ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਤਿਲਾਨਾਂ ਤੁ ਘृਤਾਕ੍ਤਾਨਾਂ ਕृष੍ਣਾਨਾਂ ਰੁਦ੍ਰ ਹੋਮਯੇਤ੍ । ਅष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਰਾਜਾ ਵਸ਼੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦਿਨੈਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਕਾਲਾ ਤਿਲ ਘੀ ਨਾਲ ਲਗਾ ਕੇ, ਰੁਦਰ ਨੂੰ ਹਵਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਰਸਮ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਵਾਰੀ ਕਰਕੇ, ਤਿੰਨ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਅष੍ਟਮ੍ਯਾਞ੍ਚ ਚਤੁਰ੍ਦਸ਼੍ਯਾਮੁਪੋष੍ਯਾਭ੍ਯਰ੍ਚ੍ਯ ਵਿਘ੍ਨਰਾਟ੍ । ਤਿਲਾਕ੍ਸ਼ਤਾਨਾਂ ਜੁਹੁਯਾਦष੍ਟੋਤ੍ਤਰਸਹਸ੍ਰਕਮ੍ । ਅਪਾਜਿਤਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੁਦ੍ਧੇ ਚ ਸਰ੍ਵੇ ਤਞ੍ਚ ਸਿषੇਵਿਰੇ ॥ ੧,੧੮੫.

ਅਠਵੀਂ ਜਾਂ ਚੌਦਵੀਂ ਤਾਰੀਖ ਨੂੰ ਉਪਵਾਸ ਕਰਕੇ, ਵਿੱਘਨ ਦੇ ਸਵਾਮੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਕੇ, ਤਿਲ ਤੇ ਚਾਵਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇੱਕ ਹਜ਼ਾਰ ਅੱਠ ਹਵਨ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ। ਫਿਰ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹਰਾ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਅਤੇ ਸਭ ਉਸ ਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਚਾष੍ਟਸਹਸ੍ਰਨ੍ਤੁ ਤਤਸ਼੍ਚਾष੍ਟਸ਼ਤੇਨ ਹਿ । ਸ਼ਿਖਾਂ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਰਾਜਕੁਲੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰੇ ਜਯੋ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਇਹ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਅੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰੀ, ਫਿਰ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਵਾਰੀ ਜਪ ਕੇ, ਚੋਟੀ ਬੰਨ ਕੇ, ਰਾਜ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਹ੍ਰੀਙ੍ਕਾਰਂ ਸਵਿਸਰ੍ਗਞ੍ਚ ਪ੍ਰਾਤਃ ਕਾਲੇ ਨਰਸ੍ਤੁ ਯਃ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਲਲਾਟੇ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਵਸ਼ਤਾਂ ਨਯਤਿ ਧ੍ਰੁਵਮ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਸਵੇਰੇ 'ਹ੍ਰੀੰ' ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਵਿਸਰਗ ਨਾਲ ਔਰਤ ਦੇ ਮੱਥੇ ਤੇ ਲਗਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਔਰਤ ਨਿਸਚਿਤ ਹੀ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸੁਸਮਾਹਿਤਚਿਤ੍ਤੇਨ ਵਿਨ੍ਯਸ੍ਯ ਪ੍ਰਮਦਾਲਯੇ । ਸੋਤ੍ਕਾਮਾਂ ਕਾਮਿਨੀਂ ਕੁਰ੍ਯਾਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੮੫.

ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਧਿਆਨ ਲਾ ਕੇ, ਇਸ ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਲਗਾ ਦੇਣ ਨਾਲ, ਇੱਛਾਵਾਨ ਔਰਤ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਜੁਹੁਯਾਦਯੁਤਂ ਯਸ੍ਤੁ ਸ਼ੁਚਿਃ ਪ੍ਰਯਤਮਾਨਸਃ । ਦृष੍ਟਿਮਾਤ੍ਰੇ ਸਦਾ ਤਸ੍ਯ ਵਸ਼੍ਯਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਯੋषਿਤਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪਵਿੱਤਰ ਹੋ ਕੇ, ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਹਵਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਸਿਰਫ ਨਜ਼ਰ ਨਾਲ ਹੀ ਔਰਤਾਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਪਤ੍ਰਕਞ੍ਚ ਸਗੋਰੋਚਨਕੁਙ੍ਕੁਮਮ੍ । ਕृਤ ਏਭਿਸ਼੍ਚ ਤਿਲਕੇ ਵਸ਼੍ਯਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਯੋषਿਤਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਮਨ ਦੀ ਤੱਤ, ਪਥਰ, ਗਾਂ ਦੀ ਪੀਤ ਅਤੇ ਕੇਸਰ ਨਾਲ ਤਿਲਕ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਔਰਤਾਂ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਭृਙ੍ਗਰਾਟ੍ਸਹਦੇਵਾ ਚ ਵਚਾ ਸ਼੍ਵੇਤਾਪਰਾਜਿਤਾ । ਤੇਨੈਵ ਤਿਲਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਵਸ਼ਤਾਂ ਨਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ, ਸਹਦੇਵ, ਵਚ ਅਤੇ ਚਿੱਟੀ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਨਾਲ ਤਿਲਕ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਗੋਰੋਚਨਾ ਮੀਨਪਿਤ੍ਤਮਾਭ੍ਯਾਞ੍ਚ ਕृਤਵਰ੍ਤਿਕਃ । ਯਃ ਪੁਮਾਂਸ੍ਤਿਲਕਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾਮਹਸ੍ਤਕਨਿष੍ਠਯਾ । ਸ ਕਰੋਤਿ ਵਸ਼ੇ ਸਰ੍ਵਂ ਤ੍ਰੈਲੋਕ੍ਯਂ ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਗਾਂ ਦੀ ਪੀਤ ਅਤੇ ਮੱਛੀ ਦੀ ਪੀਤ ਨਾਲ ਵਟ ਬਣਾਕੇ, ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਹਥੇਲੀ ਦੀ ਛੋਟੀ ਉਂਗਲ ਨਾਲ ਤਿਲਕ ਲਗਾਏ, ਤਾਂ ਤਿੰਨੋ ਲੋਕ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਗੋਰੋਚਨਾ ਮਹਾਦੇਵ ! ਧਾਤੁਸ਼ੋਣਿਤਭਾਵਿਤਾ । ਏਤੈਰ੍ਵੈਤਿਲਕਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਸਾ ਨਰਂ ਯਂ ਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਤੇ । ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਤਂ ਵਸ਼ੇ ਕੁਰ੍ਯਾ ਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੮੫.

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਗਾਂ ਦੀ ਪੀਤ ਨੂੰ ਧਾਤੂ ਦੇ ਲਾਲ ਰਕਤ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਹ ਤਿਲਕ ਬਣਾਉਣ ਨਾਲ, ਜਿਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਔਰਤ ਦੇਖੇ, ਉਹ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਨਾਗੇਸ਼੍ਵਰਞ੍ਚ ਸ਼ੈਲੇਯਂ ਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਞ੍ਚ ਹਰੀਤਕੀ । ਚਨ੍ਦਨਂ ਕੁष੍ਠਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮੈਲਾਰਕ੍ਤਸ਼ਾਲਿਸਮਨ੍ਵਿਤਾ ॥ ੧,੧੮੫.

ਨਾਗਕੇਸਰ, ਪਹਾੜੀ ਪੈਦਾ ਹੋਈ ਚੀਜ਼, ਹਰੀਤਕੀ ਦੀ ਛਾਲ ਅਤੇ ਪੱਤ, ਚੰਦਨ, ਕੁਸ਼ਟ, ਬਰੀਕ ਲਹੂ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚਾਵਲ — ਇਹ ਸਭ ਵਰਤਣੇ ਹਨ।

ਏਤੈਰ੍ਧੂਪੋ ਵਸ਼ਕਰਃ ਸ੍ਮਰਬਾਣੈਃ ਸ੍ਮਾਰਾਰ੍ਦਨਃ । ਰਤਿਕਾਲੇ ਮਹਾਦੇਵ ਪਾਰ੍ਵਤੀਪ੍ਰਿਯ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ॥ ੧,੧੮੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨਾਲ ਬਣਿਆ ਧੂਪ, ਵਸ਼ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਪ੍ਰੇਮ ਦੇ ਬਾਣਾਂ ਨੂੰ ਛੇਦਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਤੀ ਸਮੇਂ, ਹੇ ਪਾਰਵਤੀ ਦੇ ਪਿਆਰੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਇੱਛਾ ਨੂੰ ਦਬਾ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਨਿਜਸ਼ੁਕ੍ਰਂ ਗृਹੀ ਤ੍ਵਾ ਤੁ ਵਾਮਹਸ੍ਤੇਨ ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ । ਕਾਮਿਨੀਚਰਣਂ ਵਾਮਂ ਲਿਂਪੇਤ੍ਸ ਸ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣਾ ਸ਼ੁਕਰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਲੈ ਕੇ, ਔਰਤ ਦੇ ਖੱਬੇ ਪੈਰ ਨੂੰ ਲਗਾ ਦੇਵੇ, ਉਹ ਔਰਤ ਦੀ ਪਿਆਰ ਵਾਲਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਮਹਾਦੇਵ ਪਾਰਾਵਤਮਲਂ ਮਧੁ । ਏਭਿਰ੍ਲਿਪ੍ਤੇ ਤੁ ਲਿਙ੍ਗੇ ਵੈ ਕਾਮਿਨੀਵਸ਼ਕृਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਹੇ ਮਹਾਦੇਵ! ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਕਬੂਤਰ ਦੀ ਮਲ ਅਤੇ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਪਞ੍ਚਰਕ੍ਤਾਨਿ ਗृਹੀਤ੍ਵਾ ਯਾਨਿ ਕਾਨਿ ਚ । ਤਤ੍ਤੁਲ੍ਯਞ੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਞ੍ਚ ਪੇषਯੇਦੇਕਯੋਗਤਃ । ਅਨੇਨ ਲਿਪ੍ਤਲਿਙ੍ਗਸ੍ਯ ਕਾਮਿਨੀਵਸ਼ਤਾਮਿਯਾਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਪੰਜ ਕਿਸਮ ਦੇ ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਜੋ ਵੀ ਹੋਣ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਹਯਗਨ੍ਧਾ ਚ ਮਞ੍ਜਿष੍ਠਾ ਮਾਲਤੀਕੁਸੁਮਾਨਿ ਚ । ਸ਼੍ਵੇਤਸषਰ੍ਪ ਏਤੈਸ਼੍ਚ ਲਿਪ੍ਤਲਿਙ੍ਗਃ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ ਪ੍ਰਿਯਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਹਯਗੰਧਾ, ਮੰਜਿਸ਼ਠਾ, ਮਾਲਤੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਚਿੱਟਾ ਰਾਈ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਲਿੰਗ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ, ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਪਿਆਰਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਮੂਲਨ੍ਤੁ ਕਾਕਜਙ੍ਘਾਯਾ ਦੁਗ੍ਧਪੀਤਨ੍ਤੁ ਸ਼ੋषਨੁਤ੍ । ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਨਾਗਬਲਾਗੁਡਮਾषਨਿषੇਵਿਣਃ । ਰੂਪਂ ਭਵੇਦ੍ਯਥਾ ਤਦ੍ਵਨ੍ਨਵਯੌਵਨਚਾਰਿਣਾਮ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਕਾਕਜੰਘਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀ ਕੇ ਸੁੱਕਾ ਕੇ, ਅਤੇ ਜੋ ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਨਾਗਬਲਾ, ਗੁੜ ਅਤੇ ਮਾਸ਼ ਵਰਤਦੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੋਹਣੀਅਤਾ ਹਮੇਸ਼ਾ ਨਵਜਵਾਨਾਂ ਵਾਂਗ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ।

ਲੌਹਚੂਰ੍ਣਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਮੇਵ ਵਾ । ਮਧੁਨਾ ਸੇਵਿਤਂ ਰੁਦ੍ਰ ਪਰਿਣਾਮਾਖ੍ਯਸ਼ੂਲਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਲੋਹੇ ਦਾ ਚੂਰਨ ਜਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣਾ, ਰੁਦ੍ਰਾ, ਪਰੀਨਾਮ ਨਾਂ ਦੀ ਪੇਟ ਦੀ ਦਰਦ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕ੍ਵਥਿਤੋਦਕਪਾਨਨ੍ਤੁ ਸ਼ਮ੍ਬੂਕਕ੍ਸ਼ਾਰਕਂ ਤਥਾ । ਮृਗਸ਼ृਙ੍ਗਂ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਂ ਗਵ੍ਯਾਜ੍ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਪੀਤ ਹृਤ੍ਪृष੍ਠਸ਼ੂਲਾਨਾਂ ਭਵੇਨ੍ਨਾਸ਼ਕਰਂ ਸ਼ਿਵ ॥ ੧,੧੮੫.

ਜੋ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ੰਬੂਕ-ਖਾਰ ਅਤੇ ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹਿਰਨ ਦਾ ਸੀੰਗ, ਗਾਊ ਦੇ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਦਿਲ ਤੇ ਪਿੱਠ ਦੀ ਦਰਦ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸ਼ਿਵਾ।

ਹਿਙ੍ਗੁ ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਵृषਧ੍ਵਜ ਮਹੌषਧਮ੍? । ਏਭਿਸ੍ਤੁ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਵਾਰਿ ਪੀਤਂ ਵੈ ਸਰ੍ਵਸ਼ੂਲਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਹਿੰਗ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ, ਸੁੰਠ—ਇਹ, ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ, ਵੱਡੀਆਂ ਦਵਾਈਆਂ ਹਨ; ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਉਬਾਲਿਆ ਪਾਣੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਸਾਰੀ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਵੈ ਮੂਲਂ ਸਾਮੁਦ੍ਰਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਆਸ੍ਵਾਦਿ ਤਮਜੀਰ੍ਣਸ੍ਯ ਸ਼ੂਲਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਦ੍ਵਿਮਰ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਅਪਾਮਾਰਗ ਦਾ ਮੂਲ, ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਚੱਖਣ ਨਾਲ ਅਜੀਰਨ ਅਤੇ ਪੇਟ ਦੀ ਦਰਦ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਵਟਰੋਹਾਙ੍ਕੁਰੋ ਰੁਦ੍ਰ ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕਘਰ੍षਿਤਃ । ਪੀਤਃ ਸਤਕ੍ਰੋऽਤੀਸਾਰਂ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਯਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ॥ ੧,੧੮੫.

ਵਟ-ਰੋਹਾ ਦਾ ਅੰਕੁਰ, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਘਿਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਰੁਦ੍ਰਾ, ਵਧੇਰੇ ਦਸਤ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸ਼ੰਕਰਾ।

ਅਙ੍ਕੋਟਮੂਲਂ ਕਰ੍षਾਰ੍ਧਂ ਪਿष੍ਟਂ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ । ਸਰ੍ਵਾਤੀਸਾਰਗ੍ਰਹਣੀਂ ਪੀਤਂ ਹਰਤਿ ਭੂਤਪ ॥ ੧,੧੮੫.

ਅੰਕੋਟਾ ਦੇ ਮੂਲ ਦਾ ਅੱਧਾ ਕਰਸ਼, ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਭੂਤਪਾ, ਸਾਰੇ ਦਸਤ ਅਤੇ ਗ੍ਰਹਣੀ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਰੀਚਸ਼ੁਣ੍ਠਿਕੁਟਜਤ੍ਵਕ੍ਚੂਰ੍ਣਞ੍ਚ ਗੁਡਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਕ੍ਰਮਾਤ੍ਤਦ੍ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਪੀਤਂ ਗ੍ਰਹਣੀਵ੍ਯਾਧਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਸੁੰਠ, ਕੁਟਜ ਦੀ ਛਾਲ, ਗੁੜ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵਧ-ਵਧ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਗ੍ਰਹਣੀ ਰੋਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸ਼੍ਵੇਤਾਪਰਾਜਿਤਾਮੂਲਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾਸਿਕ੍ਥਤਣ੍ਡੁਲਾਃ । ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਤ੍ਰਿਕਟੁਕਮੇषਾਞ੍ਚ ਵਟਿਕਾ ਸ਼ਿਵ । ਵਿषੂਚਿਕਾਮਹਾਵ੍ਯਾਧਿਂ ਹਰਤ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਸਫੈਦ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦਾ ਮੂਲ, ਹਲਦੀ, ਛਿਲਕਾ ਚਾਵਲ, ਅਪਾਮਾਰਗ, ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਕਟੂ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਵਟੀਆਂ, ਸ਼ਿਵਾ, ਵਿਸੂਚਿਕਾ ਅਤੇ ਵੱਡੇ ਰੋਗਾਂ ਨੂੰ ਨਿਸਚਿਤ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਰ ਕਰਦੀਆਂ ਹਨ।

ਤ੍ਰਿਫਲਾਗੁਰੁ ਭੂਤੇਸ਼ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ ਹਰੀਤਕੀ । ਏਕੈਕਮੇषਾਂ ਚੂਰ੍ਣਨ੍ਤੁ ਮਧੁਨਾ ਚ ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਿਤਮ੍ । ਪੀਤਂ ਸਰ੍ਵਞ੍ਚ ਮੇਹਨ੍ਤੁ ਕ੍ਸ਼ਯਂ ਨਯਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ॥ ੧,੧੮੫.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਅਗਰ, ਸ਼ਿਲਾਜਤੁ, ਅਤੇ ਹਰੀਤਕੀ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੂਰਨ, ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਸ਼ੰਕਰਾ, ਸਾਰੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਮਧੁਮੇਹ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਰ੍ਕਕ੍ਸ਼ੀਰਪ੍ਰਸ੍ਥਮੇਕਂ ਤਿਲਤੈਲਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਮਰੀਚਾਨਾਂ ਸਿਨ੍ਦੂਰਸ੍ਯ ਪਲਂ ਪਲਮ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਅਰਕ ਦਾ ਦੂਧ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ, ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ ਵੀ ਇੱਕ ਪ੍ਰਸਥ, ਅਤੇ ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਸਿੰਦੂਰ—ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪਲ ਪਲ ਬਰਾਬਰ।

ਚੂਰ੍ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਾਮ੍ਰਪਾਤ੍ਰੇ ਤ੍ਵਾਤਪੈਃ ਸ਼ੋषਯੇਤ੍ਤਤਃ । ਪੀਤਂ ਸ੍ਨੁਹੀਗਤਂ ਦੁਗ੍ਧਂ ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਸ਼ੂਲਨੁਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੫.

ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਚੂਰਨ ਬਣਾ ਕੇ, ਤਾਮੇ ਦੇ ਬਰਤਨ ਵਿੱਚ ਧੂਪ ਵਿੱਚ ਸੁਕਾ ਲਓ; ਫਿਰ ਸਨੁਹੀ ਦੇ ਦੂਧ ਅਤੇ ਸੈਂਧਾ ਨਮਕ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਕਟੁਤ੍ਰਿਫਲਾਨਕ੍ਤਂ ਤਿਲਤੈਲਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਂ ਜਾਤੀਪੁष੍ਪਮਜਾਪਯਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਤ੍ਰਿਕਟੂ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਨਕਤਾ, ਤਿਲ ਦਾ ਤੇਲ, ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ, ਨੀਮ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਜਾਸਵੰਤ ਦਾ ਫੁੱਲ, ਅਤੇ ਬਕਰੀ ਦਾ ਦੂਧ—