ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਪਞ੍ਚਰਕ੍ਤਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਪृਥਗ੍ਜਾਤ੍ਯਾ ਸਮਾਲਭੇਤ੍ । ਕੁਙ੍ਕੁਮੇਨ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਮਰਕ੍ਤਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੮੨.

ਪੰਜ ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਖੂਨ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਪੁष੍ਪੇਣ ਤੁ ਸਮਂ ਪਿष੍ਟ੍ਵਾ ਰੋਚਨਾਯਾਃ ਪਲੈਕਤਃ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਪੁਂਸਾ ਕृਤੋ ਰੁਦ੍ਰ ! ਤਿਲਕੋऽਯਂ ਵਸ਼ੀਕਰਃ ॥ ੧,੧੮੨.

ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਰੋਚਨਾ ਦੇ ਇਕ ਪਲ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ! ਇਸ tilak ਨੂੰ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੀ ਤੁ ਪੁष੍ਯੇਣ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪਾਨੇ ਵਸ਼ੀਕਰਃ । ਯष੍ਟਿ ਮਧੁ ਪਲੈਕੇਨ ਪਕ੍ਵਮੁष੍ਣੋਦਕਂ ਪਿਬੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੨.

ਬ੍ਰਹਮਦੰਡੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਕ ਪਲ ਮਿੱਠਾ, ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵਿष੍ਟਮ੍ਭਿਕਾਞ੍ਚ ਹृਚ੍ਛੂਲਂ ਹਰਤ੍ਯੇਵ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ! । ਓਂ ਹ੍ਰੂਂ ਜਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਂ ਹਰਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ! ਸਰ੍ਵਵृਸ਼੍ਚਿਕਜਂ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੮੨.

ਵਿਸਟੰਭਿਕਾ ਜੜ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦਰਦ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਓṃ ਹ੍ਰੂṃ ਜਹ। ਇਹ ਮੰਤਰ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ! ਸਾਰੇ ਬੀਲ-ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਨਵਨੀਤਞ੍ਚ ਸ਼ृਙ੍ਗਵੇਰਂ ਚ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ । ਮਰਿਚਂ ਦਧਿ ਕੁष੍ਠਞ੍ਚ ਨਸ੍ਯੇ ਪਾਨੇ ਵਿषਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੨.

ਪਿਪਲੀ, ਨਵੀਂ ਮੱਖਣ, ਅਦਰਕ, ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਠ—ਇਹ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਤ੍ਰਿਫਲਾਰ੍ਦ੍ਰਕਕੁष੍ਠਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਂ ਘृਤਸਂਯੁਤਮ੍ । ਏਤਤ੍ਪਾਨਾਚ੍ਚ ਲੇਪਾਚ੍ਚ ਵਿषਨਾਸ਼ੋ ਭਵੇਚ੍ਛਿਵ ! ॥ ੧,੧੮੨.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਤਾਜਾ ਅਦਰਕ, ਕੁਸ਼ਠ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਜਾਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ! ਵਿਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਾਰਾਵਤਸ੍ਯ ਚਾਕ੍ਸ਼ੀਣਿ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਏਤਦ੍ਯੋਗਾਦ੍ਵਿषਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵੈਨਤੇਯ ਇਵੋਰਗਾਨ੍ ॥ ੧,੧੮੨.

ਕਬੂਤਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਹਰਤਾਲ ਤੇ ਮਨਸ਼ਿਲਾ—ਇਹ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਐਸਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਵੈਨਤੇਯਾ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।

ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂषਣਂ ਚੈਵ ਦਧਿਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਸਂਯੁਤਮ੍ । ਵृਸ਼੍ਚਿਕਸ੍ਯ ਵਿषਂ ਹਨ੍ਤਿ ਲੇਪੋऽਯਂ ਵृषਭਧ੍ਵਜ ! ॥ ੧,੧੮੨.

ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਤ੍ਰਿਉਸ਼ਣ, ਦਹੀਂ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣੀ ਲੇਪ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ! ਬੀਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੀਤਿਲਾਨ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਪਿਬੇਤ੍ । ਨਾਸ਼ਯੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰ ! ਗੁਲ੍ਮਾਨਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਰਕ੍ਤਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੧੮੨.

ਬ੍ਰਹਮਦੰਡੀ ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਾ ਦਾ ਪੌਡਰ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ! ਗਠੜੀਆਂ ਤੇ ਰੁਕਿਆ ਖੂਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪੀਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਯੁਤਂ ਨਾਸ਼ਯੇਦਸृਜਃ ਸ੍ਤ੍ਰੁਤਿਮ੍ । ਆਟਰੂਪਕਮੂਲੇਨ ਭਗਂ ਨਾਭਿਂ ਚ ਲੇਪਯੇਤ੍ । ਸੁਖਂ ਪ੍ਰਸੂਯਤੇ ਨਾਰੀ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੮੨.

ਦੂਧ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਖੂਨ ਦੀ ਧਾਰ ਰੁਕ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਆਟਰੂਪਕਾ ਦੀ ਜੜ ਭਗ ਤੇ ਨਾਭੀ 'ਤੇ ਲਗਾ ਕੇ, ਔਰਤ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਜਣਮ ਦੇ ਦਿੰਦੀ ਹੈ—ਇਸ ਵਿੱਚ ਹੋਰ ਸੋਚ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਂ ਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਾਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਤਣ੍ਡੁਲਵਾਰਿਣਾ । ਰਕ੍ਤਾਤਿਸਾਰਸ਼ਮਨਂ ਭਵਤੀਤਿ ਵृषਧ੍ਵਜ ! ॥ ੧,੧੮੨.

ਚੀਨੀ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ! ਵਧੇਰੇ ਖੂਨ ਦੀ ਧਾਰ ਠੰਡੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੩ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਮਰਿਚਂ ਸ਼ृਙ੍ਗਵੇਰਂ ਚ ਕੁਟਜਤ੍ਵਚਮੇਵ ਚ । ਪਾਨਾਚ੍ਚ ਗ੍ਰਹਣੀ ਨਸ਼੍ਯੇਚ੍ਛਸ਼ਾਙ੍ਕਾਙ੍ਕਿਤਸ਼ੇਖਰ ! ॥ ੧,੧੮੩.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਕੁਟਜ ਦੀ ਛਾਲ—ਇਹ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਚੰਦ-ਚਿਹਰਾ ਵਾਲੇ! ਅਜੀਰਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਮਰਿਚਂ ਤਗਰਂ ਵਚਾ । ਦੇਵਦਾਰੁਰਸਂ ਪਾਠਾਂ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸਹ ਪੇषਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੩.

ਪਿਪਲੀ, ਪਿਪਲੀ ਦੀ ਜੜ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਤਗਰ, ਵਚ, ਦੇਵਦਾਰੂ ਦਾ ਰਸ ਤੇ ਪਾਠਾ—ਇਹ ਸਭ ਨੂੰ ਦੂਧ ਨਾਲ ਪੀਸੋ।

ਅਨੇਨੈਵ ਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਹ੍ਯਤਿਸਾਰੋ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤਿ । ਮਰੀਚਤਿਲਪੁष੍ਪਾਭ੍ਯਾ ਮਞ੍ਜਨਂ ਕਾਮਲਾਪਹਮ੍ ॥ ੧,੧੮੩.

ਇਸੇ ਉਪਚਾਰ ਨਾਲ ਅਤਿਸਾਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਤੇ ਤਿਲ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਦੀ ਅੰਜਨ, ਪੀਲੀਆ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ।

ਹਰੀਤਕੀ ਸਮਗੁਡਾ ਮਧੁਨਾ ਸਹ ਯੋਜਿਤਾ । ਵਿਰੇਚਨਕਰੀ ਰੁਦ੍ਰ ! ਭਵਤੀਤਿ ਨ ਸਂਸ਼ਯਃ ॥ ੧,੧੮੩.

