ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੪ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਰਜਨੀਕਦਲੀਕ੍ਸ਼ਾਰਲੇਪਃ ਸਿਧ੍ਮਵਿਨਾਸ਼ਨਃ । ਕੁष੍ਠਸ੍ਯ ਭਾਗਮੇਕਨ੍ਤੁ ਪਥ੍ਯਾਭਾਗਦ੍ਵਯਂ ਤਥਾ । ਉष੍ਣੋਦਕੇਨ ਸਂਪੀਯ ਕਟਿਸ਼ੂਲਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਹਲਦੀ, ਕੇਲੇ ਦੀ ਡੰਡੀ ਅਤੇ ਖਾਰ ਦਾ ਲੇਪ ਸਿਧਮ (ਸਫੈਦ ਚਿੱਟੇ) ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕੋ਷ਠ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਪਥਿਆ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਕਮਰ ਦਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਅਭਯਾ ਨਵਨੀਤਞ੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਿਪ੍ਪਲੀਯੁਤਮ੍ । ਪਾਨਾਦਰ੍ਸ਼ੋਹਰਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੮੪.

ਅਭਯਾ, ਨਵੀਂ ਮੱਖਣ, ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲੀ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਨਾਲ ਬਵਾਸੀਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਆਟਰੂषਕਪਤ੍ਰੇਣ ਘृਤਂ ਮृਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਪਚੇਤ੍ । ਚੂਰ੍ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਲੇਪੋऽਯਂ ਅਰ੍ਸ਼ਰੋਗਹਰਃ ਪਰਃ ॥ ੧,੧੮੪.

ਆਟਰੂਸ਼ਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਕਾਓ; ਫਿਰ ਚੂਰਨ ਬਣਾਕੇ ਇਹ ਲੇਪ ਬਵਾਸੀਰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਦਵਾਈ ਹੈ।

ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਤ੍ਰਿਫਲਾਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਨਸ਼੍ਯੇਦ੍ਭਗਨ੍ਦਰਮ੍ । ਅਜਾਜੀਸ਼ृਙ੍ਗਵੇਰਞ੍ਚ ਦਥਾ ਮਣ੍ਡਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਗੁਗਗਲੂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਕਢੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਭਗੰਦਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਵਾਈ ਅਤੇ ਅਦਰਕ ਨਾਲ ਮੰਡਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਲਵਣੇਨ ਤੁ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮੂਤ੍ਰਕृਚ੍ਛ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਚ ਮੂਤ੍ਰਕृਚ੍ਛ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਕृਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਮੂਤ੍ਰ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਯਵਖਾਰ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਵੀ ਮੂਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਚਿਤਾਗ੍ਨਿਃ ਖਞ੍ਜਰੀਟਸ੍ਯ ਵਿष੍ਠਾ ਫੇਨੋ ਹਯਸ੍ਯ ਚ । ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਂ ਵਾਸਨੇਤ੍ਰਂ ਨਰ ਏਤੈਸ੍ਤੁ ਧੂਪਿਤਃ । ਅਦृਸ਼੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਾਨਵੈਃ ਸ਼ਿਵ ॥ ੧,੧੮੪.

ਚਿਤਾ ਦੀ ਰਾਖ, ਖੰਜਰੀਟ ਦੀ ਲਦ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਝੱਗ, ਸੌਭਾਂਜਨ ਅਤੇ ਵਾਸਨੇਤਰ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਹੋਣੀ ਹੀ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ।

ਤਿਲਤੈਲਂ ਯਵਾਨ੍ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਮषੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਲੇਪਯੇਤ੍ । ਤੇਨੈਵ ਸਹ ਤੈਲੇਨ ਅਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਃ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਜੌ ਸਾੜ ਕੇ ਮਸ਼ੀ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਲਗਾਓ। ਇਸ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਆਰਾਮ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਲਜ੍ਜਾਲੋਃ ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖਾਯਾ ਲੇਪਃ ਸਾਜ੍ਯੋऽਗ੍ਨਿਨਾਸ਼ਨਃ । ਓਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਠ ਠ ਛਿਨ੍ਧਿ ਛਿਨ੍ਧਿ ਜ੍ਵਲਨਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਂ ਨਾਸ਼ਯ ਨਾਸ਼ਯ ਹੁਂ ਫਟ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਲੱਜਾਲੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਪੁੰਖਾ ਦਾ ਲੇਪ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅੱਗ ਦੇ ਜਲੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਓṃ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ṭha ṭha ਚਿੰਧੀ ਚਿੰਧੀ ਜਵਲਨੰ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤੰ ਨਾਸ਼ਯ ਨਾਸ਼ਯ ਹੁੰ ਫਟ'।

