ਲਵਣਂ ਹਰਿਤਾਲਞ੍ਚ ਤੁਮ੍ਬਿਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ । ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਰਸਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਲੋਮਸ਼ਾਤਨਮੁਤ੍ਤਮ੍ ॥ ੧,੧੮੧.
ਲੂਣ, ਹਰਤਾਲ ਤੇ ਤੁੰਬੀ ਦੇ ਫਲ, ਲਾਖ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਬਣਦਾ ਹੈ।
ਸੁਧਾ ਚ ਹਰਿਤਾਲਞ੍ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਭਸ੍ਮ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਸਹੈਕਤ੍ਰ ਛਾਗਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪੇषਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੧.
ਚੂਨਾ, ਹਰਤਾਲ, ਸੰਖ ਦੀ ਭਸਮ ਤੇ ਮਨਸ਼ਿਲਾ, ਸਿੰਧਾ ਲੂਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਕਰੀ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਵਿਚ ਪੀਸ ਕੇ ਮਿਲਾਉਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਾਦੇਵ ਲੋਮਸ਼ਾਤਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼ਙ੍ਖਮਾਮਲਕਂ ਪਤ੍ਰਂ ਧਾਤਕ੍ਯਾਃ ਕੁਸੁਮਾਨਿ ਚ ॥ ੧,੧੮੧.
ਇਹ ਪੇਸਟ ਤੁਰੰਤ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਵਧੀਆ ਵਾਲ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੰਖ, ਆਂਵਲੇ ਦਾ ਪੱਤਾ ਅਤੇ ਧਾਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹਨ।
ਪਿष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਯਸਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਧਾਰਯੇਨ੍ਮੁਖੇ । ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਚ ਦਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਮਲਪ੍ਰਭਾਃ ॥ ੧,੧੮੧.
ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰੱਖੋ; ਫਿਰ ਦੰਦ ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੨ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਸ਼ਰਦ੍ਗ੍ਰੀष੍ਮਵਸਨ੍ਤੇषੁ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਦਧਿ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ । ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਚੈਵ ਵਰ੍षਾਸੁ ਦਧਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੧੮੨.
ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਤਝੜ, ਗਰਮੀ ਤੇ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ ਨਹੀਂ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਪਰ ਸਰਦੀ, ਪੋਹ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ ਖਾਣੀ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਭੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਪੀਤਾ ਨਵਨੀਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਕृਤ੍ । ਗੁਡਸ੍ਯ ਤੁ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਪਲਮੇਕਨ੍ਤੁ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਹਸ੍ਰਞ੍ਚ ਸਂਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪੁਮਾਨ੍ਬਲਯੁਤੋ ਹਰ ! ॥ ੧,੧੮੨.
ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੱਕਰ ਤੇ ਨਵੀਂ ਮੱਖਣ ਪੀਣ ਨਾਲ ਬੁਧੀ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਪੁਰਾਣਾ ਗੁੜ ਇਕ ਪਲਾ ਖਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਬਲ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਹਰਾ।
ਕੁष੍ਠਂ ਸਂਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਘृਤਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਸਂਯੁਤਮ੍ । ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਵੇਲਾਯਾਂ ਬਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਕੁਸ਼ਟ ਪੀਸ ਕੇ, ਘੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੌਣ ਸਮੇਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੱਕੇ ਵਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਅਤਸੀਮਾषਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਿਪ੍ਪਲੀ । ਘृਤੇਨ ਲੇਪਯੇਦ੍ਗਤ੍ਰਮੋਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਸਦृਸ਼ੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ! ॥ ੧,੧੮੨.
ਅਤਸੀ, ਮਾਸ, ਗਹੂੰ ਦੇ ਪੀਸੇ ਹੋਏ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਪੀਪਲ ਨਾਲ, ਘੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਤੇ ਲਗਾਏ; ਇਹ ਨਿੱਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕੰਦੇਰਪ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ।
ਯਵਾਸ੍ਤਿਲਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਮੁਸ਼ਲੀ ਸਰਲਾ ਗੁਡਮ੍ । ਏਭਿਸ਼੍ਚ ਰਚਿਤਾਂ ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤਰੁਣੋ ਬਲਵਾਨ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਜੌ, ਤਿਲ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਮੁਸ਼ਲੀ, ਸਰਲਾ ਤੇ ਗੁੜ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਖਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹਿਙ੍ਗੁ ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕ੍ਵਥਿਤੋਦਕੈਃ । ਪਰਿਣਾਮਾਖ੍ਯਸ਼ੂਲਞ੍ਚ ਅਜੀਰ੍ਣਞ੍ਚੈਵ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੮੨.
ਹਿੰਗ, ਕਾਲਾ ਲੂਣ ਤੇ ਸੁੰਠੀ ਨੂੰ ਉਬਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਪਰੀਣਾਮ ਵਾਲਾ ਦਰਦ ਤੇ ਅਜੀਰਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਧਾਤਕੀਂ ਸੋਮਰਾਜੀਞ੍ਚ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣ ਸਹ ਪੇषਯੇਤ੍ । ਦੁਰ੍ਬਲਸ਼੍ਚ ਭਵੇਤ੍ਸ੍ਥੂਲੋ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੮੨.
ਧਾਤਕੀ ਤੇ ਸੋਮਰਾਜੀ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਪੀਸ ਕੇ ਮਿਲਾ ਲਓ; ਕਮਜ਼ੋਰ ਮਨੁੱਖ ਮੋਟਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੋਰ ਸੋਚਣ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ।
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਮਧੁਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਨਵਨੀਤਂ ਬਲੀ ਲਿਹੇਤ੍ । ਕ੍ਸ਼ੀਰਾਸ਼ੀ ਚ ਕ੍ਸ਼ਯੀ ਪੁष੍ਟਿਂ ਮੇਧਾਞ੍ਚੈਵਾਤੁਲਾਂ ਵ੍ਰਜੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਤਾਕਤਵਰ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸ਼ੱਕਰ ਤੇ ਸ਼ਹਿ ਨਾਲ ਮਿਲੀ ਨਵੀਂ ਮੱਖਣ ਚਾਟਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਦੁੱਧ ਖਾਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਪੂਰੀ ਪੋਸ਼ਣ ਤੇ ਵਧੀਆ ਬੁਧੀ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।
ਕੁਲੀਰਚੂਰ੍ਣਂ ਸਕ੍ਸ਼ੀਰਂ ਪੀਤਞ੍ਚ ਕ੍ਸ਼ਯਰੇਗਨੁਤ੍ । ਭਲ੍ਲਾਤਕਂ ਵਿਡਙ੍ਗਞ੍ਚ ਯਵਕ੍ਸ਼ਾਰਞ੍ਚ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਕੇਕੜੇ ਦਾ ਚੂਰਨ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਪੀ ਕੇ, ਕਸ਼ ਦਾ ਰੋਗ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਭਲਾਤਕ, ਵਿਡੰਗ, ਜੌ ਦਾ ਖਾਰ ਤੇ ਸਿੰਧਾ ਲੂਣ —
ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਰ੍ਣਂ ਤੈਲਪਕ੍ਵਂ ਤਥੈਵ ਚ । ਲੋਮਾਨਿ ਸ਼ਾਤਯਤ੍ਯੇਵ ਨਾਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਾ ਵਿਚਾਰਣਾ ॥ ੧,੧੮੨.
ਮਨਸ਼ਿਲਾ ਤੇ ਸੰਖ ਦਾ ਚੂਰਨ ਤੇਲ ਵਿਚ ਪਕਾ ਕੇ, ਵਾਲ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ; ਇਸ ਵਿਚ ਕੋਈ ਸੰਦੇਹ ਨਹੀਂ।
ਮਾਲੂਰਸ੍ਯ ਰਸਂ ਗृਹ੍ਯ ਜਲੌਕਾਂ ਤਤ੍ਰ ਪੇषਯੇਤ੍ । ਹਸ੍ਤੌ ਸਂਲੇਪਯੇਤ੍ਤੇਨ ਤ੍ਵਗ੍ਨਿਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਮਾਲੂਰਾ ਦੇ ਰਸ ਵਿਚ ਜੌਕ ਪੀਸ ਕੇ, ਹੱਥਾਂ ਤੇ ਲਗਾਓ; ਇਹ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਲਈ ਵਧੀਆ ਉਪਾਏ ਹੈ।
ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੀਰਸਮਾਦਾਯ ਖਰਮੂਤ੍ਰੇ ਨਿਧਾਯ ਤਮ੍ । ਅਗ੍ਨਯਾਦੌ ਵਿਕ੍ਸ਼ਿਪੇਤ੍ਤੇਨ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਸਾਲਮਲੀ ਦੇ ਰਸ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਖੋਤੇ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਵਿਚ ਰੱਖੋ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਟੋ; ਇਹ ਅੱਗ ਰੋਕਣ ਦਾ ਵਧੀਆ ਤਰੀਕਾ ਹੈ।
ਵਾਯਸ੍ਯਾ ਉਦਰਂ ਗृਹ੍ਯ ਮਣ੍ਡੂਕਵਸਯਾ ਸਹ । ਗੁਟਿਕਾਂ ਕਾਰਯੇਤ੍ਤੇਨ ਤਤੋऽਗ੍ਨੌ ਸਂਕ੍ਸ਼ੈਪੇਤ੍ਸੁਧੀਃ । ਏਵਮੇਤਤ੍ਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਹ੍ਯਗ੍ਨਿਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਗਿਦੜ ਦੇ ਪੇਟ ਨੂੰ ਡੱਡੂ ਦੀ ਚਰਬੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਗੋਲੀ ਬਣਾਓ, ਤੇ ਅੱਗ ਵਿਚ ਸੁੱਟੋ; ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਅੱਗ ਰੋਕਣ ਦਾ ਵਧੀਆ ਉਪਾਏ ਹੈ।
ਮੁਣ੍ਡੀਤ੍ਵਕ੍ਚ ਵਚਾ ਮੁਸ੍ਤਂ ਮਰਿਚਂ ਤਗਰਂ ਤਥਾ । ਚਰ੍ਵਿਤ੍ਵਾ ਚ ਤ੍ਵਿਮਂ ਸਦ੍ਯੋ ਜਿਹ੍ਵਯਾ ਜ੍ਵਲਨਂ ਲਿਹੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਮੁੰਡੀ ਦੀ ਛਾਲ, ਵਚ, ਮੁਸਤ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ ਤੇ ਤਗਰ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚਬਾ ਕੇ, ਜਿਹੜਾ ਮਨੁੱਖ ਜਿਹਵ ਨਾਲ ਤੁਰੰਤ ਅੱਗ ਬੁਝਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਗੋਰੋਚਨਾਂ ਭृਙ੍ਗਰਾਜਂ ਚੂਰ੍ਣੋਕृਤ੍ਯਘृਤਂ ਸਮਮ੍ । ਦਿਵ੍ਯਾਮ੍ਭਸਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨ ਵੈ ਤਥਾ । ਓਂ ਅਗ੍ਨਿਸ੍ਤਮ੍ਭਨਂ ਕੁਰੁ ਕੁਰੁ ॥ ੧,੧੮੨.
ਗਾਊ ਦੀ ਪੀਤ, ਭ੍ਰਿੰਗਰਾਜ ਦਾ ਪੌਡਰ ਤੇ ਘੀ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਇਸ ਨੂੰ ਅਸਲੀ ਪਾਣੀ ਦੇ ਨਾਲ ਮੰਤਰ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਵਰਤਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅੱਗ ਨੂੰ ਰੋਕਣ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
ਓਂ ਨਮੋ ਭਗਵਤੇ ਜਲਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯ ਸਂ ਸਂ ਸਂ ਕੇਕ ਕੇਕਃ ਚਰਚਰ । ਜਲਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਂ ਜਲਂ ਸ੍ਤਮ੍ਭਯਤੇ ਸ਼ਿਵ ! ॥ ੧,੧੮੨.
