ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮੂਲਾਨਿ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ੍ਤੁ ਚੂਰ੍ਣਂ ਹਿ ਸਾਜ੍ਯਂ ਕੁष੍ਠਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਬ੍ਰਹਮਦੰਡੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੋ਷ਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਜ੍ਯਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਬਿਲ੍ਵੈਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਭਿ ਸਾਧਿਤਮ੍ । ਹਰੇਦ੍ਧਕ੍ਕਾਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੌ ਪੀਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਞ੍ਚ ਗਰ੍ਭਕृਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਘੀ, ਪੁਨਰਨਵਾ, ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਪੀਪਲੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਘੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਧੱਕਾ, ਦਮਾ ਅਤੇ ਖੰਘ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਵਾ ਨਰੀਬੀਜਂ ਪਯਸਾਜ੍ਯੇਨ ਪਾਚਿਤਮ੍ । ਘृਤਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਦਕ੍ਸ਼ਯਸ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੮੪.

ਨਰੀਬੀਜ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕਰ ਅਖੁਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਮਧੁਕਂ ਪਾਠਾਂ ਮਾਂਸੀਂ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਤਥਾ । ਰਹਿਦ੍ਰਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਞ੍ਚੈਵ ਮਪਾਮਾਰ੍ਗਂ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਵਿਡੰਗ, ਮਧੁਕ, ਪਾਠਾ, ਮਾਂਸੀ, ਸਰਜਰਸ, ਹਲਦੀ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਅਤੇ ਮਨਸ਼ਿਲਾ —

ਉਦੁਮ੍ਬਰਂ ਧਾਤਕੀਞ੍ਚ ਤਿਲਤੈਲੇਨ ਪषੇਯੇਤ੍ । ਯੋਨਿਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਚ ਮ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਸੋਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਮਿਥਃ ॥ ੧,੧੮੪.

ਉਦੁੰਬਰ ਅਤੇ ਧਾਤਕੀ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਪੀਸੋ। ਇਹ ਲੇਪ ਯੋਨੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਨਮਸ੍ਤੇ ਈਸ਼ਵਰਦਾਯ ਆਕਰ੍षਿਣਿ ਵਿਕਰ੍षਿਣਿ ਮੁਗ੍ਧੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਇਤਿ । ਯੋਨਿਲਙ੍ਗਸ੍ਯ ਤੈਲੇਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ਮ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੮੪.

'ਨਮਸਤੇ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਕਰਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ, ਮੋਹਣੀ, ਸਵਾਹਾ!' — ਯੋਨੀ-ਲਿੰਗ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਐਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮृਤਾ ਦੂਰ੍ਵਾ ਕਨਕਞ੍ਚੈਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ । ਬੀਜੇ ਨੈषਾਂ ਜਾਤਿਕਾਯਾ ਰਸੇਨ ਰਸਮਰ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਪੁਨਰਨਵਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ, ਦੂਰਵਾ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰਵਾਰੁਣੀ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਰਸ ਨਿਕਾਲ ਕੇ ਮਲਣ ਨਾਲ ਰਸ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮੂषਾਯ ਮਧ੍ਯਗਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਮਾਰਣਮੀਰਿਤਮ੍ । ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਸਹਿਤਂ ਦੁਗ੍ਧਂ ਵਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਇਸ ਰਸ ਨੂੰ ਮੂਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਦ, ਘੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸਫੇਦ ਵਾਲ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਂ ਗੁਡਤਾਮ੍ਰਞ੍ਚ ਕਾਰਵੇਲ੍ਲਰਸਸ੍ਤਥਾ । ਦਹਨਾਚ੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਰੌਪ੍ਯਂ ਸੁਵਰ੍ਣਕਰਣਂ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੧੮੪.

ਸ਼ਹਿਦ, ਘੀ, ਗੁੜ, ਤਾਮਾ ਅਤੇ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਰਸ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਸੁਣੋ, ਸੋਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ।

ਪੀਤਂ ਧਰਤ੍ਤੂਪੁष੍ਪਞ੍ਚ ਸੀਸਕਞ੍ਚ ਪਲਂ ਮਤਮ੍ । ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਯਾਃ ਸ਼ਾਖਾ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਣਞ੍ਚ ਦਹਨਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਧਤੂਰੇ ਦਾ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਸੀਸਾ, ਦੋਵੇਂ ਪਲ ਪਲ ਵੱਜੋਂ ਪੀਣਾ, ਅਤੇ ਲਾਂਗਲਿਕਾ ਦੀ ਟਾਹਣੀ — ਸਾੜਣ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਧਤ੍ਤੂਰਬੀਜਤੈਲੇਨ ਦੀਪਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨਾਦ੍ਧਰ । ਸਮਾਧਾਵੁਪਵਿष੍ਟਨ੍ਤੁ ਗਗਨਸ੍ਥੋ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੮੪.

ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਜਲਾਉਣ 'ਤੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

ਵृषਸ੍ਯ ਮृਨ੍ਮਯਸ੍ਯੈਵ ਯੁਕ੍ਤੋ ਭੇਕੋ ਨਿਗृਹ੍ਯਤੇ । ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਵਯਵੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਧੂਪਂ ਘ੍ਰਾਤ੍ਵਾ ਚ ਗਰ੍ਜਤਿ । ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਕੁਰੁਤੇ ਚੈਵ ਵृषਵਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੮੪.

ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਲਦ ਨਾਲ ਮੇਡਕ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਧੂਪ ਸੁੰਘਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ ਤੇ ਅਚੰਭਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਰਾਤ੍ਰੌ ਚ ਸਾਰ੍षਪਂ ਤੈਲਂ ਕੀਟਂ ਖਦ੍ਯੋ ਤਨਾਮਕਮ੍ । ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦੀਪਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤੋ ਵਾਗ੍ਮਿਜ੍ਵਾਲਕਲਾਪਵਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਤੇ ਖਦਯੋ ਨਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਜਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਲੋਅ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

ਚੂਰ੍ਣਂ ਛੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰੀਧਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍ । ਤਪ੍ਯਤੇ ਤਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ਦਗ੍ਧੋ ਯਦਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍ । ਚਨ੍ਦਨੇਨ ਭਵੇਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਪਾਨਾਲ੍ਲੇਪਾਤ੍ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਚੁਚੁੰਦਰੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਜਲਾਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਲਣ ਤੁਰੰਤ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਕੁਞ੍ਜਰਸ੍ਯ ਮਦਾਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਨੇਤ੍ਰੇ ਸ਼ਿਵਵਾਞ੍ਜਯੇਤ੍ । ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਿਜਯਤੇ ਸੋऽਪਿ ਮਹਾਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੧੮੪.

ਹਾਥੀ ਦੇ ਮਦ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਲਣ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੂਰਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਨ੍ਤਂ ਡੁਣ੍ਡੁਭਸਰ੍ਪਸ੍ਯ ਮੁਖੇ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਤਿष੍ਠਤੇ ਚ ਜਲਾਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਂ ਸ੍ਥਲੇ ਯਥਾ ॥ ੧,੧੮੪.

ਜੇ ਡੁੰਡੁਭਾ ਸੱਪ ਦਾ ਦੰਦ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਮੀਨ ਵਾਂਗ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੁਮ੍ਭੀਰਨੇਤ੍ਰਦਂष੍ਟ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਅਸ੍ਥੀਨਿ ਰੁਧਿਰਂ ਤਥਾ । ਵਸਾਤੈਲਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮੇਕਤ੍ਰ ਤਨ੍ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਮ੍ਲਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਤੇਨ ਜਲੇ ਤਿष੍ਠੇਦ੍ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਕੁੰਭੀਰ ਦੇ ਅੱਖ, ਦੰਦ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲਹੂ ਨੂੰ ਚਰਬੀ ਤੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੁਮ੍ਭੀਰਕਸ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰਾਣਿ ਹृਦਯਂ ਕਚ੍ਛਪਸ੍ਯ ਚ । ਮੂषਿਕਸ੍ਯ ਵਸਾਸ੍ਥੀਨਿ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਵਸਾ ਤਥਾ । ਏਤਾਨ੍ਯੇਕਤ੍ਰ ਸਂਲੇਪਾਜ੍ਜਲੇ ਤਿष੍ਠੇਦ੍ਯਥਾ ਗृਹੇ ॥ ੧,੧੮੪.

ਕੁੰਭੀਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਕਛੂਆ ਦਾ ਦਿਲ, ਚੂਹੇ ਦੀ ਚਰਬੀ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ, ਤੇ ਸ਼ਿਸੁਮਾਰ ਦੀ ਚਰਬੀ — ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਲੋਹਚੂਰ੍ਣਂ ਤਕ੍ਰਪੀਤਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਹਰਂ ਭਵੇਤ੍ । ਤਣ੍ਡੁਲੀਯ ਕਗੋਕ੍ਸ਼ੂਰਮੂਲਂ ਪੀਤਂ ਪਯੋਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਲੋਹੇ ਦਾ ਚੂਰਨ ਛਾਛ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੀਲੀਆ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੰਡੂਲੀਏ ਤੇ ਗੋਕਸ਼ੂਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਕਮਲਾਦਿਹਰਂਪਿਤਂ ਮੁਖਰੋਗਹਰਂ ਤਥਾ । ਜਾਤੀਮੂਲਂ ਤਕ੍ਰਪੀਤਂ ਕੋਲਮੂਲਂ ਤ੍ਵਜੀਰ੍ਣਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਕਮਲ ਆਦਿ ਪੌਦੇ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਮੂੰਹ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਤੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਛਾਛ ਨਾਲ, ਤੇ ਕੋਲਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀਣ ਨਾਲ ਅਜੀਰਨ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਸਤਕ੍ਰਂ ਕੁਸ਼ਮਲਂ ਵਾ ਮਰ੍ਕਟੀ ਮੂਲਮੇਵ ਵਾ । ਕਾਞ੍ਜਿਕੇਨ ਚ ਵਾਕੁਚ੍ਯਾ ਮੂਲਂ ਵੈ ਦਨ੍ਤਰੋਗਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਸਤਕਰਾ, ਕੁਸ਼ਮਲਾ ਜਾਂ ਮਰਕਟੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਤੇ ਵਾਕੁਚੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਕਾਂਜੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਦੰਦਾਂ ਦੇ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਤਥੇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀਮੂਲਂ ਵਾਰਿਪੀਤਂ ਵਿषਾਦਿਹृਤ੍ । ਸੁਰਭਿਕਾਮੂਲਪਾ ਨਾਦ੍ਵਾ ਤਨ੍ਨਾਸ਼ੋ ਭਵੇਚ੍ਛਿਵ ॥ ੧,੧੮੪.

ਇੰਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਜ਼ਹਿਰ ਆਦਿ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਜਾਂ ਸੁਰਭਿਕਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਪੀਣ ਨਾਲ ਇਹ ਸਾਰੇ ਰੋਗ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ।

ਸ਼ਿਰੋਰੋਗਹਰਂ ਲੇਪਾਦ੍ਗੁਞ੍ਜਾਚੂਰ੍ਣਂ ਸਕਾਞ੍ਜਿਕਮ੍ । ਬਲਾ ਚਾਤਿਬਲਾ ਯष੍ਟੀ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਮਧੁਸਂਯੁਤਾ ॥ ੧,੧੮੪.

ਗੁੰਜਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਕਾਂਜੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਬਲਾ, ਆਤਿਬਲਾ, ਯਸ਼ਟੀ, ਸ਼ੱਕਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿਣੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ।

ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਗਰ੍ਭਕਰੀ ਪੀਤਾ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ । ਸ਼੍ਵੇਤਾਪਰਾਜਿਤਾਮੂਲਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ੁਣ੍ਠਿਕਾਯੁਤਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਇਹ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੰਧਿਆ ਨੂੰ ਗਰਭ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ। ਸਫੈਦ ਅਪਰਾਜਿਤਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਪੀਪਲ ਤੇ ਸੁੰਠ ਮਿਲਾ ਕੇ।

ਪਰਿਪਿष੍ਟਂ ਸ਼ਿਰੋਲੇਪਾਚ੍ਛਿਰਃ ਸ਼ੂਲਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡਿਕਾਸ਼ਿਖਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਗਣ੍ਡਮਾਲਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਇਹ ਪੀਸ ਕੇ ਸਿਰ ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਸਿਰ ਦਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਨਿਰਗੁੰਡੀ ਦੀ ਚੋਟੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਗਲ ਦੀ ਗਠ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਕੇਤਕੀਪਤ੍ਰਜਂ ਕ੍ਸ਼ਾਰਂ ਗੁਡੇਨ ਸਹ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਤਕ੍ਰੇਣ ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖਾਂ ਵਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪ੍ਲੀਹਾਂ ਵਿਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਕੇਤਕੀ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦਾ ਖਾਰ ਗੁੜ ਨਾਲ ਖਾਣਾ, ਜਾਂ ਸ਼ਰਪੁੰਖਾ ਛਾਛ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਲੀਹਾ ਦੇ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਮਾਤੁਲਙ੍ਗਸ੍ਯ ਨਿਰ੍ਯਾਸਂ ਗੁਡਾਜ੍ਯੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ । ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਜਸ਼ੂਲਾਨਿ ਹਨ੍ਤਿ ਵੈ ਪਾਨਯੋਗਤਃ । ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਪੀਤਂ ਹृਦਯਰੋਗਨੁਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਮਾਤੁਲੰਗ ਦਾ ਰਸ ਗੁੜ ਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵਾਤ ਤੇ ਪਿੱਤ ਦੇ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਸੁੰਠ, ਸੌਵਰਚਲ ਤੇ ਹਿੰਗ ਪੀਣ ਨਾਲ ਦਿਲ ਦੇ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀ ਗਰੁੜ ਮਹਾ ਪੁਰਾਣ

ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਆਂ ਗਣਪਤਯੇ ਇਤਿ ਅਯਂ ਗਣਪਤੇਰ੍ਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੋ ਧਨਵਿਦ੍ਯਾਪ੍ਰਦਾਯਕਃ ॥ ੧,੧੮੫.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: 'ਅੰ ਗਣਪਤਯੇ' — ਇਹ ਗਣਪਤੀ ਦਾ ਮੰਤ੍ਰ ਧਨ ਦੀ ਗਿਆਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।