ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਭਯੇ ਚੈਵ ਉਦਕੇਨ ਸਮਂ ਪਿਬੇਤ੍ । ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੮੩.
ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਅਤੇ ਅਭਯਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਓ; ਰਕਤਪਿੱਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਹਰੀਤਕੀਕੁष੍ਠਚੂਰ੍ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਆਸ੍ਯਂ ਚ ਪੂਰਯੇਤ੍ । ਸ਼ੀਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾਥ ਪਾਨੀਯਂ ਸਰ੍ਵਚ੍ਛਰ੍ਦਿਨਿਵਾਰਣਮ੍ ॥ ੧,੧੮੩.
ਹਰੀਤਕੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਠ ਦਾ ਚੂਰਨ ਬਣਾਓ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਭਰੋ, ਫਿਰ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ; ਇਹ ਸਾਰੀ ਉਲਟੀ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗਡੂਚੀਪਦ੍ਮਕਾਰਿष੍ਟਧਾਨ੍ਯਾਕਂ ਰਕ੍ਤਚਂਨ੍ਦਨਮ੍ । ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇष੍ਮਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਦਾਹਤृष੍ਣਾਘ੍ਨਮਗ੍ਨਿਕृਤ੍ । ਓਂ ਹੁਂ ਨਮ ਇਤਿ ॥ ੧,੧੮੩.
ਗਡੂਚੀ, ਪਦਮਕਾ, ਅਰਿਸ਼ਟ, ਧਨਿਆ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ — ਇਹ ਨੁਸਖਾ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੇ ਬੁਖਾਰ, ਉਲਟੀ, ਜਲਣ, ਪਿਆਸ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਚਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਓਮ ਹੁੰ ਨਮਹ।
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁष੍ਪੀਂ ਜ੍ਵਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵੈ ਹਰੇਤ੍ । ਓਂ ਜਮ੍ਭਿਨੀ ਸ੍ਤਮ੍ਭਿਨੀ ਮੋਹਯ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ਮੇ ਵਜ੍ਰੇਣ ਠਃ ਠਃ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ਮੇ ਵਜ੍ਰੇਣ ਫਟਿਤਿ ॥ ੧,੧੮੩.
ਸੰਖਪੁਸ਼ਪੀ ਨੂੰ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਓਮ ਜੰਭਿਨੀ ਸਤੰਭਿਨੀ, ਮੇਰੀ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਦਿਓ, ਠਾ ਠਾ, ਮੇਰੀ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਦਿਓ, ਫਟ।
ਪੁष੍ਪਮष੍ਟਸ਼ਤਂ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤੇ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਖਂ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ । ਚਾਤੁਰ੍ਥਿਕੋ ਜ੍ਵਰੋ ਰੁਦ੍ਰ ਅਨ੍ਯੇ ਚੈਵ ਜ੍ਵਰਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੧੮੩.
ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਵਾਰੀ ਫੁੱਲ 'ਤੇ ਜਪ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਰੱਖ ਕੇ ਨਖ ਨੂੰ ਛੂਹੋ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਵਾਲਾ ਬੁਖਾਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਖਾਰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਜ੍ਮ੍ਬੂਫਲਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਚ ਸਰ੍ਪਸ੍ਯੈਵ ਤੁ ਕਞ੍ਚੁਕਮ੍ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰਾਣਾਂ ਧੂਪੋऽਯਂ ਹਰਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਥਿਕਸ੍ਯ ਚ ॥ ੧,੧੮੩.
ਜਾਮੁਨ ਦਾ ਫਲ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਖਾਲ — ਇਹ ਧੂਪ ਸਾਰੇ ਬੁਖਾਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਵਾਲਾ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਕਰਵੀਰਂ ਭृਙ੍ਗਪਤ੍ਰਂ ਲਵਣਂ ਕੁष੍ਠਕਰ੍ਕਟੇ । ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਚੇਤ੍ਤੈਲਂ ਹਰੇਚ੍ਚ ਤਤ੍ । ਪਾਮਾਂ ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾਂ ਕੁष੍ਠਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦ੍ਧਿ ਵ੍ਰਣਾਨਿ ਵੈ ॥ ੧,੧੮੩.