ਓṃ, ਭਗਵਾਨ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ, ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕੋ, ਸੰ ਸੰ ਸੰ, ਕੇਕਾ ਕੇਕਾ, ਚਲਦੇ ਤੇ ਅਚਲ। ਇਹ ਪਾਣੀ ਰੋਕਣ ਦਾ ਮੰਤਰ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ! ਇਹ ਪਾਣੀ ਨੂੰ ਰੋਕ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।
ਗृਧ੍ਰਾਸ੍ਥਿਞ੍ਚ ਗਵਾਸ੍ਥਿਞ੍ਚ ਤਥਾ ਨਿਰ੍ਮਾਲ੍ਯਮੇਵ ਚ । ਅਰੇਰ੍ਯੋ ਨਿਖਨੇਦ੍ਦ੍ਵਾਰੇ ਪਞ੍ਚਤ੍ਵਮੁ ਪਯਾਤਿ ਸਃ ॥ ੧,੧੮੨.
ਗਿੱਧ ਦੀ ਹੱਡੀ, ਗਾਊ ਦੀ ਹੱਡੀ ਅਤੇ ਮੰਦਰ ਦੀ ਬਚੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਵੈਰੀ ਦੇ ਦਰਵਾਜੇ 'ਤੇ ਦਫਨ ਕਰ ਦਿਓ, ਤਾਂ ਵੈਰੀ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
ਪਞ੍ਚਰਕ੍ਤਾਨਿ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਪृਥਗ੍ਜਾਤ੍ਯਾ ਸਮਾਲਭੇਤ੍ । ਕੁਙ੍ਕੁਮੇਨ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਮਾਤ੍ਮਰਕ੍ਤਸਮਨ੍ਵਿਤਮ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਪੰਜ ਲਾਲ ਫੁੱਲ, ਵੱਖ-ਵੱਖ ਕਿਸਮਾਂ ਦੇ, ਕੇਸਰ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਖੂਨ ਮਿਲਾ ਕੇ ਇਕੱਠੇ ਕਰਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।
ਪੁष੍ਪੇਣ ਤੁ ਸਮਂ ਪਿष੍ਟ੍ਵਾ ਰੋਚਨਾਯਾਃ ਪਲੈਕਤਃ । ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾ ਪੁਂਸਾ ਕृਤੋ ਰੁਦ੍ਰ ! ਤਿਲਕੋऽਯਂ ਵਸ਼ੀਕਰਃ ॥ ੧,੧੮੨.
ਫੁੱਲ ਨੂੰ ਰੋਚਨਾ ਦੇ ਇਕ ਪਲ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ! ਇਸ tilak ਨੂੰ ਮਰਦ ਜਾਂ ਔਰਤ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੀ ਤੁ ਪੁष੍ਯੇਣ ਭਕ੍ਸ਼੍ਯੇ ਪਾਨੇ ਵਸ਼ੀਕਰਃ । ਯष੍ਟਿ ਮਧੁ ਪਲੈਕੇਨ ਪਕ੍ਵਮੁष੍ਣੋਦਕਂ ਪਿਬੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਬ੍ਰਹਮਦੰਡੀ ਨੂੰ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਖਾਣ ਜਾਂ ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਵਰਤਣ ਨਾਲ ਆਕਰਸ਼ਣ ਹੁੰਦਾ ਹੈ; ਇਕ ਪਲ ਮਿੱਠਾ, ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਕਾ ਕੇ ਪੀਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
ਵਿष੍ਟਮ੍ਭਿਕਾਞ੍ਚ ਹृਚ੍ਛੂਲਂ ਹਰਤ੍ਯੇਵ ਮਹੇਸ਼੍ਵਰ ! । ਓਂ ਹ੍ਰੂਂ ਜਃ । ਮਨ੍ਤ੍ਰੋऽਯਂ ਹਰਤੇ ਰੁਦ੍ਰ ! ਸਰ੍ਵਵृਸ਼੍ਚਿਕਜਂ ਵਿषਮ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਵਿਸਟੰਭਿਕਾ ਜੜ ਅਤੇ ਦਿਲ ਦਾ ਦਰਦ, ਹੇ ਮਹੇਸ਼ਵਰ! ਇਹ ਦੂਰ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਓṃ ਹ੍ਰੂṃ ਜਹ। ਇਹ ਮੰਤਰ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ! ਸਾਰੇ ਬੀਲ-ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।
ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਨਵਨੀਤਞ੍ਚ ਸ਼ृਙ੍ਗਵੇਰਂ ਚ ਸੈਨ੍ਧਵਮ੍ । ਮਰਿਚਂ ਦਧਿ ਕੁष੍ਠਞ੍ਚ ਨਸ੍ਯੇ ਪਾਨੇ ਵਿषਂ ਹਰੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਪਿਪਲੀ, ਨਵੀਂ ਮੱਖਣ, ਅਦਰਕ, ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਕਾਲੀ ਮਿਰਚ, ਦਹੀਂ ਅਤੇ ਕੁਸ਼ਠ—ਇਹ ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਜਾਂ ਮੂੰਹ ਰਾਹੀਂ ਲੈਣ ਨਾਲ ਵਿਸ਼ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਤ੍ਰਿਫਲਾਰ੍ਦ੍ਰਕਕੁष੍ਠਂ ਚ ਚਨ੍ਦਨਂ ਘृਤਸਂਯੁਤਮ੍ । ਏਤਤ੍ਪਾਨਾਚ੍ਚ ਲੇਪਾਚ੍ਚ ਵਿषਨਾਸ਼ੋ ਭਵੇਚ੍ਛਿਵ ! ॥ ੧,੧੮੨.
ਤ੍ਰਿਫਲਾ, ਤਾਜਾ ਅਦਰਕ, ਕੁਸ਼ਠ, ਚੰਦਨ ਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਪੀਣ ਜਾਂ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਸ਼ਿਵ! ਵਿਸ਼ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਪਾਰਾਵਤਸ੍ਯ ਚਾਕ੍ਸ਼ੀਣਿ ਹਰਿਤਾਲਂ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਏਤਦ੍ਯੋਗਾਦ੍ਵਿषਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵੈਨਤੇਯ ਇਵੋਰਗਾਨ੍ ॥ ੧,੧੮੨.
ਕਬੂਤਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ, ਹਰਤਾਲ ਤੇ ਮਨਸ਼ਿਲਾ—ਇਹ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਐਸਾ ਨਸ਼ਟ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜਿਵੇਂ ਵੈਨਤੇਯਾ ਸੱਪਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰਦਾ ਹੈ।
ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂषਣਂ ਚੈਵ ਦਧਿਮਧ੍ਵਾਜ੍ਯਸਂਯੁਤਮ੍ । ਵृਸ਼੍ਚਿਕਸ੍ਯ ਵਿषਂ ਹਨ੍ਤਿ ਲੇਪੋऽਯਂ ਵृषਭਧ੍ਵਜ ! ॥ ੧,੧੮੨.
ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਤ੍ਰਿਉਸ਼ਣ, ਦਹੀਂ, ਮਿੱਠਾ ਤੇ ਘੀ ਮਿਲਾ ਕੇ ਬਣੀ ਲੇਪ, ਹੇ ਵ੍ਰਿਸ਼ਭਧਵਜ! ਬੀਲ ਦੇ ਵਿਸ਼ ਨੂੰ ਨਸ਼ਟ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।
ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਣ੍ਡੀਤਿਲਾਨ੍ਕ੍ਵਾਥ੍ਯ ਚੂਰ੍ਣਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਪਿਬੇਤ੍ । ਨਾਸ਼ਯੇਦ੍ਰੁਦ੍ਰ ! ਗੁਲ੍ਮਾਨਿ ਨਿਰੁਦ੍ਧਂ ਰਕ੍ਤਮੇਵ ਚ ॥ ੧,੧੮੨.
ਬ੍ਰਹਮਦੰਡੀ ਤੇ ਤਿਲਾਂ ਨੂੰ ਉਬਾਲ ਕੇ, ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਾ ਦਾ ਪੌਡਰ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਹੇ ਰੁਦ੍ਰ! ਗਠੜੀਆਂ ਤੇ ਰੁਕਿਆ ਖੂਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।