ਕਰੇ ਬਦ੍ਧਂ ਤੁ ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡ੍ਯਾ ਮੂਲਂ ਜ੍ਵਰਹਰਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ । ਮੂਲਞ੍ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਗੁਞ੍ਜਾਯਾਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸਪ੍ਤਖਣ੍ਡਕਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਨਿਰਗੁੰਡੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਜ਼ਲਦੀ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਵेत ਗੁੰਜਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ।

ਹਸ੍ਤੇ ਬਧ੍ਵਾ ਨਾਸ਼ਯੇਚ੍ਚ ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਵਿष੍ਣੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਜਮੂਤ੍ਰੇਣ ਚੌਰਵ੍ਯਾਘ੍ਨਾਦਿਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਇਹ ਜੜ੍ਹ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਬਵਾਸੀਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੁਕ੍ਰਾਂਤਾ ਦੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਚੋਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮੂਲਾਨਿ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ੍ਤੁ ਚੂਰ੍ਣਂ ਹਿ ਸਾਜ੍ਯਂ ਕੁष੍ਠਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਬ੍ਰਹਮਦੰਡੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੋ਷ਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਆਜ੍ਯਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਬਿਲ੍ਵੈਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਭਿ ਸਾਧਿਤਮ੍ । ਹਰੇਦ੍ਧਕ੍ਕਾਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੌ ਪੀਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਞ੍ਚ ਗਰ੍ਭਕृਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਘੀ, ਪੁਨਰਨਵਾ, ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਪੀਪਲੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਘੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਧੱਕਾ, ਦਮਾ ਅਤੇ ਖੰਘ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਵਾ ਨਰੀਬੀਜਂ ਪਯਸਾਜ੍ਯੇਨ ਪਾਚਿਤਮ੍ । ਘृਤਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਦਕ੍ਸ਼ਯਸ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੮੪.

ਨਰੀਬੀਜ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕਰ ਅਖੁਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਮਧੁਕਂ ਪਾਠਾਂ ਮਾਂਸੀਂ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਤਥਾ । ਰਹਿਦ੍ਰਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਞ੍ਚੈਵ ਮਪਾਮਾਰ੍ਗਂ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਵਿਡੰਗ, ਮਧੁਕ, ਪਾਠਾ, ਮਾਂਸੀ, ਸਰਜਰਸ, ਹਲਦੀ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਅਤੇ ਮਨਸ਼ਿਲਾ —

ਉਦੁਮ੍ਬਰਂ ਧਾਤਕੀਞ੍ਚ ਤਿਲਤੈਲੇਨ ਪषੇਯੇਤ੍ । ਯੋਨਿਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਚ ਮ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਸੋਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਮਿਥਃ ॥ ੧,੧੮੪.

ਉਦੁੰਬਰ ਅਤੇ ਧਾਤਕੀ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਪੀਸੋ। ਇਹ ਲੇਪ ਯੋਨੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਨਮਸ੍ਤੇ ਈਸ਼ਵਰਦਾਯ ਆਕਰ੍षਿਣਿ ਵਿਕਰ੍षਿਣਿ ਮੁਗ੍ਧੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਇਤਿ । ਯੋਨਿਲਙ੍ਗਸ੍ਯ ਤੈਲੇਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ਮ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੮੪.

'ਨਮਸਤੇ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਕਰਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ, ਮੋਹਣੀ, ਸਵਾਹਾ!' — ਯੋਨੀ-ਲਿੰਗ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਐਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮृਤਾ ਦੂਰ੍ਵਾ ਕਨਕਞ੍ਚੈਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ । ਬੀਜੇ ਨੈषਾਂ ਜਾਤਿਕਾਯਾ ਰਸੇਨ ਰਸਮਰ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਪੁਨਰਨਵਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ, ਦੂਰਵਾ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰਵਾਰੁਣੀ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਰਸ ਨਿਕਾਲ ਕੇ ਮਲਣ ਨਾਲ ਰਸ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਮੂषਾਯ ਮਧ੍ਯਗਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਮਾਰਣਮੀਰਿਤਮ੍ । ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਸਹਿਤਂ ਦੁਗ੍ਧਂ ਵਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਇਸ ਰਸ ਨੂੰ ਮੂਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਦ, ਘੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸਫੇਦ ਵਾਲ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਂ ਗੁਡਤਾਮ੍ਰਞ੍ਚ ਕਾਰਵੇਲ੍ਲਰਸਸ੍ਤਥਾ । ਦਹਨਾਚ੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਰੌਪ੍ਯਂ ਸੁਵਰ੍ਣਕਰਣਂ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੧੮੪.