ਕਰਵੀਰ, ਭ੍ਰਿੰਗਾ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਠ-ਕਰਕਟ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਪਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਤੇਲ ਬਣਾਓ; ਇਸ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਲ੍ਹਮ ਲਗਾ ਕੇ ਖੁਜਲੀ, ਚੰਬਲ, ਕੋਠ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਪਾਨਾਚ੍ਚ ਤਥਾ ਮਧੁਰਭੋਜਨਾਤ੍ । ਪ੍ਲੀਹਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਤਥਾ ਸੂਰਣਸੇਵਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੮੩.
ਪਿੱਪਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਪੀ ਕੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਪਲੀਹਾ (ਤਲ) ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਅਤੇ ਸੂਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵੀ।
ਪਿਪ੍ਪਲੀਞ੍ਚ ਹਰਿਦ੍ਰਾਞ੍ਚ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪੇਚ੍ਚ ਗੁਦਦ੍ਵਾਰੇ ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਵਿਨਿਵਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੩.
ਪਿੱਪਲੀ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗੁਦਾ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਲਗਾਓ; ਇਸ ਨਾਲ ਬਵਾਸੀਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਅਜਾਦੁਗ੍ਧਮਾਰ੍ਦ੍ਰਕਞ੍ਚ ਪੀਤਂ ਪ੍ਲੀਹਾਦਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਸੋਮਰਾਜੀ ਤੁ ਸਰ੍षਪਾਃ ॥ ੧,੧੮੩.
ਬਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅਦਰਕ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਲੀਹਾ ਆਦਿ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਵਿਡੰਗ, ਸੋਮਰਾਜੀ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ।
ਰਜਨੀ ਦ੍ਵੇ ਵਿषਞ੍ਚੈਵ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣੈਵ ਪੇषਯੇਤ੍ । ਕੁष੍ਠਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਲ੍ਲੇਪਾਨ੍ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਾਦਿਨਾ ਤਥਾ ॥ ੧,੧੮੩.
ਹਲਦੀ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਪੀਸੋ; ਇਸ ਨੂੰ ਲਗਾ ਕੇ ਕੋਠ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਨਿੰਬ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਆਦਿ ਨਾਲ ਵੀ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੪ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਰਜਨੀਕਦਲੀਕ੍ਸ਼ਾਰਲੇਪਃ ਸਿਧ੍ਮਵਿਨਾਸ਼ਨਃ । ਕੁष੍ਠਸ੍ਯ ਭਾਗਮੇਕਨ੍ਤੁ ਪਥ੍ਯਾਭਾਗਦ੍ਵਯਂ ਤਥਾ । ਉष੍ਣੋਦਕੇਨ ਸਂਪੀਯ ਕਟਿਸ਼ੂਲਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਹਲਦੀ, ਕੇਲੇ ਦੀ ਡੰਡੀ ਅਤੇ ਖਾਰ ਦਾ ਲੇਪ ਸਿਧਮ (ਸਫੈਦ ਚਿੱਟੇ) ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਕੋਠ ਲਈ ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਹਿੱਸਾ ਅਤੇ ਪਥਿਆ ਦੇ ਦੋ ਹਿੱਸੇ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ ਕਮਰ ਦਾ ਦਰਦ ਦੂਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਅਭਯਾ ਨਵਨੀਤਞ੍ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਪਿਪ੍ਪਲੀਯੁਤਮ੍ । ਪਾਨਾਦਰ੍ਸ਼ੋਹਰਂ ਸ੍ਯਾਚ੍ਚ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੮੪.
ਅਭਯਾ, ਨਵੀਂ ਮੱਖਣ, ਸ਼ੱਕਰ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲੀ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਣ ਨਾਲ ਬਵਾਸੀਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਆਟਰੂषਕਪਤ੍ਰੇਣ ਘृਤਂ ਮृਦ੍ਵਗ੍ਨਿਨਾ ਪਚੇਤ੍ । ਚੂਰ੍ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਲੇਪੋऽਯਂ ਅਰ੍ਸ਼ਰੋਗਹਰਃ ਪਰਃ ॥ ੧,੧੮੪.
