ਗਰੁਡਪੁਰਾਣਮ੍

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੦ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਵਚਾ ਮਾਂਸੀ ਚ ਬਿਲ੍ਵਞ੍ਚ ਤਗਰਂ ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਮ੍ । ਨਾਗਪੁष੍ਪਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਞ੍ਚ ਸਮਭਾਗਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍ । ਅਨੇਨ ਧੂਪਿਤੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯਃ ਕਾਮਵਦ੍ਵਿਚਰੇਨ੍ਮਹੀਮ੍ ॥ ੧,੧੮੦.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਵਚ, ਮਾਂਸੀ, ਬਿਲਵ, ਤਗਰ, ਪਦਮ-ਕੇਸਰ, ਨਾਗ-ਪੁਸ਼ਪ ਤੇ ਪ੍ਰਿਅੰਗੂ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਪੀਸ ਕੇ ਧੂਪ ਦੇਣ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਇੱਛਾ ਅਨੁਸਾਰ ਧਰਤੀ 'ਤੇ ਫਿਰਦਾ ਹੈ।

ਕਰ੍ਪੂਰਂ ਦੇਵਦਾਰੁਞ੍ਚ ਮਧੁਨਾ ਸਹ ਯੋਜਯੇਤ੍ । ਲਿਙ੍ਗਲੇਪਾਚ੍ਚ ਤੇਨੈਵ ਵਸ਼ੀਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਂ ਕਿਲ ॥ ੧,੧੮੦.

ਕਪੂਰ, ਦੇਵਦਾਰੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ ਨੂੰ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਜਦੋਂ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਿੰਗ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨਾਲ ਔਰਤ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਮੈਥੁਨਂ ਪੁਰੁषੋ ਗਚ੍ਛੇਦ੍ਗृਹ੍ਣੀਯਾਤ੍ਸ੍ਵਕਮਿਨ੍ਦ੍ਰਿਯਮ੍ । ਵਾਮਹਸ੍ਤੇਨ ਵਾਮਞ੍ਚ ਹਸ੍ਤਂ ਲਿਂਪੇਤ੍ਤੁ ਯਤ੍ਸ੍ਤ੍ਰਿਯਾਃ । ਆਲਿਪ੍ਤਾ ਸ੍ਤ੍ਰੀ ਵਸ਼ਂ ਯਾਤਿ ਨਾਨ੍ਯਂ ਪੁਰੁषਮਿਚ੍ਛਤਿ ॥ ੧,੧੮੦.

ਮਰਦ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀਆਂ ਇੰਦਰੀਆਂ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਸੰਭੋਗ ਕਰੇ; ਆਪਣੀ ਖੱਬੀ ਹਥੇਲੀ ਨਾਲ, ਔਰਤ ਦੀ ਖੱਬੀ ਹਥੇਲੀ 'ਤੇ ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਲਗਾਏ। ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਲਗਾਈ ਹੋਈ ਔਰਤ ਮਰਦ ਦੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਮਰਦ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦੀ।

ਓਂ ਰਕ੍ਤਚਾਮੁਣ੍ਡੇ ਅਮੁਕਂ ਮੇ ਵਸ਼ਮਾਨਯ ਆਨਯ ਓਂ ਹ੍ਰੀਂ ਹ੍ਰੈਂ ਹ੍ਰਃ ਫਟ੍ । ਇਮਂ ਜਪ੍ਤ੍ਵਾਯੁਤਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰਂ ਤਿਲਕੇਨ ਚ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ! । ਗੋਰੋਚਨਾਸਂਯੁਤੇਨ ਸ੍ਵਰਕ੍ਤੇਨ ਵਸ਼ੀ ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੦.