ਸ਼ਹਿਦ, ਘੀ, ਗੁੜ, ਤਾਮਾ ਅਤੇ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਰਸ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਸੁਣੋ, ਸੋਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ।

ਪੀਤਂ ਧਰਤ੍ਤੂਪੁष੍ਪਞ੍ਚ ਸੀਸਕਞ੍ਚ ਪਲਂ ਮਤਮ੍ । ਲਾਙ੍ਗਲਿਕਾਯਾਃ ਸ਼ਾਖਾ ਚ ਸ੍ਵਰ੍ਣਞ੍ਚ ਦਹਨਾਦ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਧਤੂਰੇ ਦਾ ਫੁੱਲ ਅਤੇ ਸੀਸਾ, ਦੋਵੇਂ ਪਲ ਪਲ ਵੱਜੋਂ ਪੀਣਾ, ਅਤੇ ਲਾਂਗਲਿਕਾ ਦੀ ਟਾਹਣੀ — ਸਾੜਣ ਨਾਲ ਸੋਨਾ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਧਤ੍ਤੂਰਬੀਜਤੈਲੇਨ ਦੀਪਪ੍ਰਜ੍ਵਲਨਾਦ੍ਧਰ । ਸਮਾਧਾਵੁਪਵਿष੍ਟਨ੍ਤੁ ਗਗਨਸ੍ਥੋ ਨ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੮੪.

ਧਤੂਰੇ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਜਲਾਉਣ 'ਤੇ, ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠਾ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਹੋਣ 'ਤੇ ਵੀ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਵੇਖਦਾ।

ਵृषਸ੍ਯ ਮृਨ੍ਮਯਸ੍ਯੈਵ ਯੁਕ੍ਤੋ ਭੇਕੋ ਨਿਗृਹ੍ਯਤੇ । ਸ਼ਙ੍ਕਰਾਵਯਵੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤੋ ਧੂਪਂ ਘ੍ਰਾਤ੍ਵਾ ਚ ਗਰ੍ਜਤਿ । ਵਿਸ੍ਮਯਂ ਕੁਰੁਤੇ ਚੈਵ ਵृषਵਨ੍ਨਾਤ੍ਰ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੮੪.

ਜਦੋਂ ਮਿੱਟੀ ਦੇ ਬਲਦ ਨਾਲ ਮੇਡਕ ਨੂੰ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸ਼ੰਖ ਦੇ ਹਿੱਸਿਆਂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਧੂਪ ਸੁੰਘਾਈ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਬਲਦ ਵਾਂਗ ਗੂੰਜਦਾ ਤੇ ਅਚੰਭਾ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸ਼ੱਕ ਨਹੀਂ।

ਰਾਤ੍ਰੌ ਚ ਸਾਰ੍षਪਂ ਤੈਲਂ ਕੀਟਂ ਖਦ੍ਯੋ ਤਨਾਮਕਮ੍ । ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਦੀਪਃ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤੋ ਵਾਗ੍ਮਿਜ੍ਵਾਲਕਲਾਪਵਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਰਾਤ ਨੂੰ ਜੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਤੇਲ ਤੇ ਖਦਯੋ ਨਾਂ ਦੇ ਕੀੜੇ ਨਾਲ ਦੀਵਾ ਜਲਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਸ ਦੀ ਲੋਅ ਅੱਗ ਵਾਂਗ ਚਮਕਦੀ ਹੈ।

ਚੂਰ੍ਣਂ ਛੁਚ੍ਛੁਨ੍ਦਰੀਧਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਰੁਦ੍ਰ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍ । ਤਪ੍ਯਤੇ ਤਕ੍ਸ਼ਣਾਦ੍ਦਗ੍ਧੋ ਯਦਿ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍ । ਚਨ੍ਦਨੇਨ ਭਵੇਨ੍ਮੋਕ੍ਸ਼ਃ ਪਾਨਾਲ੍ਲੇਪਾਤ੍ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਚੁਚੁੰਦਰੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਜਲਾਕੇ ਰੁਦ੍ਰ ਨਾਲ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਲਣ ਤੁਰੰਤ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਚੰਦਨ ਨਾਲ ਲਗਾਉਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਨਾਲ ਆਰਾਮ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਕੁਞ੍ਜਰਸ੍ਯ ਮਦਾਕ੍ਤਸ੍ਯ ਸ੍ਵਯਂ ਨੇਤ੍ਰੇ ਸ਼ਿਵਵਾਞ੍ਜਯੇਤ੍ । ਯੁਦ੍ਧੇ ਵਿਜਯਤੇ ਸੋऽਪਿ ਮਹਾਸ਼ੂਰਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੧੮੪.

ਹਾਥੀ ਦੇ ਮਦ ਨਾਲ ਅੱਖਾਂ ਨੂੰ ਮਲਣ ਵਾਲਾ ਯੋਧਾ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਜਿੱਤਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸੂਰਮਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਦਨ੍ਤਂ ਡੁਣ੍ਡੁਭਸਰ੍ਪਸ੍ਯ ਮੁਖੇ ਸਂਗृਹ੍ਯ ਵੈ ਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ । ਤਿष੍ਠਤੇ ਚ ਜਲਾਨ੍ਤਸ੍ਤੁ ਨਿਰ੍ਵਿਕਲ੍ਪਂ ਸ੍ਥਲੇ ਯਥਾ ॥ ੧,੧੮੪.

ਜੇ ਡੁੰਡੁਭਾ ਸੱਪ ਦਾ ਦੰਦ ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਕੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਜਮੀਨ ਵਾਂਗ ਬਿਨਾ ਕਿਸੇ ਤਕਲੀਫ ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਕੁਮ੍ਭੀਰਨੇਤ੍ਰਦਂष੍ਟ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਅਸ੍ਥੀਨਿ ਰੁਧਿਰਂ ਤਥਾ । ਵਸਾਤੈਲਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮੇਕਤ੍ਰ ਤਨ੍ਨਿਯੋਜਯੇਤ੍ । ਆਤ੍ਮਾਨਂ ਮ੍ਲਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਤੇਨ ਜਲੇ ਤਿष੍ਠੇਦ੍ਦਿਨਤ੍ਰਯਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਕੁੰਭੀਰ ਦੇ ਅੱਖ, ਦੰਦ, ਹੱਡੀਆਂ ਤੇ ਲਹੂ ਨੂੰ ਚਰਬੀ ਤੇ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਜੇ ਆਪਣੇ ਉੱਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਕੁਮ੍ਭੀਰਕਸ੍ਯ ਨੇਤ੍ਰਾਣਿ ਹृਦਯਂ ਕਚ੍ਛਪਸ੍ਯ ਚ । ਮੂषਿਕਸ੍ਯ ਵਸਾਸ੍ਥੀਨਿ ਸ਼ਿਸ਼ੁਮਾਰਵਸਾ ਤਥਾ । ਏਤਾਨ੍ਯੇਕਤ੍ਰ ਸਂਲੇਪਾਜ੍ਜਲੇ ਤਿष੍ਠੇਦ੍ਯਥਾ ਗृਹੇ ॥ ੧,੧੮੪.

ਕੁੰਭੀਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਕਛੂਆ ਦਾ ਦਿਲ, ਚੂਹੇ ਦੀ ਚਰਬੀ ਤੇ ਹੱਡੀਆਂ, ਤੇ ਸ਼ਿਸੁਮਾਰ ਦੀ ਚਰਬੀ — ਇਹ ਸਾਰੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮਿਲਾ ਕੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਘਰ ਵਾਂਗ ਰਹਿ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਲੋਹਚੂਰ੍ਣਂ ਤਕ੍ਰਪੀਤਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਹਰਂ ਭਵੇਤ੍ । ਤਣ੍ਡੁਲੀਯ ਕਗੋਕ੍ਸ਼ੂਰਮੂਲਂ ਪੀਤਂ ਪਯੋਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.

ਲੋਹੇ ਦਾ ਚੂਰਨ ਛਾਛ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪੀਲੀਆ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤੰਡੂਲੀਏ ਤੇ ਗੋਕਸ਼ੂਰ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਵੀ ਲਾਭ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।