ਆਟਰੂਸ਼ਕ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨਾਲ ਘੀ ਨੂੰ ਹੌਲੀ ਅੱਗ 'ਤੇ ਪਕਾਓ; ਫਿਰ ਚੂਰਨ ਬਣਾਕੇ ਇਹ ਲੇਪ ਬਵਾਸੀਰ ਦੀ ਉੱਤਮ ਦਵਾਈ ਹੈ।
ਗੁਗ੍ਗੁਲੁਤ੍ਰਿਫਲਾਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਨਸ਼੍ਯੇਦ੍ਭਗਨ੍ਦਰਮ੍ । ਅਜਾਜੀਸ਼ृਙ੍ਗਵੇਰਞ੍ਚ ਦਥਾ ਮਣ੍ਡਂ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਗੁਗਗਲੂ ਅਤੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣਾਈ ਹੋਈ ਕਢੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਭਗੰਦਰ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਅਜਵਾਈ ਅਤੇ ਅਦਰਕ ਨਾਲ ਮੰਡਾ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਲਵਣੇਨ ਤੁ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਮੂਤ੍ਰਕृਚ੍ਛ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਚ ਮੂਤ੍ਰਕृਚ੍ਛ੍ਰਵਿਨਾਸ਼ਕृਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਨਮਕ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਮੂਤ੍ਰ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ। ਯਵਖਾਰ ਅਤੇ ਚੀਨੀ ਵੀ ਮੂਤ੍ਰ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਚਿਤਾਗ੍ਨਿਃ ਖਞ੍ਜਰੀਟਸ੍ਯ ਵਿष੍ਠਾ ਫੇਨੋ ਹਯਸ੍ਯ ਚ । ਸੌਭਾਞ੍ਜਨਂ ਵਾਸਨੇਤ੍ਰਂ ਨਰ ਏਤੈਸ੍ਤੁ ਧੂਪਿਤਃ । ਅਦृਸ਼੍ਯਸ੍ਤ੍ਰਿਦਸ਼ੈਃ ਸਰ੍ਵੈਃ ਕਿਂ ਪੁਨਰ੍ਮਾਨਵੈਃ ਸ਼ਿਵ ॥ ੧,੧੮੪.
ਚਿਤਾ ਦੀ ਰਾਖ, ਖੰਜਰੀਟ ਦੀ ਲਦ, ਘੋੜੇ ਦੀ ਝੱਗ, ਸੌਭਾਂਜਨ ਅਤੇ ਵਾਸਨੇਤਰ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਧੂਪ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਮਨੁੱਖ ਸਭ ਦੇਵਤਿਆਂ ਤੋਂ ਅਦ੍ਰਿਸ਼ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਤਾਂ ਹੋਣੀ ਹੀ ਹੋਣੀ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ।
ਤਿਲਤੈਲਂ ਯਵਾਨ੍ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਮषੀਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਲੇਪਯੇਤ੍ । ਤੇਨੈਵ ਸਹ ਤੈਲੇਨ ਅਗ੍ਨਿਦਗ੍ਧਃ ਸੁਖੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਜੌ ਸਾੜ ਕੇ ਮਸ਼ੀ ਬਣਾਓ ਅਤੇ ਲਗਾਓ। ਇਸ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅੱਗ ਨਾਲ ਜਲਿਆ ਹੋਇਆ ਮਨੁੱਖ ਆਰਾਮ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਲਜ੍ਜਾਲੋਃ ਸ਼ਰਪੁਙ੍ਖਾਯਾ ਲੇਪਃ ਸਾਜ੍ਯੋऽਗ੍ਨਿਨਾਸ਼ਨਃ । ਓਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਠ ਠ ਛਿਨ੍ਧਿ ਛਿਨ੍ਧਿ ਜ੍ਵਲਨਂ ਪ੍ਰਜ੍ਵਲਿਤਂ ਨਾਸ਼ਯ ਨਾਸ਼ਯ ਹੁਂ ਫਟ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਲੱਜਾਲੂ ਅਤੇ ਸ਼ਰਪੁੰਖਾ ਦਾ ਲੇਪ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਅੱਗ ਦੇ ਜਲੇ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਓṃ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ṭha ṭha ਚਿੰਧੀ ਚਿੰਧੀ ਜਵਲਨੰ ਪ੍ਰਜਵਲਿਤੰ ਨਾਸ਼ਯ ਨਾਸ਼ਯ ਹੁੰ ਫਟ'।