ਹਰੀਤਕੀ ਨੂੰ ਗੁੜ ਤੇ ਮਿੱਠਾ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ! ਇਹ ਬੇਹਤਰ ਮਲ-ਦੋਸ਼ ਦੂਰ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।

ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚਿਤ੍ਰਕਂ ਚਿਤ੍ਰਂ ਤਥਾ ਕਟੁਕਰੋਹਿਣੀ । ਉਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭਹਰਂ ਹ੍ਯੇਤਦੁਤ੍ਤਮਨ੍ਤੁ ਵਿਰੇਚਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੩.

ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਚਿਤ੍ਰਕ, ਚਿਤ੍ਰ ਅਤੇ ਕਟੁਕਰੋਹਣੀ — ਇਹ ਸਭ ਮਿਲ ਕੇ ਉੱਤਮ ਪਚਾਰਨ ਹੈ ਜੋ ਪਿੰਡੀਆਂ ਦੀ ਸੁੰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਹਰੀਤਕੀ ਸ਼ृਙ੍ਗਵੇਰਂ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ ਚਨ੍ਦਨਮ੍ । ਕ੍ਵਾਥਯੇਚ੍ਛਾਗਦੁਗ੍ਧੇਨ ਅਪਾਮਾਰ੍ਗਸ੍ਯ ਮੂਲਕਮ੍ । ਊਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਜਯਨ੍ਤ੍ਯਾ ਵਾ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੇਣ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੩.

ਹਰੀਤਕੀ, ਸ਼ੁੰਠੀ, ਦੇਵਦਾਰੂ ਅਤੇ ਚੰਦਨ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ, ਅਪਾਮਾਰਗ ਦੇ ਮੂਲ ਸਮੇਤ ਉਬਾਲੋ; ਜਾਂ ਜਯੰਤੀ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰੋ, ਇਹ ਪਿੰਡੀਆਂ ਦੀ ਸੁੰਨ ਹੋਣ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਸੱਤ ਦਿਨਾਂ ਵਿੱਚ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਅਨਨ੍ਤਾਸ਼ृਙ੍ਗਵੇਰਸ੍ਯ ਸੂਕ੍ਸ਼੍ਮਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਕਾਰਯੇਤ੍ । ਗੁਗ੍ਗੁਲਂ ਗੁਡਤੁਲ੍ਯਂ ਚ ਗੁਟਿਕਾਮੁਪਯੁਜ੍ਯਚ । ਵਾਯੁਃ ਸ੍ਨਾਯੁਗਤਂ ਚੈਵ ਅਗ੍ਨਿਮਾਨ੍ਦ੍ਯਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੩.

ਅਨੰਤ ਅਤੇ ਸ਼ੁੰਠੀ ਦਾ ਬਰੀਕ ਚੂਰਨ ਬਣਾਓ; ਗੁਗਗਲ ਨੂੰ ਗੁੜ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗੋਲੀ ਬਣਾਓ; ਇਹ ਨਸਾਂ ਵਿੱਚ ਫਸਿਆ ਵਾਤ ਅਤੇ ਪਚਨ ਦੀ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਙ੍ਖਪੁष੍ਪੀਨ੍ਤੁ ਪੁष੍ਪੇਣ ਸਮੁਦ੍ਧृਤ੍ਯ ਸਪਤ੍ਰਿਕਾਮ੍ । ਸਮੂਲਾਂ ਛਾਗਦੁਗ੍ਧੇਨ ਅਪਸ੍ਮਾਰਹਰਂ ਪਿਬੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੩.

ਸੰਖਪੁਸ਼ਪੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ, ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮੂਲ ਸਮੇਤ ਉਖਾੜ ਕੇ, ਬਕਰੀ ਦੇ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀਓ; ਇਹ ਮਿਰਗੀ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਅਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਭਯੇ ਚੈਵ ਉਦਕੇਨ ਸਮਂ ਪਿਬੇਤ੍ । ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਵਿਨਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੮੩.

ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ ਅਤੇ ਅਭਯਾ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਓ; ਰਕਤਪਿੱਤ ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।

ਹਰੀਤਕੀਕੁष੍ਠਚੂਰ੍ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਆਸ੍ਯਂ ਚ ਪੂਰਯੇਤ੍ । ਸ਼ੀਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾਥ ਪਾਨੀਯਂ ਸਰ੍ਵਚ੍ਛਰ੍ਦਿਨਿਵਾਰਣਮ੍ ॥ ੧,੧੮੩.

ਹਰੀਤਕੀ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਠ ਦਾ ਚੂਰਨ ਬਣਾਓ, ਮੂੰਹ ਵਿੱਚ ਭਰੋ, ਫਿਰ ਠੰਢਾ ਪਾਣੀ ਪੀਓ; ਇਹ ਸਾਰੀ ਉਲਟੀ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਗਡੂਚੀਪਦ੍ਮਕਾਰਿष੍ਟਧਾਨ੍ਯਾਕਂ ਰਕ੍ਤਚਂਨ੍ਦਨਮ੍ । ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇष੍ਮਜ੍ਵਰਚ੍ਛਰ੍ਦਿਦਾਹਤृष੍ਣਾਘ੍ਨਮਗ੍ਨਿਕृਤ੍ । ਓਂ ਹੁਂ ਨਮ ਇਤਿ ॥ ੧,੧੮੩.

ਗਡੂਚੀ, ਪਦਮਕਾ, ਅਰਿਸ਼ਟ, ਧਨਿਆ ਅਤੇ ਲਾਲ ਚੰਦਨ — ਇਹ ਨੁਸਖਾ ਪਿੱਤ ਅਤੇ ਕਫ ਦੇ ਬੁਖਾਰ, ਉਲਟੀ, ਜਲਣ, ਪਿਆਸ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਪਚਨ ਦੀ ਅੱਗ ਵਧਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਓਮ ਹੁੰ ਨਮਹ।

ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰੇ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁष੍ਪੀਂ ਜ੍ਵਰਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣ ਵੈ ਹਰੇਤ੍ । ਓਂ ਜਮ੍ਭਿਨੀ ਸ੍ਤਮ੍ਭਿਨੀ ਮੋਹਯ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ਮੇ ਵਜ੍ਰੇਣ ਠਃ ਠਃ ਸਰ੍ਵਵ੍ਯਾਧੀਨ੍ਮੇ ਵਜ੍ਰੇਣ ਫਟਿਤਿ ॥ ੧,੧੮੩.

ਸੰਖਪੁਸ਼ਪੀ ਨੂੰ ਕੰਨ ਵਿੱਚ ਬਾਂਧ ਕੇ, ਮੰਤ੍ਰ ਦੁਆਰਾ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਓਮ ਜੰਭਿਨੀ ਸਤੰਭਿਨੀ, ਮੇਰੀ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਦਿਓ, ਠਾ ਠਾ, ਮੇਰੀ ਸਾਰੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਵਜਰ ਨਾਲ ਮੋਹ ਦਿਓ, ਫਟ।

ਪੁष੍ਪਮष੍ਟਸ਼ਤਂ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾ ਹਸ੍ਤੇ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾ ਨਖਂ ਸ੍ਪृਸ਼ੇਤ੍ । ਚਾਤੁਰ੍ਥਿਕੋ ਜ੍ਵਰੋ ਰੁਦ੍ਰ ਅਨ੍ਯੇ ਚੈਵ ਜ੍ਵਰਾਸ੍ਤਥਾ ॥ ੧,੧੮੩.

ਮੰਤ੍ਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸੌ ਅੱਠ ਵਾਰੀ ਫੁੱਲ 'ਤੇ ਜਪ ਕੇ, ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ ਰੱਖ ਕੇ ਨਖ ਨੂੰ ਛੂਹੋ; ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਵਾਲਾ ਬੁਖਾਰ, ਰੁਦ੍ਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਖਾਰ ਵੀ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਜ੍ਮ੍ਬੂਫਲਂ ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਚ ਸਰ੍ਪਸ੍ਯੈਵ ਤੁ ਕਞ੍ਚੁਕਮ੍ । ਸਰ੍ਵਜ੍ਵਰਾਣਾਂ ਧੂਪੋऽਯਂ ਹਰਸ਼੍ਚਾਤੁਰ੍ਥਿਕਸ੍ਯ ਚ ॥ ੧,੧੮੩.

ਜਾਮੁਨ ਦਾ ਫਲ, ਹਲਦੀ ਅਤੇ ਸੱਪ ਦੀ ਖਾਲ — ਇਹ ਧੂਪ ਸਾਰੇ ਬੁਖਾਰ, ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਵਾਲਾ ਬੁਖਾਰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਕਰਵੀਰਂ ਭृਙ੍ਗਪਤ੍ਰਂ ਲਵਣਂ ਕੁष੍ਠਕਰ੍ਕਟੇ । ਚਤੁਰ੍ਗੁਣੇਨ ਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਚੇਤ੍ਤੈਲਂ ਹਰੇਚ੍ਚ ਤਤ੍ । ਪਾਮਾਂ ਵਿਚਰ੍ਚਿਕਾਂ ਕੁष੍ਠਮਭ੍ਯਙ੍ਗਾਦ੍ਧਿ ਵ੍ਰਣਾਨਿ ਵੈ ॥ ੧,੧੮੩.

ਕਰਵੀਰ, ਭ੍ਰਿੰਗਾ ਦੇ ਪੱਤੇ, ਨਮਕ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਠ-ਕਰਕਟ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਾਰ ਗੁਣਾ ਪਿਸਾਬ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਤੇਲ ਬਣਾਓ; ਇਸ ਤੇਲ ਨਾਲ ਮਲ੍ਹਮ ਲਗਾ ਕੇ ਖੁਜਲੀ, ਚੰਬਲ, ਕੋ਷ਠ ਅਤੇ ਜ਼ਖਮ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪਿਪ੍ਪਲੀਮਧੁਪਾਨਾਚ੍ਚ ਤਥਾ ਮਧੁਰਭੋਜਨਾਤ੍ । ਪ੍ਲੀਹਾ ਵਿਨਸ਼੍ਯਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ਤਥਾ ਸੂਰਣਸੇਵਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੮੩.

ਪਿੱਪਲੀ ਨੂੰ ਸ਼ਹਦ ਨਾਲ ਪੀ ਕੇ ਅਤੇ ਮਿੱਠਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਕੇ ਪਲੀਹਾ (ਤਲ) ਦੀ ਬਿਮਾਰੀ ਦੂਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ, ਅਤੇ ਸੂਰਣ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਨਾਲ ਵੀ।

ਪਿਪ੍ਪਲੀਞ੍ਚ ਹਰਿਦ੍ਰਾਞ੍ਚ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣ ਸਮਨ੍ਵਿਤਾਮ੍ । ਪ੍ਰਕ੍ਸ਼ਿਪੇਚ੍ਚ ਗੁਦਦ੍ਵਾਰੇ ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਵਿਨਿਵਾਰਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੩.

ਪਿੱਪਲੀ ਅਤੇ ਹਲਦੀ ਨੂੰ ਗਾਂ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗੁਦਾ ਮਾਰਗ 'ਤੇ ਲਗਾਓ; ਇਸ ਨਾਲ ਬਵਾਸੀਰ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਅਜਾਦੁਗ੍ਧਮਾਰ੍ਦ੍ਰਕਞ੍ਚ ਪੀਤਂ ਪ੍ਲੀਹਾਦਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ । ਸੈਨ੍ਧਵਞ੍ਚ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਸੋਮਰਾਜੀ ਤੁ ਸਰ੍षਪਾਃ ॥ ੧,੧੮੩.

ਬਕਰੀ ਦਾ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਤਾਜ਼ਾ ਅਦਰਕ ਪੀਣ ਨਾਲ ਪਲੀਹਾ ਆਦਿ ਰੋਗ ਦੂਰ ਹੁੰਦੇ ਹਨ; ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਵਿਡੰਗ, ਸੋਮਰਾਜੀ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ ਵੀ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹਨ।