਚੂਰ੍ਣਂ ਸਮਧੁ ਸ਼੍ਵਾਸਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਪਟਲਾ, ਕਾਚਾ ਅਤੇ ਅੱਖਾਂ ਦੀਆਂ ਹੋਰ ਹਨੇਰੀਆਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ; ਵਿੱਬੀਤਕ ਦਾ ਚੂਰਨ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਦਮਾ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਪ੍ਪਲੀਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵਸਂਯੁਤਮ੍ । ਸਰ੍ਵਰੋਗਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਸ਼ੋषਪੀਨਸਹृਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਪਿੱਪਲੀ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਦ ਅਤੇ ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸਾਰੇ ਰੋਗ, ਜਵਰ, ਦਮਾ, ਸ਼ੋਸ਼, ਨੱਕ ਵਗਣ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਲਈ ਲਾਭਕਾਰੀ ਹੈ।

ਦੇਵਦਾਰੋਸ਼੍ਚ ਵੈ ਚੂਰ੍ਣਂ ਅਜਾਮਤ੍ਰੇਣ ਭਾਵਯੇਤ੍ । ਏਕਵਿਂਸ਼ਤਿਵਾਰਂਵੈਤ੍ਵਕ੍ਸ਼ਿਣੀ ਤੇਨ ਚਾਞ੍ਜਯੇਤ੍ । ਰਾਤ੍ਰ੍ਯਨ੍ਧਤਾ ਪਟਲਤਾ ਨਸ਼੍ਯੇਨ੍ਨਿਰ੍ਲੋਮਤਾ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੮੫.

ਦੇਵਦਾਰੂ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਬਕਰੀ ਦੇ ਦੂਧ ਨਾਲ ਇਕਵੀਹ ਵਾਰੀ ਭਾਵ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਰਾਤ ਦੀ ਅੰਧਤਾ, ਪਟਲਾ ਅਤੇ ਪਲਕਾਂ ਦੀ ਗਿਰावट ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਿਪ੍ਪਲੀਕੇਤਕਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹਰਿਦ੍ਰਾਮਲਕਂ ਵਚਾ । ਸਰ੍ਵਾਕ੍ਸ਼ਿਰੋਗਾ ਨਸ਼੍ਯੇਯੁਃ ਸਕ੍ਸ਼ੀਰਾਦਞ੍ਜਨਾਤ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਪਿੱਪਲੀ, ਕੇਟਕਾ, ਹਲਦੀ, ਆਮਲਾ ਅਤੇ ਵਚਾ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੂਧ ਨਾਲ ਅੰਜਨ ਬਣਾਕੇ, ਰੁਦ੍ਰਾ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਕਾਕਜਙ੍ਘਾਸ਼ਿਗ੍ਰੁਮੂਲੇ ਮੁਖੇਨ ਵਿਧृਤੇ ਸ਼ਿਵ । ਚਰ੍ਵਿਤ੍ਵਾ ਦਨ੍ਤਕੀਟਾਨਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ੋ ਹਿ ਭਵੇਦ੍ਧਰ ॥ ੧,੧੮੫.

ਕਾਕਜੰਘਾ ਅਤੇ ਸ਼ਿਗਰੂ ਦਾ ਮੂਲ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਚਬਾਉਣ ਨਾਲ, ਸ਼ਿਵਾ, ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਧਰਾਧਰ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੬ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਪੀਤਃ ਸਾਰੋ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਮਧੁਨਾ ਚ ਪ੍ਰਮੇਹਨੁਤ੍ । ਪੀਤਂ ਗੋਹਾਲਿਕਾਮੂਲਂ ਤਿਲਦਧ੍ਯਾਜ੍ਯਸਂਯੁਤਮ੍ ॥ ੧,੧੮੬.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਗੁਡੂਚੀ ਦਾ ਰਸ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਾਬ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਗੋਹਾਲਿਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਤਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਦਹੀਂ ਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਰੁਦ੍ਧਮੂਤ੍ਰਂ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਨਿਵਰ੍ਤਯਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰ । ਤਥਾ ਹਿਕ੍ਕਾਂ ਹਰੇਤ੍ਪੀਤਂ ਸੌਵਰ੍ਚਲਯੁਤਞ੍ਚ ਵੈ ॥ ੧,੧੮੬.

ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਉਕਾਲ ਕੇ ਪੀ ਲਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਪੇਸ਼ਾਬ ਰੁਕਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਹਿਕਕ ਵੀ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਗੋਰਕ੍ਸ਼ਕਰ੍ਕਟੀਮੂਲਂ ਪਿष੍ਟਂ ਸ਼ੀਤੋਦਕੇਨ ਚ । ਪੀਤਂ ਦਿਨਤ੍ਰਯੇਣੈਵ ਨਾਸ਼ਯੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ ॥ ੧,੧੮੬.

ਗੋਰਖਸ਼ਾ-ਕਰਕਟੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀਸ ਕੇ ਠੰਡੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਰੁਦਰ, ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਪੇਸ਼ਾਬ ਵਾਲੀ ਪੱਥਰੀ ਨਾਸ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਪਿष੍ਟ੍ਵਾ ਵੈ ਮਾਲਤੀਮੂਲਂ ਗ੍ਰੀष੍ਮਕਾਲੇ ਸਮਾਹਿਤਮ੍ । ਸਾਧਿਤਂ ਛਾਗਦੁਗ੍ਧੇਨ ਪਤਿਂ ਸ਼ਰ੍ਕਸ੍ਯਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਹਰੇਨ੍ਮੂਤ੍ਰਨਿਰੋਧਞ੍ਚ ਹਰੇਦ੍ਵੈ ਪਾਣ੍ਡੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮ੍ ॥ ੧,੧੮੬.

ਮਾਲਤੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀਸ ਕੇ ਗਰਮੀ ਦੇ ਸਮੇਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ, ਬਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਤੇ ਚੀਨੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੇਸ਼ਾਬ ਰੁਕਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਤੇ ਪੀਲੇ ਪੱਥਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।