ਕਰੇ ਬਦ੍ਧਂ ਤੁ ਨਿਰ੍ਗੁਣ੍ਡ੍ਯਾ ਮੂਲਂ ਜ੍ਵਰਹਰਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍ । ਮੂਲਞ੍ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਗੁਞ੍ਜਾਯਾਃ ਕृਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਸਪ੍ਤਖਣ੍ਡਕਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਨਿਰਗੁੰਡੀ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਜ਼ਲਦੀ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਵेत ਗੁੰਜਾ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਲੈ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਸੱਤ ਟੁਕੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੋ।
ਹਸ੍ਤੇ ਬਧ੍ਵਾ ਨਾਸ਼ਯੇਚ੍ਚ ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯੇਵ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ । ਵਿष੍ਣੁਕ੍ਰਾਨ੍ਤਾਜਮੂਤ੍ਰੇਣ ਚੌਰਵ੍ਯਾਘ੍ਨਾਦਿਰਕ੍ਸ਼ਣਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਇਹ ਜੜ੍ਹ ਹੱਥ 'ਤੇ ਬੰਨ੍ਹਣ ਨਾਲ ਬਵਾਸੀਰ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਨੁਕ੍ਰਾਂਤਾ ਦੇ ਮੂਤਰ ਨਾਲ ਚੋਰਾਂ ਅਤੇ ਜੰਗਲੀ ਜਾਨਵਰਾਂ ਤੋਂ ਰੱਖਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡ੍ਯਾਸ੍ਤੁ ਮੂਲਾਨਿ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਾਣਿ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ੍ਤੁ ਚੂਰ੍ਣਂ ਹਿ ਸਾਜ੍ਯਂ ਕੁष੍ਠਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਬ੍ਰਹਮਦੰਡੀ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਹਰ ਕੰਮ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਘੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਕੋਟ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਆਜ੍ਯਂ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਬਿਲ੍ਵੈਃ ਪਿਪ੍ਪਲੀਭਿ ਸਾਧਿਤਮ੍ । ਹਰੇਦ੍ਧਕ੍ਕਾਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸੌ ਪੀਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਞ੍ਚ ਗਰ੍ਭਕृਤ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਘੀ, ਪੁਨਰਨਵਾ, ਬਿਲਵਾ ਅਤੇ ਪੀਪਲੀ ਨਾਲ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਘੀ ਪੀਣ ਨਾਲ ਧੱਕਾ, ਦਮਾ ਅਤੇ ਖੰਘ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਵਿੱਚ ਗਰਭ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਦ੍ਵਾ ਨਰੀਬੀਜਂ ਪਯਸਾਜ੍ਯੇਨ ਪਾਚਿਤਮ੍ । ਘृਤਸ਼ਰ੍ਕਰਯਾ ਯੁਕ੍ਤਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਃ ਸ੍ਯਾਦਕ੍ਸ਼ਯਸ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੮੪.