ਇਹ ਮੰਤਰ — 'ਓṃ, ਲਾਲ ਚਾਮੁੰਡਾ, ਫਲਾਂ ਨੂੰ ਮੇਰੇ ਵਸ਼ ਵਿੱਚ ਲਿਆ, ਲਿਆ, ਓṃ ਹ੍ਰੀṃ ਹ੍ਰੈṃ ਹ੍ਰਹ ਫਟ' — ਦਸ ਹਜ਼ਾਰ ਵਾਰ ਜਪ ਕੇ, ਆਪਣੇ ਖੂਨ ਨਾਲ ਗੋਰੋਚਨਾ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿਲਕ ਮੱਥੇ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਮਨੁੱਖ ਵਸ਼ੀਕਰਨ ਦੀ ਸ਼ਕਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕृष੍ਣਲਵਣਂ ਸੌਵੀਰਂ ਮਤ੍ਸ੍ਯਪਿਤ੍ਤਕਮ੍ । ਮਧੁ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਤਾਯੁਕ੍ਤਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਣਾਂ ਤਦ੍ਭਗਲੇਪਨਾਤ੍ ॥ ੧,੧੮੦.

ਸਿੰਧਾ ਨਮਕ, ਕਾਲਾ ਨਮਕ, ਸੌਵੀਰਾ ਨਮਕ, ਮੱਛੀ ਦਾ ਪਿੱਤ, ਸ਼ਹਿਦ, ਘੀ ਅਤੇ ਚੀਨੀ — ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਔਰਤ ਦੇ ਭਗ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਮਨਚਾਹਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਮਿਲਦਾ ਹੈ।

ਯਃ ਪੁਮਾਨ੍ਮੈਥੁਨਂ ਗਚ੍ਛੇਨ੍ਨਾਨ੍ਯਾਂ ਨਾਰੀਂ ਗਮਿष੍ਯਤਿ । ਸ਼ਙ੍ਕਪੁष੍ਪੀ ਵਚਾ ਮਾਂਸੀ ਸੋਮ ਰਾਜੀ ਚ ਫਲ੍ਗੁਕਮ੍ ॥ ੧,੧੮੦.

ਜੋ ਮਰਦ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਸੰਭੋਗ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਸੇ ਔਰਤ ਦੀ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ; ਇਸ ਲਈ ਸ਼ੰਕਪੁਸ਼ਪੀ, ਵਚ, ਮਾਂਸੀ, ਸੋਮਾ, ਰਾਜੀ ਅਤੇ ਫਲਗੁਕਾ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਮਾਹਿषਂ ਨਵਨੀਤਞ੍ਚ ਤ੍ਵਕੀਕृਤ੍ਯ ਭਿषਗ੍ਵਰਃ । ਸਮੂਲਾਨਿ ਸ ਪਤ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਸ਼ੀਰੇਣਾਜ੍ਯੇਨ ਪੇषਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੦.

ਚੰਗਾ ਵੈਦ ਭੈਂਸ ਦਾ ਚਰਬ ਅਤੇ ਨਵਾਂ ਮੱਖਣ ਲੈ ਕੇ, ਦਿੱਤੇ ਹੋਏ ਪੌਦੇਆਂ ਦੀਆਂ ਜੜ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਪੱਤਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਧ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਪੀਸ ਕੇ ਤਿਆਰ ਕਰੇ।

ਗੁਟਿਕਾਂ ਸ਼ੋਧਿਤਾਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਨਾਰੀਯੋਨ੍ਯਾ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਤ੍ । ਦਸ਼ਵਾਰਂ ਪ੍ਰਸੂਤਾਪਿ ਪੁਨਃ ਕਨ੍ਯਾ ਭਵਿष੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੮੦.

ਦਵਾਈ ਦੀ ਗੋਲੀ ਤਿਆਰ ਕਰਕੇ ਅਤੇ ਸ਼ੁੱਧ ਕਰਕੇ, ਔਰਤ ਦੇ ਭਗ ਵਿੱਚ ਪਾ ਦੇਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ; ਜੇ ਉਹ ਦਸ ਵਾਰ ਵੀ ਜਣਮ ਦੇ ਚੁੱਕੀ ਹੋਵੇ, ਤਾਂ ਵੀ ਉਹ ਮੁੜ ਕੁਵਾਰੀ ਵਾਂਗ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸਰ੍षਪਾਸ਼੍ਚ ਵਚਾ ਚੈਵ ਮਦਨਸ੍ਯ ਫਲਾਨਿ ਚ । ਮਾਰ੍ਜਾਰਵਿष੍ਠਾ ਧਤ੍ਤੁਰ ਸ੍ਤ੍ਰੀਕੇਸ਼ੇਨ ਸਮਨ੍ਵਿਤਃ ॥ ੧,੧੮੦.

ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ, ਵਚ, ਮਦਨਾ ਦੇ ਫਲ, ਬਿੱਲੀ ਦੀ ਲਦ, ਧਤੂਰਾ ਅਤੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਵਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਵਰਤਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਚਾਤੁਰ੍ਥਿਕਹਰੋ ਧੂਪੋ ਡਾਕਿਨੀਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਕਃ । ਅਰ੍ਜੁਨਸ੍ਯ ਚ ਪੁष੍ਪਾਣਿ ਭਲ੍ਲਾਤਕਵਿਡਙ੍ਗਕੇ ॥ ੧,੧੮੦.

ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਵਾਲਾ ਬੁਖਾਰ ਅਤੇ ਡਾਕਿਨੀਆਂ ਦੇ ਬੁਖਾਰ ਨੂੰ ਦੂਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਧੂਪ — ਅਰਜੁਨ, ਭਲਾਤਾ ਅਤੇ ਵਿਡੰਗਾ ਦੇ ਫੁੱਲਾਂ ਨਾਲ ਬਣਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਬਲਾ ਚੈਵ ਸਰ੍ਜਰਸਂ ਸੌਵੀਰਸਰ੍षਪਾਸ੍ਤਥਾ । ਸਰ੍ਪਯੂਕਾਮਕ੍ਸ਼ਿਕਾਣਾਂ ਧੂਮੋ ਮਸ਼ਕਨਾਸ਼ਨਃ ॥ ੧,੧੮੦.

ਬਲਾ, ਸਰਜਾ ਰਸ, ਸੌਵੀਰਾ ਨਮਕ ਅਤੇ ਸਰੋਂ ਦੇ ਦਾਣੇ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਧੂਪ ਨਾਲ ਸੱਪ, ਜੂ, ਮੱਖੀਆਂ ਅਤੇ ਮੱਛਰ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਭੂਤਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸ੍ਤਮ੍ਭਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਯੋਨਿਪੂਰਣਾਤ੍ । ਤੇਨ ਲੇਪਨਤੋ ਯੋਨੌ ਭਗਸ੍ਤਮ੍ਭਸ੍ਤੁ ਜਾਯਤੇ ॥ ੧,੧੮੦.

ਭੂਤਲਾ ਦੇ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਭਗ ਵਿੱਚ ਭਰਣ ਨਾਲ ਤੰਗੀ ਆ ਜਾਂਦੀ ਹੈ; ਇਸ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਭਗ 'ਤੇ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ ਭਗ ਸਖਤ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੧ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਤਾਮ੍ਬੂਲਞ੍ਚ ਘृਤਂ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਲਵਣਂ ਤਾਮ੍ਰਭਾਜਨੇ । ਤਥਾ ਪਯਃ ਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਚਕ੍ਸ਼ੁਃ ਸ਼ੂਲਹਰਂ ਪਰਮ੍ ॥ ੧,੧੮੧.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਪਾਨ, ਘੀ, ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਨਮਕ — ਇਹ ਸਾਰੇ ਤਾਮਬੇ ਦੇ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਦੁੱਧ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਅੱਖਾਂ ਦੇ ਦਰਦ ਲਈ ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਇਲਾਜ ਹੈ।

ਹਰੀਤਕੀ ਵਚਾ ਕੁष੍ਠਂ ਵ੍ਯੋषਂ ਹਿਙ੍ਗੁ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਕਾਸੇ ਸ਼੍ਵਾਸੇ ਚ ਹਿਕ੍ਕਾਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰਂ ਘृਪ੍ਲੁਤਮ੍ ॥ ੧,੧੮੧.

ਹਰੀਤਕੀ, ਵਚ, ਕੁਸ਼ਟ, ਵਯੋਸ਼, ਹਿੰਗ ਅਤੇ ਮਨਹਸ਼ਿਲਾ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹਿਦ ਅਤੇ ਘੀ ਨਾਲ ਚਾਟਣ ਨਾਲ ਖੰਘ, ਦਮਾ ਅਤੇ ਹਿੱਕ ਲਈ ਲਾਭਦਾਇਕ ਹੈ।

ਪਿਪ੍ਪਲੀਤ੍ਰਿਫਲਾਚੂਰ੍ਣਂ ਮਧੁਨਾ ਲੇਹਯੇਨ੍ਨਰਃ । ਨਸ਼੍ਯਤੇ ਪੀਨਸਃ ਕਾਸਃ ਸ਼੍ਵਾਸਸ਼੍ਚ ਬਲਵਤ੍ਤਰਃ ॥ ੧,੧੮੧.

ਪਿੱਪਲੀ, ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਾ ਚੂਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਦ — ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਚਾਟਣ ਨਾਲ ਨੱਕ ਦੀ ਰੁਕ, ਖੰਘ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਹ ਮਜ਼ਬੂਤ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਸਮੂਲਚਿਤ੍ਰਕਂ ਭਸ੍ਮਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਕਂ ਲਿਹੇਤ੍ । ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕਾਸਞ੍ਚ ਹਿਕ੍ਕਾਞ੍ਚ ਮਧੁਮਿਸ਼੍ਰਂ ਵृषਧ੍ਵਜ ! ॥ ੧,੧੮੧.

ਵ੍ਰਿਸ਼ਧਵਜ! ਚਿਤਰਕ ਦੀ ਜੜ੍ਹ, ਉਸ ਦੀ ਭਸਮ ਅਤੇ ਪਿੱਪਲੀ ਦਾ ਚੂਰਨ ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਚਾਟਣ ਨਾਲ ਦਮਾ, ਖੰਘ ਅਤੇ ਹਿੱਕ ਠੀਕ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਚ ਮਧੁਕਂ ਪਦ੍ਮਕਂ ਸਮਮ੍ । ਤਣ੍ਡੁਲੋਦਕਸਂਮਿਸ਼੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮੇਦ੍ਰਕ੍ਤਵਿਕ੍ਰਿਯਾਃ ॥ ੧,੧੮੧.

ਨੀਲ ਕਮਲ, ਚੀਨੀ, ਮੁਲੱਥੀ ਅਤੇ ਪਦਮਕਾ — ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਬਰਾਬਰ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਚਾਵਲ ਦੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਖੂਨ ਦੀਆਂ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ।

ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਚ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਚੈਵ ਤਥਾ ਕ੍ਸ਼ੌਦ੍ਰੇਣ ਸਂਯੁਤਾ । ਕੋਕਿਲਸ੍ਵਰ ਏਵ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗੁਟਿਕਾ ਭੁਕ੍ਤਿਮਾਤ੍ਰਤਃ ॥ ੧,੧੮੧.

ਸੁੱਕੀ ਅਦਰਕ ਅਤੇ ਚੀਨੀ, ਸ਼ਹਿਦ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਗੋਲੀ ਬਣਾਕੇ ਖਾਣ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੈਣ ਨਾਲ, ਆਵਾਜ਼ ਕੋਕਿਲ ਵਾਂਗ ਮਿੱਠੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਹਰਿਤਾਲਂ ਸ਼ਙ੍ਖਚੂਰ੍ਣਂ ਕਦਲੀਦਲਭਸ੍ਮਨਾ । ਏਤਦ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੇਣ ਚੋਦ੍ਵਰ੍ਤ੍ਯ ਲੋਮਸ਼ਾਤਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ ॥ ੧,੧੮੧.

ਹਰਤਾਲ, ਸ਼ੰਖ ਦਾ ਚੂਰਨ ਅਤੇ ਕੇਲੇ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ ਦੀ ਭਸਮ — ਇਹ ਮਿਸ਼ਰਣ ਨਾਲ ਮਲਣ 'ਤੇ ਵਾਲ ਬਹੁਤ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਲਵਣਂ ਹਰਿਤਾਲਞ੍ਚ ਤੁਮ੍ਬਿਨ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਫਲਾਨਿ ਚ । ਲਾਕ੍ਸ਼ਾਰਸਸਮਾਯੁਕ੍ਤਂ ਲੋਮਸ਼ਾਤਨਮੁਤ੍ਤਮ੍ ॥ ੧,੧੮੧.

ਲੂਣ, ਹਰਤਾਲ ਤੇ ਤੁੰਬੀ ਦੇ ਫਲ, ਲਾਖ ਦੇ ਰਸ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਵਧੀਆ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਬਣਦਾ ਹੈ।

ਸੁਧਾ ਚ ਹਰਿਤਾਲਞ੍ਚ ਸ਼ਙ੍ਖਭਸ੍ਮ ਮਨਃ ਸ਼ਿਲਾ । ਸੈਨ੍ਧਵੇਨ ਸਹੈਕਤ੍ਰ ਛਾਗਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪੇषਯੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੧.

ਚੂਨਾ, ਹਰਤਾਲ, ਸੰਖ ਦੀ ਭਸਮ ਤੇ ਮਨਸ਼ਿਲਾ, ਸਿੰਧਾ ਲੂਣ ਦੇ ਨਾਲ, ਬਕਰੀ ਦੇ ਪਿਸਾਬ ਵਿਚ ਪੀਸ ਕੇ ਮਿਲਾਉਣ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ।

ਤਤ੍ਕ੍ਸ਼ਣੋਦ੍ਵਰ੍ਤਨਾਦੇਵ ਲੋਮਸ਼ਾਤਨਮੁਤ੍ਤਮਮ੍ । ਸ਼ਙ੍ਖਮਾਮਲਕਂ ਪਤ੍ਰਂ ਧਾਤਕ੍ਯਾਃ ਕੁਸੁਮਾਨਿ ਚ ॥ ੧,੧੮੧.

ਇਹ ਪੇਸਟ ਤੁਰੰਤ ਲਗਾਉਣ ਨਾਲ, ਵਧੀਆ ਵਾਲ ਹਟਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਲਾਜ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਸੰਖ, ਆਂਵਲੇ ਦਾ ਪੱਤਾ ਅਤੇ ਧਾਤਕੀ ਦੇ ਫੁੱਲ ਵੀ ਲਾਗੂ ਹਨ।

ਪਿष੍ਟ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਯਸਾ ਸਾਰ੍ਧਂ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਧਾਰਯੇਨ੍ਮੁਖੇ । ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਸ਼੍ਚ ਦਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਭਵਨ੍ਤਿ ਵਿਮਲਪ੍ਰਭਾਃ ॥ ੧,੧੮੧.

ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਪੀਸ ਕੇ ਦੁੱਧ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੱਤ ਦਿਨ ਮੂੰਹ ਵਿਚ ਰੱਖੋ; ਫਿਰ ਦੰਦ ਚਿੱਟੇ, ਚਮਕਦਾਰ ਤੇ ਨਰਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਸ਼੍ਰੀਗਰੁਡਮਹਾਪੁਰਾਣਮ੍ ੧੮੨ ਹਰਿਰੁਵਾਚ । ਸ਼ਰਦ੍ਗ੍ਰੀष੍ਮਵਸਨ੍ਤੇषੁ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਦਧਿ ਗਰ੍ਹਿਤਮ੍ । ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਚੈਵ ਵਰ੍षਾਸੁ ਦਧਿ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ॥ ੧,੧੮੨.

ਹਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਪਤਝੜ, ਗਰਮੀ ਤੇ ਬਸੰਤ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ ਨਹੀਂ ਖਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ; ਪਰ ਸਰਦੀ, ਪੋਹ ਤੇ ਮੀਂਹ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਦਹੀਂ ਖਾਣੀ ਚੰਗੀ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਭੁਕ੍ਤੇ ਤੁ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾ ਪੀਤਾ ਨਵਨੀਤੇਨ ਬੁਦ੍ਧਿਕृਤ੍ । ਗੁਡਸ੍ਯ ਤੁ ਪੁਰਾਣਸ੍ਯ ਪਲਮੇਕਨ੍ਤੁ ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ । ਸ੍ਤ੍ਰੀਸਹਸ੍ਰਞ੍ਚ ਸਂਗਚ੍ਛੇਤ੍ਪੁਮਾਨ੍ਬਲਯੁਤੋ ਹਰ ! ॥ ੧,੧੮੨.

ਖਾਣ ਪੀਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਸ਼ੱਕਰ ਤੇ ਨਵੀਂ ਮੱਖਣ ਪੀਣ ਨਾਲ ਬੁਧੀ ਵਧਦੀ ਹੈ; ਪੁਰਾਣਾ ਗੁੜ ਇਕ ਪਲਾ ਖਾ ਲੈਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਫਿਰ ਬਲ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਹਜ਼ਾਰ ਔਰਤਾਂ ਨਾਲ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਹਰਾ।

ਕੁष੍ਠਂ ਸਂਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਘृਤਮਾਕ੍ਸ਼ਿਕਸਂਯੁਤਮ੍ । ਭਕ੍ਸ਼ਯੇਤ੍ਸ੍ਵਪ੍ਨਵੇਲਾਯਾਂ ਬਲੀਪਲਿਤਨਾਸ਼ਨਮ੍ ॥ ੧,੧੮੨.

ਕੁਸ਼ਟ ਪੀਸ ਕੇ, ਘੀ ਤੇ ਸ਼ਹਿ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸੌਣ ਸਮੇਂ ਖਾਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਇਸ ਨਾਲ ਤਾਕਤ ਵਧਦੀ ਹੈ ਤੇ ਪੱਕੇ ਵਾਲ ਖਤਮ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਅਤਸੀਮਾषਗੋਧੂਮਚੂਰ੍ਣਂ ਕृਤ੍ਵਾ ਤੁ ਪਿਪ੍ਪਲੀ । ਘृਤੇਨ ਲੇਪਯੇਦ੍ਗਤ੍ਰਮੋਭਿਃ ਸਾਰ੍ਧਂ ਵਿਚਕ੍ਸ਼ਣਃ । ਕਨ੍ਦਰ੍ਪਸਦृਸ਼ੋ ਮਰ੍ਤ੍ਯੋ ਨਿਤ੍ਯਂ ਭਵਤਿ ਸ਼ਙ੍ਕਰ ! ॥ ੧,੧੮੨.

ਅਤਸੀ, ਮਾਸ, ਗਹੂੰ ਦੇ ਪੀਸੇ ਹੋਏ ਚੂਰਨ ਨੂੰ ਪੀਪਲ ਨਾਲ, ਘੀ ਤੇ ਪਾਣੀ ਵਿਚ ਮਿਲਾ ਕੇ, ਸਮਝਦਾਰ ਮਨੁੱਖ ਸਰੀਰ ਤੇ ਲਗਾਏ; ਇਹ ਨਿੱਤ ਕਰਨ ਨਾਲ ਮਨੁੱਖ ਕੰਦੇਰਪ ਵਰਗਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹੇ ਸ਼ੰਕਰ।

ਯਵਾਸ੍ਤਿਲਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾ ਚ ਮੁਸ਼ਲੀ ਸਰਲਾ ਗੁਡਮ੍ । ਏਭਿਸ਼੍ਚ ਰਚਿਤਾਂ ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ ਤਰੁਣੋ ਬਲਵਾਨ੍ਭਵੇਤ੍ ॥ ੧,੧੮੨.

ਜੌ, ਤਿਲ, ਅਸ਼ਵਗੰਧਾ, ਮੁਸ਼ਲੀ, ਸਰਲਾ ਤੇ ਗੁੜ — ਇਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੋਈ ਚੀਜ਼ ਖਾ ਕੇ, ਮਨੁੱਖ ਨੌਜਵਾਨ ਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਹਿਙ੍ਗੁ ਸੌਵਰ੍ਚਲਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਤੁ ਕ੍ਵਥਿਤੋਦਕੈਃ । ਪਰਿਣਾਮਾਖ੍ਯਸ਼ੂਲਞ੍ਚ ਅਜੀਰ੍ਣਞ੍ਚੈਵ ਨਸ਼੍ਯਤਿ ॥ ੧,੧੮੨.

ਹਿੰਗ, ਕਾਲਾ ਲੂਣ ਤੇ ਸੁੰਠੀ ਨੂੰ ਉਬਲੇ ਪਾਣੀ ਨਾਲ ਪੀਣ ਨਾਲ, ਪਰੀਣਾਮ ਵਾਲਾ ਦਰਦ ਤੇ ਅਜੀਰਨ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।