ਨਰੀਬੀਜ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਚੀਨੀ ਅਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਨਾਲ ਸ਼ੁਕਰ ਅਖੁਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਮਧੁਕਂ ਪਾਠਾਂ ਮਾਂਸੀਂ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਤਥਾ । ਰਹਿਦ੍ਰਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਞ੍ਚੈਵ ਮਪਾਮਾਰ੍ਗਂ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਵਿਡੰਗ, ਮਧੁਕ, ਪਾਠਾ, ਮਾਂਸੀ, ਸਰਜਰਸ, ਹਲਦੀ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਅਤੇ ਮਨਸ਼ਿਲਾ —
ਉਦੁਮ੍ਬਰਂ ਧਾਤਕੀਞ੍ਚ ਤਿਲਤੈਲੇਨ ਪषੇਯੇਤ੍ । ਯੋਨਿਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਚ ਮ੍ਰਕ੍ਸ਼ੇਤ ਸ੍ਤ੍ਰੀਪੁਸੋਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ਪ੍ਰਿਯਂ ਮਿਥਃ ॥ ੧,੧੮੪.
ਉਦੁੰਬਰ ਅਤੇ ਧਾਤਕੀ ਨੂੰ ਤਿਲ ਦੇ ਤੇਲ ਵਿੱਚ ਪੀਸੋ। ਇਹ ਲੇਪ ਯੋਨੀ ਅਤੇ ਲਿੰਗ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਔਰਤ ਅਤੇ ਮਰਦ ਨੂੰ ਆਪਸੀ ਪ੍ਰਸੰਨਤਾ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਨਮਸ੍ਤੇ ਈਸ਼ਵਰਦਾਯ ਆਕਰ੍षਿਣਿ ਵਿਕਰ੍षਿਣਿ ਮੁਗ੍ਧੇ ਸ੍ਵਾਹਾ ਇਤਿ । ਯੋਨਿਲਙ੍ਗਸ੍ਯ ਤੈਲੇਨ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ਮ੍ਲਕ੍ਸ਼ਣਾਤ੍ਤਤਃ ॥ ੧,੧੮੪.
'ਨਮਸਤੇ, ਵਰਦਾਨ ਦੇਣ ਵਾਲੇ ਪ੍ਰਭੂ, ਆਕਰਸ਼ਣ ਕਰਨ ਵਾਲੇ, ਖਿੱਚਣ ਵਾਲੇ, ਮੋਹਣੀ, ਸਵਾਹਾ!' — ਯੋਨੀ-ਲਿੰਗ ਦੇ ਤੇਲ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ, ਐਸੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।
ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮृਤਾ ਦੂਰ੍ਵਾ ਕਨਕਞ੍ਚੈਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀ । ਬੀਜੇ ਨੈषਾਂ ਜਾਤਿਕਾਯਾ ਰਸੇਨ ਰਸਮਰ੍ਦਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਪੁਨਰਨਵਾ, ਅੰਮ੍ਰਿਤਾ, ਦੂਰਵਾ, ਸੋਨਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰਵਾਰੁਣੀ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਬੀਜਾਂ ਦਾ ਰਸ ਨਿਕਾਲ ਕੇ ਮਲਣ ਨਾਲ ਰਸ ਤਿਆਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਮੂषਾਯ ਮਧ੍ਯਗਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਮਾਰਣਮੀਰਿਤਮ੍ । ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਸਹਿਤਂ ਦੁਗ੍ਧਂ ਵਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੪.
ਇਸ ਰਸ ਨੂੰ ਮੂਸ਼ਾ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ ਰੱਖ ਕੇ ਜਲਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼ਹਿਦ, ਘੀ ਅਤੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਹ ਚਿਹਰੇ ਦੀਆਂ ਲਕੀਰਾਂ ਅਤੇ ਸਫੇਦ ਵਾਲ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਂ ਗੁਡਤਾਮ੍ਰਞ੍ਚ ਕਾਰਵੇਲ੍ਲਰਸਸ੍ਤਥਾ । ਦਹਨਾਚ੍ਚ ਭਵੇਦ੍ਰੌਪ੍ਯਂ ਸੁਵਰ੍ਣਕਰਣਂ ਸ਼ृਣੁ ॥ ੧,੧੮੪.
ਸ਼ਹਿਦ, ਘੀ, ਗੁੜ, ਤਾਮਾ ਅਤੇ ਕਰੇਲੇ ਦਾ ਰਸ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾੜਣ ਨਾਲ ਚਾਂਦੀ ਬਣਦੀ ਹੈ; ਸੁਣੋ, ਸੋਨਾ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਵਿਧੀ।